پاکدینی ـ احمد کسروی
7.54K subscribers
8.66K photos
494 videos
2.28K files
1.79K links
🔔 برای پاسخ شکیبا باشید.

کتابخانه پاکدینی
@Kasravi_Ahmad

تاریخ مشروطه ایران
@Tarikhe_Mashruteye_Iran

اینستاگرام
instagram.com/ketab.pakdini

کتاب سودمند
@KetabSudmand

یوتیوب
youtube.com/@pakdini

دونیت :
https://t.me/pakdini/25890
Download Telegram
در این زمینه می‌توان بیست صفحه سخن راند. سرچشمه‌ی درماندگیها همینست. اگر بخواهیم از دیده‌ی تاریخ سخن رانیم ، شرقیان در نتیجه‌ی یك رشته اندیشه‌های پراكنده‌ی گوناگون ، سست و درمانده روز می‌گزاردند ، و در این میان درهای اروپا برویشان باز گردید ، و نگاهی كردند و آن شهرهای آراسته را دیدند ، بآن كاخهای بلند تماشا كردند ، آن اختراعهای شگفت‌آور را شناختند ، و آن پیشرفت و نیرومندی دولتها را دریافتند ، و بآن شدند كه راه زندگانی را از آنان یاد گیرند ، و با یك تشنگی رو بسوی كتابها و روزنامه‌های ایشان آوردند و شاگردانی برای آموختن اندیشه‌های آنان باروپا فرستادند ، و چنین دانستند كه همینكه اندیشه‌های ایشان را یاد گیرند و شیوه‌ی زندگانی آنان را روان گردانند بپای آنان خواهند رسید ، و در همان هنگام بنگهداری كتابها و اندیشه‌های رنگارنگ كهن خود نیز دلبستگی بسیار نموده و رواج اینها را بیشتر گردانیدند ، و نتیجه آن شد كه چند رشته اندیشه‌های كهن را با چند رشته اندیشه‌های نوین درهم گردانیدند.

شرقیان در اینجا با دو ناآگاهی بزرگی دچار می‌بودند : نخست آنكه گمراهی اروپا را درنمی‌یافتند. دوم آنكه نمی‌دانستند كه اگر می‌خواهند بپای اروپاییان برسند و راه زندگی را از ایشان یاد گیرند باید آموخته‌های پراكنده‌ی كهن خود را نگه ندارند ، وگرنه بپای آنان هم نخواهند رسید.
کتاب «ما چه می‌خواهیم؟»
✴️ ورجاوندبنیاد

(بزبان عادی)
بخش یکم بند دوازدهم
(تکه‌ی 2 از 2)

🔶 جنگ را باید با بدیها كرد.

این جنگها كه در جهان است جز میوه‌ی حرص و طمع و كینه‌توزی نیست.
جز از خصلتهای پست حیوانی ناشی نمی‌شود.
این ملل برای چه می‌جنگند؟! برای چه از خرد پیروی نمی‌كنند؟!
آیا چه فرقی میان افراد و ملل است؟!
آیا وحشیگری نیست كه بی‌هیچ سببی خون میلیونها جوانان را می‌ریزند؟!
آیا پست‌فطرتی نیست كه بر سر شهرها بمب و آتش می‌بارانند؟!
در راه كدام هدف بزرگی اینهمه آسیبها را می‌رسانند؟!
این مردانی كه جهان را با حرص و طمع و خونریزی راه می‌برند نمی‌توان ارزشمند داشت.
جنگ را باید با بدیها كرد ، با ستمگریها و تجاوزگریها كرد.

🔸🔸🔸

اینان آن کسانی‌اند كه پیمان می‌بندند برای آنكه هر زمان خواستند بشكنند. آنانند كه دروغ و دغل می‌کنند و اینها را بد نمی‌دانند. آنانند که وقتی به یك ملت ناتوانی می‌رسند نه نام خدا ، و نه انسانیت و نه پیمان ، و نه زینهار ، هیچ یك جلو زورگویی آنها را نمی‌گیرد. ولی چون از یك ملت تواناتری زور و فشار می‌بینند بی‌شرمانه فریادها برمی‌آورند و مظلوم‌نمایی می‌كنند.

اینان (این شاگردان مکتب ماكیاولی) افکار ما را خام تصور کرده می‌خندند و این نمی‌دانند كه خامی افکار آنها به همه عیان شده ، نمی‌دانند كه روزگار بكارهای آنان چه زهرخندهایی می‌زند.

می‌گویند : «این حرفها رواج نخواهد یافت». می‌گویم : چرا نیابد؟! دلیلش چیست؟! شما هر یك در نوبت خود دست از هوسبازی بکشید ، مسلماً اینها پیش خواهد رفت.

می‌گویند : «آدمیان از اول چنین بوده‌اند و هستند». می‌گویم : چون چیزی نبوده تا ابد نباید باشد. بسیار چیزها است كه اول نبوده و سپس شروع شده و پیش رفته ، بسیار چیزها است كه تا الان نیست و از این پس باید باشد. در جهان یك روزی بوده كه قضاوت در میان نبوده ، و هر فردی چون از كسی زور می‌دیده و یا ستمی می‌كشیده مجبور بوده كه او هم به زورآزمایی مبادرت کند و حق خود را خود بخواهد. ولی سپس كسانی به پیروی از خرد ، دادگاه و قضاوت بوجود آورده‌اند و الان اگر كسی برای گرفتن حق خود شخصاً بزورآزمایی مبادرت کند همه او را نتراشیده و وحشی می‌خوانند.

می‌گویند : «زندگانی جنگ است». می‌گویم : چه بهانه‌ی خوشی بدستتان افتاده. ولی بدانید این سخن بی‌اساس است و ما بی‌اساسی این را خوب فهمیده‌ایم. آری ، زندگی را می‌توان با مبارزه بسر برد ولی یك زندگانی حیوانی خواهد بود. نتیجه همین می‌شود كه شهرها ویرانه گردند و میلیونها مردان قربانی طمع و هوس چند نفر شوند. اگر شما خواستتان این است كه زندگانی جز با جنگ شدنی نیست از حقیقت بسیار دورید و ما پاسخ چنین خیال پوچی را بارها داده‌ایم.

جنگ را باید با بدیها كرد. باید با ستمگریها و با تجاوزگریها كرد.

