✴️ سال نو فرامیرسد
(بخش 3 از 3)
اینها همه پیش آمد زیرا مردم آموزشی که میبایست ندیده بودند. مثلاً مردمی که میگفتند ما خواهان دمکراسی هستیم معنی درست آن را نمیدانستند (و امروز هم نمیدانند). کوشندگان نیز مردم را مانند گلههای گوسفند پشت خود انداخته پیش رفتند تا حکومت شاه را براندازند و راه را بروی مرتجعترین حکومتهای جهان هموار گردانند.
کسانی که کشاکشها و جنگهای خیابانی سالهای نخست پس از 57 ، دستگیری و اعدام سران حزبهای آن زمان و کشتار تابستان سال 67 را بیاد دارند نیک میفهمند که یک رشته اندیشههایی همچون «اختلافات ما باید در پارلمان ایران فردا حل شود» بکجا انجامید و تا چه اندازه خام و زیانمند بود.
خوانندگان پروا کنند که ما نه هوادار پادشاهی هستیم و نه با برچیده شدن حکومت شوم ملایان ناهمداستان. بلکه با جنبشهای خام و بیزمینه مخالفیم. ما زمینه را همان میدانیم که مردم در راه خردمندی و آشنایی با حقایق زندگی و پی بردن به آلودگیهای خود گامهایی پیش روند تا این پراکندگیهای تودهبرانداز کم گردد.
افسوسمندانه کوشندگان سیاسی ایران به تربیت مردم بها نمیدهند و در این راه نمیکوشند. تنها به سرنگونی حکومت میاندیشند که این ایراد بزرگی به آنانست. این تکرار اشتباه بزرگ سال 56 و 57 است.
شگفتا هشتاد سالست ما هرچه میگوییم ، بسیاری ناشکیبایی مینمایند و این راه را دور مییابند. اینان چرا از تاریخ عبرت نمیگیرند؟!. چه شتابی دارند که بدینسان ناشکیبایی میکنند؟!. کِی بوده بیآنکه دستهای از مردم حقایقی را یاد گرفته در آن زمینه باورهای استوار یافته یکزبان گردند ، بتوانند کار بزرگی به انجام رسانند؟!
ببینید کسروی ، آن پاکمرد یگانه ، دهها سال پیش چه گفته و چگونه راه را روشن گردانیده :
با یک تودهای که با شما هماندیشه نیستند و علاقه بشما ندارند چه فیروزیای توانید یافت؟!..
(پرچم روزانه ش8)
آری ، گاهی تواند بود که مردمی از فشار حکومت یا بجهت دیگری بیاشوبند و حکومت را براندازند. ولی آنان چون درمیانشان یگانگی نیست و آنگاه یک راهی یا آیینی از پیش آماده نگردانیدهاند میان خود ایشان کشاکش افتد و هیچ کاری نتوانسته ناچار گردند که بحکومت دیگری (که چهبسا بدتر از آن یکی باشد) گردن گزارند.
(پرچم نیمهماهه ، سات 435)
پیام زیر بنام آغاز سال نو در روزنامهی پرچم آمده و ما چون مینگریم میبینیم حال امروزمان بارها بدتر از آن روز میباشد و سخنان آن اکنون نیز جای خود را دارد ، اینست در زیر با اندک کوتاهی میآوریم :
«... با این گرفتاریها ما را جای «شادی» نیست. دعا هم از ما نخواهند پذیرفت. ولی در دست خود ماست كه در این یك سال چند گامی بسوی پیش رویم و بدینسان آن را سال نیكی و فیروزی سازیم.
با این آشفتگیها كه در جهانست ، ... ناگزیر است كه با سختیهایی دچار خواهیم بود. و سال دیگر در چنین روزی اگر پشت سر برگردیم و نگاهی كنیم خواهیم دید یك سال پررنجی را گذرانیدهایم و هیچ نتیجهای در دست نداریم. ولی اگر به نیكیها كوشیم نتیجهای را در دست خواهیم داشت و از رنجکشی چندان افسوس نخواهیم خورد ، و این یك مایهی سرفرازی برای ما خواهد بود كه در چنان هنگام پرآشوبی به پیشرفت پرداخته چند گامی را بجلو برداشتهایم. من بجای «شادباش» این پیام را میفرستم.
بدانید ای ایرانیان ، ما بدیم كه از جهان بدی میبینیم. در این دستگاه جدایی میان این و آن نیست. خدا یك دسته را برای زبردستی و یك دسته را برای زیردستی نیافریده. این نتیجهی حال و كار خود توده است كه گرفتار گردیده.
بیایید در این یك سال بنیكی كوشیم و چند گامی در این راه پیش رویم. بیایید از راهش بچارهی دردها كوشیم.
خواهید گفت : نیكی چیست؟.. میگویم : نیكی در اینجا نخست دانستن حقایق زندگانی و دوم دست بهم دادن و در راه آنها تلاش بكار بردنست.
🔸درد بزرگ ایرانیان ندانستن حقایق زندگانیست. چون حقایق را نمیدانند از هم پراكندهاند ، در كارها سستند ، بكشور خود علاقه كم دارند ، در برابر حوادث تنها بگله و ناله بس میكنند و در كوشش به تقلیدهای صوری كه از اروپاییان مینمایند امید میبندند ، هر كسی خود را راهنما میشمارد ، هر كسی پیشنهادها میكند. اینها همه نفهمیدن معنی زندگانیست.
نمیگویم : دردهای دیگری نیست ، دردهای دیگر فراوان است. ولی پایهی جملگی ، این ناآشنایی بحقایق است.
من میگویم : بیایید این یك سال را بیاد گرفتن حقایق زندگانی كوشیم ، بیایید یك رشته قواعدی را برای زندگانی بگفتگو گزاریم ، و نیك بدانیم ، و در پیرامون آنها یكدل و یكزبان باشیم. این باشد گامهایی كه در این یك سال پرشور تاریخی بسوی پیش برداریم.
👇
(بخش 3 از 3)
اینها همه پیش آمد زیرا مردم آموزشی که میبایست ندیده بودند. مثلاً مردمی که میگفتند ما خواهان دمکراسی هستیم معنی درست آن را نمیدانستند (و امروز هم نمیدانند). کوشندگان نیز مردم را مانند گلههای گوسفند پشت خود انداخته پیش رفتند تا حکومت شاه را براندازند و راه را بروی مرتجعترین حکومتهای جهان هموار گردانند.
کسانی که کشاکشها و جنگهای خیابانی سالهای نخست پس از 57 ، دستگیری و اعدام سران حزبهای آن زمان و کشتار تابستان سال 67 را بیاد دارند نیک میفهمند که یک رشته اندیشههایی همچون «اختلافات ما باید در پارلمان ایران فردا حل شود» بکجا انجامید و تا چه اندازه خام و زیانمند بود.
خوانندگان پروا کنند که ما نه هوادار پادشاهی هستیم و نه با برچیده شدن حکومت شوم ملایان ناهمداستان. بلکه با جنبشهای خام و بیزمینه مخالفیم. ما زمینه را همان میدانیم که مردم در راه خردمندی و آشنایی با حقایق زندگی و پی بردن به آلودگیهای خود گامهایی پیش روند تا این پراکندگیهای تودهبرانداز کم گردد.
افسوسمندانه کوشندگان سیاسی ایران به تربیت مردم بها نمیدهند و در این راه نمیکوشند. تنها به سرنگونی حکومت میاندیشند که این ایراد بزرگی به آنانست. این تکرار اشتباه بزرگ سال 56 و 57 است.
شگفتا هشتاد سالست ما هرچه میگوییم ، بسیاری ناشکیبایی مینمایند و این راه را دور مییابند. اینان چرا از تاریخ عبرت نمیگیرند؟!. چه شتابی دارند که بدینسان ناشکیبایی میکنند؟!. کِی بوده بیآنکه دستهای از مردم حقایقی را یاد گرفته در آن زمینه باورهای استوار یافته یکزبان گردند ، بتوانند کار بزرگی به انجام رسانند؟!
ببینید کسروی ، آن پاکمرد یگانه ، دهها سال پیش چه گفته و چگونه راه را روشن گردانیده :
با یک تودهای که با شما هماندیشه نیستند و علاقه بشما ندارند چه فیروزیای توانید یافت؟!..
(پرچم روزانه ش8)
آری ، گاهی تواند بود که مردمی از فشار حکومت یا بجهت دیگری بیاشوبند و حکومت را براندازند. ولی آنان چون درمیانشان یگانگی نیست و آنگاه یک راهی یا آیینی از پیش آماده نگردانیدهاند میان خود ایشان کشاکش افتد و هیچ کاری نتوانسته ناچار گردند که بحکومت دیگری (که چهبسا بدتر از آن یکی باشد) گردن گزارند.
(پرچم نیمهماهه ، سات 435)
پیام زیر بنام آغاز سال نو در روزنامهی پرچم آمده و ما چون مینگریم میبینیم حال امروزمان بارها بدتر از آن روز میباشد و سخنان آن اکنون نیز جای خود را دارد ، اینست در زیر با اندک کوتاهی میآوریم :
«... با این گرفتاریها ما را جای «شادی» نیست. دعا هم از ما نخواهند پذیرفت. ولی در دست خود ماست كه در این یك سال چند گامی بسوی پیش رویم و بدینسان آن را سال نیكی و فیروزی سازیم.
با این آشفتگیها كه در جهانست ، ... ناگزیر است كه با سختیهایی دچار خواهیم بود. و سال دیگر در چنین روزی اگر پشت سر برگردیم و نگاهی كنیم خواهیم دید یك سال پررنجی را گذرانیدهایم و هیچ نتیجهای در دست نداریم. ولی اگر به نیكیها كوشیم نتیجهای را در دست خواهیم داشت و از رنجکشی چندان افسوس نخواهیم خورد ، و این یك مایهی سرفرازی برای ما خواهد بود كه در چنان هنگام پرآشوبی به پیشرفت پرداخته چند گامی را بجلو برداشتهایم. من بجای «شادباش» این پیام را میفرستم.
بدانید ای ایرانیان ، ما بدیم كه از جهان بدی میبینیم. در این دستگاه جدایی میان این و آن نیست. خدا یك دسته را برای زبردستی و یك دسته را برای زیردستی نیافریده. این نتیجهی حال و كار خود توده است كه گرفتار گردیده.
بیایید در این یك سال بنیكی كوشیم و چند گامی در این راه پیش رویم. بیایید از راهش بچارهی دردها كوشیم.
خواهید گفت : نیكی چیست؟.. میگویم : نیكی در اینجا نخست دانستن حقایق زندگانی و دوم دست بهم دادن و در راه آنها تلاش بكار بردنست.
🔸درد بزرگ ایرانیان ندانستن حقایق زندگانیست. چون حقایق را نمیدانند از هم پراكندهاند ، در كارها سستند ، بكشور خود علاقه كم دارند ، در برابر حوادث تنها بگله و ناله بس میكنند و در كوشش به تقلیدهای صوری كه از اروپاییان مینمایند امید میبندند ، هر كسی خود را راهنما میشمارد ، هر كسی پیشنهادها میكند. اینها همه نفهمیدن معنی زندگانیست.
نمیگویم : دردهای دیگری نیست ، دردهای دیگر فراوان است. ولی پایهی جملگی ، این ناآشنایی بحقایق است.
من میگویم : بیایید این یك سال را بیاد گرفتن حقایق زندگانی كوشیم ، بیایید یك رشته قواعدی را برای زندگانی بگفتگو گزاریم ، و نیك بدانیم ، و در پیرامون آنها یكدل و یكزبان باشیم. این باشد گامهایی كه در این یك سال پرشور تاریخی بسوی پیش برداریم.
👇
من میدانم بسیاری از این سخن من خواهند رنجید ، و اینكه میگویم نمیدانند و نمیشناسند بغرور آنها خواهد برخورد. ولی حقیقت از میان نخواهد رفت. دوباره میگویم : این توده راه زندگانی را گم كرده. این مردم حقایق زندگانی را نمیدانند. دوباره درخواست میكنم : بیایید این یك سال را به باز كردن یك راهی بكوشیم.
آنان كه بخود مغرورند و این گفتههای ما بآنان سنگین میافتد بركنار مانند. روی سخن ما بآن كسانیست كه از غرور دورند و گرفتاری این توده را دیده و دل پر از درد میدارند. باین غیرتمندانست كه پیام میفرستیم. از آنانست كه چشم همراهی میداریم».
