This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
چنانکه دیده میشود این شرقشناسان تروریستهای فرهنگیاند. به این معنی که ویروسهایی را که در میان اندیشههای شرقیان از فعالیت افتاده بودند یافته ، روی آنها بررسیهای بدخواهانه میکنند تا فعال شوند و بیماریهایی که میرفت ناپدید شود دوباره شیوع یابد.
یکی به حلاج میچسبد ، دیگری به فلسفه و ملاصدرا و دیگری به سهروردی و آن دیگری به شیعیگری و مانندهای آن. سپس از این بیماریها دیگرانی را بیمار ساخته بجان مردم میاندازند که آنها را نیز همچون خود بیمار گردانند.
یکی از همین کربن توانستی پرسید : مردک ، این کوششها در راه شیعیگری و امام زمان و صوفیگری را چرا در کشور خود برای هممیهنانت نکردی؟! چرا به شیعیگری و صوفیگری آنها را نخواندی؟!
شنیدنی است که این شرقشناسان که از صوفیان و صوفیگری یا شیعیگری و گمراهیهایی مانند اینها هواداری کردهاند ما هیچگاه نشنیدیم که به آن راهها گروند و یک صوفی یا شیعهی راست گردند. از اینجا دانسته میشود که آنان مرگ را برای همسایه میخواهند.
همان کربن که این آخوند مدعی است شیعه شد ما در جستجوی خود چنین چیزی نیافتیم و اگر آن رخ میداد بیگمان آوازش به هر سو میپیچید.
یکی به حلاج میچسبد ، دیگری به فلسفه و ملاصدرا و دیگری به سهروردی و آن دیگری به شیعیگری و مانندهای آن. سپس از این بیماریها دیگرانی را بیمار ساخته بجان مردم میاندازند که آنها را نیز همچون خود بیمار گردانند.
یکی از همین کربن توانستی پرسید : مردک ، این کوششها در راه شیعیگری و امام زمان و صوفیگری را چرا در کشور خود برای هممیهنانت نکردی؟! چرا به شیعیگری و صوفیگری آنها را نخواندی؟!
شنیدنی است که این شرقشناسان که از صوفیان و صوفیگری یا شیعیگری و گمراهیهایی مانند اینها هواداری کردهاند ما هیچگاه نشنیدیم که به آن راهها گروند و یک صوفی یا شیعهی راست گردند. از اینجا دانسته میشود که آنان مرگ را برای همسایه میخواهند.
همان کربن که این آخوند مدعی است شیعه شد ما در جستجوی خود چنین چیزی نیافتیم و اگر آن رخ میداد بیگمان آوازش به هر سو میپیچید.
🔶 از سازمان ملل متحد چه نتیجه تواند بود؟ (بخش یکم)
🔸 1ـ این سازمان چگونه پدید آمده؟.. (تکهی 1)
نخست ببینیم این سازمان چگونه پدید آمده و نگاهی به تاریخچهاش کنیم. از گفتن بینیاز است که آرزوی صلح همگانی و اندیشهی جلوگیری از جنگ و پدید آوردن یک بنیاد بزرگ همهجهانی برای رسیدگی باختلافات دولتها و سرکشی بتودههای ناتوان و مانند اینها چیز تازهایست. در زمانهای باستان چنین اندیشهای نبوده و نتوانستی بود.
در زمانهای باستان در همه جا اختیار در دست پادشاهان و درباریان آنها بود. مردم نه دخالتی در جنگها داشتند و نه اندیشهی جلوگیری از آن از دلهاشان میگذشت. آنگاه در آنزمانها که اتومبیل و راهآهن و هواپیما و تلفن و تلگراف و رادیو و مانند اینها نبود و گوشههای جهان از هم جدا افتاده تودهها مانندهی امروز بهمدیگر پیوستگی نداشتند چنین اندیشهای چه جا توانستی داشت؟!.
حقوق بینالملل از قرنها پیش پدید آمده و دانشمندانی در آن زمینه بگفتگو پرداخته بودند. ولی این موضوع جز آنهاست ، این موضوع بالاتر از آنهاست.
بیگفتگوست که این اندیشه تازه است و ما میتوانیم آن را از یادگارهای قرن نوزدهم میلادی شماریم.
قرن نوزدهم میلادی در اروپا قرن جنبشها و اندیشههای نیکخواهانه بوده است. (چنانکه قرن اختراعها و کشفهای دانشی نیز بوده). در آغاز آن قرن ناپلئون میداندار اروپا بود و جنگهای بسیار خونین ، یکی پس از دیگری ، درمیان دولتها میرفت. لیکن در پایان آن اندیشهی جلوگیری از جنگ و پایدار گردانیدن صلح همگانی بمیان آمده و نیرو گرفته و دستههایی از نیکخواهان هوادار آن بودند. بیگفتگوست یکی از علل پیدایش این اندیشه همان جنگها بوده.
در زمانهای باستان جنگها باین زیانمندی و بیمانگیزی نبود. در آنزمانها جنگ را پادشاهان (با سپاهیان مزدور خود) میکردند نه تودهها ، میدان جنگ بیابانها بود و بشهرها کم زیان میرسید ، انبوهترین لشکرها از صدهزار و دویستهزار کمتر میگذشت ، افزارهای کشتار شمشیر و تیر و کمان و نیزه بود که کم گزند داشت. آنگاه جنگها در آنزمانها بیشتر بنام مذهب بود که عقیده و تعصب پرده بروی زشتی آنها میکشید.
ولی تا قرن نوزدهم همهی اینها تغییر یافته و جنگها چند برابر بزرگتر و زیانمندتر و بیمانگیزتر شده بود ، و خود یکی از آسیبهای بزرگ بشمار میرفت. از اینرو توجه نیکخواهان جهان بسوی آن بازگشته اندیشهها در پیرامون آن بکار میرفت. گفتگوهایی پیدا شده بود در این زمینهها : «آیا نمیتوان از جنگ جلو گرفت؟.. آیا نمیتوان دولتها را نیز همچون افراد تابع قانونهایی گردانید؟.. آیا نمیتوان جهان را بشکل یک کشور انداخت و همهی جهانیان را در زیر یک حکومت راه برد؟..». این اندیشهها پیدا شده و دستههایی از نیکخواهان کوششهایی بکار میبردند.
🔸 1ـ این سازمان چگونه پدید آمده؟.. (تکهی 1)
نخست ببینیم این سازمان چگونه پدید آمده و نگاهی به تاریخچهاش کنیم. از گفتن بینیاز است که آرزوی صلح همگانی و اندیشهی جلوگیری از جنگ و پدید آوردن یک بنیاد بزرگ همهجهانی برای رسیدگی باختلافات دولتها و سرکشی بتودههای ناتوان و مانند اینها چیز تازهایست. در زمانهای باستان چنین اندیشهای نبوده و نتوانستی بود.
در زمانهای باستان در همه جا اختیار در دست پادشاهان و درباریان آنها بود. مردم نه دخالتی در جنگها داشتند و نه اندیشهی جلوگیری از آن از دلهاشان میگذشت. آنگاه در آنزمانها که اتومبیل و راهآهن و هواپیما و تلفن و تلگراف و رادیو و مانند اینها نبود و گوشههای جهان از هم جدا افتاده تودهها مانندهی امروز بهمدیگر پیوستگی نداشتند چنین اندیشهای چه جا توانستی داشت؟!.
حقوق بینالملل از قرنها پیش پدید آمده و دانشمندانی در آن زمینه بگفتگو پرداخته بودند. ولی این موضوع جز آنهاست ، این موضوع بالاتر از آنهاست.
بیگفتگوست که این اندیشه تازه است و ما میتوانیم آن را از یادگارهای قرن نوزدهم میلادی شماریم.
قرن نوزدهم میلادی در اروپا قرن جنبشها و اندیشههای نیکخواهانه بوده است. (چنانکه قرن اختراعها و کشفهای دانشی نیز بوده). در آغاز آن قرن ناپلئون میداندار اروپا بود و جنگهای بسیار خونین ، یکی پس از دیگری ، درمیان دولتها میرفت. لیکن در پایان آن اندیشهی جلوگیری از جنگ و پایدار گردانیدن صلح همگانی بمیان آمده و نیرو گرفته و دستههایی از نیکخواهان هوادار آن بودند. بیگفتگوست یکی از علل پیدایش این اندیشه همان جنگها بوده.
در زمانهای باستان جنگها باین زیانمندی و بیمانگیزی نبود. در آنزمانها جنگ را پادشاهان (با سپاهیان مزدور خود) میکردند نه تودهها ، میدان جنگ بیابانها بود و بشهرها کم زیان میرسید ، انبوهترین لشکرها از صدهزار و دویستهزار کمتر میگذشت ، افزارهای کشتار شمشیر و تیر و کمان و نیزه بود که کم گزند داشت. آنگاه جنگها در آنزمانها بیشتر بنام مذهب بود که عقیده و تعصب پرده بروی زشتی آنها میکشید.
ولی تا قرن نوزدهم همهی اینها تغییر یافته و جنگها چند برابر بزرگتر و زیانمندتر و بیمانگیزتر شده بود ، و خود یکی از آسیبهای بزرگ بشمار میرفت. از اینرو توجه نیکخواهان جهان بسوی آن بازگشته اندیشهها در پیرامون آن بکار میرفت. گفتگوهایی پیدا شده بود در این زمینهها : «آیا نمیتوان از جنگ جلو گرفت؟.. آیا نمیتوان دولتها را نیز همچون افراد تابع قانونهایی گردانید؟.. آیا نمیتوان جهان را بشکل یک کشور انداخت و همهی جهانیان را در زیر یک حکومت راه برد؟..». این اندیشهها پیدا شده و دستههایی از نیکخواهان کوششهایی بکار میبردند.
✴️ ریشهی بدبختیها (تکهی شصتوششم)
🔶 به یك یاوهگوی چندین ارج نباید نهاد (بخش یک از یک)
چنانكه خوانندگان آگاه گردیدهاند یک مرد پست یاوهگویی بنام هواداری از شاعران كه همچون خود او یاوهگویند در روزنامهی خود كه چند ماه یك بار یك شماره بیرون میآید بسخنان زشتی كه نمونهی پستی اوست پرداخته است و چون میداند كسی روزنامهی او را نمیخواند نسخههایی از آنها برای كسانی از یاران ما كه نامهاشان را از پرچم یاد گرفته فرستاده است. در پاسخ او نخست تلگرافی از آقای ضیاءمقدم از مراغه رسید كه بچاپ رسانیدیم و سپس شرحی آقای حاذقی نوشته بودند كه آن را نیز چاپ كردیم ، سپس نوشتهای از آقای مهران آمد كه خوانندگان در شمارهی دیروزی خواندهاند و خود شرح پرمغز و استواری بود.
جز از آنها نوشتههایی از آقایان برهانی و مفتخر دشتی از بندر شاپور و نوشتهای از آقای مهدی ع از یزد رسیده كه هر یكی پاسخهایی با دلیل بآن مرد پست دادهاند. اینست میگویم : «بیك یاوهگو چندین ارج نباید نهاد». آقایان دورند و این مرد را نمیشناسند. یك مرد بیسوادیست كه بایستی نوكری یا باربری كند و نان بخورد. نكرده و با هوچیگری زندگی مینماید. چنین كسی چه ارجی دارد كه یاران اینهمه دلتنگی از گفتههای او نمایند؟!..
از آنسوی این تنها نیست و اینان یك دستهای هستند كه سرمایهشان این زشتگوییهاست و اگر شما بخواهید پاسخ دهید باید از كار بازمانید در حالی كه هیچ نتیجهای نخواهد بود زیرا آنان نه كسانیند كه بدلیل گوش دهند و یا دربند منطق باشند. شما در برابر آنان استناد به خرد میكنید در جایی كه آنان از چنان نیرویی بیبهرهاند. چنان در نادانیها غرقند كه خردهاشان بیكبار بیكار گردیده است. به هر حال در پستی این نادانان همان بس كه ما مینویسیم شاعران مردم را بجبریگری دعوت كردهاند ، به مِیخواری برانگیختهاند ، از نافهمی ، جهان را هیچ و پوچ پنداشتهاند ، بیشرمانه دم از امردبازی زدهاند ، از این و از آن گدایی كردهاند. ما این زشتكاریهای آنان را میشماریم این بیخردان در پاسخ بآن یاوهگوییها میپردازند و این نمیفهمند كه در برابر این ایرادها از آن یاوهگوییها كمترین نتیجه نتواند بود و دیگر پرده دریده شده. این نمونهای از پستی اندیشههای آنانست
🔸اینان نمیفهمند كه مردان گردنفرازی كه مرا نادیده یاری و پشتیبانی مینمایند و از دور و نزدیك دست همراهی دراز میكنند در سایهی آن حقایقی است كه نشر میشود و این از نافهمیست كه چنین پندارند با سخنان زشت خود جلوگیری خواهند توانست.