مردمان بجای اینكه بی‌جهت با هم بجنگند باید دست به هم بدهند و نیروی خود را یكی کرده با دشمن همگانی خود كه بدیهاست بجنگند. باید كوشش بکنند و جهان را از هر گونه بدیها ـ از حیوانات گزنده و موذی و از بیماریها ، و از دغلها و نیرنگها ـ پاك کنند. باید مقصودشان این باشد و در این راه بكوشند و تا می‌توانند پیش بروند.

بجای آنكه باین كشور و بآن كشور بتازند و بیهوده این جنگ‌افزارها را بكار برند و خونها بریزند ، هر ملتی در جای خود بنشینند و بآبادی و بهتری جهان بكوشند ، و اگر ملتی را دیدند كه سر ستمگری دارد و یا مرز دیگران را نشناخته تجاوز می‌كند دست به هم داده آنان را در جای خود نشانند و این جنگ‌افزارها را در آن راه بکار برند.
🔶 از سازمان ملل متحد چه نتیجه تواند بود؟ (بخش یکم)

🔸 2ـ سازمان‌ ملل ‌متفق چیست و چگونه است؟.. (تکه‌ی 1)


اکنون ببینیم این سازمان چیست و از ماهیت آن سخن رانیم : باید دانست سازمان‌ ملل ‌متفق بجامعه‌ی ‌ملل بسیار ماننده است و برای اینکه ماهیت و مقاصد آن شناخته شود من بهتر می‌دانم دیباچه‌ی منشور آن را در پایین بیاورم :

«ما توده‌های دولتهای همدست بر این شده‌ایم که :

ـ نژادهای آینده را از آسیبهای جنگ که در زمان ما دو بار بتمدن جهان گزندی توانفرسا رسانید نگه داریم.

ـ با زبانی آشکار و باور استوار حقوق اساسی آدمیان و ارجمندی آنان ، و همچنان یکسان بودن حقوق مردان و زنان و یکسان بودن حقوق همه‌ی توده‌ها را ، اعم از بزرگ و کوچک ، آگاهی می‌دهیم.

ـ برای آنکه دادگری درمیان باشد و بهمه‌ی تعهداتی که از پیمان‌بندیها و یا از دیگر سرچشمه‌های حقوق بین‌الملل پدید آمده پاس گزارده شود راه باز می‌نماییم.

ـ پیشرفت کارهای اجتماعی را آسانتر گردانیده بهترین زمینه را برای زندگی با آزادی بیشتری آماده می‌گردانیم.

برای آنکه این مقاصد را تأمین کنیم :

ـ گذشت را شیوه‌ی خود گردانیده بنام صلح و آرامش روابط همسایگی را ارجمند خواهیم شمرد.

ـ با پذیرفتن اصولی و پیش گرفتن تدبیرهایی دست یازیدن بافزارهای جنگی را در مورد منافع عمومی از میان خواهیم برد.

ـ برای آنکه همه‌ی توده‌ها بهره از پیشرفتهای اجتماعی و اقتصادی یابند به بنیادگزاریهای بین‌المللی خواهیم برخاست.

ـ بآن خواهیم بود که در راه انجام دادن باین آرزوها همه باهم کوشیم.

در نتیجه‌ی اینهاست که دولتهای متبوعه‌ی ما بدستیاری نمایندگانی که فرستاده‌اند در شهر سانفرانسیسکو گرد آمده‌اند که با امضاء گزاردن باین منشور یک سازمان بین‌المللی بنام سازمان‌ ملل ‌متفق پدید آورند».

این دیباچه ماهیت و مقاصد سازمان‌ ملل ‌متفق را روشن می‌گرداند. آمدیم بشاخه‌بندیهای آن ، باید گفت در آن باره هم این سازمان بجامعه‌ی ‌ملل بسیار نزدیکست. شعبه‌های اساسی آن اینهاست : مجمع‌ عمومی ، شورای امنیت ، دیوان‌ داوری ‌بین‌المللی ، شورای‌ امور ‌اقتصادی ‌و ‌اجتماعی ، دبیرخانه.

درباره‌ی این سازمان و کارهای آن ، اخیراً در روزنامه‌ها سخنان بسیار رانده شده و من جمله‌های پایین را از یکی از آنها می‌آورم :

«سازمان‌ ملل ‌متفق را باید بکشوری تشبیه کرد که قوه‌ی مجریه (یا دولت) آن شورای امنیت می‌باشد و قوه‌ی تقنینیه (یا پارلمان) آن مجمع‌ عمومی و قوه‌ی قضائیه‌ی آن دیوان ‌داوری ‌بین‌المللی آن می‌باشد و قانون اساسی آن را باید میثاق یا منشور انجمن‌ ملل ‌متفق محسوب کرد. یعنی همان طور که در هر مملکت قانون را پارلمان تصویب می‌نماید و دولت اجرا می‌کند و یا سازمان قضائیه حکم صادر می‌کند و مجری آن حکم باز هم دولت می‌باشد ، در سازمان‌ ملل ‌متفق هم مجری قوانین و تصمیمات ، مجمع ‌عمومی و دیوان ‌داوری ‌بین‌المللی همان شورای امنیت می‌باشد».

این بیان نیکی درباره‌ی آن سازمانست. منشور یا میثاق (که باید ما آن را در آخر کتاب یا جداگانه بچاپ رسانیم) بجای آیین یا قانون اساسیست ، مجمع‌ عمومی که با شرکت نمایندگان همه‌ی دولتهای عضو سازمان ، سالی یک بار ، تشکیل یافته نشستها برپا می‌گرداند ، بیش از همه برای شور در کارهای بزرگ جهان و نگهداری صلح و آرامش و کوشش بکاستن از آمادگیهای جنگی دولتهاست.