کانال را به نشانهی آغاز سال نو با پیکرههای قشنگ میآراییم ولی همهی ارج را به پیام آغاز سال میدهیم.
پایان
آنان كه بخود مغرورند و این گفتههای ما بآنان سنگین میافتد بركنار مانند. روی سخن ما بآن كسانیست كه از غرور دورند و گرفتاری این توده را دیده و دل پر از درد میدارند. باین غیرتمندانست كه پیام میفرستیم. از آنانست كه چشم همراهی میداریم».
کانال را به نشانهی آغاز سال نو با پیکرههای قشنگ میآراییم ولی همهی ارج را به پیام آغاز سال میدهیم.
پایان
🔶 از سازمان ملل متحد چه نتیجه تواند بود؟ (بخش یکم)
🔸 4ـ آیا میتوان یک حکومت بزرگ همهجهانی پدید آورد؟ (تکهی 1)
اینها چیزهای روشنیست و گمان نمیکنم کسی ایرادی باینها کند. ولی در اینجا گفتگوی دیگری بمیان میآید که باید بآن نیز پردازیم و روشنش سازیم.
در کشورها که حکومت هست و قانونها بکار بسته میشود سه نیرو درمیانست : یکی نیروی شور و قانونگزاری (مقننه) ، دیگری نیروی داوری (قضایی) ، دیگری نیروی روانگردانی (مجریه). اینها را همه میدانند. اکنون اگر بخواهیم جهان را کشوری شماریم و دولتها را مانندهی افراد بهم مربوط ساخته بزیر قانون آوریم بیگفتگوست که باید در آنجا هم این سه نیرو درمیان باشد. باین معنی باید یک انجمن بزرگی برپا گردد که در کارهای جهان شور کند و تصمیمها گیرد و اختلافات سیاسیای را که درمیان دولتها پدید میآید رفع کند ، یک دادگاه بزرگی از قضات برگزیدهی جهان بنیاد یابد که در دعاوی و اختلافات حقوقی درمیان دولتها قضاوت کند ، یک دستگاه بزرگی پدید آید که تصمیمهای آن انجمن بزرگ و این دادگاه بزرگ را بکار بندد.
در سازمان ملل متفق همهی این سه نیرو منظور گردیده (چنانکه پیش از این شرح دادیم) ، چیزی که هست ما بآن ایراد گرفته میگوییم آن سازمان از خود دولتها که دارای منافع خصوصی متضاد میباشند تشکیل یافته و اینست به نتیجهی درستی از آن سازمان امید نمیتوانیم بست.
این دولتها نه شورشان ساده و از روی دلسوزی بجهانست ، و نه داوریشان بیطرفانه و بنام دادگریست ، نه نیروی روانگردانیشان درستست که اگر روزی نیاز بفعالیت آن افتاد بیاشکال کاری را بانجام رساند.
این ایراد را ما بسازمان ملل متفق گرفتهایم و حق داشتهایم. اکنون چنین انگارید که بجای دولتها نیکخواهان جهان پا بمیان نهادند و چنین خواستند که یک سازمان همهجهانی پدید آورند. پیداست که یک انجمن شورا و یک دادگاه قضایی از مردمان باخرد و فهم و دلسوز بنیاد خواهند گزاشت (بدانسان که گفتیم). اینها چندان دشوار نیست. ولی نیروی روانگردانی چه خواهد بود؟.. آن را از کجا خواهند آورد؟.. در اینجاست که اشکال پیش میآید و زمینه برای یک گفتگوی بسیار ارجداری باز میشود.
پیداست که باید در اینجا هم احساسات نیکخواهانه گره از کار گشاید. باید این سازمان همهجهانی از هواداران خود نیروی مستقلی تهیه کند ـ از افسران و سربازان داوطلب که آماده باشند باحساسات نژادی و کشوری خود چیره درآمده در راه تأمین صلح و جلوگیری از ستم جانفشانی نمایند ، از دانشمندان پاکدل که حاضر باشند بنام دلبستگی بنیکی جهان اختراعهای خود را باختیار آن سازمان سپارند.
با آن تکانی که ما آرزومندیم در خردها و فهمها پدید آید تهیهی چنین نیرویی را دشوار نتوان شمرد. ما فراموش نکردهایم هنگامی که حکومتهای استبدادی روزهای آخر خود را میپیمودند و در بیشتر جاها میانهی آزادیخواهان با نیروهای استبداد نبرد و پیکار میرفت ، دستههایی از آزادیخواهان بودند که بیآنکه جدایی میانهی این کشور و آن کشور گزارند ، در هر کجا که شورش بود بیاری آزادیخواهان میشتافتند. در ایران هنگامی که شورش بود دستههایی از قفقاز از گرجیان و ترکان و ارمنیان بیاری آزادیخواهان آمدند و آن جانفشانیها را نمودند. این نمونهایست که چگونه میتوان در کارهای نیک از احساسات نیکخواهانهی مردمان سودجویی کرد.
🔸 4ـ آیا میتوان یک حکومت بزرگ همهجهانی پدید آورد؟ (تکهی 1)
اینها چیزهای روشنیست و گمان نمیکنم کسی ایرادی باینها کند. ولی در اینجا گفتگوی دیگری بمیان میآید که باید بآن نیز پردازیم و روشنش سازیم.
در کشورها که حکومت هست و قانونها بکار بسته میشود سه نیرو درمیانست : یکی نیروی شور و قانونگزاری (مقننه) ، دیگری نیروی داوری (قضایی) ، دیگری نیروی روانگردانی (مجریه). اینها را همه میدانند. اکنون اگر بخواهیم جهان را کشوری شماریم و دولتها را مانندهی افراد بهم مربوط ساخته بزیر قانون آوریم بیگفتگوست که باید در آنجا هم این سه نیرو درمیان باشد. باین معنی باید یک انجمن بزرگی برپا گردد که در کارهای جهان شور کند و تصمیمها گیرد و اختلافات سیاسیای را که درمیان دولتها پدید میآید رفع کند ، یک دادگاه بزرگی از قضات برگزیدهی جهان بنیاد یابد که در دعاوی و اختلافات حقوقی درمیان دولتها قضاوت کند ، یک دستگاه بزرگی پدید آید که تصمیمهای آن انجمن بزرگ و این دادگاه بزرگ را بکار بندد.
در سازمان ملل متفق همهی این سه نیرو منظور گردیده (چنانکه پیش از این شرح دادیم) ، چیزی که هست ما بآن ایراد گرفته میگوییم آن سازمان از خود دولتها که دارای منافع خصوصی متضاد میباشند تشکیل یافته و اینست به نتیجهی درستی از آن سازمان امید نمیتوانیم بست.
این دولتها نه شورشان ساده و از روی دلسوزی بجهانست ، و نه داوریشان بیطرفانه و بنام دادگریست ، نه نیروی روانگردانیشان درستست که اگر روزی نیاز بفعالیت آن افتاد بیاشکال کاری را بانجام رساند.
این ایراد را ما بسازمان ملل متفق گرفتهایم و حق داشتهایم. اکنون چنین انگارید که بجای دولتها نیکخواهان جهان پا بمیان نهادند و چنین خواستند که یک سازمان همهجهانی پدید آورند. پیداست که یک انجمن شورا و یک دادگاه قضایی از مردمان باخرد و فهم و دلسوز بنیاد خواهند گزاشت (بدانسان که گفتیم). اینها چندان دشوار نیست. ولی نیروی روانگردانی چه خواهد بود؟.. آن را از کجا خواهند آورد؟.. در اینجاست که اشکال پیش میآید و زمینه برای یک گفتگوی بسیار ارجداری باز میشود.
پیداست که باید در اینجا هم احساسات نیکخواهانه گره از کار گشاید. باید این سازمان همهجهانی از هواداران خود نیروی مستقلی تهیه کند ـ از افسران و سربازان داوطلب که آماده باشند باحساسات نژادی و کشوری خود چیره درآمده در راه تأمین صلح و جلوگیری از ستم جانفشانی نمایند ، از دانشمندان پاکدل که حاضر باشند بنام دلبستگی بنیکی جهان اختراعهای خود را باختیار آن سازمان سپارند.
با آن تکانی که ما آرزومندیم در خردها و فهمها پدید آید تهیهی چنین نیرویی را دشوار نتوان شمرد. ما فراموش نکردهایم هنگامی که حکومتهای استبدادی روزهای آخر خود را میپیمودند و در بیشتر جاها میانهی آزادیخواهان با نیروهای استبداد نبرد و پیکار میرفت ، دستههایی از آزادیخواهان بودند که بیآنکه جدایی میانهی این کشور و آن کشور گزارند ، در هر کجا که شورش بود بیاری آزادیخواهان میشتافتند. در ایران هنگامی که شورش بود دستههایی از قفقاز از گرجیان و ترکان و ارمنیان بیاری آزادیخواهان آمدند و آن جانفشانیها را نمودند. این نمونهایست که چگونه میتوان در کارهای نیک از احساسات نیکخواهانهی مردمان سودجویی کرد.
✴️ حقایق زندگی (تکهی سوم)
🔸چشمپوشی از بدان تلخترین میوهها را خواهد داد
در شمارهی پریروز نوشتیم : «از بدان چشم نباید پوشید». این زمینه بسیار مهم است و اینك دنبالهی آن را مینویسیم :
🔸اگر از بدان چشم پوشیده شود چند نتیجهی زشتی را درپی خواهد داشت ، زیرا از یكسو همان بدان جری گردیده ترك آن بدیها نخواهند گفت ، و از این گذشته صدها كسان دیگری پیروی از آنان خواهند نمود. از یكسو هم نیكان نومید گردیده بنیكی كمتر خواهند گرایید.
مثلاً در همان داستان شهریور ماه چنانكه نوشتیم یك دسته از افسران نه تنها وظیفهی خود را فراموش كرده و از گام نخست جز در اندیشهی گریز نبودهاند ، بیباكانه در چنان هنگام گرفتاری بسودجویی پرداخته بنادرستیهایی دست زدهاند.
چنانكه میگویند : آقای سرلشگرمطبوعی فرستاده در همان هنگام از بانك 180 هزار ریال [كمابیش بهای یك خانه در تهران بوده] پول گرفته و با خود آورده و در چنان هنگامی او و چند تن دیگر از سركردگان جز در اندیشهی حمل اثاثیهی خود نبوده و كامیونهای سپاه را باین كار خود تخصیص دادهاند.
ولی چند تنی از سركردگان از سرهنگهاشمی و سرهنگجانپولاد و دیگران غیرتمندانه بوظیفهی خود پرداخته و در نتیجهی آن گزندها دیده و زیانها كشیدهاند. یك دسته از افراد نظامی غیرتمندانه ایستادگی نشان داده و كشته شدهاند.
از مأمورین دیگر آقای استاندار و فرماندار و رئیس شهربانی كه وظیفهشان نگهداری شهر[تبریز] بود همان روز نخست گریخته جان بدر بردهاند. پیداست وقتی كه آنان نبودند كلانتریها و پاسبانان نیز نبودهاند و در چنان هنگامی شهر بیكبار بینگهدار مانده ، و چون بیم تاراج و آشوبهای دیگری میرفته دو سه تنی از آقایان محمدعلی آذر و محمدعلی اخباری ، جوانمردی نموده و بیرون آمده و برای ایمنی و آسایش بگفتگوهایی پرداختهاند. آقای بلوری ناگزیر شده رئیس شهربانی گردیده. آقای صلحی بجای بازرگانی باداره كردن شهر پرداخته همچنین دیگران كه هر كسی باندازهی خود جوانمردی كرده و كارهایی را كه بگردن استاندار و فرماندار و سرشهربانیِ گریخته بوده بعهده گرفتهاند.
آیا باید از اینها چشم پوشید و آن بدان و این نیكان را بیك دیده دید؟!.. داستان گریز سرلشگرمحتشمی را از خراسان بشكلی میگویند كه آدم از شنیدن آن سرافكنده میگردد. مسئولیت لشگریِ یك استان بزرگی را در عهده داشته و همینكه خطر رو نمود جز در اندیشهی جان و دارایی خود نبوده و باری در آن باره هم متانتی از خود نشان نداده.