كوتاه سخن آنكه امروز از این یاوهگویان بیفرهنگ پروایی نباید داشت ولی نزدیك است روزی كه سزای بیفرهنگی خود را دریابند.
در پاسخ این یاوهگو نوشتههایی نیز از آقایان مفتخر دشتی و برهانی از بندر شاپور رسیده. نیز آقای باوفا پاسخهایی بدو روزنامهی بیفرهنگ دیگری كه باز زباندرازی كرده بودند داده و نسخههای آنها را بنزد من فرستاده. بآقایان سپاس میگزارم ولی بهتر است از چاپ نوشتهها درگذریم. زیرا موضوع كوچكتر از اینهاست.
🔸ما آن روزی كه باین راه برخاستیم اینها را نیز میدانستیم ولی نبایستی از بهر اینها از راه خود رو گردانیم.
از آنسوی این بیفرهنگیها جز نشان دادن پستی خود آن كسان معنای دیگری ندارد و ما را هیچ زیانی نتواند بود. ما باید درپی این باشیم كه هر روزی یك گامی بسوی جلو پیش رویم و اینها مانع ما نتواند بود.
از آنسوی دوباره میگویم اینان بزودی سزای خود را خواهند دید.
(پرچم روزانه شمارهی 216)
🔶 به یك یاوهگوی چندین ارج نباید نهاد (بخش یک از یک)
چنانكه خوانندگان آگاه گردیدهاند یک مرد پست یاوهگویی بنام هواداری از شاعران كه همچون خود او یاوهگویند در روزنامهی خود كه چند ماه یك بار یك شماره بیرون میآید بسخنان زشتی كه نمونهی پستی اوست پرداخته است و چون میداند كسی روزنامهی او را نمیخواند نسخههایی از آنها برای كسانی از یاران ما كه نامهاشان را از پرچم یاد گرفته فرستاده است. در پاسخ او نخست تلگرافی از آقای ضیاءمقدم از مراغه رسید كه بچاپ رسانیدیم و سپس شرحی آقای حاذقی نوشته بودند كه آن را نیز چاپ كردیم ، سپس نوشتهای از آقای مهران آمد كه خوانندگان در شمارهی دیروزی خواندهاند و خود شرح پرمغز و استواری بود.
جز از آنها نوشتههایی از آقایان برهانی و مفتخر دشتی از بندر شاپور و نوشتهای از آقای مهدی ع از یزد رسیده كه هر یكی پاسخهایی با دلیل بآن مرد پست دادهاند. اینست میگویم : «بیك یاوهگو چندین ارج نباید نهاد». آقایان دورند و این مرد را نمیشناسند. یك مرد بیسوادیست كه بایستی نوكری یا باربری كند و نان بخورد. نكرده و با هوچیگری زندگی مینماید. چنین كسی چه ارجی دارد كه یاران اینهمه دلتنگی از گفتههای او نمایند؟!..
از آنسوی این تنها نیست و اینان یك دستهای هستند كه سرمایهشان این زشتگوییهاست و اگر شما بخواهید پاسخ دهید باید از كار بازمانید در حالی كه هیچ نتیجهای نخواهد بود زیرا آنان نه كسانیند كه بدلیل گوش دهند و یا دربند منطق باشند. شما در برابر آنان استناد به خرد میكنید در جایی كه آنان از چنان نیرویی بیبهرهاند. چنان در نادانیها غرقند كه خردهاشان بیكبار بیكار گردیده است. به هر حال در پستی این نادانان همان بس كه ما مینویسیم شاعران مردم را بجبریگری دعوت كردهاند ، به مِیخواری برانگیختهاند ، از نافهمی ، جهان را هیچ و پوچ پنداشتهاند ، بیشرمانه دم از امردبازی زدهاند ، از این و از آن گدایی كردهاند. ما این زشتكاریهای آنان را میشماریم این بیخردان در پاسخ بآن یاوهگوییها میپردازند و این نمیفهمند كه در برابر این ایرادها از آن یاوهگوییها كمترین نتیجه نتواند بود و دیگر پرده دریده شده. این نمونهای از پستی اندیشههای آنانست
🔸اینان نمیفهمند كه مردان گردنفرازی كه مرا نادیده یاری و پشتیبانی مینمایند و از دور و نزدیك دست همراهی دراز میكنند در سایهی آن حقایقی است كه نشر میشود و این از نافهمیست كه چنین پندارند با سخنان زشت خود جلوگیری خواهند توانست.
كوتاه سخن آنكه امروز از این یاوهگویان بیفرهنگ پروایی نباید داشت ولی نزدیك است روزی كه سزای بیفرهنگی خود را دریابند.
در پاسخ این یاوهگو نوشتههایی نیز از آقایان مفتخر دشتی و برهانی از بندر شاپور رسیده. نیز آقای باوفا پاسخهایی بدو روزنامهی بیفرهنگ دیگری كه باز زباندرازی كرده بودند داده و نسخههای آنها را بنزد من فرستاده. بآقایان سپاس میگزارم ولی بهتر است از چاپ نوشتهها درگذریم. زیرا موضوع كوچكتر از اینهاست.
🔸ما آن روزی كه باین راه برخاستیم اینها را نیز میدانستیم ولی نبایستی از بهر اینها از راه خود رو گردانیم.
از آنسوی این بیفرهنگیها جز نشان دادن پستی خود آن كسان معنای دیگری ندارد و ما را هیچ زیانی نتواند بود. ما باید درپی این باشیم كه هر روزی یك گامی بسوی جلو پیش رویم و اینها مانع ما نتواند بود.
از آنسوی دوباره میگویم اینان بزودی سزای خود را خواهند دید.
(پرچم روزانه شمارهی 216)
✴️ ما چه میخواهیم؟..
🖌 احمد کسروی
📖 مهنامهی پیمان
تکهی 8 از بخش هفتم
🔸چند راز ارجدار
در اینجا چند راز ارجداری بود كه میبایست روشن گردد :
١) چنانكه گفتیم چیزهایی هست كه بنیاد همهی دینهاست. اینها دیگر نگردد و همیشه هست. ولی گمراهیهای آدمیان و گرفتاریهای آنان هر زمان دیگر باشد.
٢) جهان همیشه در پیشرفت است و این پیشرفت خواست خدا میباشد ، اینست میباید دین نیز در پیشرفت باشد.
٣) باید خدا و آیین او را از اینجهان و كارهایش شناخت. بسیار كسانی هستند كه نام خدا را بر زبان میدارند ولی در پندار خود چیز دیگری درست كردهاند. اینان دیندار و خداشناس نمیباشند.
اینها سه جُستاریست كه بسیار ارجدار است و هر یكی مایهی روشنی اندیشهها تواند بود ، و این شگفت كه دینداران (بویژه پیشوایان دینی) از آنها آگاه نیستند و تا توانند نخواهند پذیرفت.
دربارهی جُستار یكم مثل روشنی درمیانست. پزشكی كه بر سر بیماری میرود با دو چیز كار میدارد : یكی آن تندرستی كه از دست رفته و میباید آن را برگرداند. دیگری آن بیماری كه چیره گردیده و میباید آن را درراند. پیداست كه تندرستی در همه كسان و در همه جا یكیست : بگردش توانا بودن و آسوده زیستن و آسوده خوابیدن و بهنگام خود بخوراك گراییدن ـ اینهاست كه تندرستی نامیده میشود ولی از آنسوی بیماریای كه براندازندهی این تندرستی باشد هر زمان چیز دیگریست : گاهی مالاریا و گاهی روماتیسم و گاهی تیفوئید و گاهی تیفوس و گاهی دیگر. اینست كسی كه یك بار بیمار گردیده و نسخهای از پزشك گرفته این نتواند كه آن را نگه دارد و در هر زمانِ بیماری بكار برد و چنین كاری بسیار بیخردانه است.
همچنین ما در دین همیشه با دو چیز روبرو میگردیم : یكی رستگاری و دیگری گمراهی. رستگاری (یا بهتر گویم بنیاد دین و خواست آن) همیشه یكیست. ولی گمراهی هر زمان چیز دیگریست. در زمانهای باستان گمراهی مردم بتپرستی بودی كه به هر زمان و میان هر تودهای بگونهی دیگری رخ نمودی. اینست همهی كوششها با آن رفتی. ولی اینزمان از یكسو همان بتپرستی با رنگ نوین دیگری درمیانست و اگر گذشتگان بت را از سنگ و فلز ساختندی و در طاقچهها جا دادندی امروز آن را از پندار میسازند و در دلها جا میدهند و مردگان هزارساله را زنده انگاشته و كارهای خدا را از آنان میخواهند ، و از یكسو چند گمراهی بزرگ دیگری از صوفیگری و خراباتیگری و فلسفه و مانند اینها رواج میدارد و پس از همه ، یك اژدهاگمراهی بزرگی درمیانست كه آن «مادیگری» باشد. اینست دینهای پیشین در اینزمان بیگانه نماید و چارهی گمراهیها نتواند.
آنان كه میگویند پیمان دین تازهای آورده این نمیفهمند. ما بارها گفتیم كه دین نه چیزیست كه كهنه و نو گردد. ما بیك رشته كوششهای بزرگتر نوینی برخاسته و از سر نو راه دین را پاك میگردانیم. ما از نخست میگفتیم و كنون هم میگوییم : همان دین كهن است و ما راه را از سر گرفتهایم.
جُستار دوم بسیار بزرگ است. آدمی یك روز در بن غار لخت و تهیدست میزیسته و از رخت و كاچال و افزارهای زندگی و از دانش و آگاهی ـ هیچی نمیداشته و امروز باین جایگاهی كه هست رسیده. این نتیجهی آن پیشرفتی است كه همیشه در كار میبوده. از اینسوی دین چون دستور زندگانیست و شاهراه آنست ناگزیر است آن هم در پیشرفت باشد و با زندگانی آدمیان بسازد. دین یك بخش بزرگی از پیشرفت زندگانی را بگردن میدارد ، و اگر راستی را بخواهیم گوهر تمدن یا پیشرفت زندگی ، دین میباشد. اینست كه میباید با آن پیشرفت همگام گردد ، و چون این زمینه بسیار بزرگست و ما دربارهی آن گفتار گشادی در پارسال نوشتهایم (1) در اینجا بهمین بس كرده درمیگذریم.
جُستار سوم نیز بزرگ و ارجدار است. ما در خردهگیریهای خود بفلسفه نشان دادهایم كه یكی از گرفتاریهای آدمیان پندار [2] است. این یكی از دشمنان بزرگ آدمیان میباشد و در هر زمینه سنگهای بزرگی در سر راه پیشرفت پدید میآورد. بدانسان كه فیلسوفان یونان گرفتار آن گردیده و دربارهی جهان و آفرش گیتی و در دیگر بارهها پنداربافیها كرده بودند و این كار آنان دوهزار سال بیشتر سنگ راه اندیشهها بود (مثلاً چرخهای انگاری بطلمیوس و دیگر بافندگیها كه او دربارهی آفتاب و ماه و زمین و ستارهها كرده بود دوهزار سال مردم را از جستجو در این زمینه و رسیدن براستیها بازداشت) همچنین پیشروان دین ، چه دربارهی پی بردن بهستی خدا و چه دربارهی شناختن آیین او ، تنها بپنداربافی بس كردهاند ، و هر دستهای بافندگیهای دیگری نمودهاند ، و اینست بیكبار پرت افتادهاند و داستانهای ریشخندآوری همچون «رجعت» و «بازگشت عیسا» و مانند اینها پدید آوردهاند. اینها بیش از همه ، نتیجهی پنداربافیهاست. در كنجهای مدرسه یا صومعه نشسته و از اندیشههای خام خود دستور برای كارهای خدا پدید آوردهاند و كمتر پروای جهان و چگونگی كارهای آن داشتهاند.
👇
🖌 احمد کسروی
📖 مهنامهی پیمان
تکهی 8 از بخش هفتم
🔸چند راز ارجدار
در اینجا چند راز ارجداری بود كه میبایست روشن گردد :
١) چنانكه گفتیم چیزهایی هست كه بنیاد همهی دینهاست. اینها دیگر نگردد و همیشه هست. ولی گمراهیهای آدمیان و گرفتاریهای آنان هر زمان دیگر باشد.
٢) جهان همیشه در پیشرفت است و این پیشرفت خواست خدا میباشد ، اینست میباید دین نیز در پیشرفت باشد.
٣) باید خدا و آیین او را از اینجهان و كارهایش شناخت. بسیار كسانی هستند كه نام خدا را بر زبان میدارند ولی در پندار خود چیز دیگری درست كردهاند. اینان دیندار و خداشناس نمیباشند.
اینها سه جُستاریست كه بسیار ارجدار است و هر یكی مایهی روشنی اندیشهها تواند بود ، و این شگفت كه دینداران (بویژه پیشوایان دینی) از آنها آگاه نیستند و تا توانند نخواهند پذیرفت.