اما شورای امنیت که باید آن را ارجمندترین شاخه‌ی این «خجسته درخت صلح جهانی» شمرد ، باید همیشه‌ برپا باشد و بکارهای خود پردازد. این شورا که از نمایندگان یازده دولت تشکیل می‌یابد : پنج دولت بزرگ که اعضای همیشگی آن می‌باشند (روس و انگلیس و فرانسه و چین و آمریکا) و شش دولت کوچک که برگزیده می‌شوند و دو سال یک بار تغییر می‌یابند (بار نخست دولتهای مصر و مکزیک و هلند و استرالیا و برزیل و لهستان برگزیده شده‌اند).
✴️ ریشه‌ی بدبختیها (تکه‌ی هفتادوپنجم)

🔶 در بدی تا كجا پیش رفته‌اند؟! (بخش یک از یک)

چنانكه خوانندگان می‌دانند در تبریز هر سال زمستان برای دستگیری از بینوایان پولی از توانگران گرد آورده می‌شود ، امسال نیز آقای استاندار آذربایجان بهمدستی «آزادگان» پیشگام شدند و باز كوشش آغاز كردند ، و چنانكه تلگرافشان را در پرچم بچاپ رسانیدیم یك زمینه‌ی نیكی برای این دستگیری فراهم گردانیدند.

لیكن چنانكه گفته می‌شود كسانی بنام آنكه چرا دیگران پیشگام شده‌اند یا چرا ما در كمیسیون نیستیم بكارشكنی می‌كوشند. این سخن كه ما می‌شنویم مایه‌ی اندوهی می‌گردد. زیرا ما ایرانیان را پست‌اندیشه و آلوده می‌شناسیم ولی باین اندازه گمان نمی‌بردیم كه كسانی در چنین كاری نیز دربند رشك و خودخواهی باشند.

🔸این شیوه‌ی ایرانیانست كه چون چند تنی بیك كوششی پرداختند دیگران نه تنها بیاوری برنخیزند ، بلكه از راه رشك بدشمنی و كارشكنی پردازند و یا «ماننده‌سازی» نمایند. این شیوه را ما از این مردم آلوده نیك می‌شناسیم. لیكن گمان نمی‌بردیم كه در كوشش بدستگیری درماندگان نیز آن شیوه را بكار اندازند.

🔸این رفتار ایرانیان نیك نشان می‌دهد كه یك مردمی به هر اندازه كه از سرفرازیها بی‌بهره باشند خودخواهیشان بیشتر خواهد گردید. ای بیچارگان! چرا آن بشما برنمی‌خورد كه زیردست و لگدمال بیگانگان شده‌اید و هیچ گونه ارزشی بشما نمی‌گزارند ، آن بشما برنمی‌خورد كه بیست‌ملیون مردمید و در حساب هیچی نمی‌باشید ، آن بشما برنمی‌خورد كه صد گونه آلودگیهای رسوا دارید ـ ولی این برمی‌خورد كه در فلان كمیسیون عضویت نیافته‌اید؟!

🔸داستان شما داستان گدایان راه‌نشین است كه به بیخ دیواری خزیده و بآیندگان و روندگان گردن كج كنند و بطمع ده‌شاهی صد فروتنی نشان دهند ولی درمیان خود بیكدیگر بزرگی فروشند ، گردن كشند ، رشك برند ، خودستایی نمایند. این بآن گوید : «چرا سلام ندادی ، آخر من از تو ده سال بزرگترم؟!..» آن باین برتری فروشد و گوید : «من مثل تو نیستم كه به هر كسی دست دراز كنم». آنهمه پول و توانایی را در دیگران دیده و درشكه و اتومبیل و رختهای شیك آیندگان و روندگان را تماشا كرده هیچی نگویند و حسرتی نكشند ولی همینكه یكی از خودشان پیش افتاد و یك ده‌شاهی پول از كسی گرفت آتش رشك در دلهاشان زبانه زند و زبانها بنكوهش و پرخاش باز می‌شود. آن یكی دندان ساییده گوید : «ای پررو باز هم جلو افتادی؟!..» آن دیگری برای شنوانیدن بپول‌دهنده ، آواز بلند گردانیده می‌گوید : «آخر تو مستحق نیستی چرا جلو می‌دوی؟!..». بر سر ده شاهی پوست همدیگر را كنند.

🔸شما نیز همانگونه شده‌اید. آنهمه سرفرازیها و تواناییها را در دیگران می‌بینید و هیچ نمی‌گویید : «ما چرا نداریم؟!... ما چرا از آنان پستر و پستتر باشیم؟!» ولی چون یك تنی از خودتان بیك كاری برخاست و یك نامی پیدا كرد دیگ رشك و خشم در سینه‌هاتان بجوش می‌آید و ناآرام می‌گردید!..
هیچ پروا نمی‌كنید كه رشته‌ی سرنوشت خود را از دست داده‌اید و این دیگرانند كه باید آینده‌ی شما را معین گردانند ولی این بشما برمی‌خورد كه در فلان كمیسیون عضویت پیدا نكرده‌اید. دریغ ای ایرانیان دریغ! دریغ كه در لجنزار پستی فرورفته‌اید و این بدتر كه سرگیجید و نمی‌دانید و با جنبهای بیجای خود هرچه فروتر می‌روید.

از سخن خود پردور نرویم : گفتگو از «كمیسیون دستگیری از بینوایان» تبریز بود. ما از دور ایستاده‌ایم و از چگونگی آگاه نیستیم ولی از اینكه همراهان ما (آزادگان) بچنین كوششی برخاسته‌اند خشنودیم. پیشروان آزادگان در تبریز مردان آزموده و كاردانند و این بیجاست كه ما از این دوری ، راه بآنان نماییم. برای جلوگیری از بهانه‌ی دیگرانست كه می‌گویم : اگر مایه‌ی آزردگی و رشك دیگران ، در كمیسیون ، بودن آزادگانست یاران ما بیشتر پاكدلی نمایند و جاهای خود را بآنان بازگزارند و كوشش را كه خواهند كرد در بیرون كنند.

ما می‌شنویم چون پولی كه زمینه برای گرد آوردنش فراهم گردیده مبلغ بزرگیست كسانی آب بدهانهاشان افتاده و اینست می‌كوشند كه خود را در كمیسیون جا دهند تا بلكه كیسه‌ی خود را پر گردانند. ولی من بآنان پیام می‌فرستم كه در كاری كه پای پاكدینان و آزادگان درمیان باشد میدانی بچنان بهره‌مندی نامشروع باز نخواهد بود و من بیاران یادآوری می‌كنم كه بیش از همه باین موضوع نظارت كنند و از هر كسی كه طمعی فهمیدند ـ از بزرگ و كوچك ـ جلوشان گیرند و باك از كسی ننمایند.

