🔶 از سازمان ملل متحد چه نتیجه تواند بود؟ (بخش یکم)
🔸 3ـ آیا دولتها را بزیر قانون توان آورد؟ (تکهی 3)
چنانکه گفتیم این موضوع بیرون از زمینهی گفتگوست (1) . اکنون بسخن خود بازگشته بایرادها یکایک پاسخ دهیم :
میگویند : «جنگ در طبیعت گزارده شده». باید گفت : مگر هرچه در طبیعت گزارده شده باید بود و جلوگیری هم نباید کرد؟!.. در طبیعت بیماریها هم گزارده شده : وبا ، طاعون ، مالاریا ، آنفولانزا ... پس ما باید از آنها نیز بجلوگیری نکوشیم؟!.. در طبیعت دزدی و آدمکشی و راهزنی هم هست. پس اگر تودهای خواستند ریشهی آن را از میان خود براندازند ما باید بآنها ایراد گیریم و بگوییم : «نشدنیست»؟!..
اینکه جنگ دو خروس و دو قوچ را مثل میآورند باید گفت : آدمی نه خروسست و نه قوچ. میانهی آدمی با جانوران جدایی بسیار است.
میگویند : «زندگانی نبرد است». باید پرسید ، مقصود چیست؟.. اگر مقصود اینست که آدمیان مانندهی جانوران ناچارند که از روی نبرد و کشاکش زندگی کنند و جز آن راهی ندارند غلطست و ما این روشن ساختهایم که آدمی اختیار دارد و میتواند بنیاد زندگانی خود را با دیگران بروی پایهی همدستی و نیکخواهی گزارد. اگر مقصود آنست که در زندگانی نبرد و کشاکش هست ، جمله غلط نیست. ولی پاسخش آنست که این نبرد و کشاکش از بدیهای زندگانیست و ما چنانکه بجلوگیری از دیگر بدیهای زندگانی میکوشیم باید بجلوگیری از این هم کوشیم ـ بِهر حال هیچ اجباری درمیان نیست که ما جنگ کنیم و خون یکدیگر ریزیم.
میگویند : «اگر جنگ نباشد روی زمین تنگ درآمده گنجایش اینهمه مردم را نخواهد داشت و خواربار کم خواهد آمد». باید گفت : امروز روی زمین تنگ نیست و باین زودی هم تنگ نخواهد گردید. چنانکه اخیراً دانشمندانی در این باره بجستجوهایی پرداختهاند روی زمین گنجایش سه برابر نفوس امروزی ، و استعداد روزی دادن بآن اندازه را ، داراست. امروز آنچه بسیار نابجاست غصهی تنگی زمین را خوردنست. آمدیم که روزی رسید که شمارهی مردمان چندان گردید که روی زمین تنگ درآمد و روزی کمیاب شد ، در آن روز است که باید این سخنان بمیان آید و اندیشههایی بکار رود. در آن روز هم نخست باید بکوشند و بگنجایش و استعداد روزیدهی آن افزایند و تا توانند جلوگیری از فزونی نژاد را بدیده نگیرند. بِهر حال در آن روز هم نیازی بجنگ و کشتار نخواهد داشت ، و این فلسفهها که کسانی مینشینند و میبافند بسیار بیپاست.
از این گفتهها آنچه درخور اندیشه است ایراد آخریست. این راستست که دولتها بآسانی از منافع خود چشم نخواهند پوشید و چنانکه در پیش گفتیم عادت دست یازیدن بسرنیزه باین زودیها فراموش نخواهد گردید.
چیزی که هست این کار دشوار است و «نشدنی» نیست. دشوار چیز دیگر است و نشدنی چیز دیگر. دشوار را آسان توان گردانید ولی نشدنی نشدنیست.
پابرگی :
1ـ کسانی که میخواهند در این باره بتفصیل مطالعه کنند کتابهای «ورجاوندبنیاد» و «در پیرامون خرد» را بینند.
🔸 3ـ آیا دولتها را بزیر قانون توان آورد؟ (تکهی 3)
چنانکه گفتیم این موضوع بیرون از زمینهی گفتگوست (1) . اکنون بسخن خود بازگشته بایرادها یکایک پاسخ دهیم :
میگویند : «جنگ در طبیعت گزارده شده». باید گفت : مگر هرچه در طبیعت گزارده شده باید بود و جلوگیری هم نباید کرد؟!.. در طبیعت بیماریها هم گزارده شده : وبا ، طاعون ، مالاریا ، آنفولانزا ... پس ما باید از آنها نیز بجلوگیری نکوشیم؟!.. در طبیعت دزدی و آدمکشی و راهزنی هم هست. پس اگر تودهای خواستند ریشهی آن را از میان خود براندازند ما باید بآنها ایراد گیریم و بگوییم : «نشدنیست»؟!..