دربارهی جُستار یكم مثل روشنی درمیانست. پزشكی كه بر سر بیماری میرود با دو چیز كار میدارد : یكی آن تندرستی كه از دست رفته و میباید آن را برگرداند. دیگری آن بیماری كه چیره گردیده و میباید آن را درراند. پیداست كه تندرستی در همه كسان و در همه جا یكیست : بگردش توانا بودن و آسوده زیستن و آسوده خوابیدن و بهنگام خود بخوراك گراییدن ـ اینهاست كه تندرستی نامیده میشود ولی از آنسوی بیماریای كه براندازندهی این تندرستی باشد هر زمان چیز دیگریست : گاهی مالاریا و گاهی روماتیسم و گاهی تیفوئید و گاهی تیفوس و گاهی دیگر. اینست كسی كه یك بار بیمار گردیده و نسخهای از پزشك گرفته این نتواند كه آن را نگه دارد و در هر زمانِ بیماری بكار برد و چنین كاری بسیار بیخردانه است.
همچنین ما در دین همیشه با دو چیز روبرو میگردیم : یكی رستگاری و دیگری گمراهی. رستگاری (یا بهتر گویم بنیاد دین و خواست آن) همیشه یكیست. ولی گمراهی هر زمان چیز دیگریست. در زمانهای باستان گمراهی مردم بتپرستی بودی كه به هر زمان و میان هر تودهای بگونهی دیگری رخ نمودی. اینست همهی كوششها با آن رفتی. ولی اینزمان از یكسو همان بتپرستی با رنگ نوین دیگری درمیانست و اگر گذشتگان بت را از سنگ و فلز ساختندی و در طاقچهها جا دادندی امروز آن را از پندار میسازند و در دلها جا میدهند و مردگان هزارساله را زنده انگاشته و كارهای خدا را از آنان میخواهند ، و از یكسو چند گمراهی بزرگ دیگری از صوفیگری و خراباتیگری و فلسفه و مانند اینها رواج میدارد و پس از همه ، یك اژدهاگمراهی بزرگی درمیانست كه آن «مادیگری» باشد. اینست دینهای پیشین در اینزمان بیگانه نماید و چارهی گمراهیها نتواند.
آنان كه میگویند پیمان دین تازهای آورده این نمیفهمند. ما بارها گفتیم كه دین نه چیزیست كه كهنه و نو گردد. ما بیك رشته كوششهای بزرگتر نوینی برخاسته و از سر نو راه دین را پاك میگردانیم. ما از نخست میگفتیم و كنون هم میگوییم : همان دین كهن است و ما راه را از سر گرفتهایم.
جُستار دوم بسیار بزرگ است. آدمی یك روز در بن غار لخت و تهیدست میزیسته و از رخت و كاچال و افزارهای زندگی و از دانش و آگاهی ـ هیچی نمیداشته و امروز باین جایگاهی كه هست رسیده. این نتیجهی آن پیشرفتی است كه همیشه در كار میبوده. از اینسوی دین چون دستور زندگانیست و شاهراه آنست ناگزیر است آن هم در پیشرفت باشد و با زندگانی آدمیان بسازد. دین یك بخش بزرگی از پیشرفت زندگانی را بگردن میدارد ، و اگر راستی را بخواهیم گوهر تمدن یا پیشرفت زندگی ، دین میباشد. اینست كه میباید با آن پیشرفت همگام گردد ، و چون این زمینه بسیار بزرگست و ما دربارهی آن گفتار گشادی در پارسال نوشتهایم (1) در اینجا بهمین بس كرده درمیگذریم.
جُستار سوم نیز بزرگ و ارجدار است. ما در خردهگیریهای خود بفلسفه نشان دادهایم كه یكی از گرفتاریهای آدمیان پندار [2] است. این یكی از دشمنان بزرگ آدمیان میباشد و در هر زمینه سنگهای بزرگی در سر راه پیشرفت پدید میآورد. بدانسان كه فیلسوفان یونان گرفتار آن گردیده و دربارهی جهان و آفرش گیتی و در دیگر بارهها پنداربافیها كرده بودند و این كار آنان دوهزار سال بیشتر سنگ راه اندیشهها بود (مثلاً چرخهای انگاری بطلمیوس و دیگر بافندگیها كه او دربارهی آفتاب و ماه و زمین و ستارهها كرده بود دوهزار سال مردم را از جستجو در این زمینه و رسیدن براستیها بازداشت) همچنین پیشروان دین ، چه دربارهی پی بردن بهستی خدا و چه دربارهی شناختن آیین او ، تنها بپنداربافی بس كردهاند ، و هر دستهای بافندگیهای دیگری نمودهاند ، و اینست بیكبار پرت افتادهاند و داستانهای ریشخندآوری همچون «رجعت» و «بازگشت عیسا» و مانند اینها پدید آوردهاند. اینها بیش از همه ، نتیجهی پنداربافیهاست. در كنجهای مدرسه یا صومعه نشسته و از اندیشههای خام خود دستور برای كارهای خدا پدید آوردهاند و كمتر پروای جهان و چگونگی كارهای آن داشتهاند.
👇
ما میگوییم : چنانكه دربارهی شناختن خدا گفتیم باید جلو پندار را گرفت و خدا را از سنجش اینجهان و از اندیشیدن آن شناخت ، دربارهی پی بردن بآیین خدا و كارهای او نیز باید همان رفتار را كرد و از پندار خود چیزی نگفت. این دینها و كیشها كه درمیان بوده در هر دو زمینه راه را نشناخته و به پی پنداربافی افتادهاند. در این زمینه هم ما پارسال سخنانی نوشتهایم (3) و در اینجا بیش از آن نمینویسیم.
(1) : شمارهی آخر سال پنجم ، گفتار «دین و دانش»
[2] : پندار = چیزی بیدلیل که باندیشه گیرند ، خیال.
(3) : همان گفتار «دین و دانش» شمارهی آخر سال پنجم.
.
(1) : شمارهی آخر سال پنجم ، گفتار «دین و دانش»
[2] : پندار = چیزی بیدلیل که باندیشه گیرند ، خیال.
(3) : همان گفتار «دین و دانش» شمارهی آخر سال پنجم.
.
🔶 از سازمان ملل متحد چه نتیجه تواند بود؟ (بخش یکم)
🔸 1ـ این سازمان چگونه پدید آمده؟.. (تکهی 2)
از کارهایی که در آنزمانها شده یکی این بوده که زیانهای جنگ را چندانکه هست بجلو چشمها آورند و زشتی آن را نیک هویدا سازند. بیست و چند سال پیش از این من کتابی باسپرانتو خواندم که زنی نوشته (و یا بنام زنی نوشته شده.) در روی جلد کتاب مینوشت که به بیست و چند زبان ترجمه شده. کتاب بسیار مؤثری بود و با خامهی شیوایی میدانهای جنگ و منظرههای خونآلود و دلگداز آنها را به پیش چشم خوانندگان میآورد.
از سوی دیگر دولتهای اروپا ، که با همهی کشاکش و دشمنی با یکدیگر از راه مسیحیگری ارتباط باهم داشتند ، از دو سه قرن پیش گاهی در پایان جنگها و خونریزیها که باهم کرده بودند ، انجمنها برپا گردانیده و در ضمن انجام صلح پیمانها باهم بسته و تعهداتی (بسود همهی جهان) بگردن گرفته بودند. (شناختهترین آن پیمانها پیمان وستفالی و شناختهترین آن انجمنها کنگرهی وین بود که در اینجا فرصت گفتگو از آنها نیست (۱).)
بدینسان حقوق بینالمللی ریشه گرفته و نمونههایی از همکاری دولتها با یکدیگر بدست آمده بود. اینها نیک میرسانید که دولتها نیز مانندهی افرادند و هیچ مانعی نیست که با یکدیگر همکاری کنند ، هیچ مانعی نیست که آنها نیز گردن بقانونها گزارند.
در آنزمانها وسیله برای جلوگیری از جنگ «موازنه» یا همسنگ بودن نیروهای دولتها را میشناختند. یک دولت که میخواست بکشورگشایی پردازد و یا از راه دیگری بزرگتر و نیرومندتر گردد دیگران بضد او برخاسته جنگها میکردند و او را ناتوان میساختند. عنوانشان این بود که نباید گزاشت دولتی بیش از اندازه بزرگ گردد و بتودههای ناتوان چیرگی نماید. ولی در حقیقت برانگیزندهی آنها رشک و همچشمی بود.
به هر حال از این راه بجلوگیری از جنگ میکوشیدند ، در حالی که این خود جنگ را پدید میآورد. چنانکه با ناپلئون ، چون دولتها بضدش دسته بستند و بجلوگیری از بزرگی و چیرگیش کوشیدند ، آنهمه جنگها رخ داد و آنهمه خونها ریخته شد.
از اینرو نیکخواهان در جستجوی راه بهتری بودند. چون در آمریکای شمالی کشورهایی با داشتن استقلال داخلی دست بهم داده آن دولت و کشور بزرگ و بنام را پدید آورده بودند یک دسته آن را نمونه گرفته آرزو میکردند همهی کشورهای جهان دست بهم دهند و یک دولت بزرگ همهجهانی پدید آورند ، که همهی آنها در زیر سرپرستی و نگهداری آن روزگار گذرانند و بدینسان آرامش و آسایش در جهان پایدار شده زمینهای برای کشاکش و جنگ بازنماند ، یا چون در اروپا در بیشتر کشورها دمکراسی روان گردیده و اصول پارلمانی پایهی استواری پیدا کرده بود ، یک دستهی بزرگ دیگر میخواستند که نمایندگانی از همهی پارلمانها برگزیده شود و آنها در یک جا گرد آمده یک پارلمان بینالمللی همهجهانی پدید آورند و دربارهی دولتها و کارهای آنها تصمیمات گیرند و روابط آنها را با یکدیگر بزیر نظم و سامان آورده قانونها برای آن گزارند و تصمیمها و قانونهای این پارلمان در همهی کشورها مطاع باشد. (۲) از اینگونه اندیشهها که هر کدام را گروهی دنبال میکرد.
آنچه این نیکخواهان را ناآسوده گردانیده بکوششهای بیشتر وامیداشت این بود که تقریباً از بیست سال پیش دولتهای بزرگ اروپا بدو دسته گردیده ، آلمان و اتریش و ایتالیا از یکسو و انگلیس و فرانسه و روس از سوی دیگر در برابر هم میایستادند و برای یک جنگ بزرگ آینده بآمادگیهای بسیار میکوشیدند. یک جنگ بیمانگیز بزرگ سراسر اروپا ـ بلکه سراسر جهان ـ را تهدید میکرد بلکه همه را باندیشه برمیانگیخت.
پابرگیها :
1ـ برای آگاهی از اینها کتاب «حقوق بینالملل» تألیف آقای مظاهر دیده شود.
2ـ نزدیک باین آرمان را اروپاییان با پدید آوردن پارلمان اروپا پیش گرفتند چیزی که هست تنها به نیمهی راه رسیدهاند. زیرا این پارلمان با آنکه نمایندگانش از سال 1979 از همهی کشورهای عضو انتخاب میشوند ولی هنوز قانونگزار نگردیده بلکه اکنون تنها یک مجلس نظارتی ـ مشورتی جهت اجرای درست قانونهای «اتحادیهی اروپا» بشمار میآید. ـ ویراینده
🔸 1ـ این سازمان چگونه پدید آمده؟.. (تکهی 2)
از کارهایی که در آنزمانها شده یکی این بوده که زیانهای جنگ را چندانکه هست بجلو چشمها آورند و زشتی آن را نیک هویدا سازند. بیست و چند سال پیش از این من کتابی باسپرانتو خواندم که زنی نوشته (و یا بنام زنی نوشته شده.) در روی جلد کتاب مینوشت که به بیست و چند زبان ترجمه شده. کتاب بسیار مؤثری بود و با خامهی شیوایی میدانهای جنگ و منظرههای خونآلود و دلگداز آنها را به پیش چشم خوانندگان میآورد.
از سوی دیگر دولتهای اروپا ، که با همهی کشاکش و دشمنی با یکدیگر از راه مسیحیگری ارتباط باهم داشتند ، از دو سه قرن پیش گاهی در پایان جنگها و خونریزیها که باهم کرده بودند ، انجمنها برپا گردانیده و در ضمن انجام صلح پیمانها باهم بسته و تعهداتی (بسود همهی جهان) بگردن گرفته بودند. (شناختهترین آن پیمانها پیمان وستفالی و شناختهترین آن انجمنها کنگرهی وین بود که در اینجا فرصت گفتگو از آنها نیست (۱).)
بدینسان حقوق بینالمللی ریشه گرفته و نمونههایی از همکاری دولتها با یکدیگر بدست آمده بود. اینها نیک میرسانید که دولتها نیز مانندهی افرادند و هیچ مانعی نیست که با یکدیگر همکاری کنند ، هیچ مانعی نیست که آنها نیز گردن بقانونها گزارند.