اینها چیزهاییست كه ما در تهران می‌شنویم و باشد كه هیچ راست نباشد. اما كوشش در تهران برای گرفتن پول از آذربایجانیان اینجا ، با نمایندگان گفتگوهایی شده و نتیجه را آگاهی خواهیم داد.
(پرچم روزانه شماره‌ی 240)
✴️ ما چه می‌خواهیم؟..

🖌 احمد کسروی

📖 مهنامه‌ی پیمان

تکه‌ی 4 از بخش هشتم

🔶 یک بار دیگر

آیا شنیده‌ها و خوانده‌ها بر رفتارها بی‌تأثیر است؟! ـ 2
اینان نمی‌دانند كه هر سخنی كه یك كسی بشنود و بدل سپارد ، چه بنام دین ، و چه بنام فلسفه ، و چه بنام دانش ، و چه به هر نام دیگری كه باشد ـ در رفتار و كردار او كارگر خواهد بود.

نمی‌دانند كه اندیشه‌های ناسازگار ، یكدیگر را سست گرداند و از كار اندازد.

نمی‌دانند كه سرچشمه‌ی همه‌ی كارهای آدمی مغز اوست ، و آن را باید از اندیشه‌های بیهوده پیراسته داشت.

ببینید با چه فشاری ، آموزاكهای پریشان و بیپای قرنهای گذشته را رواج می‌دهند.

ببینید با چه شتابی به تباه گردانیدن مغزهای جوانان می‌كوشند.

ببینید چگونه با دست خود تیشه بریشه‌ی توده می‌زنند.

همین بودن چند رشته اندیشه و درهم آمیختن آنها دو زیان بس بزرگی را پدید آورده. زیرا از یكسو نیروی فهم و خرد را بیكاره گردانیده است. انبوهی از مردم آنچه می‌شنوند معنی درست آن را نمی‌فهمند و از هر كدام به یك معنی تاریكی بس می‌كنند. نیز بكارهایی كه برمی‌خیزند نتیجه‌ای از آن باندیشه نمی‌گیرند. ما این سخن را چند بار نوشته‌ایم و دلیلها برایش آورده‌ایم(1) و در اینجا می‌گوییم : انگیزه‌ی آن بیش از همه این اندیشه‌های گوناگون و درهم می‌باشد.

از یكسو نیز مردم را در زندگانی آواره و سرگردان گردانیده و آنان را از هم پراكنده. اگر می‌خواهید بدانید چه سرگردانی درمیانست یك نگاهی باین دسته‌های كهنه‌اندیش و نواندیش بیندازید و این بیندیشید كه هر دسته‌ای چه باورهایی در دل می‌دارد و با چه شیوه‌ای زندگی بسر می‌برد.

یا چند تا از كتابهای كهن و نوین را پهلوی هم چینید و نیك بیندیشید كه هر یك در چه راهست و چه آموزاكهایی بمردمان می‌آموزد.

یا چند تن از آشنایان خود را گرد آورده و وادارید كه هر یكی باور خود را درباره‌ی اینجهان و چگونگی آن گوید و شیوه‌ای كه برای زندگی برگزیده بازنماید. اگر راستی را بخواهید امروز در این توده ، در نتیجه‌ی این درهم‌كاری ، هر كس بدلخواه و آرزوی خود راهی برگزیده. چند گونه اندیشه‌های رنگارنگ درمیان ریخته هر كس آنچه را كه می‌پسندد و با هوسهای خود سازگار می‌یابد آن را می‌گیرد.

فلان حاجی این را می‌پسندد كه شیعی باشد و بكربلا رود و روضه خواناند[2] و ملاپرستی نماید و چون با كسانی نشست سخن از عمر و علی بمیان آورد و یا از خمس و زكات دادن خود گفتگو كند ، و با اینها خود را از مردم جدا گیرد و بآنان برتری فروشد ، و بكشور و توده و قانون و همه‌ چیز ریشخند نماید.
فلان مرد این را خوش می‌دارد كه خود را «قرآنی» نامد و كسانی را بگرد سر آورده قرآن خواند و معنی كند و خرده‌ها بدیگران گیرد و برای هر چیزی و هر عنوانی آیه‌ای از قرآن پیدا كند و با چند تن گرد آمده و ملایی را پیش انداخته نماز آدینه بخوانند ، و با این كارها خود را از دیگران جدا گیرند و بآنان برتری فروشند و بصد گرفتاری كه درمیانست پروا ننمایند.

فلان باده‌خوار گفته‌های خراباتیان را با دلخواه خود سازگار می‌یابد و آن را می‌پذیرد ، فلان آزمند بدآموزیهای مادّیان را با هوسهای خود سازگار می‌بیند و آنها را می‌گیرد ، فلان جوان كامجو نوشته‌های آناتول فرانس را با كامرانیهای خود همراه می‌یابد و آنها را عنوان می‌كند.

رویهم‌رفته هر كسی آنچه را كه با هوسهای خود سازگار می‌یابد آن را می‌گیرد و راه زندگانی می‌سازد ، و هیچ یكی دربند فهم و خرد نیست و پروای نتیجه نمی‌كند ، و درپی رستگاری نمی‌باشد. بدینسان هوسبازی می‌كنند ، و چون در سایه‌ی این نادانیها توده پس می‌رود و خوار و زبون می‌گردد ، اینزمان باز از در خودخواهی و هوسبازی درآمده هر دسته‌ای گناه را بگردن دیگران می‌اندازند و بهمدیگر زباندرازی می‌نمایند. گرفتاریها از همینجا برمی‌خیزد. دوباره می‌گویم : این خود زمینه‌ی بسیار ارجدار و بزرگیست كه می‌توان یك كتاب جداگانه درباره‌ی آن نوشت.