اینکه جنگ دو خروس و دو قوچ را مثل میآورند باید گفت : آدمی نه خروسست و نه قوچ. میانهی آدمی با جانوران جدایی بسیار است.
میگویند : «زندگانی نبرد است». باید پرسید ، مقصود چیست؟.. اگر مقصود اینست که آدمیان مانندهی جانوران ناچارند که از روی نبرد و کشاکش زندگی کنند و جز آن راهی ندارند غلطست و ما این روشن ساختهایم که آدمی اختیار دارد و میتواند بنیاد زندگانی خود را با دیگران بروی پایهی همدستی و نیکخواهی گزارد. اگر مقصود آنست که در زندگانی نبرد و کشاکش هست ، جمله غلط نیست. ولی پاسخش آنست که این نبرد و کشاکش از بدیهای زندگانیست و ما چنانکه بجلوگیری از دیگر بدیهای زندگانی میکوشیم باید بجلوگیری از این هم کوشیم ـ بِهر حال هیچ اجباری درمیان نیست که ما جنگ کنیم و خون یکدیگر ریزیم.
میگویند : «اگر جنگ نباشد روی زمین تنگ درآمده گنجایش اینهمه مردم را نخواهد داشت و خواربار کم خواهد آمد». باید گفت : امروز روی زمین تنگ نیست و باین زودی هم تنگ نخواهد گردید. چنانکه اخیراً دانشمندانی در این باره بجستجوهایی پرداختهاند روی زمین گنجایش سه برابر نفوس امروزی ، و استعداد روزی دادن بآن اندازه را ، داراست. امروز آنچه بسیار نابجاست غصهی تنگی زمین را خوردنست. آمدیم که روزی رسید که شمارهی مردمان چندان گردید که روی زمین تنگ درآمد و روزی کمیاب شد ، در آن روز است که باید این سخنان بمیان آید و اندیشههایی بکار رود. در آن روز هم نخست باید بکوشند و بگنجایش و استعداد روزیدهی آن افزایند و تا توانند جلوگیری از فزونی نژاد را بدیده نگیرند. بِهر حال در آن روز هم نیازی بجنگ و کشتار نخواهد داشت ، و این فلسفهها که کسانی مینشینند و میبافند بسیار بیپاست.
از این گفتهها آنچه درخور اندیشه است ایراد آخریست. این راستست که دولتها بآسانی از منافع خود چشم نخواهند پوشید و چنانکه در پیش گفتیم عادت دست یازیدن بسرنیزه باین زودیها فراموش نخواهد گردید.
چیزی که هست این کار دشوار است و «نشدنی» نیست. دشوار چیز دیگر است و نشدنی چیز دیگر. دشوار را آسان توان گردانید ولی نشدنی نشدنیست.
پابرگی :
1ـ کسانی که میخواهند در این باره بتفصیل مطالعه کنند کتابهای «ورجاوندبنیاد» و «در پیرامون خرد» را بینند.
✴️ ریشهی بدبختیها (تکهی هشتادودوم)
🔶 خردهگیری [دربارهی اتحاد] و پاسخ آن (بخش چهار از چهار)
3) همان یادگارهای زمان مغول كه شما هواداری از آنها مینمایید از هر باره با اندیشهی دمكراسی مخالفست. زیرا از یكسو بنای همهی آنها بشاهپرستی و زیردستی و زبونیست. همان گلستان سعدی ، همان بوستانش برای دورهی دمكراسی زهر است ، همان خمسهی نظامی با اندیشهی مشروطه مخالفست ، همان پندها و اندرزها كه آنان سرودهاند برای این دوره بسیار زیانآور است :
پادشاهان از برای مصلحت صد خون كنند ، صلاح مملكت خویش خسروان دانند ، رخنهگر ملك سرافكنده به ، پادشه سایهی خدا باشد ،
هر عیب كه سلطان بپسندد هنر است ،
پیش خرد شاهی و پیغمبری چون دو نگینند بیك انگشتری
اینها سخنان نیك آن زمانست ولی برای این زمان سراپا زیان میباشد و بودن اینها ناگزیر است كه جلو پیشرفت اندیشهی دمكراسی را بگیرد. از یكسو هم مبنای مشروطه بآنست كه مردم كشور را خانهی خود بدانند و در راه آبادی آن از هیچ كوششی بازنایستند و برای نگهداریش از سر و جان بگذرند. در حالی كه سراپای گفتههای آن شاعران بر اینست كه كوشش سودی ندارد : «بودنیها بوده است» :
بخت و دولت بكاردانی نیست جز بتأیید آسمانی نیست
خون خوری گر طلب روزی ننهاده كنی ، جهان و هرچه دَرو هست هیچ در هیچست
اگر روزی بدانش درفزودی ز نادان تنگروزیتر نبودی
خوش باش ندانی ز كجا آمدهای می خور كه ندانی بكجا خواهی رفت
فلك بمردم نادان دهد زمام مراد ، صبر و ظفر هر دو دوستان قدیمند.