در مراغه چنانكه نوشتیم یك یا دو روز پیش از درآمدن سپاه مهاجم ، فرماندارْ شهر را گزارده و گریخته. رئیس شهربانی بازمانده و بروی وظیفهی خود پافشاری نموده. ولی كلانتر گریخته و از میان رفته و پاسبانان پراكنده شدهاند.
این كار رئیس شهربانی ، سیداسدالله فقری ، دلیل غیرت و مردانگی اوست. باآنكه در مراغه خانه یا زن و فرزند نداشته كه پا بستهی آنها باشد محض بنام وظیفهشناسی ایستاده و به نگهداری شهر كوشیده. ولی جای افسوس و دریغ است كه پس از رسیدن سپاه مهاجم كشته شده.
در چنان هنگامی كه در شهر بیم تاراج میرفته ، آقایان ضیاء و وثوق و دیگران پیش افتادهاند و كمیسیونی برپا كردهاند و پولها برای پرداختن بپاسداران بازار از میان خود گرد آوردهاند. باین ترتیب آن روزهای سخت را گذرانیدهاند تا پس از آرامش دوباره فرماندار و دیگران برگشتهاند.
آیا باید از اینها چشم پوشید؟!.. آن كسانی كه این وظیفهناشناسیها را كردهاند چون در مجلسی مینشینند بیشتر از دیگران خودستایی مینمایند و همیشه از بدی توده شكایت میكنند. آیا نباید گفت : پس این رفتار شما چیست؟!..
اگر نگویید و از اینان بازپرسی نكنید گذشته از آنكه خود گستاختر گردند و همین رفتار پست را شیوهی خود گیرند ، هزاران دیگران پیروی از ایشان نمایند ، و دیگر مرد غیرتمندی همچون اسدالله فقری كه در راه انجام وظیفه خود را بكشتن داده پیدا نشود.
شگفت است كه كسانی میگویند : «پس نبایستی جان خود را حفظ كنند؟! ». بیخردی را نگرید. اینان نمیدانند كه
🔸كسی كه بكار توده میپردازد نباید از جان خود بترسد. نباید بنام نگهداریِ جان از وظیفه گردن پیچد.
بكسی كه فرمانداری داده و هزاران كسان را زیردست او گردانیدهاند ، بكسی كه فرماندهی داده و اختیار جان هزارها سپاهی را بدست او سپردهاند ، این رتبه و جایگاه را مفت باو نسپردهاند. این برابر جانفشانیهاییست كه او باید كند و اگر نیاز افتاد از جان خود نترسد. شما از یك فرد نظامی ، از یك تابین[= سرباز ساده] فداكاری میخواهید. در حالی كه او همیشه زیردست است و كمترین حقوق را میبرد. ولی خودتان با آن رتبه و آن حقوق گزاف ، خود را مكلف بفداكاری نمیشناسید؟..
برخی هم ایراد دیگری گرفته میگویند : از گفتن و نوشتن چه نتیجه تواند بود؟!.. باینها كه كیفر نمیدهند.
👇
🔸چشمپوشی از بدان تلخترین میوهها را خواهد داد
در شمارهی پریروز نوشتیم : «از بدان چشم نباید پوشید». این زمینه بسیار مهم است و اینك دنبالهی آن را مینویسیم :
🔸اگر از بدان چشم پوشیده شود چند نتیجهی زشتی را درپی خواهد داشت ، زیرا از یكسو همان بدان جری گردیده ترك آن بدیها نخواهند گفت ، و از این گذشته صدها كسان دیگری پیروی از آنان خواهند نمود. از یكسو هم نیكان نومید گردیده بنیكی كمتر خواهند گرایید.
مثلاً در همان داستان شهریور ماه چنانكه نوشتیم یك دسته از افسران نه تنها وظیفهی خود را فراموش كرده و از گام نخست جز در اندیشهی گریز نبودهاند ، بیباكانه در چنان هنگام گرفتاری بسودجویی پرداخته بنادرستیهایی دست زدهاند.
چنانكه میگویند : آقای سرلشگرمطبوعی فرستاده در همان هنگام از بانك 180 هزار ریال [كمابیش بهای یك خانه در تهران بوده] پول گرفته و با خود آورده و در چنان هنگامی او و چند تن دیگر از سركردگان جز در اندیشهی حمل اثاثیهی خود نبوده و كامیونهای سپاه را باین كار خود تخصیص دادهاند.
ولی چند تنی از سركردگان از سرهنگهاشمی و سرهنگجانپولاد و دیگران غیرتمندانه بوظیفهی خود پرداخته و در نتیجهی آن گزندها دیده و زیانها كشیدهاند. یك دسته از افراد نظامی غیرتمندانه ایستادگی نشان داده و كشته شدهاند.
از مأمورین دیگر آقای استاندار و فرماندار و رئیس شهربانی كه وظیفهشان نگهداری شهر[تبریز] بود همان روز نخست گریخته جان بدر بردهاند. پیداست وقتی كه آنان نبودند كلانتریها و پاسبانان نیز نبودهاند و در چنان هنگامی شهر بیكبار بینگهدار مانده ، و چون بیم تاراج و آشوبهای دیگری میرفته دو سه تنی از آقایان محمدعلی آذر و محمدعلی اخباری ، جوانمردی نموده و بیرون آمده و برای ایمنی و آسایش بگفتگوهایی پرداختهاند. آقای بلوری ناگزیر شده رئیس شهربانی گردیده. آقای صلحی بجای بازرگانی باداره كردن شهر پرداخته همچنین دیگران كه هر كسی باندازهی خود جوانمردی كرده و كارهایی را كه بگردن استاندار و فرماندار و سرشهربانیِ گریخته بوده بعهده گرفتهاند.
آیا باید از اینها چشم پوشید و آن بدان و این نیكان را بیك دیده دید؟!.. داستان گریز سرلشگرمحتشمی را از خراسان بشكلی میگویند كه آدم از شنیدن آن سرافكنده میگردد. مسئولیت لشگریِ یك استان بزرگی را در عهده داشته و همینكه خطر رو نمود جز در اندیشهی جان و دارایی خود نبوده و باری در آن باره هم متانتی از خود نشان نداده.
در مراغه چنانكه نوشتیم یك یا دو روز پیش از درآمدن سپاه مهاجم ، فرماندارْ شهر را گزارده و گریخته. رئیس شهربانی بازمانده و بروی وظیفهی خود پافشاری نموده. ولی كلانتر گریخته و از میان رفته و پاسبانان پراكنده شدهاند.
این كار رئیس شهربانی ، سیداسدالله فقری ، دلیل غیرت و مردانگی اوست. باآنكه در مراغه خانه یا زن و فرزند نداشته كه پا بستهی آنها باشد محض بنام وظیفهشناسی ایستاده و به نگهداری شهر كوشیده. ولی جای افسوس و دریغ است كه پس از رسیدن سپاه مهاجم كشته شده.
در چنان هنگامی كه در شهر بیم تاراج میرفته ، آقایان ضیاء و وثوق و دیگران پیش افتادهاند و كمیسیونی برپا كردهاند و پولها برای پرداختن بپاسداران بازار از میان خود گرد آوردهاند. باین ترتیب آن روزهای سخت را گذرانیدهاند تا پس از آرامش دوباره فرماندار و دیگران برگشتهاند.
آیا باید از اینها چشم پوشید؟!.. آن كسانی كه این وظیفهناشناسیها را كردهاند چون در مجلسی مینشینند بیشتر از دیگران خودستایی مینمایند و همیشه از بدی توده شكایت میكنند. آیا نباید گفت : پس این رفتار شما چیست؟!..
اگر نگویید و از اینان بازپرسی نكنید گذشته از آنكه خود گستاختر گردند و همین رفتار پست را شیوهی خود گیرند ، هزاران دیگران پیروی از ایشان نمایند ، و دیگر مرد غیرتمندی همچون اسدالله فقری كه در راه انجام وظیفه خود را بكشتن داده پیدا نشود.
شگفت است كه كسانی میگویند : «پس نبایستی جان خود را حفظ كنند؟! ». بیخردی را نگرید. اینان نمیدانند كه
🔸كسی كه بكار توده میپردازد نباید از جان خود بترسد. نباید بنام نگهداریِ جان از وظیفه گردن پیچد.
بكسی كه فرمانداری داده و هزاران كسان را زیردست او گردانیدهاند ، بكسی كه فرماندهی داده و اختیار جان هزارها سپاهی را بدست او سپردهاند ، این رتبه و جایگاه را مفت باو نسپردهاند. این برابر جانفشانیهاییست كه او باید كند و اگر نیاز افتاد از جان خود نترسد. شما از یك فرد نظامی ، از یك تابین[= سرباز ساده] فداكاری میخواهید. در حالی كه او همیشه زیردست است و كمترین حقوق را میبرد. ولی خودتان با آن رتبه و آن حقوق گزاف ، خود را مكلف بفداكاری نمیشناسید؟..
برخی هم ایراد دیگری گرفته میگویند : از گفتن و نوشتن چه نتیجه تواند بود؟!.. باینها كه كیفر نمیدهند.
👇
میگویم : همین نوشتن و گفتن خود یك كیفریست. بزرگترین كیفر همینست كه شما جدایی میانهی آنان با نیكان گزارید و آنان را خوار دارید و از احترامشان بكاهید. شما در نوبت خود این كار را بكنید و دربند آن نباشید كه كیفری میدهند یا نمیدهند.
امروز یك درد بزرگی در تودهی ایران همینست. همینست كه
🔸حس نفرت از بدیها و قدردانی از نیكیها سست گردیده. ما نوشتیم كه نیك و بد از میان رفته. كنون باید بگوییم : حس دریافت نیك و بد نیز از میان رفته.
🔸ما میبینیم كسانی صد پستی میكنند و باز درمیان مردم با سرفرازی زندگی مینمایند و از كسی بیاحترامی نمیبینند.
از روزی كه ما بنوشتن پرچم آغاز كردهایم یكی از گرفتاریهای ما همینست. میآیند و میگویند «از فلان كس بد نوشتهاید خوب نشده» ، آن وقت سری تكان داده میگویند : «دوست ماست». یا میگویند : «شما بد مینویسید او هم برمیدارد دشنام میدهد». یا میگویند : «امروز مردم باین چیزها مقید نیستند. شما هم خود را بزحمت نیندازید».
اینهاست سخنانی كه هر روز میشنویم و ما برای همهی آنها یك پاسخ داریم ، و آن اینكه آیا میخواهید در این جهان سرفراز و آزاد زندگانی كنید و از این ذلت و بدبختی رها گردید یا نه؟.. اگر نمیخواهید بیكبارگی بروید درپی خوشیهای خود باشید ، و اگر میخواهید باید راهش را پیدا كنید. راه آن این نیست كه پیش گرفتهاید.
🔸برای آزاد زیستن و سرفراز بودن شرطهایی هست و یكی از مهمترین آنها اینست كه جدایی میانهی نیك و بد گزارید و از بدان نفرت كنید. رفیق بازی كردن و عاطفههای بیهوده بخرج دادن با زندگانی شرافتمندانه نخواهد ساخت.
یك دسته هوسبازانی را كه بدنهادانه دشمنی با كشور و تودهی خود میكنند باید بد دانست و بد نوشت. اگر آنان دشنام دهند این بدنهادی دیگری از آنان خواهد بود.
🔸دشنام بخود دشنام دهنده باز گردد نه بدیگری.
بالاخره مگر باید از ترس دشنام از خیانتهای ایشان چشم پوشید؟!.. مگر باید از ترس دشنام ، گردن باسارت و بدبختی داد؟!..
به هر حال شما نخواهید توانست در زندگانی یك قاعدهی تازهای بگزارید. نخواهید توانست با طبیعت مخالفت ورزیده بآن غلبه كنید.
🔸این یك قاعدهی طبیعیست كه مردمی كه جدایی میانهی نیكان و بدان نگزارند و از بدان و خیانتكاران نفرت و بیزاری ننمایند روی رستگاری نخواهند دید.
(پرچم روزانه شمارهی 20)
امروز یك درد بزرگی در تودهی ایران همینست. همینست كه
🔸حس نفرت از بدیها و قدردانی از نیكیها سست گردیده. ما نوشتیم كه نیك و بد از میان رفته. كنون باید بگوییم : حس دریافت نیك و بد نیز از میان رفته.
🔸ما میبینیم كسانی صد پستی میكنند و باز درمیان مردم با سرفرازی زندگی مینمایند و از كسی بیاحترامی نمیبینند.