در آنزمانها وسیله برای جلوگیری از جنگ «موازنه» یا همسنگ بودن نیروهای دولتها را میشناختند. یک دولت که میخواست بکشورگشایی پردازد و یا از راه دیگری بزرگتر و نیرومندتر گردد دیگران بضد او برخاسته جنگها میکردند و او را ناتوان میساختند. عنوانشان این بود که نباید گزاشت دولتی بیش از اندازه بزرگ گردد و بتودههای ناتوان چیرگی نماید. ولی در حقیقت برانگیزندهی آنها رشک و همچشمی بود.
به هر حال از این راه بجلوگیری از جنگ میکوشیدند ، در حالی که این خود جنگ را پدید میآورد. چنانکه با ناپلئون ، چون دولتها بضدش دسته بستند و بجلوگیری از بزرگی و چیرگیش کوشیدند ، آنهمه جنگها رخ داد و آنهمه خونها ریخته شد.
از اینرو نیکخواهان در جستجوی راه بهتری بودند. چون در آمریکای شمالی کشورهایی با داشتن استقلال داخلی دست بهم داده آن دولت و کشور بزرگ و بنام را پدید آورده بودند یک دسته آن را نمونه گرفته آرزو میکردند همهی کشورهای جهان دست بهم دهند و یک دولت بزرگ همهجهانی پدید آورند ، که همهی آنها در زیر سرپرستی و نگهداری آن روزگار گذرانند و بدینسان آرامش و آسایش در جهان پایدار شده زمینهای برای کشاکش و جنگ بازنماند ، یا چون در اروپا در بیشتر کشورها دمکراسی روان گردیده و اصول پارلمانی پایهی استواری پیدا کرده بود ، یک دستهی بزرگ دیگر میخواستند که نمایندگانی از همهی پارلمانها برگزیده شود و آنها در یک جا گرد آمده یک پارلمان بینالمللی همهجهانی پدید آورند و دربارهی دولتها و کارهای آنها تصمیمات گیرند و روابط آنها را با یکدیگر بزیر نظم و سامان آورده قانونها برای آن گزارند و تصمیمها و قانونهای این پارلمان در همهی کشورها مطاع باشد. (۲) از اینگونه اندیشهها که هر کدام را گروهی دنبال میکرد.
آنچه این نیکخواهان را ناآسوده گردانیده بکوششهای بیشتر وامیداشت این بود که تقریباً از بیست سال پیش دولتهای بزرگ اروپا بدو دسته گردیده ، آلمان و اتریش و ایتالیا از یکسو و انگلیس و فرانسه و روس از سوی دیگر در برابر هم میایستادند و برای یک جنگ بزرگ آینده بآمادگیهای بسیار میکوشیدند. یک جنگ بیمانگیز بزرگ سراسر اروپا ـ بلکه سراسر جهان ـ را تهدید میکرد بلکه همه را باندیشه برمیانگیخت.
پابرگیها :
1ـ برای آگاهی از اینها کتاب «حقوق بینالملل» تألیف آقای مظاهر دیده شود.
2ـ نزدیک باین آرمان را اروپاییان با پدید آوردن پارلمان اروپا پیش گرفتند چیزی که هست تنها به نیمهی راه رسیدهاند. زیرا این پارلمان با آنکه نمایندگانش از سال 1979 از همهی کشورهای عضو انتخاب میشوند ولی هنوز قانونگزار نگردیده بلکه اکنون تنها یک مجلس نظارتی ـ مشورتی جهت اجرای درست قانونهای «اتحادیهی اروپا» بشمار میآید. ـ ویراینده
✴️ ریشهی بدبختیها (تکهی شصتوهفتم)
🔶 پاسخ یکی از هواداران صوفیگری (بخش یک از دو)
چندی پیش در روزنامهی پرچم مقالهای راجع بذم صوفیان و درویشان دیدم كه نام بعضی از بزرگان تصوف هم در آن تصریح شده بود و سبب شگفتی اینجانب گردید كه چگونه دانشمندی مانند شما راضی میشوند در روزنامهای كه بنام ایشان منتشر میشود توهینها و نسبتهایی كه مبتنی بر غرض و عدم تحقیق و غور میباشد به بعضی اشخاص داده شود از اینرو لازم دانستم بدین وسیله تذكر دهم كه درمیان تمام سلاسل و فرقهها بلكه احزاب مختلف سیاسی و اجتماعی كسانی یافت میشوند كه اعمال و عقایدی را برخلاف اصول مرام خود دارا میباشند و اگر بخواهیم رویهی آنان را با اصول مرام مذهبی یا حزبی آنان تطبیق كنیم میبینیم بكلی با یكدیگر مباین است و البته در هر مورد برای تشخیص صحت و سقم یك مذهب باید باصل مرام مراجعه كرد نه برویهی اشخاص و مقید بنام و لفظ نباید بود بنابراین مقدمه برای تشخیص صحت و سقم مرام مذهبی تصوف بایستی باساس آن كه دستورات بزرگان حقیقی آن است مراجعه نمود اینكه بعضی قلندران بكلاشی و گدایی و تنبلی و چرس و بنگ و كثافتمآبی عادت كرده و برای جامعه مضر میباشند دلیل این نیست كه اساس مذهب تصوف باطل و مضر است چه تصوف دو جنبه قائل است یكی مادّی و دیگری معنوی و برای هر یك از این دو جنبه وظایفی معین نموده و مطابق دستور مولای درویشان علیابنابیطالب كه فرماید :
«بكوش برای دنیای خود چنانكه گویی همیشه زنده خواهی بود و بكوش برای آخرت خود چنانكه گویی فردا خواهی مرد» رعایت جنبهی ظاهر و باطن را نموده و از تنبلی و بیكاری و گدایی نهی اكید كردهاند و تریاك و چرس و بنگ را كه زایلكنندهی صفات انسانیت میباشد حرام دانستهاند. سلاسل مختلفی كه برخلاف وظایف تصوف رفتار میكنند یا قلندرصورتانی كه روش آنان با سیرت درویشی بكلی مباینت دارد بدنامكنندهی نكونامی چند میباشد چنانكه درمیان علماء نیز كسانی یافت میشوند كه برخلاف وظایف اجتماعی خود رفتار نموده و جامعهی روحانیت را لكهدار و ننگین میكنند. همچنین درمیان مأمورین دولت یا قضات و وكلاء یا روزنامهنویسان ممكن است كسانی یافت شوند كه بوظایف وجدانی یا اجتماعی خود رفتار نكرده و بدنامی ایجاد كنند و البته روش آنان مدرك برای تمام افراد یا اساس آن نمیشود. در تصوف نیز چنین است وگرنه اصل و اساس تصوف همانطور كه در رعایت اصول روحی و اخلاقی بحد اكمل كوشیده برای قوانین اجتماعی نیز دستورات جامعی اعطاء نموده و بلكه در بعض دورهها امتحان خوبی هم داده است چنانكه استقلال سیاسی ایران و همچنین استقلال مذهب تشیع و بیرون آمدن از زیر نفوذ خلفای عثمانی رهین فداكاریهای صوفیان صفوتنشان و كوشش سلاطین صفویه میباشد. برای مزید اطلاع شما از دستورات تصوف یك نسخه كتاب پند صالح تقدیم گردید متمنی است آن را بدقت مطالعه فرموده و اگر باز هم احتیاج پیدا كرد تحقیقات كاملتری از مطلعین در این باب نموده تا مطلب واضح گردد. متمنی است پاسخ این نامه و رسید كتاب را مرقوم فرموده و در صورتی كه مقتضی دانستید عین نامه را در روزنامه چاپ كنند.
مدیر كتابخانهی سلطانی بیدخت اسماعیل ضیائی
🔸پرچم : ببینید در برابر ایراد ما به چه پاسخی میپردازند. یك دسته برخیزند و مردم را بگمراهیهای بزرگی دعوت كنند و ما چون ایراد گرفته گمراهیهای آنها را نشان دهیم بگویند ببزرگان توهین شده ، و گله كنند كه چرا ما راضی بچنان توهینی شدهایم. تو گویی ما بصوفیان دشنام دادهایم یا دروغی بستهایم.
ایشان میگویند «باید باصل مرام مراجعه كرد» و فراموش میكنند كه من آنچه دربارهی صوفیان نوشتم از كتابهای بزرگان ایشانست. اصل مرام صوفیگری را هر بافهمی میداند :
1) وحدت وجود كه یك پندار بیپا و بیمعنایی است 2) كوشش برای رسیدن بخدا كه آرزوی بسیار خامیست 3) ذكرهای خفی و جلی كه جز تباه كردن عمر معنی ندارد 4) بیكاری و خانقاهنشینی و رقص و سماع و بالاخره مفتخواری و بلكه گدایی كه ننگهای بزرگی است.
اینها چیزهایی است كه كتابهای صوفیان پر از آنهاست. شیخ ابوسعید ابوالخیر كه یكی از بزرگان این دسته است آشكاره میگوید كه خود مدتی بگدایی پرداخته است و
🔸كتاب او دلالت آشكار دارد كه ابوسعید مریدان خود را بگدایی میفرستاده و پرداختن به یك كار و پیشهای را ممنوع گردانیده بوده.
آری شاهنعمتالله و شیخصفی بمریدان خود اجازهی كار و پیشه دادهاند (میگویم : اجازه ، نمیگویم : دستور) و ما این را میدانیم ولی این جلو ایرادهای ما را نخواهد گرفت زیرا ایراد ما تنها این یكی نبوده.
🔶 پاسخ یکی از هواداران صوفیگری (بخش یک از دو)
چندی پیش در روزنامهی پرچم مقالهای راجع بذم صوفیان و درویشان دیدم كه نام بعضی از بزرگان تصوف هم در آن تصریح شده بود و سبب شگفتی اینجانب گردید كه چگونه دانشمندی مانند شما راضی میشوند در روزنامهای كه بنام ایشان منتشر میشود توهینها و نسبتهایی كه مبتنی بر غرض و عدم تحقیق و غور میباشد به بعضی اشخاص داده شود از اینرو لازم دانستم بدین وسیله تذكر دهم كه درمیان تمام سلاسل و فرقهها بلكه احزاب مختلف سیاسی و اجتماعی كسانی یافت میشوند كه اعمال و عقایدی را برخلاف اصول مرام خود دارا میباشند و اگر بخواهیم رویهی آنان را با اصول مرام مذهبی یا حزبی آنان تطبیق كنیم میبینیم بكلی با یكدیگر مباین است و البته در هر مورد برای تشخیص صحت و سقم یك مذهب باید باصل مرام مراجعه كرد نه برویهی اشخاص و مقید بنام و لفظ نباید بود بنابراین مقدمه برای تشخیص صحت و سقم مرام مذهبی تصوف بایستی باساس آن كه دستورات بزرگان حقیقی آن است مراجعه نمود اینكه بعضی قلندران بكلاشی و گدایی و تنبلی و چرس و بنگ و كثافتمآبی عادت كرده و برای جامعه مضر میباشند دلیل این نیست كه اساس مذهب تصوف باطل و مضر است چه تصوف دو جنبه قائل است یكی مادّی و دیگری معنوی و برای هر یك از این دو جنبه وظایفی معین نموده و مطابق دستور مولای درویشان علیابنابیطالب كه فرماید :
«بكوش برای دنیای خود چنانكه گویی همیشه زنده خواهی بود و بكوش برای آخرت خود چنانكه گویی فردا خواهی مرد» رعایت جنبهی ظاهر و باطن را نموده و از تنبلی و بیكاری و گدایی نهی اكید كردهاند و تریاك و چرس و بنگ را كه زایلكنندهی صفات انسانیت میباشد حرام دانستهاند. سلاسل مختلفی كه برخلاف وظایف تصوف رفتار میكنند یا قلندرصورتانی كه روش آنان با سیرت درویشی بكلی مباینت دارد بدنامكنندهی نكونامی چند میباشد چنانكه درمیان علماء نیز كسانی یافت میشوند كه برخلاف وظایف اجتماعی خود رفتار نموده و جامعهی روحانیت را لكهدار و ننگین میكنند. همچنین درمیان مأمورین دولت یا قضات و وكلاء یا روزنامهنویسان ممكن است كسانی یافت شوند كه بوظایف وجدانی یا اجتماعی خود رفتار نكرده و بدنامی ایجاد كنند و البته روش آنان مدرك برای تمام افراد یا اساس آن نمیشود. در تصوف نیز چنین است وگرنه اصل و اساس تصوف همانطور كه در رعایت اصول روحی و اخلاقی بحد اكمل كوشیده برای قوانین اجتماعی نیز دستورات جامعی اعطاء نموده و بلكه در بعض دورهها امتحان خوبی هم داده است چنانكه استقلال سیاسی ایران و همچنین استقلال مذهب تشیع و بیرون آمدن از زیر نفوذ خلفای عثمانی رهین فداكاریهای صوفیان صفوتنشان و كوشش سلاطین صفویه میباشد. برای مزید اطلاع شما از دستورات تصوف یك نسخه كتاب پند صالح تقدیم گردید متمنی است آن را بدقت مطالعه فرموده و اگر باز هم احتیاج پیدا كرد تحقیقات كاملتری از مطلعین در این باب نموده تا مطلب واضح گردد. متمنی است پاسخ این نامه و رسید كتاب را مرقوم فرموده و در صورتی كه مقتضی دانستید عین نامه را در روزنامه چاپ كنند.