(1) : در گفتار «گفته‌های پادرهوا» در شماره‌های ششم و هفتم امسال[=سال ششم پیمان] بآن پرداخته‌ایم. [یا نک. بکتاب «دردها و درمانها» ، (بهمن 1397) ، بخش هشتم]
[2] : خوانانیدن = بخواندن برانگیختن
👇
ما می‌گوییم : این اندیشه‌ها كه درباره‌ی چگونگی جهان و معنی زندگانی و معنی آدمیگری درمیانست ـ چه آنهایی كه از باستان‌زمان بازمانده و چه اینهایی كه از اروپا تازه رسیده ـ همه نادرست است. برخی از آنها بیكبار پوچ است و برخی دیگر نارسا می‌باشد. اینست ما خود معنی درست اینها را روشن می‌گردانیم. ولی پیش از آنكه بآن زمینه رسیم یك چیز دیگری پیش می‌آید ، و آن اینكه می‌بینیم در آدمیان نیرویی بنام «پندار» هست ، و این نیروست كه بیش از همه مایه‌ی گمراهی می‌شود. می‌بینیم آن اندیشه‌های نادرست گوناگون بیش از همه نتیجه‌ی پندار است. اینست بگفتگو از آن پرداخته و زیانهای آن را بازمی‌نماییم و درمیان این گفتگوست كه با فلسفه برخورد می‌كنیم. زیرا فلسفه كه بنیاد آن جز پنداربافیهای افلاطون و ارسطو و كسان دیگری نیست در شرق قرنها رواج داشته و در دلها و كتابها جا برای خود باز كرده و اندیشه‌های نادرست بسیاری از آن برخاسته ، و هنوز هزاران كسان بآن می‌پردازند. اینست بكندن ریشه‌ی آن می‌كوشیم ، و از آنسوی می‌گوییم : بیكبار باید از پندار دوری گزید ، و در زمینه‌هایی كه راه برای دانستن نیست خاموش ایستاد.
کتاب « ما چه می‌خواهیم؟»
کتاب «ما چه می‌خواهیم؟»
✴️ ورجاوندبنیاد

(بزبان عادی)
بخش یکم بند سیزدهم
(تکه‌ی 1 از 1)

🔶 جدا بودن ملتها از هم بیش از جدایی میان خانواده‌ها نیست.

این ملل روی زمین که از هم جدا زندگی می‌كنند ، آنها را سببهایی بوجود آورده. این جدایی زیان ندارد. هر ملتی باید بتواند در كشور خود آزاد زندگی کند ولی چنین جدایی‌ای شایسته نیست سبب رقابت و برتری‌جویی بشود. این جدایی میان ملتها بیش از جدایی میان خانواده‌ها نیست. ملتها می‌توانند باهم آنطور زندگی كنند كه خانواده‌ها زندگی می‌كنند.

بسیار بجا و شایسته است که در میان ملل هم دادگاه و قضاوتی باشد و برای جلوگیری از ستمگران و متجاوزان نیرویی آماده شود. بسیار شایسته است كه برای شور و گفتگو درباره‌ی جهان و كارهای آن ، انجمن بزرگی برپا گردد. اینها قدمهای بسیار بزرگی در راه پیشرفت و بهتر شدن جهان خواهد بود. ولی باید هوشیار بود اینها بازیچه‌هایی در دست ملل طمعکار نباشد. باید هوشیار بود فریب و دغل به این كارها راه نیابد.

🔸🔸🔸

این ملتها ، از بزرگ و كوچك ، كه امروز روی زمین‌ جا گرفته‌اند و هر یكی كشوری را برای خود انتخاب کرده از هم جدا زندگی می‌کنند ، اینها را سببهایی مانند همزبانی و همنژادی و پیشامدهای تاریخی و مانند اینها باعث شده. این جدایی زیان ندارد. نمی‌گوییم خوب است. می‌گوییم زیان ندارد. هر ملتی می‌توانند در كشور خود آزاد و مستقل زندگی كرده بآبادی سرزمین خود بكوشند. ولی این جدایی و استقلال شایسته نیست مایه‌ی رقابت و برتری‌جویی با دیگر ملتها باشد. این رقابتها و برتری‌جوییها كه امروز در میان ملل دیده می‌شود از نیكیهای آنها نیست.

این جای ملامت نیست که هر ملتی بكشور خود علاقه داشته باشند و به آبادی آن کوشش کنند. جای ملامت آن دارد كه هر ملتی بی‌هیچ سببی بدیگران برتری جویند و به حسد و رقابت مبادرت کنند. اگر ملتی در آرزوی برتری هستند باید بكوشند و بجهان مفیدتر و بهتر باشند. برتری جز از این طریق نمی‌باشد.

میهن‌پرستی كه نامش بزبانها افتاده معنای راست آن جز خدمت كردن بمیهن نیست.(1) برتری جویی به دیگران و بآنان دشمنی نمودن از میهن‌پرستی بسیار دور است.

جدایی میان ملل بیش از جدایی میانه‌ی خانواده‌ها نیست. ملتها می‌توانند با هم آنطور زندگی كنند كه خانواده‌ها زندگی می‌كنند. همان طوری كه هر خانواده‌ای در درون خود مستقل بوده و در كارهای خانوادگی آزادند و در بیرون نیز با خانواده‌های دیگر ارتباط دارند و قواعد و آدابی در میانه می‌باشد ، باید ملتها نیز اینطور باشند و با همدیگر به این ترتیب زندگی کنند. اگر آرزوی آسایش و سعادت دارند راهش اینست.

چون در میان ملتها نیز اختلاف و كشاكش رخ می‌دهد بسیار شایسته و بجا است كه در میان آنها نیز دادگاه و قضاوتی باشد تا اختلاف یا كشاكشی كه پیدا می‌شود آن را بدادگاه توضیح داده و طلب قضاوت کنند ، و برای اجرای احکامِ این دادگاه و جلوگیری از ستمگران و متجاوزان نیرویی از همه‌ی ملل نیكخواه جهان فراهم شود. در سالهای گذشته گاهی در اروپا چنین دادگاهی برپا کرده‌اند (همچون دادگاه دادرسی لاهه) ولی چون نیرویی (نظامی) برای اجرای احكامِ دادگاه در میان نبوده ، و از سوی دیگر این دادگاه بازیچه‌ای در دست دولتهای بزرگ ‌بوده ، نتیجه‌ای بدست نیامده.

نیز بسیار شایسته است كه از هر ملتی نمایندگانی انتخاب شوند ، و در یكی از كشورها (یا هر زمان در یكی از آنها) انجمن بزرگی برپا گردانند و به شور و گفتگو درباره‌ی آبادی جهان ، و امنیت جهانیان ، و جلوگیری از ستمگران و متجاوزان و یاوری به ملل عقب‌مانده و ناتوان پرداخته و برای پیشرفت دادن بدانشها ، و شتاب دادن به نیرومندی خردها و روانها ، و استحكام بنیاد پاكدینی بپردازند ، و به هر تصمیمی كه رسیدند دست به هم داده باجرای آن اقدام کنند.