از روزی كه ما بنوشتن پرچم آغاز كردهایم یكی از گرفتاریهای ما همینست. میآیند و میگویند «از فلان كس بد نوشتهاید خوب نشده» ، آن وقت سری تكان داده میگویند : «دوست ماست». یا میگویند : «شما بد مینویسید او هم برمیدارد دشنام میدهد». یا میگویند : «امروز مردم باین چیزها مقید نیستند. شما هم خود را بزحمت نیندازید».
اینهاست سخنانی كه هر روز میشنویم و ما برای همهی آنها یك پاسخ داریم ، و آن اینكه آیا میخواهید در این جهان سرفراز و آزاد زندگانی كنید و از این ذلت و بدبختی رها گردید یا نه؟.. اگر نمیخواهید بیكبارگی بروید درپی خوشیهای خود باشید ، و اگر میخواهید باید راهش را پیدا كنید. راه آن این نیست كه پیش گرفتهاید.
🔸برای آزاد زیستن و سرفراز بودن شرطهایی هست و یكی از مهمترین آنها اینست كه جدایی میانهی نیك و بد گزارید و از بدان نفرت كنید. رفیق بازی كردن و عاطفههای بیهوده بخرج دادن با زندگانی شرافتمندانه نخواهد ساخت.
یك دسته هوسبازانی را كه بدنهادانه دشمنی با كشور و تودهی خود میكنند باید بد دانست و بد نوشت. اگر آنان دشنام دهند این بدنهادی دیگری از آنان خواهد بود.
🔸دشنام بخود دشنام دهنده باز گردد نه بدیگری.
بالاخره مگر باید از ترس دشنام از خیانتهای ایشان چشم پوشید؟!.. مگر باید از ترس دشنام ، گردن باسارت و بدبختی داد؟!..
به هر حال شما نخواهید توانست در زندگانی یك قاعدهی تازهای بگزارید. نخواهید توانست با طبیعت مخالفت ورزیده بآن غلبه كنید.
🔸این یك قاعدهی طبیعیست كه مردمی كه جدایی میانهی نیكان و بدان نگزارند و از بدان و خیانتكاران نفرت و بیزاری ننمایند روی رستگاری نخواهند دید.
(پرچم روزانه شمارهی 20)
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
چه کسی بآنها آموخته كه نر و ماده باهم زندگی كنند؟!. چه کسی یاد داده كه آن طور لانه بسازند؟! چه کسی یاد داده كه ماده وقتی تخم گذاشت به نوبت روی آن بخوابند؟!. چه کسی یاد داده كه جوجههای خود را به آن ترتیب پرورش دهند؟!.
کتاب «ورجاوندبنیاد»
کتاب «ورجاوندبنیاد»
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
🌸 بیناک (منظرهی) دلکش و دلگشا
🔶 از سازمان ملل متحد چه نتیجه تواند بود؟ (بخش یکم)
🔸 4ـ آیا میتوان یک حکومت بزرگ همهجهانی پدید آورد؟ (تکهی 2)
در این زمینه که یک دولت همهجهانی پدید آورده شود سخنان بسیار رانده شده. چنانکه گفتیم یک دسته از نیکخواهان آمریکا و اروپا آرزو داشتند که از پارلمانهای جهان ـ از هر پارلمانی چند نماینده ـ برگزیده شود و این نمایندگان در یکی از شهرها گرد آمده یک پارلمان بینالمللی پدید آورند و دربارهی کارهای جهان شور کنند و تصمیمها گیرند و قانونها گزارند و هرچه از آن پارلمان بیرون آمد در همه جا پذیرفته شود.
ولی این پارلمان اگر برپا شود چون با این ترتیبی که در نظر گرفته شده قوهی مجریه نخواهد داشت بحال جامعهی ملل افتاده بینتیجه خواهد گردید.
چندی پیش مستر اَتلی [Clement Attlee] نخستوزیر انگلیس در سخن راندن از بمب اتمی و از خطرهای آن چنین گفت : «امروز جهان باید در زیردست یک امپراتوری راه برده شود تا جنگی پیش نیاید». گویا خواست نخستوزیر انگلیس آن بوده که دولتهای بزرگ از فرانسه و انگلیس و آمریکا یک دولت گردند و دولتهای دیگری را با داشتن استقلال داخلی در زیردست خود راه برند (از روی مدل امپراتوری انگلیس). این عقیده را دیگران هم داشتهاند.
ولی پیداست که این بدولتهای کوچک گران خواهد افتاد و آنها آزادی خود را از دست رفته خواهند شمرد و گردن نخواهند گزاشت.
در ایران کسان بسیاری هستند که سخنان سوسیالیستها را شنیدهاند و آرزو دارند که مرزها از میانهی کشورها برافتد و همهی جهان یک کشور گردد. این هم عقیدهی آنهاست.
پیداست که این آرزو هم بسیار خامست. زیرا با این جداییهای نژادی و دینی و آرمانی که درمیان مردمانست همهی جهان یک کشور نتواند بود. اگرهم تواند بود و باشد باز نیاز خواهد بود که برای آسانی کارها تقسیماتی در میانه پدید آورده شود. ایران که یک کشور است و در زیر یک حکومت اداره میشود ما برای آسانی کار آن را باستانها و شهرستانها تقسیم کردهایم. در یک شهر که هزارها خانواده زندگی میکنند هر خانوادهای برای خود خانهی جداگانه بنیاد گزارده و زندگی جداگانه پیش گرفته است.
اگر از من بپرسند بهترین راه آنست که کشورهایی که امروز بحال استقلال زندگی میکنند بِهمان حال خود بمانند. مثلاً مردم فرانسه که تیرهای هستند و نژاد و زبان و تاریخ جداگانه دارند و کشوری برای خود برپا گردانیده جدا از دیگران میزیند بهتر است بِهمان حال خود بمانند و کشور و استقلال خود را نگه دارند ـ همچنان دیگر نژادها و تیرهها ـ و در همان حال باستواری روابط بینالمللی کوشیده شود و بدانسان که گفتیم یک حکومت بزرگ همهجهانی پدید آورده شود.
آن مَثل شهر و خانوادهها که زدم این موضوع را روشن میکند. در یک شهر هر خانوادهای در درون خانهی خود آزاد است و زندگانی جدا دارد و در همان حال یک رشته همبستگیها درمیان آنهاست. وظیفههایی از نظر شهری بگردن هر یکی از آنهاست. یک حکومتی آنها را راه میبرد.
این کشورها هر یکی بجای خانهای و جهان بجای شهریست. باید در میانهی خانهها و خانوادهها همبستگیها باشد و یک حکومتی این شهر بزرگ را راه برد.
🔸 4ـ آیا میتوان یک حکومت بزرگ همهجهانی پدید آورد؟ (تکهی 2)
در این زمینه که یک دولت همهجهانی پدید آورده شود سخنان بسیار رانده شده. چنانکه گفتیم یک دسته از نیکخواهان آمریکا و اروپا آرزو داشتند که از پارلمانهای جهان ـ از هر پارلمانی چند نماینده ـ برگزیده شود و این نمایندگان در یکی از شهرها گرد آمده یک پارلمان بینالمللی پدید آورند و دربارهی کارهای جهان شور کنند و تصمیمها گیرند و قانونها گزارند و هرچه از آن پارلمان بیرون آمد در همه جا پذیرفته شود.
ولی این پارلمان اگر برپا شود چون با این ترتیبی که در نظر گرفته شده قوهی مجریه نخواهد داشت بحال جامعهی ملل افتاده بینتیجه خواهد گردید.
چندی پیش مستر اَتلی [Clement Attlee] نخستوزیر انگلیس در سخن راندن از بمب اتمی و از خطرهای آن چنین گفت : «امروز جهان باید در زیردست یک امپراتوری راه برده شود تا جنگی پیش نیاید». گویا خواست نخستوزیر انگلیس آن بوده که دولتهای بزرگ از فرانسه و انگلیس و آمریکا یک دولت گردند و دولتهای دیگری را با داشتن استقلال داخلی در زیردست خود راه برند (از روی مدل امپراتوری انگلیس). این عقیده را دیگران هم داشتهاند.
ولی پیداست که این بدولتهای کوچک گران خواهد افتاد و آنها آزادی خود را از دست رفته خواهند شمرد و گردن نخواهند گزاشت.
در ایران کسان بسیاری هستند که سخنان سوسیالیستها را شنیدهاند و آرزو دارند که مرزها از میانهی کشورها برافتد و همهی جهان یک کشور گردد. این هم عقیدهی آنهاست.
پیداست که این آرزو هم بسیار خامست. زیرا با این جداییهای نژادی و دینی و آرمانی که درمیان مردمانست همهی جهان یک کشور نتواند بود. اگرهم تواند بود و باشد باز نیاز خواهد بود که برای آسانی کارها تقسیماتی در میانه پدید آورده شود. ایران که یک کشور است و در زیر یک حکومت اداره میشود ما برای آسانی کار آن را باستانها و شهرستانها تقسیم کردهایم. در یک شهر که هزارها خانواده زندگی میکنند هر خانوادهای برای خود خانهی جداگانه بنیاد گزارده و زندگی جداگانه پیش گرفته است.
اگر از من بپرسند بهترین راه آنست که کشورهایی که امروز بحال استقلال زندگی میکنند بِهمان حال خود بمانند. مثلاً مردم فرانسه که تیرهای هستند و نژاد و زبان و تاریخ جداگانه دارند و کشوری برای خود برپا گردانیده جدا از دیگران میزیند بهتر است بِهمان حال خود بمانند و کشور و استقلال خود را نگه دارند ـ همچنان دیگر نژادها و تیرهها ـ و در همان حال باستواری روابط بینالمللی کوشیده شود و بدانسان که گفتیم یک حکومت بزرگ همهجهانی پدید آورده شود.
آن مَثل شهر و خانوادهها که زدم این موضوع را روشن میکند. در یک شهر هر خانوادهای در درون خانهی خود آزاد است و زندگانی جدا دارد و در همان حال یک رشته همبستگیها درمیان آنهاست. وظیفههایی از نظر شهری بگردن هر یکی از آنهاست. یک حکومتی آنها را راه میبرد.
این کشورها هر یکی بجای خانهای و جهان بجای شهریست. باید در میانهی خانهها و خانوادهها همبستگیها باشد و یک حکومتی این شهر بزرگ را راه برد.
✴️ حقایق زندگی
(تکهی چهارم)
🔸بهار در كار فرارسیدنست
(بخش 1 از 2)
زمستان گذشت و بهار در كار فرارسیدنست. یك بهاری كه خدا میداند چهها رو خواهد داد. چنانكه میدانیم این زمستان را همهی دولتها بتداركات جنگی پرداختهاند كه از بهار بكار جنگ برخیزند. و اینك بهار نزدیك گردیده.
...
ما اگر آرزومند باشیم كه در چنین زمانی بیكبار آسوده بمانیم آرزوی خامی كردهایم. از آنسوی ایران بارها جنگ دیده یك بار دیگر نیز ببیند. اینها باكی ندارد.
آنچه باك دارد و مایهی نگرانی میباشد حال خود كشور است. از این رهگذر است كه ما در ترس هستیم و بنوشتن این گفتار برخاستهایم.
🔸پیشامدهای شهریور ماه یك نمونهای بود كه در این كشور چگونه بنیاد اجتماعی سستست ، و چگونه پایهی اخلاقی پست است.
از آن پیشامدها باید عبرت گرفته و برای آینده بیباك و بیپروا ننشست.
در آن داستان ما دیدیم بسیاری از كاركنان عالیمقام دولت پابندی بوظیفهی خود ننموده و توگویی در یك كشور بیگانه ای مأموریت داشتند كه همینكه خطر نمودار شد مردم را گزاردند و خود بگریختند. افسران بزرگ و سران لشگر ، هم گریختند و هم نادرستی كردند و همهی اسلحه و افزار بدست اشرار دادند.
اینها بماند. اینها را بارها گفتهایم. ما در تهران دیدیم همینكه خبری رسید كه جنگی رخ داده در اندك زمانی نان كمیاب گردید. قند و شكر و نفت و ذغال و دیگر دربایستهای زندگی نایاب شد. دكانهای سَقَط فروشان[خردهفروش چای و قند و ادویه و پارهای از خشكبار] و بقالان و قنادان تهی گردید. نرخها دو برابر بالا رفت. مردان و زنان در جلوی دكانها ازدحام كردند و همدیگر را لگدمال ساختند ، اتوبوسها از كار افتاد و آمد و شد بریده گردید.