مدیر كتابخانهی سلطانی بیدخت اسماعیل ضیائی
🔸پرچم : ببینید در برابر ایراد ما به چه پاسخی میپردازند. یك دسته برخیزند و مردم را بگمراهیهای بزرگی دعوت كنند و ما چون ایراد گرفته گمراهیهای آنها را نشان دهیم بگویند ببزرگان توهین شده ، و گله كنند كه چرا ما راضی بچنان توهینی شدهایم. تو گویی ما بصوفیان دشنام دادهایم یا دروغی بستهایم.
ایشان میگویند «باید باصل مرام مراجعه كرد» و فراموش میكنند كه من آنچه دربارهی صوفیان نوشتم از كتابهای بزرگان ایشانست. اصل مرام صوفیگری را هر بافهمی میداند :
1) وحدت وجود كه یك پندار بیپا و بیمعنایی است 2) كوشش برای رسیدن بخدا كه آرزوی بسیار خامیست 3) ذكرهای خفی و جلی كه جز تباه كردن عمر معنی ندارد 4) بیكاری و خانقاهنشینی و رقص و سماع و بالاخره مفتخواری و بلكه گدایی كه ننگهای بزرگی است.
اینها چیزهایی است كه كتابهای صوفیان پر از آنهاست. شیخ ابوسعید ابوالخیر كه یكی از بزرگان این دسته است آشكاره میگوید كه خود مدتی بگدایی پرداخته است و
🔸كتاب او دلالت آشكار دارد كه ابوسعید مریدان خود را بگدایی میفرستاده و پرداختن به یك كار و پیشهای را ممنوع گردانیده بوده.
آری شاهنعمتالله و شیخصفی بمریدان خود اجازهی كار و پیشه دادهاند (میگویم : اجازه ، نمیگویم : دستور) و ما این را میدانیم ولی این جلو ایرادهای ما را نخواهد گرفت زیرا ایراد ما تنها این یكی نبوده.
✴️ در پیرامون «حافظ چه میگوید»
خندیدم آری از خواندن [دفتر] «حافظ چه میگوید» خندیدم چرا؟.. برای اینكه حساب كردم از زمان حافظ تاكنون چند سال میگذرد و در این هفت قرن كسی در این كشور ایران یافت نشد كه حقیقت شعر و شاعری را آنطور كه باید و شاید بشناساند و تودهی جاهل و یا سطحی ایران را از نیك و بد دواوین شعرا بیاگاهاند فقط در این دوره آقای كسروی بدون آنكه توجهی به نیك و بدگویی دیگران داشته باشد حقایق مسلمی از غزلسرایان بعنوان حافظ چه میگوید پراكنده گردانید.
گرچه شعرهای حافظ خیلی جذاب است ولی برای اشخاص خوشگذران و كسانی كه از دسترنج دیگران بدون رنج بردن خوش میخورند و خوش مینشینند و شعر خواندن و بافتن را برای خود هنر میشمارند. آیا این اشخاص وجداناً ثوابكارند؟ این تیپ از مردم مورد نیازمندی جامعه هستند؟ این دسته بزندگانی توده كمك میكنند؟ اگر این تیپ در كشور نباشد زیانی متوجه كشور میشود؟ خندیدم برای اینكه از زمان كوچكی تاكنون بیش از هزار جلد از خطی و چاپی دیوان حافظ در داخلهی كشور و خارجه از پیش چشم گذرانده و صدها مرتبه غزلیات حافظ را خوانده و شنیده و امروز اگر كسی وجداناً از من بپرسد از خواندن دیوان حافظ چیزی كه بدرد كوچكترین امر زندگانی این جهان و نیكبختی آنجهان خورَد آموختهای جواب شایستهای ندارم مگر خنده.
از طرفی میتوانم هزارها مردان را از هر طبقهی اهل كشور بشناسانم كه سرگشته و دلباختهی غزلیات حافظ بوده در صورتی كه آنها هم از معانی غزلیات حافظ بیبهره و از هر یك پرسش شود میگوید (المعنی فی بطن الشاعر). خندهام برای اینست كه شكم شاعر چقدر بزرگ است كه این همه معانی در او جای گرفته و شكمش هیچ از حال طبیعی خارج نمیشود. آری پارهای از شعرهای پیشینیان كه دستور اخلاقی و یا روش زندگی و یا جنبهی علمی دارد نمیشود در ردیف غزلیات عاشقانهی ساختگی پنداشت ولی بیشتر از غزلسرایان ما كه نان یك من چهار شاهی ، گوشت و روغن بهمین تناسب ارزان میخوردهاند گفتههای آنان برای توده و جوانان كشور ما زیانآور است و بایستی در این زمینه چارهای اندیشید و البته نتوان از تمام گردآوردههای شعرا چشم پوشی كرد و ندیده انگاشت. پس چه باید كرد؟..
بعقیدهی من باید وزارت فرهنگ در تحت نظر مردمان دانشمند اجتماعی همانطوری كه كتب كلاسیك را تحت نظر گرفت و هیئت نویسندگان بجمع آوری پرداختند همانطور تمام گردآوردههای شعرای باستان را بررسی كرده قسمتهای اخلاقی و اجتماعی و اقتصادی سیاسی و پندیات و دیگر چیزها كه سودش عمومی است برگزینند و در دسترس همه بگذارند و قانونی هم بگذرد كه غیر از آن دواوین منتخبهی وزارت فرهنگ دیگر دیوانی بچاپ نرسد و از خارج مملكت هم چاپ شدهاش وارد نشود تا بمرور زمان دواوین شعرا كه تشویق به میخوارگی و سادهپرستی و دیگر چیزها كه خرد را از كار میاندازد میكند و برای تنپروری اشخاص مستعد را آماده میسازد پاك شده پند و اندرز و دیگر آموختنیهای نیكو جایگزین آن اشعار موهون گردد. امیدواریم آقای كسروی كه با نیتی پاك در اصلاحات شئون زندگی جهانیان بویژه ایرانیان قدمی برداشتهاند موفق باشند تا براهنمایی خرد از بوالهوسیهای كودكانه ، تودهی جوان را بسوی نیكی رهبری كنند.
محمدباقر گوهرخای
پرچم : از آقای امجدالواعظین (گوهرخای كنونی) سپاسمندیم كه این هواداری را از حقایق نمودهاند. اما اینكه نتوان از تمام گردآوردههای شاعران چشمپوشی كرد دلیل برایش یاد نكردهاند. آنچه ما میدانیم میتوان چشم پوشید و باید هم پوشید. ما یك عنوانی برای گفتههای شاعران پیدا نمیكنیم و نمیدانیم بآنها چه نامی دهیم. اگر بشاعران عنوان راهنمایی و پندآموزی و بآن شعرها نام پند یا اندرز دهیم راهنما یا پندآموز كسی تواند بود كه نیك از بد بشناسد و همهی سخنانش سودمند باشد. كسانی كه در گفتههای خودشان همه گونه رسوایی از خود نشان دادهاند بگفتههای نیك آنان نیز ارج نتوان گزاشت. شما اگر یك مطربی بخانهتان بیاورید او نیز در آن جست و خیزها و آوازهخوانیهایش گاهی جملههای پندآمیزی گوید ، آیا توان از مطرب پند پذیرفت؟! یك دسته یاوهگویانی با آلودگیهای بسیار كجا و پندآموزی كجا؟!. اگر جز این عنوان دیگری در میان است بگویند تا ما نیز بدانیم.
(پرچم نیمه ماهه سات 138)
.
خندیدم آری از خواندن [دفتر] «حافظ چه میگوید» خندیدم چرا؟.. برای اینكه حساب كردم از زمان حافظ تاكنون چند سال میگذرد و در این هفت قرن كسی در این كشور ایران یافت نشد كه حقیقت شعر و شاعری را آنطور كه باید و شاید بشناساند و تودهی جاهل و یا سطحی ایران را از نیك و بد دواوین شعرا بیاگاهاند فقط در این دوره آقای كسروی بدون آنكه توجهی به نیك و بدگویی دیگران داشته باشد حقایق مسلمی از غزلسرایان بعنوان حافظ چه میگوید پراكنده گردانید.
گرچه شعرهای حافظ خیلی جذاب است ولی برای اشخاص خوشگذران و كسانی كه از دسترنج دیگران بدون رنج بردن خوش میخورند و خوش مینشینند و شعر خواندن و بافتن را برای خود هنر میشمارند. آیا این اشخاص وجداناً ثوابكارند؟ این تیپ از مردم مورد نیازمندی جامعه هستند؟ این دسته بزندگانی توده كمك میكنند؟ اگر این تیپ در كشور نباشد زیانی متوجه كشور میشود؟ خندیدم برای اینكه از زمان كوچكی تاكنون بیش از هزار جلد از خطی و چاپی دیوان حافظ در داخلهی كشور و خارجه از پیش چشم گذرانده و صدها مرتبه غزلیات حافظ را خوانده و شنیده و امروز اگر كسی وجداناً از من بپرسد از خواندن دیوان حافظ چیزی كه بدرد كوچكترین امر زندگانی این جهان و نیكبختی آنجهان خورَد آموختهای جواب شایستهای ندارم مگر خنده.
از طرفی میتوانم هزارها مردان را از هر طبقهی اهل كشور بشناسانم كه سرگشته و دلباختهی غزلیات حافظ بوده در صورتی كه آنها هم از معانی غزلیات حافظ بیبهره و از هر یك پرسش شود میگوید (المعنی فی بطن الشاعر). خندهام برای اینست كه شكم شاعر چقدر بزرگ است كه این همه معانی در او جای گرفته و شكمش هیچ از حال طبیعی خارج نمیشود. آری پارهای از شعرهای پیشینیان كه دستور اخلاقی و یا روش زندگی و یا جنبهی علمی دارد نمیشود در ردیف غزلیات عاشقانهی ساختگی پنداشت ولی بیشتر از غزلسرایان ما كه نان یك من چهار شاهی ، گوشت و روغن بهمین تناسب ارزان میخوردهاند گفتههای آنان برای توده و جوانان كشور ما زیانآور است و بایستی در این زمینه چارهای اندیشید و البته نتوان از تمام گردآوردههای شعرا چشم پوشی كرد و ندیده انگاشت. پس چه باید كرد؟..
بعقیدهی من باید وزارت فرهنگ در تحت نظر مردمان دانشمند اجتماعی همانطوری كه كتب كلاسیك را تحت نظر گرفت و هیئت نویسندگان بجمع آوری پرداختند همانطور تمام گردآوردههای شعرای باستان را بررسی كرده قسمتهای اخلاقی و اجتماعی و اقتصادی سیاسی و پندیات و دیگر چیزها كه سودش عمومی است برگزینند و در دسترس همه بگذارند و قانونی هم بگذرد كه غیر از آن دواوین منتخبهی وزارت فرهنگ دیگر دیوانی بچاپ نرسد و از خارج مملكت هم چاپ شدهاش وارد نشود تا بمرور زمان دواوین شعرا كه تشویق به میخوارگی و سادهپرستی و دیگر چیزها كه خرد را از كار میاندازد میكند و برای تنپروری اشخاص مستعد را آماده میسازد پاك شده پند و اندرز و دیگر آموختنیهای نیكو جایگزین آن اشعار موهون گردد. امیدواریم آقای كسروی كه با نیتی پاك در اصلاحات شئون زندگی جهانیان بویژه ایرانیان قدمی برداشتهاند موفق باشند تا براهنمایی خرد از بوالهوسیهای كودكانه ، تودهی جوان را بسوی نیكی رهبری كنند.
محمدباقر گوهرخای
پرچم : از آقای امجدالواعظین (گوهرخای كنونی) سپاسمندیم كه این هواداری را از حقایق نمودهاند. اما اینكه نتوان از تمام گردآوردههای شاعران چشمپوشی كرد دلیل برایش یاد نكردهاند. آنچه ما میدانیم میتوان چشم پوشید و باید هم پوشید. ما یك عنوانی برای گفتههای شاعران پیدا نمیكنیم و نمیدانیم بآنها چه نامی دهیم. اگر بشاعران عنوان راهنمایی و پندآموزی و بآن شعرها نام پند یا اندرز دهیم راهنما یا پندآموز كسی تواند بود كه نیك از بد بشناسد و همهی سخنانش سودمند باشد. كسانی كه در گفتههای خودشان همه گونه رسوایی از خود نشان دادهاند بگفتههای نیك آنان نیز ارج نتوان گزاشت. شما اگر یك مطربی بخانهتان بیاورید او نیز در آن جست و خیزها و آوازهخوانیهایش گاهی جملههای پندآمیزی گوید ، آیا توان از مطرب پند پذیرفت؟! یك دسته یاوهگویانی با آلودگیهای بسیار كجا و پندآموزی كجا؟!. اگر جز این عنوان دیگری در میان است بگویند تا ما نیز بدانیم.