پس از جنگ جهانی یکم چنین انجمنی را بنام «جامعه‌ی ملل» در كشور سویس برپا كردند. ولی چون پاكدلانه نبود و در ضمن راه عاقلانه‌ای برای اجرای تصمیماتش نداشت نتیجه بدست نیامد.

آن دادگاه و این انجمن قدمهای بزرگی در راه پیشرفت و بهتری (یا بگفته‌ی اروپاییان : تمدن) خواهد بود. ولی باید هوشیار بود اینها بازیچه‌ی دست ملل طمعکار نباشد. باید هوشیار بود ، فریب و دغل به آنها راه نیابد. اگر براستی درپی نتیجه‌اند مسلماً باید پاكدلانه باشد.

(1) : پرستیدن به معنی خدمت کردن است. پرستار از همین ریشه می‌باشد.
🔶 از سازمان ملل متحد چه نتیجه تواند بود؟ (بخش یکم)

🔸 2ـ سازمان‌ ملل ‌متفق چیست و چگونه است؟.. (تکه‌ی 2)


چنانکه گفتیم جامعه‌ی ‌ملل کمیهایی داشت که نتوانست جلو جنگ را بگیرد ، و یک کمی بزرگ آن که توجه بنیادگزاران سازمان‌ ملل ‌متفق را بخود کشیده و بجبران آن کوشیده‌اند نداشتن قوه‌ی مجریه بود.

چنانکه گفتیم اساسنامه‌ی جامعه‌ی ‌ملل برای دولتهایی که بزورورزی برخیزند و رشته‌ی آرامش جهان را از هم گسلند کیفرهایی ـ از بریدن رابطه‌های اقتصادی و بازرگانی و جلوگیری از آمد و رفت اتباع و مانند اینها ـ منظور می‌داشت. ولی چنانکه در جنگ ایتالیا با حبشه آزموده شد این کیفرها بس نبود. اینها نه تنها جلو جنگ را نگرفت ، باری آن اندازه مؤثر نشد که ایتالیا را که دولت ستمگر و متجاوز شناخته شده بود ، از فیروزی محروم گرداند. با همه‌ی آن کیفرها ایتالیا از جنگ فیروز درآمد و هیلاسیلاسی امپراتور حبشه را از کشورش بیرون رانده همه‌ی آن را جزو امپراتوری نوین خود گردانید.

مادّه‌ی 16 اساسنامه یکی از کیفرها که منظور می‌داشت آن بود که دولت متجاوز ستمکار از عضویت جامعه‌ی ‌ملل بیرون رانده شود. در حالی که ایتالیا که اندیشه‌ی آن جنگ را داشت خود از جامعه بیرون رفت و این زیانی باو نداشت.

بِهر حال جامعه‌ی ‌ملل از این حیث بدادگاهی می‌مانست که قضاوت کند و حکم دهد ولی نیرویی برای اجرای حکمهایش نباشد ، و از گفتن بی‌نیاز است که چنین دادگاهی جز بنگاه بیکاره‌ای نیست.
اینست هنگامی که طرح این سازمان نوین را ریخته‌اند شورای امنیت را بجای قوه‌ی مجریه بدیده گرفته نیروهایی نیز برای او منظور داشته‌اند.

اگر بخواهیم بحقیقت بیشتر نزدیک شویم باید بگوییم شورای امنیت خود دادگاهیست که حق رسیدگی و قضاوت دارد و در همان حال اجرا نیز سپرده باوست.

شما چنین انگارید که میانه‌ی دو دولتی اختلاف پیدا شده. از روی دستور منشور آنها باید درمیان خود با گفتگو کردن و میانجی انداختن و بحَکمیت واگزاردن و این قبیل وسایل برفع اختلاف کوشند ، و اگر نتوانستند و اختلاف همچنان بازماند در آن هنگام دولتی که شاکیست می‌تواند موضوع را به پیشگاه سازمان‌ ملل ‌متفق آورده در مجمع ‌عمومی یا در شورای امنیت مطرح گرداند. سازمان هم بنوبت خود نخست باید از راه ریش‌سفیدی درآید و بدو طرف سفارشهایی در زمینه‌ی توسل بوسایل آسایش‌آمیز کند و نفوذ خود را در آن راه بکار برد. اگر موضوع جنبه‌ی حقوقی دارد آنها را بدیوان داوری ‌بین‌المللی راه نماید. آمدیم که باز هم اختلاف از میان نرفت و از کوششهای آسایش‌آمیز نتیجه بدست نیامد ، در این هنگام است که شورای امنیت باید جنبه‌ی داوری پیدا کند و اگر شکایت را وارد می‌داند بدولت شاکی پشتیبانیها نماید.

چیزی که هست در این مرحله نیز باید شورای امنیت چاره‌هایی اندیشد که برای بکار بستن آنها نیاز بجنگ و خونریزی نباشد و باید دولتهای عضو سازمان را به بریدن هر گونه روابط با دولت گردنکش ـ از روابط بازرگانی ، روابط راه‌آهنی ، روابط دریایی ، روابط پست و تلگرافی و بالاخره روابط سیاسی ـ وادارد. اگر اینها مؤثر نیفتاد در آن هنگام شورا مجاز خواهد بود که بنام نگهداری صلح و جلوگیری از ستم و زورورزی ، بیک رشته کارهایی توأم با افزارهای جنگی ـ از دادن نمایشهای زمینی و هوایی و دریایی در برابر آن دولت و بمحاصره گرفتن آن کشور ـ پردازد. در همه‌ی این کارها باید دولتهای عضو سازمان هیچ گونه همراهی و یاوری دریغ ندارند و راهها و نیروهای خود را در اختیار شورای امنیت گزارند ، و اگر کار بجنگ و خونریزی کشید شورا بکمک یک «کمیته‌ی‌ ستاد‌ نظامی» که در زیردست او خواهد بود جنگ را پیش خواهد برد تا هنگامی که دولت گردنکش رام شود و کیفر بیند. اینست فشرده‌ی مواد بسیاری که در منشور سازمان در این زمینه قید شده است.