با آنكه در اینجا خطر كم بود بلكه خطری نبود خاندانها بكوچ پرداختند. توانگران سوار اتومبیلها (اتومبیلهای اداری یا شخصی) گردیده رو باسپهان و شیراز نهادند. كجا میرفتند؟ ـ و چرا میرفتند؟... خودشان نیز نمیدانستند. سراسیمهوار رو بگریز نهاده بودند.
در تهران هر روز دروغهای رنگارنگی ساخته پراكنده میگردانیدند ، هر كسی به پیشامد معنای دیگری میداد و پیرایههای دیگری میبست. همچون وحشیان دست و پا گم كرده نمیدانستند چه باید كرد.
🔸اگر جنگ بیست روز امتداد مییافت در تهران مردم از گرسنگی میمردند و صد حادثهی ناگوار رخ میداد.
این در پایتخت كشور بود. از اینجا پیداست كه بیرونها چه حالی داشته. در جایی كه مردم پایتخت این رفتار را میكردند چه شگفتی داشته كه در بیرونها بیكبار رشته گسیخته گردد و هرج و مرج رخ نماید؟! چه شگفتی داشت كه روستاییانِ گرمرود براهآهن ریزند و چوبها و تختههای آن را كشیده ببرند؟!.. چه شگفتی داشت كه لران و شاهسونان بیدرنگ بتاراج و راهزنی پردازند؟!.. چه شگفتی داشت كه كردان بكشتار و خونریزی برخیزند؟!.
این حالی است كه من نمیدانم آن را چگونه تصویر نمایم. و از زشتی آن با چه زبانی سخن رانم!
🔸تو گویی درمیان این مردم كمترین رابطهای بازنمانده و هر كسی جز دربند خود نیست. تو گویی این كشور مال این مردم نمیباشد و هیچگونه دلبستگی بآن ندارند. تو گویی یك گروه پراكندهی ویلگردیند كه از راه باین سرزمین رسیدهاند و هیچ رابطهای درمیان نمیباشد.
این چیزیست كه باید باكش داریم و درپی چارهاش باشیم. شما چنین انگارید بهاری رسیده و خدا نخواسته جنگ تا بایران رسیده. آیا با این كسان و با اینحال سرنوشت این كشور چه خواهد بود؟!. دیگر چیزها بكنار آذوقه و خواروبار چه صورتی پیدا خواهد كرد؟!. داستان كوچ و گریز توانگران و اتومبیلداران چه رنگی پیدا خواهد نمود؟!
اینها چیزهاییست كه باید اندیشیم و درپی چارهاش باشیم ـ چه جنگ بكشور ما برسد و چه نرسد یك سالهای پر تكان و آشوبی را در پیش داریم و باید خود را آمادهی آن گردانیم. خواهید گفت چگونه خود را آماده گردانیم؟
آینده را جز خدا نمیداند. ما بیقین نمیدانیم در بهار یا در تابستان آینده چه خواهد بود. ولی یك سال بیمناكیست. جنگ دولتها بیك دورهی بسیار سختی خواهد رسید و آتش آن گام بگام بما نزدیكتر خواهد گردید. بلكه اگر بسخنان رادیوی ویشی [1] گوش دهیم یكی از میدانهای جنگ «آسیای میانه»[خاورمیانه؟] خواهد بود.
این بیمها درمیانست و از آنسوی حال خود كشور بیشتر بیمآور است. زیرا گذشته از سستیِ تشكیلات دولت و پابند نبودن بیشتری از مأمورین بوظیفهی خود كه دیدیم و آزمودیم ، در خود توده مرض نومیدی پیدا شده و هر یكی از راه دیگری نسبت بكشور و میهن خود بیعلاقگی نشان میدهند ، و
🔸هر كسی برآنست كه جز در اندیشهی خود نباشد.
این بدترین دردیست كه در یك توده پیدا میشود. چنین تودهای ، آن هم در چنین زمانی ، سرنوشتش جز لگدمالی و نابودی نتواند بود.
[1] : حكومت فرانسه در دورهی جنگ جهانی دوم كه پس از شكست از آلمان هیتلری زیردست او بود.
👇
(تکهی چهارم)
🔸بهار در كار فرارسیدنست
(بخش 1 از 2)
زمستان گذشت و بهار در كار فرارسیدنست. یك بهاری كه خدا میداند چهها رو خواهد داد. چنانكه میدانیم این زمستان را همهی دولتها بتداركات جنگی پرداختهاند كه از بهار بكار جنگ برخیزند. و اینك بهار نزدیك گردیده.
...
ما اگر آرزومند باشیم كه در چنین زمانی بیكبار آسوده بمانیم آرزوی خامی كردهایم. از آنسوی ایران بارها جنگ دیده یك بار دیگر نیز ببیند. اینها باكی ندارد.
آنچه باك دارد و مایهی نگرانی میباشد حال خود كشور است. از این رهگذر است كه ما در ترس هستیم و بنوشتن این گفتار برخاستهایم.
🔸پیشامدهای شهریور ماه یك نمونهای بود كه در این كشور چگونه بنیاد اجتماعی سستست ، و چگونه پایهی اخلاقی پست است.
از آن پیشامدها باید عبرت گرفته و برای آینده بیباك و بیپروا ننشست.
در آن داستان ما دیدیم بسیاری از كاركنان عالیمقام دولت پابندی بوظیفهی خود ننموده و توگویی در یك كشور بیگانه ای مأموریت داشتند كه همینكه خطر نمودار شد مردم را گزاردند و خود بگریختند. افسران بزرگ و سران لشگر ، هم گریختند و هم نادرستی كردند و همهی اسلحه و افزار بدست اشرار دادند.
اینها بماند. اینها را بارها گفتهایم. ما در تهران دیدیم همینكه خبری رسید كه جنگی رخ داده در اندك زمانی نان كمیاب گردید. قند و شكر و نفت و ذغال و دیگر دربایستهای زندگی نایاب شد. دكانهای سَقَط فروشان[خردهفروش چای و قند و ادویه و پارهای از خشكبار] و بقالان و قنادان تهی گردید. نرخها دو برابر بالا رفت. مردان و زنان در جلوی دكانها ازدحام كردند و همدیگر را لگدمال ساختند ، اتوبوسها از كار افتاد و آمد و شد بریده گردید.
با آنكه در اینجا خطر كم بود بلكه خطری نبود خاندانها بكوچ پرداختند. توانگران سوار اتومبیلها (اتومبیلهای اداری یا شخصی) گردیده رو باسپهان و شیراز نهادند. كجا میرفتند؟ ـ و چرا میرفتند؟... خودشان نیز نمیدانستند. سراسیمهوار رو بگریز نهاده بودند.
در تهران هر روز دروغهای رنگارنگی ساخته پراكنده میگردانیدند ، هر كسی به پیشامد معنای دیگری میداد و پیرایههای دیگری میبست. همچون وحشیان دست و پا گم كرده نمیدانستند چه باید كرد.
🔸اگر جنگ بیست روز امتداد مییافت در تهران مردم از گرسنگی میمردند و صد حادثهی ناگوار رخ میداد.
این در پایتخت كشور بود. از اینجا پیداست كه بیرونها چه حالی داشته. در جایی كه مردم پایتخت این رفتار را میكردند چه شگفتی داشته كه در بیرونها بیكبار رشته گسیخته گردد و هرج و مرج رخ نماید؟! چه شگفتی داشت كه روستاییانِ گرمرود براهآهن ریزند و چوبها و تختههای آن را كشیده ببرند؟!.. چه شگفتی داشت كه لران و شاهسونان بیدرنگ بتاراج و راهزنی پردازند؟!.. چه شگفتی داشت كه كردان بكشتار و خونریزی برخیزند؟!.
این حالی است كه من نمیدانم آن را چگونه تصویر نمایم. و از زشتی آن با چه زبانی سخن رانم!
🔸تو گویی درمیان این مردم كمترین رابطهای بازنمانده و هر كسی جز دربند خود نیست. تو گویی این كشور مال این مردم نمیباشد و هیچگونه دلبستگی بآن ندارند. تو گویی یك گروه پراكندهی ویلگردیند كه از راه باین سرزمین رسیدهاند و هیچ رابطهای درمیان نمیباشد.
این چیزیست كه باید باكش داریم و درپی چارهاش باشیم. شما چنین انگارید بهاری رسیده و خدا نخواسته جنگ تا بایران رسیده. آیا با این كسان و با اینحال سرنوشت این كشور چه خواهد بود؟!. دیگر چیزها بكنار آذوقه و خواروبار چه صورتی پیدا خواهد كرد؟!. داستان كوچ و گریز توانگران و اتومبیلداران چه رنگی پیدا خواهد نمود؟!
اینها چیزهاییست كه باید اندیشیم و درپی چارهاش باشیم ـ چه جنگ بكشور ما برسد و چه نرسد یك سالهای پر تكان و آشوبی را در پیش داریم و باید خود را آمادهی آن گردانیم. خواهید گفت چگونه خود را آماده گردانیم؟
آینده را جز خدا نمیداند. ما بیقین نمیدانیم در بهار یا در تابستان آینده چه خواهد بود. ولی یك سال بیمناكیست. جنگ دولتها بیك دورهی بسیار سختی خواهد رسید و آتش آن گام بگام بما نزدیكتر خواهد گردید. بلكه اگر بسخنان رادیوی ویشی [1] گوش دهیم یكی از میدانهای جنگ «آسیای میانه»[خاورمیانه؟] خواهد بود.
این بیمها درمیانست و از آنسوی حال خود كشور بیشتر بیمآور است. زیرا گذشته از سستیِ تشكیلات دولت و پابند نبودن بیشتری از مأمورین بوظیفهی خود كه دیدیم و آزمودیم ، در خود توده مرض نومیدی پیدا شده و هر یكی از راه دیگری نسبت بكشور و میهن خود بیعلاقگی نشان میدهند ، و
🔸هر كسی برآنست كه جز در اندیشهی خود نباشد.
این بدترین دردیست كه در یك توده پیدا میشود. چنین تودهای ، آن هم در چنین زمانی ، سرنوشتش جز لگدمالی و نابودی نتواند بود.
[1] : حكومت فرانسه در دورهی جنگ جهانی دوم كه پس از شكست از آلمان هیتلری زیردست او بود.
👇
این نومیدیها و بیعلاقگیها علتهای گوناگون دارد كه ما در اینجا مجال گفتگو از آنها نداریم. اینها یك رشته دردهای كهنهایست كه از بس درمان نشده و مانده جایگیر گردیده.
🔸كسانی سرچشمهی بداخلاقیها و آلودگیهای مردم را در بیست سال گذشته[دورهی رضاشاه] جستجو میكنند. ولی این خود لغزشیست و این آلودگیها بسیار كهنست و در بیست سال گذشته یك چیزهای كمی بآنها افزوده گردیده.[2]
هرچه هست ما در اینجا مجال گفتگو از آنها نداریم ، و از آنسوی چارهی آنها نیز باین آسانی و باین زودی نشدنیست. امروز با این حالی كه جهان پیدا كرده و با این آیندهی بیمناكی كه ما داریم راه چاره تنها یك چیز است و آن اینكه نیكان و علاقهمندان بكشور و توده در هر كجا كه هستند جدا گردند و دست بهم داده دستهای پدید آورند و مقصد و راه یكی گردانند و نگهداری كشور و توده را بگردن گرفته در آن راه پاكدلانه جانفشانی نمایند.
[2] : در بیشتر نوشتههای كسروی تاریخچهی این آلودگیها و بدبختیها نوشته شده. خواننده برای نمونه میتواند به كتاب «ما چه میخواهیم؟» نگاه كند.
🔸كسانی سرچشمهی بداخلاقیها و آلودگیهای مردم را در بیست سال گذشته[دورهی رضاشاه] جستجو میكنند. ولی این خود لغزشیست و این آلودگیها بسیار كهنست و در بیست سال گذشته یك چیزهای كمی بآنها افزوده گردیده.[2]
هرچه هست ما در اینجا مجال گفتگو از آنها نداریم ، و از آنسوی چارهی آنها نیز باین آسانی و باین زودی نشدنیست. امروز با این حالی كه جهان پیدا كرده و با این آیندهی بیمناكی كه ما داریم راه چاره تنها یك چیز است و آن اینكه نیكان و علاقهمندان بكشور و توده در هر كجا كه هستند جدا گردند و دست بهم داده دستهای پدید آورند و مقصد و راه یكی گردانند و نگهداری كشور و توده را بگردن گرفته در آن راه پاكدلانه جانفشانی نمایند.