(پرچم نیمه ماهه سات 138)
.
✴️ ما چه میخواهیم؟..
🖌 احمد کسروی
📖 مهنامهی پیمان
تکهی 9 از بخش هفتم
🔸پیمان راهنمای دنیایی ماست یا دینی ما؟!
چون این بخشهای گفتار اندیشهبردار است و خوانندگان میباید آن را نیك اندیشند و بداوری خرد سپارند ، برای اینكه بآنان فشاری نیاوریم و اندیشهشان را فرسوده نگردانیم ، سخن را در اینجا بریده بازماندهی جُستار را بشمارهی آینده نگه میداریم ، و چنانكه در شمارهی گذشته گفتگویی را با آقای مرتضوی نوشتیم در اینجا هم دو گفتگویی را كه با دو تن رخ داده میآوریم :
نخست ، آقای دكتر علی رشدی چنین میگویند : «پیمان «مرامش» دانسته نیست. مردم میپرسند : آیا این راهنمای دنیایی ماست؟!.. یا راهنمای دینی ماست؟!. سپس هم میخواهد چه كاری كنیم؟..».
میگویم : آن پرسش مردم خود نادرست است. اینان آن كسانند كه میخواهند گفتههای ما را در ترازوی دانستههای بیپای خود بسنجند. این پرسش آنان بدان ماند كه بیماری از پزشكی بپرسد : «آیا این بیماری من از صفراست؟.. یا از بلغم است؟..» پزشك خواهد گفت : «این داستان بلغم و صفرا دانستهی تُست. دانش از چنان چیزهایی ناآگاهست».
ما نیز باینان میگوییم : این داستان كه یك دینی باشد و یك دنیایی ، در اندیشهی نادرست شماست و ما از آن ناآگاهیم.
آری شما چنین پنداشتهاید كه خدا اینجهان را دشمن میدارد ، و هر كسی كه خشنودی خدا را میخواهد باید اینجهان را دشمن دارد و در اندیشهی آنجهان باشد ، و برای رستگاری در آنجهان نیز یك رشته كارهای بیهودهای را شناختهاید.
ما میگوییم : اینها همه نادرست است. میگوییم خدا اینجهان را دشمن نمیدارد ، و نبایستی بدارد. مگر اینجهان را آفرندهی دیگری پدید آورده؟!..
میگوییم : اینجهان و آنجهان بهم پیوسته است ، و كسانی كه در اینجهان بنیكی و گردنفرازی زیند در آنجهان خشنود و خرسند خواهند بود و از خدا پاداش خواهند یافت و كسانی كه در اینجهان با خواری و پستی و بدی زیند در آنجهان خوار و شرمنده و پشیمان خواهند بود و این كارهای بیهودهای كه در اینجا میكنند سودی نخواهد داشت.
ما «راه رستگاری» آن را میگوییم كه مردم در اینجهان بنیكی و پاكی و گردنفرازی زیند و جهان و معنی آن را دانسته پیروی از آیین خدایی نمایند ، و چون چنین بودند ناگزیر است كه در آنجهان خشنود و خرسند خواهند بود. ما این راه را بمردم مینماییم.
اینكه میگویند : «سپس هم میخواهد چه كاری كنیم؟..» این پرسش نیز خامست. این مانند آنست كه شما آقای دكتر به بیماری دارو دهید و دستورهایی بگویید كه برای بهبود بكار بندد ، و او برگشته از شما چنین پرسد : «اینها را كه بجا آوردم سپس میخواهید چه كار كنم؟..» شما پاسخ خواهید داد : «سپس میخواهم تندرست باشید و همچون دیگران زندگی كنید و از خوشیهای تندرستی برخوردار گردید».
ما نیز باینان میگوییم : شما چون گفتههای پیمان را نیك خوانید و نیك فراگیرید دل از پندارهای بیهوده و از دانستههای بیسود پیراسته خواهید داشت ، و چشمهاتان باز شده و معنی جهان و زندگی را نیك خواهید شناخت ، و خود مردان بلنداندیشهای خواهید بود ، و چون همدستی نمایید و اینها را بدیگران نیز رسانید در سراسر كشور یك راه و یك آرمان درمیان خواهد بود ، و همهی نیروها رویهم آمده و یك تودهی توانایی خواهید داشت. آیا بهتر از این چه نتیجه میخواهید؟!..
برخی از این پرسندگان (نه همگیشان) ، آنانند كه نوشتههای ما را نیك نمیخوانند و این پرسش هم از راه دیگریست. اینان میخواهند وانمایند كه من این سخنان را به همین شنیدن فراگرفتم و از پیش هم میدانستم ، اینها كه چیزی نیست ، بگویید كه دیگر چه كار كنیم؟!.. پرسیدنشان از این راهِ خودفروشیست.[1] این برایشان بسیار سخت است كه بگمراهی خود بخَستُوند و چند زمانی بخود پردازند و اندیشه و باورِ خود را پاك گردانند. خدا میداند كه چه خاكی بر سر این مردم بدبخت ریخته و چه بیماریهای ناپاكی در درونها ریشه دوانیده.
امروز ناخوشترین سخنی به هر كسی آنست كه بگوییم بخود پرداز و خود را درست گردان. زیرا كمتر كسی در خود كمی سراغ میدارد و كمتر كسی خود را نیازمند درست گردانیدن میشناسد. از آنسوی هر كسی میخواهد دستاویزی پیدا كند و بدیگران برتری فروشد. این پند دادنها و راهنماییها كه میبینید همه از این راه است و نتیجهی دیگری در اندیشهها نیست.
ولی ما دوباره میگوییم : راه چاره یك چیز است و آن اینكه نخست این راستیها كه مینویسیم بگوشها رسد و در دلها جا بگیرد ، و آن پندارها و باورهای بیهوده و بیپای پراكنده كه برخی از آنها از قرنهای پیشین مانده و برخی دیگر از اروپا تازه رسیده ، همگی از میان رود ، و بدینسان در سراسر كشور یك راه و یك گونه اندیشه درمیان باشد. گام نخست اینست و پس از آن بیگمان بگامهای دیگری خواهیم برخاست.
👇
🖌 احمد کسروی
📖 مهنامهی پیمان
تکهی 9 از بخش هفتم
🔸پیمان راهنمای دنیایی ماست یا دینی ما؟!
چون این بخشهای گفتار اندیشهبردار است و خوانندگان میباید آن را نیك اندیشند و بداوری خرد سپارند ، برای اینكه بآنان فشاری نیاوریم و اندیشهشان را فرسوده نگردانیم ، سخن را در اینجا بریده بازماندهی جُستار را بشمارهی آینده نگه میداریم ، و چنانكه در شمارهی گذشته گفتگویی را با آقای مرتضوی نوشتیم در اینجا هم دو گفتگویی را كه با دو تن رخ داده میآوریم :
نخست ، آقای دكتر علی رشدی چنین میگویند : «پیمان «مرامش» دانسته نیست. مردم میپرسند : آیا این راهنمای دنیایی ماست؟!.. یا راهنمای دینی ماست؟!. سپس هم میخواهد چه كاری كنیم؟..».
میگویم : آن پرسش مردم خود نادرست است. اینان آن كسانند كه میخواهند گفتههای ما را در ترازوی دانستههای بیپای خود بسنجند. این پرسش آنان بدان ماند كه بیماری از پزشكی بپرسد : «آیا این بیماری من از صفراست؟.. یا از بلغم است؟..» پزشك خواهد گفت : «این داستان بلغم و صفرا دانستهی تُست. دانش از چنان چیزهایی ناآگاهست».
ما نیز باینان میگوییم : این داستان كه یك دینی باشد و یك دنیایی ، در اندیشهی نادرست شماست و ما از آن ناآگاهیم.
آری شما چنین پنداشتهاید كه خدا اینجهان را دشمن میدارد ، و هر كسی كه خشنودی خدا را میخواهد باید اینجهان را دشمن دارد و در اندیشهی آنجهان باشد ، و برای رستگاری در آنجهان نیز یك رشته كارهای بیهودهای را شناختهاید.
ما میگوییم : اینها همه نادرست است. میگوییم خدا اینجهان را دشمن نمیدارد ، و نبایستی بدارد. مگر اینجهان را آفرندهی دیگری پدید آورده؟!..
میگوییم : اینجهان و آنجهان بهم پیوسته است ، و كسانی كه در اینجهان بنیكی و گردنفرازی زیند در آنجهان خشنود و خرسند خواهند بود و از خدا پاداش خواهند یافت و كسانی كه در اینجهان با خواری و پستی و بدی زیند در آنجهان خوار و شرمنده و پشیمان خواهند بود و این كارهای بیهودهای كه در اینجا میكنند سودی نخواهد داشت.
ما «راه رستگاری» آن را میگوییم كه مردم در اینجهان بنیكی و پاكی و گردنفرازی زیند و جهان و معنی آن را دانسته پیروی از آیین خدایی نمایند ، و چون چنین بودند ناگزیر است كه در آنجهان خشنود و خرسند خواهند بود. ما این راه را بمردم مینماییم.
اینكه میگویند : «سپس هم میخواهد چه كاری كنیم؟..» این پرسش نیز خامست. این مانند آنست كه شما آقای دكتر به بیماری دارو دهید و دستورهایی بگویید كه برای بهبود بكار بندد ، و او برگشته از شما چنین پرسد : «اینها را كه بجا آوردم سپس میخواهید چه كار كنم؟..» شما پاسخ خواهید داد : «سپس میخواهم تندرست باشید و همچون دیگران زندگی كنید و از خوشیهای تندرستی برخوردار گردید».
ما نیز باینان میگوییم : شما چون گفتههای پیمان را نیك خوانید و نیك فراگیرید دل از پندارهای بیهوده و از دانستههای بیسود پیراسته خواهید داشت ، و چشمهاتان باز شده و معنی جهان و زندگی را نیك خواهید شناخت ، و خود مردان بلنداندیشهای خواهید بود ، و چون همدستی نمایید و اینها را بدیگران نیز رسانید در سراسر كشور یك راه و یك آرمان درمیان خواهد بود ، و همهی نیروها رویهم آمده و یك تودهی توانایی خواهید داشت. آیا بهتر از این چه نتیجه میخواهید؟!..
برخی از این پرسندگان (نه همگیشان) ، آنانند كه نوشتههای ما را نیك نمیخوانند و این پرسش هم از راه دیگریست. اینان میخواهند وانمایند كه من این سخنان را به همین شنیدن فراگرفتم و از پیش هم میدانستم ، اینها كه چیزی نیست ، بگویید كه دیگر چه كار كنیم؟!.. پرسیدنشان از این راهِ خودفروشیست.[1] این برایشان بسیار سخت است كه بگمراهی خود بخَستُوند و چند زمانی بخود پردازند و اندیشه و باورِ خود را پاك گردانند. خدا میداند كه چه خاكی بر سر این مردم بدبخت ریخته و چه بیماریهای ناپاكی در درونها ریشه دوانیده.
امروز ناخوشترین سخنی به هر كسی آنست كه بگوییم بخود پرداز و خود را درست گردان. زیرا كمتر كسی در خود كمی سراغ میدارد و كمتر كسی خود را نیازمند درست گردانیدن میشناسد. از آنسوی هر كسی میخواهد دستاویزی پیدا كند و بدیگران برتری فروشد. این پند دادنها و راهنماییها كه میبینید همه از این راه است و نتیجهی دیگری در اندیشهها نیست.
ولی ما دوباره میگوییم : راه چاره یك چیز است و آن اینكه نخست این راستیها كه مینویسیم بگوشها رسد و در دلها جا بگیرد ، و آن پندارها و باورهای بیهوده و بیپای پراكنده كه برخی از آنها از قرنهای پیشین مانده و برخی دیگر از اروپا تازه رسیده ، همگی از میان رود ، و بدینسان در سراسر كشور یك راه و یك گونه اندیشه درمیان باشد. گام نخست اینست و پس از آن بیگمان بگامهای دیگری خواهیم برخاست.
👇
كنون میباید هر كسی بخود پردازد و نخست اندیشهی خود را درست گرداند و پس از آن هر كسی باندازهی توانایی خود در پیشرفتِ این كار همدستی نماید ، و در نوبت خود بكوشد و دیگران را بخواندن پیمان و فراگرفتن این راستیها وادارد.
«آرمانی» كه ما دنبال میكنیم بزرگترین و گرانمایهترین چیزی در جهانست و راه آن این میباشد و بس.
[1] : خودفروشی ، خودنمایی فزون و چشمگیر است. خودفروش همان كاری را میکند که یك فروشنده برای تبلیغ كالای خود. این واژه را اینروزها گاهی بغلط بمعنایی كه واژهی «تنفروشی» برای آن مناسب است بكار میبرند.