اینها و صد مانند اینها كه فلسفهی بیغیرتی و تنبلی است دیوانهای شاعران را پر كرده است و شما میبینید كه پیاپی آنها را بچاپ رسانیده بدست جوانان میدهند و بدینسان اندیشهی كوشش و میهنپرستی را در دلهای آنان سست میگردانند. [1]
4) در ایران پس از مشروطه بیكبار هیاهوی مادّیگری رواج سختی گرفت : «زندگانی مبارزه است» ، «آدم باید زیرك باشد و پول دربیاورد» ، «میهن چیست؟!. غیرت چیست؟!. كه گفت دزدی بد است؟!..» اینها چندان بشتاب درمیان جوانان پراكنده گردید كه جای حیرت بود.
اینهاست علت ناانجام ماندن مشروطه. در نتیجهی این آلودگیهاست كه جنبش مشروطه نه تنها ایران را پیش نبرد و آن را در صف دولتهای دمكراسی آبرومند جهان قرار ندارد بلكه هرچه نابسامانتر و بدبختتر گردانید و این بیچارگی امروزی ایرانیان ، و اینكه بچههای بیگناه گرسنه میمانند ، و زنان ناآگاه با درد و غم روبرویند ، روستایی در زیر پا لگدمال میشود باعث همهی آنها اینهاست. اینست رابطهی آن گرفتاریها با شعرهای شاعران.
این چیزیست كه ما بدست آوردهایم و میدانیم. اكنون شما و همهی آن كسانی كه دلِ ریش دارند و نكوهشهای ما از شاعران نمك بزخم آنها شمرده میشود بنشینند و بیندیشید اگر مطلب را جز این یافتید بما نیز آگاهی دهید.
بسخن بیش از این دامنه نمیدهم. این را نوشتم تا شما بدانید كه هوس در كار ما نیست. بدانید كه ما این راه را بخواست خدای بزرگ و برای رستگاری ایرانیان و جهانیان آغاز كردهایم و با كسی دشمنی نداریم. اكنون شما و دیگران نیز بیندیشید و بما یك پاسخی دهید و امیدمندیم از این گفتارهای ما نرنجید.
یك نكته ای را كه باید در پایان سخن بیفزایم آنست كه ما خرسندی نداریم كسی از یاران ما به چَخِش [2] (مجادله) برخیزد و در این نشست و آن نشست بهیاهو پردازد. خرسندی نداریم كار بلعن و نفرین شاعران یا دیگران بكشد. ما با این شاعران بدیم و خواهیم كوشید دیوانهای آنها را نابود گردانیم. ولی این کار راهش چخش و هیاهو نیست. من بآزادگان مینویسم :
شما درپی كسانی باشید كه درپی فهمیدن و دانستن میباشند و بآن كسانست كه در صدد بازنمودن حقایق باشید. هر كس را دیدید كه در صدد مجادله است رها كنید و بخودش واگزارید. با هر كه بگفتگو میپردازید نخست شرط كنید كه گفتگو از روی دلیل و فهم باشد و پای هیاهو بمیان نیاید. در نشستها اگر از كسی ایراد شنیدید پاسخ دهید ، و اگر دیدید مقصودش چخیدن است بگویید ایرادش را بنویسد. به هر حال چنانكه بارها گفتهایم
سخن را بمجادله و دشمنی نكشانید كه آن خود زیان است.