[2] : در بیشتر نوشتههای كسروی تاریخچهی این آلودگیها و بدبختیها نوشته شده. خواننده برای نمونه میتواند به كتاب «ما چه میخواهیم؟» نگاه كند.
🔶 از سازمان ملل متحد چه نتیجه تواند بود؟ (بخش یکم)
🔸 4ـ آیا میتوان یک حکومت بزرگ همهجهانی پدید آورد؟ (تکهی 3)
اینست بهترین راهی که توان اندیشید. آری در آینده در جهان تبدیلات بسیار تواند بود. در آینده چهبسا که چند کشوری در پهلوی هم سود خود را در پیوستن بیکدیگر و یکی شدن دانند. اساس قضیه آن تکانیست که گفتیم باید در خردها و فهمها پدید آید. با آن تکان تبدیلات بسیار در جهان رخ خواهد داد.
در آینده یکی از کارهایی که باید بود یکی شدن آیین زندگانیهاست. امروز در این زمینه هم اختلافها درمیان مردمانست. اندیشههای سوسیالیزم و کمونیزم و مانند اینها پیدا شده و رواج گرفته و در برخی از کشورها ، بیش و کم ، بکار بسته شده. در برخی هنوز راه نیافته و زندگانی سرمایهداری بحال خود بازمانده. در بسیاری از کشورها اصول دمکراسی روانست و در برخی از آنها از دمکراسی نشانی نیست. باید همهی اینها یکی گردد و بداوری فهم و خرد اختلافها از میان برخیزد.
جهان هرچه پیشتر رود و اختراعها بیشتر گردد تودهها و کشورها بیکدیگر نزدیکتر و همبستهتر خواهد گردید. امروز کار باینجا رسیده که هنگامی که در لندن نشست شورای امنیت برپاست و ویشینسکی [Andrey Vyshinsky] و تقیزاده دربارهی ایران سخنرانیها میکنند ما در تهران در اتاق خود نشسته آواز آنها را میشنویم و گفتههاشان میفهمیم. پیداست در این اندازه نایستاده زمان بزمان دوریها کمتر و نزدیکیها بیشتر خواهد بود و جهان راستیرا صورت یک شهر بخود خواهد گرفت. اینست باید در اندیشهها و باورها و آیین زندگانیها نیز نزدیکی بلکه یگانگی درمیان تودهها پدید آید.
اینهاست آنچه ما دربارهی یک حکومت بزرگ همهجهانی میدانیم. چنانکه گفتیم سازمان ملل متفق اتحادیست که دولتها خودشان پدید آوردهاند ، سود خود را در پدید آوردن آن دیدهاند ، و هر زمان که خواستند آن را بهم توانند زد. از دولتهای بزرگ هر کدام که خواست تواند قهر کند و بیرون رود ، و اگر یکی از آنها بیرون رفت بیگفتگوست که دولتهای دیگر که با او همسودند پیروی خواهند کرد ، و چنانکه دربارهی جامعهی ملل رخ داد سازمان را یکباره بیکاره خواهند گردانید.
همین اکنون که من این سطرها را مینویسم در لندن در شورای امنیت گفتگو از هندِ هلند (1) درمیانست و مسیو ویشینسکی نمایندهی شوروی آوازش بلند است و میگوید : «حال هند هلند خطرناکست. جنگ آنجا مانندهی جرقهایست که در پهلوی خمرهی باروتی پدید آمده که اگر بآن بیفتد جنگ در سراسر جهان آغاز خواهد شد». این حال نااستواری آن سازمانست.
لیکن اگر یک دولت بزرگ همهجهانی ، بدانسان که خواست ماست ، بنیاد یابد نه دولتی خواهد توانست آن را بهم زند و نه زمینه خواهد بود که کسی از آن بیرون رود ، بهتر گویم : خمرهی باروتی در جهان نخواهد بود که جرقهای در آن بیفتد و جهان را بآتش کشاند.
پابرگی :
1ـ اندونزی. آن چون مستعمرهی هلند بود باین نام خوانده شده. ـ ویراینده
🔸 4ـ آیا میتوان یک حکومت بزرگ همهجهانی پدید آورد؟ (تکهی 3)
اینست بهترین راهی که توان اندیشید. آری در آینده در جهان تبدیلات بسیار تواند بود. در آینده چهبسا که چند کشوری در پهلوی هم سود خود را در پیوستن بیکدیگر و یکی شدن دانند. اساس قضیه آن تکانیست که گفتیم باید در خردها و فهمها پدید آید. با آن تکان تبدیلات بسیار در جهان رخ خواهد داد.
در آینده یکی از کارهایی که باید بود یکی شدن آیین زندگانیهاست. امروز در این زمینه هم اختلافها درمیان مردمانست. اندیشههای سوسیالیزم و کمونیزم و مانند اینها پیدا شده و رواج گرفته و در برخی از کشورها ، بیش و کم ، بکار بسته شده. در برخی هنوز راه نیافته و زندگانی سرمایهداری بحال خود بازمانده. در بسیاری از کشورها اصول دمکراسی روانست و در برخی از آنها از دمکراسی نشانی نیست. باید همهی اینها یکی گردد و بداوری فهم و خرد اختلافها از میان برخیزد.
جهان هرچه پیشتر رود و اختراعها بیشتر گردد تودهها و کشورها بیکدیگر نزدیکتر و همبستهتر خواهد گردید. امروز کار باینجا رسیده که هنگامی که در لندن نشست شورای امنیت برپاست و ویشینسکی [Andrey Vyshinsky] و تقیزاده دربارهی ایران سخنرانیها میکنند ما در تهران در اتاق خود نشسته آواز آنها را میشنویم و گفتههاشان میفهمیم. پیداست در این اندازه نایستاده زمان بزمان دوریها کمتر و نزدیکیها بیشتر خواهد بود و جهان راستیرا صورت یک شهر بخود خواهد گرفت. اینست باید در اندیشهها و باورها و آیین زندگانیها نیز نزدیکی بلکه یگانگی درمیان تودهها پدید آید.
اینهاست آنچه ما دربارهی یک حکومت بزرگ همهجهانی میدانیم. چنانکه گفتیم سازمان ملل متفق اتحادیست که دولتها خودشان پدید آوردهاند ، سود خود را در پدید آوردن آن دیدهاند ، و هر زمان که خواستند آن را بهم توانند زد. از دولتهای بزرگ هر کدام که خواست تواند قهر کند و بیرون رود ، و اگر یکی از آنها بیرون رفت بیگفتگوست که دولتهای دیگر که با او همسودند پیروی خواهند کرد ، و چنانکه دربارهی جامعهی ملل رخ داد سازمان را یکباره بیکاره خواهند گردانید.
همین اکنون که من این سطرها را مینویسم در لندن در شورای امنیت گفتگو از هندِ هلند (1) درمیانست و مسیو ویشینسکی نمایندهی شوروی آوازش بلند است و میگوید : «حال هند هلند خطرناکست. جنگ آنجا مانندهی جرقهایست که در پهلوی خمرهی باروتی پدید آمده که اگر بآن بیفتد جنگ در سراسر جهان آغاز خواهد شد». این حال نااستواری آن سازمانست.
لیکن اگر یک دولت بزرگ همهجهانی ، بدانسان که خواست ماست ، بنیاد یابد نه دولتی خواهد توانست آن را بهم زند و نه زمینه خواهد بود که کسی از آن بیرون رود ، بهتر گویم : خمرهی باروتی در جهان نخواهد بود که جرقهای در آن بیفتد و جهان را بآتش کشاند.
پابرگی :
1ـ اندونزی. آن چون مستعمرهی هلند بود باین نام خوانده شده. ـ ویراینده
✴️ حقایق زندگی
(تکهی پنجم)
🔸 بهار در كار فرارسیدنست
(بخش 2 از 2)
اینان باید از یك سو بیك دولتی اعتماد پیدا كنند و از او پشتیبانی نمایند و بنگهداری او كوشند و با دست او اساس تشكیلات دولتی را استوار گردانند ، و از یكسو به بیدار كردن مردم و چاره بمرض نومیدی كوشند و تا بتوانند بیشتری از آنان را بر سر خود گرد آورند.[3]
امروز تنها یك چنین جمعیتی است كه خواهد توانست دستی از این مردم بگیرد و كاری از پیش برد و باید هرچه زودتر باین كار برخاست.
امروز مردم بدو دستهاند : یك آنان كه بتوده و كشور بیكبار بیعلاقهاند و جز دربند نگهداری خود نیستند ، دیگری آنان كه علاقه بكشور و توده دارند ولی پراكنده و بیراهند. اینان هر دو بیهودهاند و هر دو بیكارهاند. آنچه بیعلاقگانند حال آنان گلهی گاوان و گوسفندانیست كه در مرغزاری میچرند و كمترین علاقه بآن پیدا نمیكنند ، و هر زمان كه یك گرگی یا شیری یا درندهی دیگری پدیدار گردید تنها درپی گریز باشند و هر یكی رو بسوی دیگری آورند و گریخته جان بدر برند.
این بیخردان نه معنی كشور را میدانند ، نه قدر آزادی را میشناسند. از همهی اینها ناآگاهند و زندگانی را تنها خوردن و خوابیدن و كامگزاردن میشمارند. آنچنان پستنهادند كه كمترین علاقه بمیهن خود نشان نمیدهند و برآنند كه اگر خطری پیش آمد با گریختن خود را رها گردانند و چندان گستاخند كه مینشینند و آشكاره دم از بیعلاقگی میزنند و بكسان دیگری كه علاقه دارند ریشخند دریغ نمیگویند.
اما علاقهمندان ، آنان نیز بیراه و پراكندهاند و با اینحال هرچه بكوشند نتیجهای در دست نخواهند داشت. تنها علاقه بكشور كافی نیست. از احساساتِ تنها نتیجه نتواند بود. باید نخست دست بهم داد و یكی بود و دوم راه كوشش را پیدا كرد.
من در شمارههای آینده در این باره سخنان روشنتری خواهم نوشت. باید توضیح دهم كه راهی كه میگوییم كدام است و چگونه میتوان بآن درآمد و آن را دنبال كرد.
در اینجا در پایان یك نكتهای را علاوه میكنم و آن اینكه پیشامد شهریورماه و آن رفتاری كه از برخی افسران و كاركنان دولتی سر زد بسیار ننگین بود و ما برای آنكه در آینده بمانند این دچار نگردیم باید از بدیهای آن مأمورین چشم نپوشیم و آنان را همچنان دنبال كنیم.
ما در پرچم از چند تن نام بردیم و بدیهاشان نوشتیم و میبینیم كسانی میانجیگری مینمایند و گاهی چنین میگویند : «آنها دیگر گذشت و رفت». میگویم : نگذشته و نرفته : ما باید آنها را همیشه بد بدانیم و در توده خوارشان داریم. این گذشته از آنكه سزای پستیهای ایشانست برای آینده بسیار مؤثر میباشد. زیرا در آینده اگر باز یك چنان داستانی رخ داد نیكان چون دیدهاند كه قدرشان میشناسیم با دلگرمی خواهند كوشید و از جان نخواهند ترسید. بدان نیز از ترسِ همین رسوایی تا توانند ایستادگی نموده وظیفهی خود را بكار خواهند بست.
اینها چیزهای بسیار روشنیست كه ما بنوشتن و گفتن نیاز نمیبینیم.
🔸یك تودهی زنده باید جدایی میانهی نیكان و بدان گزارد.
در كارهای توده پروای دوستی و آشنایی نتوان كرد ، باید هزاران فرد را فدای توده گردانید.
ما چون در این هنگام برای رهایی این توده بكوششهایی برخاستهایم در این راه جز خدا و خشنودی خدا را بدیده نخواهیم گرفت ، و این بنام پیشرفت مقصود است كه آن كسان را دنبال میكنیم و آرزومندیم این نوشتههای ما تنها نقشی بروی كاغذ نباشد و در دلها جایگیر گردد. آرزومندیم این نامردان بدكاره در نزد هر علاقهمندی بتوده و كشور خوار و بیقدر گردند.