.
«آرمانی» كه ما دنبال میكنیم بزرگترین و گرانمایهترین چیزی در جهانست و راه آن این میباشد و بس.
[1] : خودفروشی ، خودنمایی فزون و چشمگیر است. خودفروش همان كاری را میکند که یك فروشنده برای تبلیغ كالای خود. این واژه را اینروزها گاهی بغلط بمعنایی كه واژهی «تنفروشی» برای آن مناسب است بكار میبرند.
.
🔶 از سازمان ملل متحد چه نتیجه تواند بود؟ (بخش یکم)
🔸 1ـ این سازمان چگونه پدید آمده؟.. (تکهی 3)
شنیدنیست که در آن میان ، در سال 1899 ، ناگهان نکولای دوم تزار روس پا بمیان گزاشت و همهی دولتهایی را که در پایتخت روسیه نمایندهی سیاسی داشتند دعوت کرد که نمایندگانی فرستند تا کنفرانسی پدید آید و در زمینهی «صلح همگانی» گفتگوها رود. این کار از تزار شگفت مینمود. ولی چون زمینه آماده شده بود از پیشرفت بازنماند.
بیست و هفت دولت دعوت تزار را پذیرفتند و نمایندگان فرستادند (از جمله ایران که در کنفرانس شرکت داشت و میرزا رضاخان ارفعالدوله را نمایندهی خود فرستاد). کنفرانس در لاهه پایتخت هلند تشکیل یافته از ماه مه تا ژوئیه نشستهای خود را برپا گردانید و از گفتن بینیاز است که نخست کنفرانس از جنس خود بود.
در آن کنفرانس از کم گردانیدن نیروهای جنگی ، بکار نبردن گلولههای زهرآلود یا گلولههایی که در بدن پخش میشود ، گزاردن قانونهایی برای جنگ و کارهای آن ، گزاردن قانونهایی برای داوری در دعاوی دولتها ، پدید آوردن دادگاهی برای آن دعاوی ؛ گفتگوها رفت و سخنها رانده شد و در همین زمینه قراردادهایی درمیان دولتها بسته گردید.
مهمترین نتیجهی این کنفرانس برپا شدن «دیوان حکمیت بینالمللی همیشگی» برای رسیدگی بدعاوی و اختلافات دولتها بود که در همان لاهه برپا گردید. این دیوان یا دادگاه برای آن بود که همیشه برپا باشد و اگر دو دولتی که درمیانشان دعوی یا اختلاف هست باهم بجنگ برنخاسته با تراضی بآنجا رو آوردند دربارهی آنها حکمیت و داوری شود. این دیوان که نخست دادگاهی از جنس خود بود چندان مایهی خشنودی نیکخواهان گردید که یکی از توانگران آمریکا ، آندرو کارنیجی ، یکملیونونیم دلار پول داد که کاخی برای آن دادگاه ساختند و آن را «معبد صلح» نامیدند.
پس از آن در سال 1904 جمعیت هواداران «پارلمان همهجهانی» ، کنفرانسی در سنتلویز (یکی از شهرهای آمریکای شمالی) برپا گردانیده گفتگوها کردند و در نتیجه تصمیم گرفتند خواهش کنند که دولتها بار دیگر نمایندگان فرستند و بار دیگر کنفرانس در لاهه برپا شود ، و از روزولت (۱) رئیسجمهوری آمریکا که هم او را از نیکخواهان جهان میشناختند خواهش کردند که در آن کار پیشگام باشد.
روزولت آن خواهش را پذیرفت ، ولی چون در آن هنگام جنگ روس و ژاپن درمیان بود اقدام بتأخیر افتاد و بالاخره در سال 1907 بود که بدعوت روزولت چهلوچهار دولت نمایندگان فرستادند و کنفرانس دوم لاهه برپا گردید.
پابرگی :
1ـ تئودُر روزولت (Theodore Roosevelt) ـ ویراینده
🔸 1ـ این سازمان چگونه پدید آمده؟.. (تکهی 3)
شنیدنیست که در آن میان ، در سال 1899 ، ناگهان نکولای دوم تزار روس پا بمیان گزاشت و همهی دولتهایی را که در پایتخت روسیه نمایندهی سیاسی داشتند دعوت کرد که نمایندگانی فرستند تا کنفرانسی پدید آید و در زمینهی «صلح همگانی» گفتگوها رود. این کار از تزار شگفت مینمود. ولی چون زمینه آماده شده بود از پیشرفت بازنماند.
بیست و هفت دولت دعوت تزار را پذیرفتند و نمایندگان فرستادند (از جمله ایران که در کنفرانس شرکت داشت و میرزا رضاخان ارفعالدوله را نمایندهی خود فرستاد). کنفرانس در لاهه پایتخت هلند تشکیل یافته از ماه مه تا ژوئیه نشستهای خود را برپا گردانید و از گفتن بینیاز است که نخست کنفرانس از جنس خود بود.
در آن کنفرانس از کم گردانیدن نیروهای جنگی ، بکار نبردن گلولههای زهرآلود یا گلولههایی که در بدن پخش میشود ، گزاردن قانونهایی برای جنگ و کارهای آن ، گزاردن قانونهایی برای داوری در دعاوی دولتها ، پدید آوردن دادگاهی برای آن دعاوی ؛ گفتگوها رفت و سخنها رانده شد و در همین زمینه قراردادهایی درمیان دولتها بسته گردید.
مهمترین نتیجهی این کنفرانس برپا شدن «دیوان حکمیت بینالمللی همیشگی» برای رسیدگی بدعاوی و اختلافات دولتها بود که در همان لاهه برپا گردید. این دیوان یا دادگاه برای آن بود که همیشه برپا باشد و اگر دو دولتی که درمیانشان دعوی یا اختلاف هست باهم بجنگ برنخاسته با تراضی بآنجا رو آوردند دربارهی آنها حکمیت و داوری شود. این دیوان که نخست دادگاهی از جنس خود بود چندان مایهی خشنودی نیکخواهان گردید که یکی از توانگران آمریکا ، آندرو کارنیجی ، یکملیونونیم دلار پول داد که کاخی برای آن دادگاه ساختند و آن را «معبد صلح» نامیدند.
پس از آن در سال 1904 جمعیت هواداران «پارلمان همهجهانی» ، کنفرانسی در سنتلویز (یکی از شهرهای آمریکای شمالی) برپا گردانیده گفتگوها کردند و در نتیجه تصمیم گرفتند خواهش کنند که دولتها بار دیگر نمایندگان فرستند و بار دیگر کنفرانس در لاهه برپا شود ، و از روزولت (۱) رئیسجمهوری آمریکا که هم او را از نیکخواهان جهان میشناختند خواهش کردند که در آن کار پیشگام باشد.
روزولت آن خواهش را پذیرفت ، ولی چون در آن هنگام جنگ روس و ژاپن درمیان بود اقدام بتأخیر افتاد و بالاخره در سال 1907 بود که بدعوت روزولت چهلوچهار دولت نمایندگان فرستادند و کنفرانس دوم لاهه برپا گردید.
پابرگی :
1ـ تئودُر روزولت (Theodore Roosevelt) ـ ویراینده
✴️ ریشهی بدبختیها (تکهی شصتوهشتم)
🔶 پاسخ یکی از هواداران صوفیگری (بخش دو از دو)
اما اینكه درویشان خود را بامام علیابنابیطالب منسوب میكنند پذیرفتنی نیست صوفیگری صدوپنجاه سال پس از مرگ آن امام پیدا شده. از آنسوی علی كجا و صوفیگری كجا؟! علی كی بچله نشست؟!. كی بذكر خفی یا جلی پرداخت؟!. كی دعوی پیوستن بخدا كرد؟!. كی طامات بافت؟ در مدینه خانقاه كجا بود؟!.
آن جملهای كه بامام علی نسبت دادهاند : «اَسعَ لِدُنْیاکَ کَاَنَّکَ تَعیشُ اَبَدا و اَسعَ لآخِرَتِکَ کَاَنَّکَ تَمُوتُ غَداً» 1 از ریشه دروغست. این سخن دارای گزافه است. در زنجان میگویند : از قزوینیای پرسیدند در پانزدهم جوزا جو به درو میرسد؟. گفت : خیر آ .. مگر چه خبر است؟! گفتند : در بیستم چطور؟. گفت البته كه میرسد. مگر میخواستید در بیستم هم نرسد! آن جملهها نیز چنینست و گزافهآمیز میباشد. برای فهمانیدن یك حقیقتی چه نیاز بگزافه است؟!. (كانك تعیش ابدا ، كانك تموت غدا)
🔸از این گذشته اساساً اینجهان و آنجهان را از هم جدا گرفتن نافهمی و گمراهیست. اینجهان و آنجهان دنبالهی همست و كسانی كه میخواهند در جهان دیگر آسوده و خرسند باشند باید در این جهان نیك زیند و بآیین خرد راه روند. كسانی كه در اینجهان پست و آلوده میزیند و معنی درست زندگی را ندانسته با كارهای بیهودهای بسر میبرند در آنجهان نیز پست و شرمنده خواهند بود.
🔸مثلاً امروز ایرانیان كه با این پستی و پراكندگی بسر میبرند و بجای كوشیدن بآبادی كشور و آسایش زندگانی و بهره بردن از نعمتهای خدایی ، خود را با كارهای بیهودهای از صوفیگری و خراباتیگری و ادبیاتبازی و فلسفهبافی و كشاكشهای مذهبی و نمایشهای محرم و صفر و مانند اینها سرگرم گردانیدهاند ، این چنین مردم نادان و گمراهی كه مقصود خدا را از آفرینش درنیافتهاند در آنجهان روسیاه و شرمنده خواهند بود. خدا بچنین مردم بیخردی كه با داشتن یك سرزمینی باین بزرگی و باردهی روزی خود و بچگان خود آماده نمیتوانند گردانند نخواهد بخشایید.
🔸اینكه در كیشها پنداشتهاند كه باید اینجهان را خوار داشت ، و برای خوشی در جهان دیگر نیز بكارهای بیهودهای از لب جنبانیدن و سبحه گردانیدن و امامزادهبازی و ریاضت و چلهنشینی و مانند اینها پرداخت ، بسیار بیخردانه است.
به هر حال آن دو جمله بسیار بیمعنی است و از امام علیبنابیطالب نباید شمرد. از آنسوی این سخن چه ربط بصوفیگری دارد؟! ما مگر كتابهای صوفیان را در دست نداریم و نمیدانیم بنیاد كار آنها بخوار داشتن اینجهان بوده؟! مگر ما آگاه نیستیم كه كتابهای صوفیان پر از نكوهش «دنیا» است.
ما از همه چیز آگاهیم. تاریخچهی آن عبارت عربی (یا حدیث) اینست : چنانكه گفتیم ملایان همیشه در منبر و در پایین از «دنیا» نكوهش مینمودند و صد حدیث در بدی «دنیا» ازبر میداشتند : «الدنیا جیفة و طلابها كلاب» 2 ، «حب الدنیا رأس كل خطیئه» 3 و مانند اینها. سپس چون در ایران جنبش مشروطه برخاست یكی از ایرادها بملایان همین را میگرفتند و میگفتند : ما اگر بدنیا نپردازیم چگونه میتوانیم آزادی و استقلال خود را نگه داریم. چگونه میتوانیم كارخانهها بیاوریم و صنعت را رواج دهیم. در برابر این ایراد بود كه كسانی از ملایان رفتند و آن عبارت عربی را پیدا كردند و به رخ آزادیخواهان كشیدند كه ما نیز بآبادی دنیا علاقهمندیم و با یك عبارتی خواستند بخطاهای هزارسالهی خود پرده كشند. این كاری بود كه ملایان كردند. اكنون نوبت رسیده كه صوفیها آن كار را كنند. آقای سلطانیضیائی درست است این عبارت را به رخ ما كشیده و میخواهد بگوید صوفیان هم آبادی این جهان را میخواهند ولی یك رفتار بیجاییست زیرا ما نیك میدانیم كه صوفیان كه بودهاند و هستند و در چه گمراهیهایی غرقند و چه آتشی باین كشور زدهاند. دیروز زبانزد همگیشان بود :
اهل دنیا از كهین و از مهین لعنتالله علیهم اجمعین
امروز میخواهند «متجدد» بشوند و آنان نیز هوادار آبادی كشور شناخته گردند. اینست مقصود از یاد كردن آن جملههای عربی (یا ترجمهی آنها). اینها میخواهند هر زمان خود را برنگ آن زمان اندازند.