🔸🔸🔸
کسانی که بگفتههای ما گردن نمیتوانند نهاد و پاسخی نیز پیدا نمیکنند بهانههایی به رخ ما میکشند. یکی از آنها اینست که امروز باید در اندیشهی گرسنگی مردم بود. دیگری آنست که باید مردم را بهمدستی و یگانگی دعوت کرد نه اینکه بمیانشان نفاق انداخت.
اینها از بهانههای گیرای آن کسانست. درین گفتار به هر دوی آنها پاسخ داده شده و جای تاریکی بازنمانده. ولی نمیدانم آقای حقیقی این گفتار را خوانده یا نه؟.. آیا پس از خواندن بحقایق پی برده یا نه؟.. بهتر است باینها پاسخی نویسد تا بدانیم به چه نتیجه رسیده. ما امیدمندیم به نتیجهی خوبی رسیده است.
(پرچم روزانه شمارهی 252)
🔶 خردهگیری [دربارهی اتحاد] و پاسخ آن (بخش چهار از چهار)
3) همان یادگارهای زمان مغول كه شما هواداری از آنها مینمایید از هر باره با اندیشهی دمكراسی مخالفست. زیرا از یكسو بنای همهی آنها بشاهپرستی و زیردستی و زبونیست. همان گلستان سعدی ، همان بوستانش برای دورهی دمكراسی زهر است ، همان خمسهی نظامی با اندیشهی مشروطه مخالفست ، همان پندها و اندرزها كه آنان سرودهاند برای این دوره بسیار زیانآور است :
پادشاهان از برای مصلحت صد خون كنند ، صلاح مملكت خویش خسروان دانند ، رخنهگر ملك سرافكنده به ، پادشه سایهی خدا باشد ،
هر عیب كه سلطان بپسندد هنر است ،
پیش خرد شاهی و پیغمبری چون دو نگینند بیك انگشتری
اینها سخنان نیك آن زمانست ولی برای این زمان سراپا زیان میباشد و بودن اینها ناگزیر است كه جلو پیشرفت اندیشهی دمكراسی را بگیرد. از یكسو هم مبنای مشروطه بآنست كه مردم كشور را خانهی خود بدانند و در راه آبادی آن از هیچ كوششی بازنایستند و برای نگهداریش از سر و جان بگذرند. در حالی كه سراپای گفتههای آن شاعران بر اینست كه كوشش سودی ندارد : «بودنیها بوده است» :
بخت و دولت بكاردانی نیست جز بتأیید آسمانی نیست
خون خوری گر طلب روزی ننهاده كنی ، جهان و هرچه دَرو هست هیچ در هیچست
اگر روزی بدانش درفزودی ز نادان تنگروزیتر نبودی
خوش باش ندانی ز كجا آمدهای می خور كه ندانی بكجا خواهی رفت
فلك بمردم نادان دهد زمام مراد ، صبر و ظفر هر دو دوستان قدیمند.
اینها و صد مانند اینها كه فلسفهی بیغیرتی و تنبلی است دیوانهای شاعران را پر كرده است و شما میبینید كه پیاپی آنها را بچاپ رسانیده بدست جوانان میدهند و بدینسان اندیشهی كوشش و میهنپرستی را در دلهای آنان سست میگردانند. [1]
4) در ایران پس از مشروطه بیكبار هیاهوی مادّیگری رواج سختی گرفت : «زندگانی مبارزه است» ، «آدم باید زیرك باشد و پول دربیاورد» ، «میهن چیست؟!. غیرت چیست؟!. كه گفت دزدی بد است؟!..» اینها چندان بشتاب درمیان جوانان پراكنده گردید كه جای حیرت بود.
اینهاست علت ناانجام ماندن مشروطه. در نتیجهی این آلودگیهاست كه جنبش مشروطه نه تنها ایران را پیش نبرد و آن را در صف دولتهای دمكراسی آبرومند جهان قرار ندارد بلكه هرچه نابسامانتر و بدبختتر گردانید و این بیچارگی امروزی ایرانیان ، و اینكه بچههای بیگناه گرسنه میمانند ، و زنان ناآگاه با درد و غم روبرویند ، روستایی در زیر پا لگدمال میشود باعث همهی آنها اینهاست. اینست رابطهی آن گرفتاریها با شعرهای شاعران.
این چیزیست كه ما بدست آوردهایم و میدانیم. اكنون شما و همهی آن كسانی كه دلِ ریش دارند و نكوهشهای ما از شاعران نمك بزخم آنها شمرده میشود بنشینند و بیندیشید اگر مطلب را جز این یافتید بما نیز آگاهی دهید.