برای این نتیجه است كه بد آنها را مینویسیم.
(پرچم روزانه شمارههای 30 و 31)
پابرگی :
[3] : در آن زمان روزنامهها و نمایندگان مجلس همچون كسی كه روی بام شنید : «عقب برو نیفتی» آن اندازه عقب رفت كه از سوی دیگر افتاد ، پس از فراهم شدن زمینهی یك آزادی موقتی ، آن را جز هیاهو براه انداختن و باین و آن تاختن ندانسته میدان را بدولت تنگ گردانیده و هر چندگاهی سخن از تغییر دولت و كابینه پیش میآوردند و این را از دربایستهای آزادی میشماردند ، چندان كه دولت درگیر چنان كشاكشهایی میبود و كار مؤثری نمیتوانست.
چون این نوشتار در روزهایی نوشته شده كه بارها سخن از تغییر دولت بمیان آمده بود و چند روز بعد هم نخستوزیر فروغی افتاده سهیلی جای او را گرفت ، چنان مینماید كه روی سخن او به این پیشامد است ، در حالی كه خواست نویسنده كلیتر است. آن «نیكان و علاقهمندان بكشور و توده» كه نام میبرد اعضای یك جمعیت «ایرانخواه» و آن«دولت» هم همانست كه آن جمعیت به او اعتماد كرده و یا خود پدید آورده ـ چنانكه نوشتارهای بعدی مینمایاند و ما نیز در آینده آنها را خواهیم آورد.
(تکهی پنجم)
🔸 بهار در كار فرارسیدنست
(بخش 2 از 2)
اینان باید از یك سو بیك دولتی اعتماد پیدا كنند و از او پشتیبانی نمایند و بنگهداری او كوشند و با دست او اساس تشكیلات دولتی را استوار گردانند ، و از یكسو به بیدار كردن مردم و چاره بمرض نومیدی كوشند و تا بتوانند بیشتری از آنان را بر سر خود گرد آورند.[3]
امروز تنها یك چنین جمعیتی است كه خواهد توانست دستی از این مردم بگیرد و كاری از پیش برد و باید هرچه زودتر باین كار برخاست.
امروز مردم بدو دستهاند : یك آنان كه بتوده و كشور بیكبار بیعلاقهاند و جز دربند نگهداری خود نیستند ، دیگری آنان كه علاقه بكشور و توده دارند ولی پراكنده و بیراهند. اینان هر دو بیهودهاند و هر دو بیكارهاند. آنچه بیعلاقگانند حال آنان گلهی گاوان و گوسفندانیست كه در مرغزاری میچرند و كمترین علاقه بآن پیدا نمیكنند ، و هر زمان كه یك گرگی یا شیری یا درندهی دیگری پدیدار گردید تنها درپی گریز باشند و هر یكی رو بسوی دیگری آورند و گریخته جان بدر برند.
این بیخردان نه معنی كشور را میدانند ، نه قدر آزادی را میشناسند. از همهی اینها ناآگاهند و زندگانی را تنها خوردن و خوابیدن و كامگزاردن میشمارند. آنچنان پستنهادند كه كمترین علاقه بمیهن خود نشان نمیدهند و برآنند كه اگر خطری پیش آمد با گریختن خود را رها گردانند و چندان گستاخند كه مینشینند و آشكاره دم از بیعلاقگی میزنند و بكسان دیگری كه علاقه دارند ریشخند دریغ نمیگویند.
اما علاقهمندان ، آنان نیز بیراه و پراكندهاند و با اینحال هرچه بكوشند نتیجهای در دست نخواهند داشت. تنها علاقه بكشور كافی نیست. از احساساتِ تنها نتیجه نتواند بود. باید نخست دست بهم داد و یكی بود و دوم راه كوشش را پیدا كرد.
من در شمارههای آینده در این باره سخنان روشنتری خواهم نوشت. باید توضیح دهم كه راهی كه میگوییم كدام است و چگونه میتوان بآن درآمد و آن را دنبال كرد.
در اینجا در پایان یك نكتهای را علاوه میكنم و آن اینكه پیشامد شهریورماه و آن رفتاری كه از برخی افسران و كاركنان دولتی سر زد بسیار ننگین بود و ما برای آنكه در آینده بمانند این دچار نگردیم باید از بدیهای آن مأمورین چشم نپوشیم و آنان را همچنان دنبال كنیم.
ما در پرچم از چند تن نام بردیم و بدیهاشان نوشتیم و میبینیم كسانی میانجیگری مینمایند و گاهی چنین میگویند : «آنها دیگر گذشت و رفت». میگویم : نگذشته و نرفته : ما باید آنها را همیشه بد بدانیم و در توده خوارشان داریم. این گذشته از آنكه سزای پستیهای ایشانست برای آینده بسیار مؤثر میباشد. زیرا در آینده اگر باز یك چنان داستانی رخ داد نیكان چون دیدهاند كه قدرشان میشناسیم با دلگرمی خواهند كوشید و از جان نخواهند ترسید. بدان نیز از ترسِ همین رسوایی تا توانند ایستادگی نموده وظیفهی خود را بكار خواهند بست.
اینها چیزهای بسیار روشنیست كه ما بنوشتن و گفتن نیاز نمیبینیم.
🔸یك تودهی زنده باید جدایی میانهی نیكان و بدان گزارد.
در كارهای توده پروای دوستی و آشنایی نتوان كرد ، باید هزاران فرد را فدای توده گردانید.
ما چون در این هنگام برای رهایی این توده بكوششهایی برخاستهایم در این راه جز خدا و خشنودی خدا را بدیده نخواهیم گرفت ، و این بنام پیشرفت مقصود است كه آن كسان را دنبال میكنیم و آرزومندیم این نوشتههای ما تنها نقشی بروی كاغذ نباشد و در دلها جایگیر گردد. آرزومندیم این نامردان بدكاره در نزد هر علاقهمندی بتوده و كشور خوار و بیقدر گردند.
برای این نتیجه است كه بد آنها را مینویسیم.
(پرچم روزانه شمارههای 30 و 31)
پابرگی :
[3] : در آن زمان روزنامهها و نمایندگان مجلس همچون كسی كه روی بام شنید : «عقب برو نیفتی» آن اندازه عقب رفت كه از سوی دیگر افتاد ، پس از فراهم شدن زمینهی یك آزادی موقتی ، آن را جز هیاهو براه انداختن و باین و آن تاختن ندانسته میدان را بدولت تنگ گردانیده و هر چندگاهی سخن از تغییر دولت و كابینه پیش میآوردند و این را از دربایستهای آزادی میشماردند ، چندان كه دولت درگیر چنان كشاكشهایی میبود و كار مؤثری نمیتوانست.
چون این نوشتار در روزهایی نوشته شده كه بارها سخن از تغییر دولت بمیان آمده بود و چند روز بعد هم نخستوزیر فروغی افتاده سهیلی جای او را گرفت ، چنان مینماید كه روی سخن او به این پیشامد است ، در حالی كه خواست نویسنده كلیتر است. آن «نیكان و علاقهمندان بكشور و توده» كه نام میبرد اعضای یك جمعیت «ایرانخواه» و آن«دولت» هم همانست كه آن جمعیت به او اعتماد كرده و یا خود پدید آورده ـ چنانكه نوشتارهای بعدی مینمایاند و ما نیز در آینده آنها را خواهیم آورد.
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
پرندهی درزی (خیاط) که برگها را بهم دوخته از آنها آشیانه پدید میآورد.
«آیا نه آنست كه آفریدگاری پایداری تخمهی آنها را خواسته و بدینسان راه زندگی بآنها آموخته؟!.. در اینجاست كه میگوییم : اگر كسی را دیدهی بینش باز است روشنتر از هستی خدا چیست؟!..»
کتاب ورجاوندبنیاد
«آیا نه آنست كه آفریدگاری پایداری تخمهی آنها را خواسته و بدینسان راه زندگی بآنها آموخته؟!.. در اینجاست كه میگوییم : اگر كسی را دیدهی بینش باز است روشنتر از هستی خدا چیست؟!..»
کتاب ورجاوندبنیاد
🔶 از سازمان ملل متحد چه نتیجه تواند بود؟ (بخش یکم)
🔸 4ـ آیا میتوان یک حکومت بزرگ همهجهانی پدید آورد؟ (تکهی 4)
دربارهی این سازمانهایی که دولتها با پیمانبندیها پدید میآوردند یک نکتهی دیگری هست. میتوان از آنها بیک بررسی روانشناسانهی شیرینی پرداخت :
هنگامی که جنگ تازه پایان یافته و ویرانیها هنوز در برابر چشمهاست ، نالههای مادران فرزند گمکرده هنوز بریده نشده ، ملیونها خانوادهها بیسرپرست ماندهاند ، دولتها در زیر بار وام کمر خم گردانیدهاند ـ اینها تکانی در دلها پدید میآورد و مردان سیاسی را به بنیاد گزاردن سازمانی برای جلوگیری از جنگ و تأمین صلح برمیانگیزد. ولی در همان حال اندیشهی چیرگی بتودههای ناتوان و بکار بردن زور و نیرنگ که آرزو و شیوهی کار مردان سیاستست از دلها بیرون نرفته است. در حال آنکه خواهان تأمین صلح جهانند و میخواهند از جنگ جلوگیری شود ، هر یکی این هم میخواهد که از چیرگی بتودههای ناتوان دست برندارد ، بلکه میخواهد از همان سازمانی که بنام تأمین صلح پدید آورده شده بسود اندیشهها و آرزوهای سیاسی خود استفاده کند. اینست از همان گام نخست کشاکش درمیانشان پدید میآید. سپس که چند سال میگذرد و داستان جنگ و گزندهای آن کهنه میشود و ویرانهها از جلو چشمها برمیخیزد ، اینزمان آرزوی آرامش جهان و آسایش جهانیان که در دلها بوده بسیار سست میشود و داستان «تأمین صلح» اهمیت خود را از دست میدهد. اینزمان سازمان یکباره افزاری برای نبرد و کشاکشهای سیاسی میگردد و یکباره دستگاه فاسدی میشود. در جامعهی ملل چنین بود که دیدیم و دانستیم و دربارهی سازمان ملل متفق نیز بیم چنین بودن بسیار میرود.
اینها معنایش بدگویی از سازمان ملل متفق نیست و ما نمیخواهیم از اهمیت آن بکاهیم. بلکه چنانکه گفتیم باید قدر آن دانست و تا میتوان پشتیبانی نشان داد. ولی در همان حال باید جنبههای ناتوانی آن را از دیده دور نداشت. چنانکه گفتیم همان سازمان خود پلهای برای رسیدن بیک حکومت همهجهانیست.
این آرمان خجسته در پیشرفت است و رنگهایی بخود میگیرد تا برسد بآنکه با رنگ اصلی خود پدید آید و نمودار گردد.
یکی از تاریخنویسان دانشمند آمریکا (فلیپ وان نیس مایرس) در سال 1905 که هنوز کنفرانس دوم لاهه برپا نشده بود دربارهی یک کشور همهجهانی سخن رانده و من بهتر میدانم کوتاهشدهای از جملههای او را در اینجا بیاورم. میگوید :
«جهان با یک روش بسیار آشکاری بسوی پیدا کردن یک حکومت همهجهانی میرود. یک روز بود که بزرگترین دستهبندی ایل بود. هر ایلی بسر خود و جدا از دیگران میزیست. سپس کشورهای یکشهری پدید آمد که ما در آغاز تاریخ نمونههای آن را در بابل و سوریا و یونان میبینیم. (آن یگانگیهای ساختگی و زورکی را که امپراتوریهای روم و مانند آن پدید آورده بودند نباید بدیده گرفت). سپس از بهم پیوستن شهرها و عنصرهای دیگر ، حکومتهای بزرگ نژادی پدید آمد که هر نژادی یا بهتر گویم هر ملتی برای خود کشور و حکومتی داشت. سپس در زمان ما یک گام از آن بالاتر گزارده شده. ما در آمریکای شمالی از بهم پیوستن چهلوپنج کشور یک یگانگی پدید آوردهایم. (1) مانندهی آن در کانادا و سویس پدید آمده. پس از همهی اینها نوبت یک کشور همهجهانیست که باید چشم براه آن دوخت».