اما عنوان اینكه صوفیها در زمان صفویان ایران را نگه داشتهاند پاسخش را در جای دیگری دادهایم. ایران را ایلهای ترك نگاه داشتند. در آن زمان در آذربایجان هفت ایل ترك مینشستند كه مرید خاندان صفوی ، ولی صوفی نبودند و هیچ اثری از صوفیگری درمیان ایشان نبود. بلكه معنی آن را نیز نمیدانستند. اینان بودند كه خاندان صفوی را بپادشاهی رسانیدند نه درویشان. از آنسوی اگر یك مرشدی چون آرزوی پادشاهی میداشته مریدان خود را جنگجو بار آورده آیا این دلیل است كه ما كارهای كشورـ برباد ـ ده و آموزاكهای غیرتكش صدها و هزارها مرشد دیگر را فراموش كنیم؟!.. 4
👇
🔶 پاسخ یکی از هواداران صوفیگری (بخش دو از دو)
اما اینكه درویشان خود را بامام علیابنابیطالب منسوب میكنند پذیرفتنی نیست صوفیگری صدوپنجاه سال پس از مرگ آن امام پیدا شده. از آنسوی علی كجا و صوفیگری كجا؟! علی كی بچله نشست؟!. كی بذكر خفی یا جلی پرداخت؟!. كی دعوی پیوستن بخدا كرد؟!. كی طامات بافت؟ در مدینه خانقاه كجا بود؟!.
آن جملهای كه بامام علی نسبت دادهاند : «اَسعَ لِدُنْیاکَ کَاَنَّکَ تَعیشُ اَبَدا و اَسعَ لآخِرَتِکَ کَاَنَّکَ تَمُوتُ غَداً» 1 از ریشه دروغست. این سخن دارای گزافه است. در زنجان میگویند : از قزوینیای پرسیدند در پانزدهم جوزا جو به درو میرسد؟. گفت : خیر آ .. مگر چه خبر است؟! گفتند : در بیستم چطور؟. گفت البته كه میرسد. مگر میخواستید در بیستم هم نرسد! آن جملهها نیز چنینست و گزافهآمیز میباشد. برای فهمانیدن یك حقیقتی چه نیاز بگزافه است؟!. (كانك تعیش ابدا ، كانك تموت غدا)
🔸از این گذشته اساساً اینجهان و آنجهان را از هم جدا گرفتن نافهمی و گمراهیست. اینجهان و آنجهان دنبالهی همست و كسانی كه میخواهند در جهان دیگر آسوده و خرسند باشند باید در این جهان نیك زیند و بآیین خرد راه روند. كسانی كه در اینجهان پست و آلوده میزیند و معنی درست زندگی را ندانسته با كارهای بیهودهای بسر میبرند در آنجهان نیز پست و شرمنده خواهند بود.
🔸مثلاً امروز ایرانیان كه با این پستی و پراكندگی بسر میبرند و بجای كوشیدن بآبادی كشور و آسایش زندگانی و بهره بردن از نعمتهای خدایی ، خود را با كارهای بیهودهای از صوفیگری و خراباتیگری و ادبیاتبازی و فلسفهبافی و كشاكشهای مذهبی و نمایشهای محرم و صفر و مانند اینها سرگرم گردانیدهاند ، این چنین مردم نادان و گمراهی كه مقصود خدا را از آفرینش درنیافتهاند در آنجهان روسیاه و شرمنده خواهند بود. خدا بچنین مردم بیخردی كه با داشتن یك سرزمینی باین بزرگی و باردهی روزی خود و بچگان خود آماده نمیتوانند گردانند نخواهد بخشایید.
🔸اینكه در كیشها پنداشتهاند كه باید اینجهان را خوار داشت ، و برای خوشی در جهان دیگر نیز بكارهای بیهودهای از لب جنبانیدن و سبحه گردانیدن و امامزادهبازی و ریاضت و چلهنشینی و مانند اینها پرداخت ، بسیار بیخردانه است.
به هر حال آن دو جمله بسیار بیمعنی است و از امام علیبنابیطالب نباید شمرد. از آنسوی این سخن چه ربط بصوفیگری دارد؟! ما مگر كتابهای صوفیان را در دست نداریم و نمیدانیم بنیاد كار آنها بخوار داشتن اینجهان بوده؟! مگر ما آگاه نیستیم كه كتابهای صوفیان پر از نكوهش «دنیا» است.
ما از همه چیز آگاهیم. تاریخچهی آن عبارت عربی (یا حدیث) اینست : چنانكه گفتیم ملایان همیشه در منبر و در پایین از «دنیا» نكوهش مینمودند و صد حدیث در بدی «دنیا» ازبر میداشتند : «الدنیا جیفة و طلابها كلاب» 2 ، «حب الدنیا رأس كل خطیئه» 3 و مانند اینها. سپس چون در ایران جنبش مشروطه برخاست یكی از ایرادها بملایان همین را میگرفتند و میگفتند : ما اگر بدنیا نپردازیم چگونه میتوانیم آزادی و استقلال خود را نگه داریم. چگونه میتوانیم كارخانهها بیاوریم و صنعت را رواج دهیم. در برابر این ایراد بود كه كسانی از ملایان رفتند و آن عبارت عربی را پیدا كردند و به رخ آزادیخواهان كشیدند كه ما نیز بآبادی دنیا علاقهمندیم و با یك عبارتی خواستند بخطاهای هزارسالهی خود پرده كشند. این كاری بود كه ملایان كردند. اكنون نوبت رسیده كه صوفیها آن كار را كنند. آقای سلطانیضیائی درست است این عبارت را به رخ ما كشیده و میخواهد بگوید صوفیان هم آبادی این جهان را میخواهند ولی یك رفتار بیجاییست زیرا ما نیك میدانیم كه صوفیان كه بودهاند و هستند و در چه گمراهیهایی غرقند و چه آتشی باین كشور زدهاند. دیروز زبانزد همگیشان بود :
اهل دنیا از كهین و از مهین لعنتالله علیهم اجمعین
امروز میخواهند «متجدد» بشوند و آنان نیز هوادار آبادی كشور شناخته گردند. اینست مقصود از یاد كردن آن جملههای عربی (یا ترجمهی آنها). اینها میخواهند هر زمان خود را برنگ آن زمان اندازند.
اما عنوان اینكه صوفیها در زمان صفویان ایران را نگه داشتهاند پاسخش را در جای دیگری دادهایم. ایران را ایلهای ترك نگاه داشتند. در آن زمان در آذربایجان هفت ایل ترك مینشستند كه مرید خاندان صفوی ، ولی صوفی نبودند و هیچ اثری از صوفیگری درمیان ایشان نبود. بلكه معنی آن را نیز نمیدانستند. اینان بودند كه خاندان صفوی را بپادشاهی رسانیدند نه درویشان. از آنسوی اگر یك مرشدی چون آرزوی پادشاهی میداشته مریدان خود را جنگجو بار آورده آیا این دلیل است كه ما كارهای كشورـ برباد ـ ده و آموزاكهای غیرتكش صدها و هزارها مرشد دیگر را فراموش كنیم؟!.. 4
👇
اینكه كتاب پند صالح را فرستادهاید بسیار نابجاست. یك دفترچهای كه برای فریب مردم نوشته شده و مقصود آنست كه یك رنگ تجددی به مریدبازی و درویشپروری داده شود من از دیدن آن فریب نخواهم خورد. ما كتابهای صوفیان را در دست داریم و میدانیم كه پایه و بنیاد صوفیگری چیست.
اینكه خواستهاید من تحقیقات كاملتری كنم ، من تحقیقاتم را كردهام و از روی بینش مینویسم. شما تحقیقات كاملتری كنید كه «وحدت وجود» چیست؟!.. چلهنشینی چه سودی تواند داشت؟!.. از ذكر خفی یا جلی چه نتیجه تواند بود؟!.. اگر اینها سودی توانستی داشت پس چرا خود پیران و پیشروان صوفیگری بیسودترین مردم بودهاند؟!. چرا در داستان مغول از صدها پیر و مرشد كه زنده بودند یكی كمترین دستگیری از مردم نتوانست؟!.. چرا ابوبكر رازی با صد بیغیرتی زنان و فرزندان خود را گزاشت و بگریخت؟!.. چرا پیران صوفیگری بدروغگوئی آن اندازه گستاخ بودهاند؟!. چرا شیخ عطار در تذكرةالاولیاء و جامی در نفحات و درویش توكلی در صفوةالصفا آنهمه داستانهای سراپا دروغ را برشته كشیدهاند؟!.. چرا چند تن از سرشناسان صوفیگری همچون اوحدی كرمانی و عراقی و مؤلف بستانالسیاحة آشكاره دم از بچهبازی زدهاند و بیشرمانه و خیرهرویانه باین كار ناپاك خود رخت خداپرستی پوشانیده «المجاز قنطرةالحقیقه»5 سرودهاند؟!.. اینها را بیندیشید تا مگر از گمراهی بیرون آیید.
(پرچم روزانه شمارهی 215)
1 : این همانست كه پاسخدهنده معنیش را درون ناخنكها آورده : (بكوش برای دنیای خود ...). برخی نیز آن را به امام حسنبنعلی نسبت دادهاند.
2 : معنی : دنیا مردار و خواهندگان آن ، سگانند.
3 : معنی : دنیا- دوستی سرآغاز همهی گناهان است.
4 : این هم بهانهای شده كه كسانی دهها كتاب را جستجو كنند و یكی دو صوفی را بیابند كه گدایی نمیكرده یا زن و پیشهای داشته و بگویند همگی چنان نبودهاند و این را رخنهای در ایرادهای ما به صوفیان نشان دهند. اینها چشمداشت خامی دارند : ما باید تأثیری را كه صوفیگری بر غیرت و ارادهی ایرانیان در گذشته (بویژه در رخداد مغول) داشته و اكنون دارد نادیده گیریم و از نبرد با این «سرطان توده» چشم پوشیم چرا كه یك عده نمیخواهند دست از صوفیبازی بردارند ، نمیخواهند این مردم همدوش تودههای پیشرفتهی جهان باشند. زهی خامی و كوتاهبینی! در نزد این تیرهمغزان هوسها بر سود توده پیشی دارد ، بهتر گوییم به چیزی كه نمیاندیشند سرفرازی مردمان و رستگاری ایشان است.
5 : معنی : مجاز پل حقیقت است.
اینكه خواستهاید من تحقیقات كاملتری كنم ، من تحقیقاتم را كردهام و از روی بینش مینویسم. شما تحقیقات كاملتری كنید كه «وحدت وجود» چیست؟!.. چلهنشینی چه سودی تواند داشت؟!.. از ذكر خفی یا جلی چه نتیجه تواند بود؟!.. اگر اینها سودی توانستی داشت پس چرا خود پیران و پیشروان صوفیگری بیسودترین مردم بودهاند؟!. چرا در داستان مغول از صدها پیر و مرشد كه زنده بودند یكی كمترین دستگیری از مردم نتوانست؟!.. چرا ابوبكر رازی با صد بیغیرتی زنان و فرزندان خود را گزاشت و بگریخت؟!.. چرا پیران صوفیگری بدروغگوئی آن اندازه گستاخ بودهاند؟!. چرا شیخ عطار در تذكرةالاولیاء و جامی در نفحات و درویش توكلی در صفوةالصفا آنهمه داستانهای سراپا دروغ را برشته كشیدهاند؟!.. چرا چند تن از سرشناسان صوفیگری همچون اوحدی كرمانی و عراقی و مؤلف بستانالسیاحة آشكاره دم از بچهبازی زدهاند و بیشرمانه و خیرهرویانه باین كار ناپاك خود رخت خداپرستی پوشانیده «المجاز قنطرةالحقیقه»5 سرودهاند؟!.. اینها را بیندیشید تا مگر از گمراهی بیرون آیید.
(پرچم روزانه شمارهی 215)
1 : این همانست كه پاسخدهنده معنیش را درون ناخنكها آورده : (بكوش برای دنیای خود ...). برخی نیز آن را به امام حسنبنعلی نسبت دادهاند.
2 : معنی : دنیا مردار و خواهندگان آن ، سگانند.
3 : معنی : دنیا- دوستی سرآغاز همهی گناهان است.
4 : این هم بهانهای شده كه كسانی دهها كتاب را جستجو كنند و یكی دو صوفی را بیابند كه گدایی نمیكرده یا زن و پیشهای داشته و بگویند همگی چنان نبودهاند و این را رخنهای در ایرادهای ما به صوفیان نشان دهند. اینها چشمداشت خامی دارند : ما باید تأثیری را كه صوفیگری بر غیرت و ارادهی ایرانیان در گذشته (بویژه در رخداد مغول) داشته و اكنون دارد نادیده گیریم و از نبرد با این «سرطان توده» چشم پوشیم چرا كه یك عده نمیخواهند دست از صوفیبازی بردارند ، نمیخواهند این مردم همدوش تودههای پیشرفتهی جهان باشند. زهی خامی و كوتاهبینی! در نزد این تیرهمغزان هوسها بر سود توده پیشی دارد ، بهتر گوییم به چیزی كه نمیاندیشند سرفرازی مردمان و رستگاری ایشان است.
5 : معنی : مجاز پل حقیقت است.