بسخن بیش از این دامنه نمیدهم. این را نوشتم تا شما بدانید كه هوس در كار ما نیست. بدانید كه ما این راه را بخواست خدای بزرگ و برای رستگاری ایرانیان و جهانیان آغاز كردهایم و با كسی دشمنی نداریم. اكنون شما و دیگران نیز بیندیشید و بما یك پاسخی دهید و امیدمندیم از این گفتارهای ما نرنجید.
یك نكته ای را كه باید در پایان سخن بیفزایم آنست كه ما خرسندی نداریم كسی از یاران ما به چَخِش [2] (مجادله) برخیزد و در این نشست و آن نشست بهیاهو پردازد. خرسندی نداریم كار بلعن و نفرین شاعران یا دیگران بكشد. ما با این شاعران بدیم و خواهیم كوشید دیوانهای آنها را نابود گردانیم. ولی این کار راهش چخش و هیاهو نیست. من بآزادگان مینویسم :
شما درپی كسانی باشید كه درپی فهمیدن و دانستن میباشند و بآن كسانست كه در صدد بازنمودن حقایق باشید. هر كس را دیدید كه در صدد مجادله است رها كنید و بخودش واگزارید. با هر كه بگفتگو میپردازید نخست شرط كنید كه گفتگو از روی دلیل و فهم باشد و پای هیاهو بمیان نیاید. در نشستها اگر از كسی ایراد شنیدید پاسخ دهید ، و اگر دیدید مقصودش چخیدن است بگویید ایرادش را بنویسد. به هر حال چنانكه بارها گفتهایم
سخن را بمجادله و دشمنی نكشانید كه آن خود زیان است.
🔸🔸🔸
کسانی که بگفتههای ما گردن نمیتوانند نهاد و پاسخی نیز پیدا نمیکنند بهانههایی به رخ ما میکشند. یکی از آنها اینست که امروز باید در اندیشهی گرسنگی مردم بود. دیگری آنست که باید مردم را بهمدستی و یگانگی دعوت کرد نه اینکه بمیانشان نفاق انداخت.
اینها از بهانههای گیرای آن کسانست. درین گفتار به هر دوی آنها پاسخ داده شده و جای تاریکی بازنمانده. ولی نمیدانم آقای حقیقی این گفتار را خوانده یا نه؟.. آیا پس از خواندن بحقایق پی برده یا نه؟.. بهتر است باینها پاسخی نویسد تا بدانیم به چه نتیجه رسیده. ما امیدمندیم به نتیجهی خوبی رسیده است.
(پرچم روزانه شمارهی 252)
[1] : اكنون پس از آنكه مردم ایران «انقلابی» پرآوازه براه انداخته شاهنشاهی (نه خودكامگی) را زیر خاك كردهاند ، اگر ببینیم همین كتابها با بوق و كرنا چاپ شده و آوازش را به شرق و غرب میرسانند ، ببینیم شاعران چندین صد ساله را گرامی داشته برایشان هفتصدمین سال و هزاره میگیرند ، بر سر خاكشان رفته جشنواره برپا میكنند ، مسابقات شعرخوانی را در برنامههای تلویزیون میگنجانند ، از چهارگوشهی جهان فلان «پرفسور» و بَهمان «استاد دانشكدهی ادبیات» را به كشور خوانده میهمان میكنند تا چند جملهای در ستایش فلان شاعر بدآموز و بَهمان فیلسوف آشفتهمغز بسراید ، اینها را كه میبینیم ناگزیریم بگوییم استادان زبردستی نیك دانستهاند كه چه باید كنند تا مردم به آرمانهای دمكراسی یك گام نیز نزدیك نگردند. نیك یاد گرفتهاند آن ترانههای خوابآور را و نیكو میسرایند آنها را.
[2] : چخیدن (همچون جهیدن) = مجادله کردن ؛ چخش = مجادله
[2] : چخیدن (همچون جهیدن) = مجادله کردن ؛ چخش = مجادله
نمونهی کتابها و دفترهایی که «ادبیات دورهی مغول» بشمار میآیند یا آن موضوعات را برشتهی نوشتن کشیدهاند.
نمونهی کتابها و دفترهایی که «ادبیات دورهی مغول» بشمار میآیند یا آن موضوعات را برشتهی نوشتن کشیدهاند.