بدینسان خواسته شده نقصی که در کار جامعه‌ی ‌ملل بود و باعث شکست آن شد در سازمان‌ ملل ‌متفق نباشد. آن که قوه‌ی مجریه نداشت این دارا باشد.

می‌باید گفت این گام بزرگ دیگری در راه پیشرفت «دادگری بین‌المللی» بوده : دولتها نیز باید تابع قانونها باشند ، اگر یکی از آنها بزورورزی و گردنکشی برخاست از دست قانون گوشمال بیند و کیفر یابد.
✴️ ریشه‌ی بدبختیها (تکه‌ی هفتادوششم)

🔶 پاسخ یک بهائی (بخش یک از دو)

حضور محترم آقای مدیر روزنامه‌ی پرچم
عرض می‌شود چندی قبل دو روزنامه‌ی پرچم بدست حقیر افتاد كه در آن راجع به بهائیت چیزهایی نوشته شده بود كه عیناً بحرفهای عوام‌الناس بی‌معلومات شباهت داشت.

بنده البته قطع بدانید نمی‌خواهم جواب راجع بآن بیانات اباطیل و پوچ و بكلی عاری از حقیقت بدهم. اولاً اگر جواب دادنی باشد مركز تهران می‌دهد و در ثانی خود سركار بهتر می‌دانید قلم دست دشمن است (با این آزادی قلم) كه در ایران موجود است البته شما هم چاپ نخواهید كرد و اجازه هم نخواهند داد و الا بخداوند یگانه قسم كه جواب آن ترّهات را نه فقط یك نفر بهائی و نه جوان بهائی بلكه یك بچه بهائی فوری می‌دهد ولی افسوس صد افسوس كه در این دوره‌ی آزادی فقط برای یك طرف اجازه هست و برای طرف دوم نیست.

و ما هم البته صبر می‌كنیم كه انشاءالله روزی برسد كه برای طرفین اجازه دهند تا سیه‌روی شود هر كه در او غش باشد. ولی چیزی كه هست عجبم از شما آقای مدیر است و مجبورم این چند كلمه را تذكر دهم. اگر معلومات ندارید از بهائیت و مردم هرچه نوشت شما قبول می‌كنید و خیال می‌كنید راستی راستی شق‌القمر كرده است (نویسنده) خوب است كتابهای اقدس ، ایقان ، اشراقات ، اقتدار ، فرائد و سایر كتب بهائی را پیدا نموده من دون غرض و طرفیت مطالعه فرمایید. اگر دارید و می‌نویسید برای چه خودتان و روزنامه‌تان را در مقابل چندین صدهزار بهائی ایران بدنام و رسوا میكنید و نام زشتی برای آتیه‌ی خودتان یادگار می‌گذارید چه‌بسا كه بعد از مدتی خودتان پشیمان شوید اگر منصفید جواب و مقاله‌ی بهائی را هم در روزنامه چاپ كنید اگر دشمنی دارید و مغرضید
گر جمله‌ كاینات كافر گردد بر دامن كبریاش ننشیند گرد

آواره ... [1] با آن قلم و اطلاعاتش و نمكدانش چه خاك بر سر ریخت كه شما بكنید. خلاصه اگر شما یك نفر روزنامه‌نویس بیطرف و بامعلومات و خداپرست و انسان حقیقی قرن بیستم هستید باید قطعاً بدانید جسم عالَم امكان مریض است.

دارویش فقط و فقط تعالیم و احكام حضرت بهاءالله است و بس و بدانید این احكام و تعالیم به اكثر سلاطین اروپا و آمریكا رسیده و كلاً مطلعند و نزدیك است آن روزی كه این تعالیم عالمگیر شود و بموجب عملی كردن آن ، عالَم از این بلایای متواتره و مصائب گوناگون رهایی یابد چون دیانت بهائی خصوصی نیست عمومیست و برای یك ملت نیست بلكه برای كره‌ی زمین است چنانچه حضرت بهاءالله میفرماید : ای اهل عالم همه بار یك دارید و برگ یك شاخسار.

سراپرده‌ی یگانگی بلند شد بچشم بیگانگان همدیگر را مبینید و همچنین لیس الفخر لمن یحب الوطن بل لمن یحب العالم. [2] باری آقای مدیر محترم افسوس كه بیش از این نمی‌خواهم مزاحم شوم و نتیجه هم ندارد ولی شما كه مدیر یك روزنامه‌ی ملی هستید ضرر ندارد كه از تعالیم و احكام بهائیت باخبر باشید چنانچه در قرآن می‌فرماید :
هل یستوی الذین یعلمون و الذین لایعلمون [3]

خیلی معذرت میخواهم و این چند سطر را بدون غرض نوشتم كه سركار مطلع شوید و الا مختارید.
گر جمله‌ كائنات كافر گردد بر دامن كبریاش ننشیند گرد!

🔸پرچم : این نامه‌ی بینام و دستینه از مشهد رسیده و ما بی‌هیچ تغییری (مگر در چند كلمه‌ی زشتی درباره‌ی آواره كه ‌انداخته‌ایم) چاپ كردیم تا نویسنده‌اش بداند كه اشتباه كرده و بهائیان آزادند پاسخ نویسند و ما نیز چاپ می‌كنیم و این بهانه‌ی ایشان از میان برداشته گردد. نیز خوانندگان بدانند كه چه بهائیان و چه دیگران كه هر گروهی یک راه دیگری پیش گرفته‌اند مایه‌ای ندارند. ببینید ما پرسشهایی كرده‌ایم (مثلاً گفته‌ایم چرا در یك زمان دو شریعت پیدا شده؟! چرا بهاءالله دعوی خدایی كرده؟!.) [4] بجای آنكه اگر پاسخی دارند بنویسند باین سخنان می‌پردازند. خوب آقای نویسنده تو كه می‌توانستی در همین نامه‌ات هر پاسخی داری بنویسی ، این اندازه كه آزاد بودی ، چرا ننوشتی؟!.. بچه بهائی بماند ، بزرگان بهائی یك پاسخی بما بدهند.

كسانی كه بدینسان در پاسخ ایرادها درمی‌مانند امیدمندند كه پادشاهان اروپا كیش آنان را خواهند پذیرفت ، در اینجاست كه آدمی از شگفتی خودداری نمی‌تواند.

🔸ای آقای بهائی امروز در اروپا دانشها بیكبار اندیشه‌ها را دیگر گردانیده و انبوه مردم خدای راستین را نمی‌پذیرند چه رسد بآنكه بهاءالله را بخدایی باور كنند. آخر نخواهند گفت به چه دلیل؟! نخواهند گفت : او نیز همچون دیگران بی‌اختیار بجهان آمد و بی‌اختیار رفت پس چگونه خدا بود؟!.. از آنسوی بهاءالله كدام نادانسته را دانسته گردانیده كه اروپاییان دلهای خود را با آن شاد كنند و به دین او گرایند؟! بهاءالله جز آیه‌بافیهای غلط چه كاری توانسته؟!..

👇
تنها گفتن اینكه : «همگی بار یك دارید و برگ یك شاخسار» مردمان را بسوی دین او خواهد كشانید؟!.. مگر آن را كسی نمی‌دانست و یك آگاهی تازه‌ای می‌باشد؟!.. مگر از گفتن آن دشواریها آسان گردیده مردمان همگی دست بهم خواهند داد؟!..

[1] : یا نام دیگرش «آیتی» از مُبلّغان بهائی بود که سپس از آن کیش دست کشید و کتابی بنام کشف‌الحیل در خرده‌گیری به بهاییگری نوشت. مهنامه‌ای ادبی نیز بنام نمکدان بیرون می‌داد.
[2] : معنی : دوستاری میهن سرفرازی ندارد ، این دوستاری جهانست که دارد.
[3] : معنی : آیا کسانی که می‌دانند و آنها که نمی‌دانند یکسانند؟
[4] : گفتار 4 روز پیش (به آقای ناصر اعتمادی سرودی) دیده شود.
✴️ ما چه می‌خواهیم؟..

🖌 احمد کسروی

📖 مهنامه‌ی پیمان

تکه‌ی 5 از بخش هشتم

🔶 یک بار دیگر

آیین زندگانی ـ 1
اما درباره‌ی شناختن جهان ، و دانستن معنی آدمیگری ، و داشتن آیینی برای زندگانی ما می‌گوییم : آنچه كه دانشها نشان داده است همه راست است. آنچه دانشمندان از راه آزمایش و جستجو بدست آورده‌اند و می‌آورند همه را باید پذیرفت ، جهان سَتَرسای [محسوس] مادی همانست كه دانشهای طبیعی نشان می‌دهد و آنچه جز از این گفته شده بیپاست و می‌باید دور گردانید. چیزی كه هست از این نباید «مادیگری» را نتیجه گرفت. نباید گفت : «همین ماده است و نمایشهای آن و جز از ماده هیچی نیست».
چنانكه دانشها می‌نمایند اینجهان دستگاهیست همه چیزش از خودش ، ولی دست آفریدگاری در آن پیداست. از سامان و آراستگی كه در اینجهانست پیداست كه بخود پدید نیامده و بخود نمی‌گردد. پیداست كه آن را آفریدگار دانا و توانایی آفریده و همو می‌گرداند ، و نه چنانكه خراباتیان و دیگران می‌گویند دستگاه بیهوده‌ای نیست.

كوتاه‌سخن آنكه ما از دانشها رو برنمی‌تابیم و نبایستی برتابیم. آنچه نتیجه‌ی آنهاست ما می‌پذیریم. ولی فلسفه‌ی مادی را بیپا شناخته و بدور گردانیدن آن می‌كوشیم. آن گفتارها كه درباره‌ی خدا و جهان نوشتیم و آن پاسخها كه بفلسفه‌ی مادی دادیم در این زمینه است. كسانی می‌پنداشتند هرچه كه در كتابهای اروپاییست و یا هرچه كه از زبان یك اروپایی گفته شود دانش است. ما گفتیم چنین نیست و دانش آنست كه از راه آزمایش و جستجو بدست آید.

این درباره‌ی جهانست. درباره‌ی آدمیگری و معنی آن می‌گوییم : آنچه دانشها از پزشكی و روانشناسی و مانند اینها می‌نماید راست است. چیزی كه هست در اینجا نیز نارساییهایی درمیانست. زیرا آدمی دارای دو نهاد است : نهاد تن و جان و نهاد روان. در دانشها تنها نهاد تن و جان را بدیده می‌گیرند. در جایی كه در آدمی یك دستگاه دیگری بنام روان است كه بسیار گرانمایه‌تر است و ارج بیشتر آدمی از رهگذر آن می‌باشد.

آن گفتارها كه در زمینه‌ی جان و روان نوشتیم در این زمینه است ، و ما از آن بچند نتیجه‌ی ارجدار می‌رسیم. زیرا معنی درست آدمی و آدمیگری را می‌شناسیم و بجدایی‌ای كه میانه‌ی آن با جانوران است پی می‌بریم. از آنسوی یك پاسخ روشنی بفلسفه‌ی مادی پیدا می‌كنیم. زیرا مادّیان در آدمی نیز جز از تن و جان سَتَرسا چیز دیگری نمی‌شناسند و ما می‌نماییم كه در آن دستگاه دیگری هست ، و می‌گوییم بدینسان در جهان بزرگ نیز در پشت سر این دستگاه سَتَرسا دستگاه دیگری می‌باشد. از اینها گذشته جاودانی روان را می‌شناسیم زیرا روان چون جز از ماده است با مرگ نابود نخواهد بود. همچنین معنی درست خرد را می‌شناسیم.(1)

آمدیم بر سر آیین زندگی : ما می‌گوییم : آدمیان را نیازی به نبرد نیست ، و می‌باید بجای آن بهمدستی كوشند. می‌گوییم : داستان اینست كه آفریدگار كه آدمیان را آفریده آنچه اینان را درباید در زمین و هوا و تابش آفتاب بسیجیده. سرچشمه‌ی زندگی اینهاست. چیزی كه هست باید دست بهم داد و كوشید و دربایستهای زندگی را از آنها درآورد و همگی از آن بهره جست.

(1) : این سخنها در شماره‌ی هشتم این سال در گفتار «ما چه می‌خواهیم؟» روشن گردیده. [بخش پنجم همین کتاب. نیز در کتابهای «در پیرامون خرد» و «در پیرامون روان» باین جستار پرداخته شده.]