این جملهها چهل سال پیش گفته شده و در این مدت میبینیم که اندیشهی کشور همهجهانی تا چه اندازه پیش رفته. کسی چه داند که تا چهل سال دیگر چنان دولتی برپا خواهد بود و در آنروز هم کسانی کتاب نوشته این گفتههای مرا یاد خواهند کرد.
[پایان بخش یکم]
پابرگی :
1ـ آنچه «ایالات» متحد آمریکا خوانده میشود در حقیقت اکنون پنجاه «دولت» (state) یگانهگردیدهای هستند. چیزی که هست شمار این دولتها در زمان آن نوشته کمتر بوده. ـ ویراینده
🔸 4ـ آیا میتوان یک حکومت بزرگ همهجهانی پدید آورد؟ (تکهی 4)
دربارهی این سازمانهایی که دولتها با پیمانبندیها پدید میآوردند یک نکتهی دیگری هست. میتوان از آنها بیک بررسی روانشناسانهی شیرینی پرداخت :
هنگامی که جنگ تازه پایان یافته و ویرانیها هنوز در برابر چشمهاست ، نالههای مادران فرزند گمکرده هنوز بریده نشده ، ملیونها خانوادهها بیسرپرست ماندهاند ، دولتها در زیر بار وام کمر خم گردانیدهاند ـ اینها تکانی در دلها پدید میآورد و مردان سیاسی را به بنیاد گزاردن سازمانی برای جلوگیری از جنگ و تأمین صلح برمیانگیزد. ولی در همان حال اندیشهی چیرگی بتودههای ناتوان و بکار بردن زور و نیرنگ که آرزو و شیوهی کار مردان سیاستست از دلها بیرون نرفته است. در حال آنکه خواهان تأمین صلح جهانند و میخواهند از جنگ جلوگیری شود ، هر یکی این هم میخواهد که از چیرگی بتودههای ناتوان دست برندارد ، بلکه میخواهد از همان سازمانی که بنام تأمین صلح پدید آورده شده بسود اندیشهها و آرزوهای سیاسی خود استفاده کند. اینست از همان گام نخست کشاکش درمیانشان پدید میآید. سپس که چند سال میگذرد و داستان جنگ و گزندهای آن کهنه میشود و ویرانهها از جلو چشمها برمیخیزد ، اینزمان آرزوی آرامش جهان و آسایش جهانیان که در دلها بوده بسیار سست میشود و داستان «تأمین صلح» اهمیت خود را از دست میدهد. اینزمان سازمان یکباره افزاری برای نبرد و کشاکشهای سیاسی میگردد و یکباره دستگاه فاسدی میشود. در جامعهی ملل چنین بود که دیدیم و دانستیم و دربارهی سازمان ملل متفق نیز بیم چنین بودن بسیار میرود.
اینها معنایش بدگویی از سازمان ملل متفق نیست و ما نمیخواهیم از اهمیت آن بکاهیم. بلکه چنانکه گفتیم باید قدر آن دانست و تا میتوان پشتیبانی نشان داد. ولی در همان حال باید جنبههای ناتوانی آن را از دیده دور نداشت. چنانکه گفتیم همان سازمان خود پلهای برای رسیدن بیک حکومت همهجهانیست.
این آرمان خجسته در پیشرفت است و رنگهایی بخود میگیرد تا برسد بآنکه با رنگ اصلی خود پدید آید و نمودار گردد.
یکی از تاریخنویسان دانشمند آمریکا (فلیپ وان نیس مایرس) در سال 1905 که هنوز کنفرانس دوم لاهه برپا نشده بود دربارهی یک کشور همهجهانی سخن رانده و من بهتر میدانم کوتاهشدهای از جملههای او را در اینجا بیاورم. میگوید :
«جهان با یک روش بسیار آشکاری بسوی پیدا کردن یک حکومت همهجهانی میرود. یک روز بود که بزرگترین دستهبندی ایل بود. هر ایلی بسر خود و جدا از دیگران میزیست. سپس کشورهای یکشهری پدید آمد که ما در آغاز تاریخ نمونههای آن را در بابل و سوریا و یونان میبینیم. (آن یگانگیهای ساختگی و زورکی را که امپراتوریهای روم و مانند آن پدید آورده بودند نباید بدیده گرفت). سپس از بهم پیوستن شهرها و عنصرهای دیگر ، حکومتهای بزرگ نژادی پدید آمد که هر نژادی یا بهتر گویم هر ملتی برای خود کشور و حکومتی داشت. سپس در زمان ما یک گام از آن بالاتر گزارده شده. ما در آمریکای شمالی از بهم پیوستن چهلوپنج کشور یک یگانگی پدید آوردهایم. (1) مانندهی آن در کانادا و سویس پدید آمده. پس از همهی اینها نوبت یک کشور همهجهانیست که باید چشم براه آن دوخت».
این جملهها چهل سال پیش گفته شده و در این مدت میبینیم که اندیشهی کشور همهجهانی تا چه اندازه پیش رفته. کسی چه داند که تا چهل سال دیگر چنان دولتی برپا خواهد بود و در آنروز هم کسانی کتاب نوشته این گفتههای مرا یاد خواهند کرد.
[پایان بخش یکم]
پابرگی :
1ـ آنچه «ایالات» متحد آمریکا خوانده میشود در حقیقت اکنون پنجاه «دولت» (state) یگانهگردیدهای هستند. چیزی که هست شمار این دولتها در زمان آن نوشته کمتر بوده. ـ ویراینده
✴️ حقایق زندگی
(تکهی ششم)
🔸باید جدایی میانهی نیك و بد گزاشت
(بخش 1 از 3)
یك مرده با یك زنده فرقهایی دارد و یكی از آن فرقها اینست كه زنده نیك و بد فهمد و جدایی میانهی خوشی و ناخوشی گزارد. مثلاً اگر كسی باو احترام كرد یا نوازش نمود یا در روز درماندگی دستگیری دریغ نگفت ازو خشنود میگردد و مهر او را به دل سپارد. برعكس اگر كسی باو بیاحترامی نمود و یا زباندرازی كرد و یا خیانتی نشان داد او را دشمن دارد و كینهاش را در سینه جا دهد.
اینها خاصیت یك زنده است. ولی مرده هیچ جدایی میانهی نیكی و بدی نتواند گزاشت. كسی اگر دلش باو سوخت و بالا سرش ایستاده گریست ، و دیگری بیاحترامانه او را لگدمال ساخت ، هر دو یكی باشد و از مرده خشنودی و ناخشنودی پدیدار نگردد.
در تودهها نیز چنین است. در تودهها برخی زندهاند و خواص زندگانی تودهای را دارا میباشند و برخی مردهاند و خواص چنان زندگی از میانشان برخاسته.
یك تودهی زنده فرق میان نیكیها و بدیها گزارد. كسی را كه نیكی كرد اگرچه یك فرد گمنامی باشد بزرگ گرداند و آنكه بدی نمود خوارش دارد و نابودش گرداند.
🔸یكی از حالات غمانگیزی در تودهی ایران همینست كه حس فرقگزاری میانهی نیك و بد بسیار ضعیف گردیده ، و این یكی از علاماتست كه این تودهی بدبخت بیمار است و حس زندگانی در آن كمتر گردیده.
ما میبینیم كسانی باین كشور خیانت كرده و از راه خیانت پول اندوختهاند و مردم با آنكه سیاهكاریهای آنان را میشناسند باز با آنان آمد و شد دارند ، در مجالس راهشان میدهند.
میبینیم كسانی كه دیروز در زمان شاه گذشته در ستایشگری اندازه نمیشناختند و صد چاپلوسی میكردند همینكه او رفت بیكبار زبان برگردانیده بدگویی آغاز كردند ، و چنین شناعتی از صدها كسان سرزده! ولی مردم پروا نمینمایند و هیچ نمیخواهند از این بدكاران بازخواستی كرده بگویند : آن ستایشگری دیروزی چه بود و این نكوهشگری امروزی چیست؟!..
میبینیم كسانی از سركردگان سالها از وزارت جنگ حقوقهای گزاف گرفته و همیشه بنام سرلشگری یا سرتیپی یا سرهنگی ریاست كرده ، و همیشه با اتومبیلهای شیك دولتی در گردش بوده ، و همیشه در خیابانها و مجلسها بمردم برتری فروختهاند ، و چون پس از سالیانی یك آزمایش[ی] پیش آمد و هنگام آن رسید كه این سربازان عالیمقام انجام وظیفه نمایند بیكبار همه چیز را فراموش كردند و با یك رسوایی فراموش نشدنی رو بسوی تهران آورده بگریختند؟
آن سرلشگر محتشمی بود كه از خراسان چنان گریخته كه آدم از شنیدن داستان آن شرمنده میگردد. آن سرلشگر مطبوعی و سرهنگ صفوی [1] بود كه از تبریز با آن شرحی كه بارها نوشتهایم رو بگریز آوردند ؛ آن سرتیپ قادری بود كه همینكه خطر رو نموده عده را بافسران زیردست سپرده و خود از میان دررفته و از اردبیل رو بتهران آورده. آن سرتیپ پوریا بود كه بسربازان دستور داده اسلحه را بریزند و بگریزند و خود نیز رو بگریز آورده.
كسانی كه گناهی باین بزرگی كردهاند مردم چندان پروایی نمیكنند و چندان جدایی میان آنان با آن افسران غیرتمندی كه ایستادند و كشته و یا دستگیر گردیدند نمیگزارند.
دریغا! یك افسر و گریختن از جنگ؟!.. یك افسر و اسلحه دادن بدست راهزنان؟!.. دریغا! صد دریغا!
اینها چیزهاییست كه اگر میشنیدیم بآسانی باور نمیكردیم. ولی آمد روزی كه با دیدهی خود دیدیم.
🔸كنون از آن بدتر این را میبینیم كه مردم باین سیاهكاریها با دیدهی عادت مینگرند و چندان پروایی نمینمایند. در اینجاست كه میفهمیم این توده سخت بیمار است و خواص زندگانی تودهای را از دست داده.
ما میشنویم در این پیشامدها در پیرامون مراغه شرارتهایی پیدا شده و كسانی در اینجا و آنجا سوارانی بگرد سرآورده براهزنی پرداختهاند و پس از آنكه مدتها مایهی شرارت بودهاند و دارایی مردم را بردهاند ، امنیه[=ژاندارمری] بر سر آنها رفته و با جنگ دستگیرشان گردانیده ولی شبانه رهاشان كرده و چنین شهرت داده كه گریختهاند.
میشنویم صفرنامی را كه چون امنیه اقدام نمیكرده خود مردم سوارانی ترتیب داده و بر سرش رفته و پس از جنگ و كشته شدن ، كسان او را شكستهاند كه ناگزیر گردیده تسلیم شود و اسلحه سپارد ولی در همان هنگام ، ناگهانی رئیس امنیهی مراغه خود را بآنجا رسانیده و بدخالت پرداخته و بنام آنكه صفر بمن ملتجی گردیده و دیگر شرارت نخواهد كرد سواران را بازگردانیده و بدین سان راهزن را از دست مردم گرفته و آزاد گردانیده.
یك چنین خیانت آشكاری از یك مأمور دولتی سرزده ، و این بدتر كه مردم نیز بخاموشی گراییدهاند و در برابر چنین زشتكاری جز بیپروایی از خود نشان نمیدهند.
[1] : دربارهی سرهنگ صفوی اشتباه از گزارشگر رخ داده و دو شماره بعد در روزنامه پوزشخواهی و نوشته شده كه او نه تنها از گریختگان نبوده بلكه ایستادگی نموده و دستگیر گردیده بود كه اخیراً با دیگران آزاد گردیده.
(تکهی ششم)
🔸باید جدایی میانهی نیك و بد گزاشت
(بخش 1 از 3)
یك مرده با یك زنده فرقهایی دارد و یكی از آن فرقها اینست كه زنده نیك و بد فهمد و جدایی میانهی خوشی و ناخوشی گزارد. مثلاً اگر كسی باو احترام كرد یا نوازش نمود یا در روز درماندگی دستگیری دریغ نگفت ازو خشنود میگردد و مهر او را به دل سپارد. برعكس اگر كسی باو بیاحترامی نمود و یا زباندرازی كرد و یا خیانتی نشان داد او را دشمن دارد و كینهاش را در سینه جا دهد.
اینها خاصیت یك زنده است. ولی مرده هیچ جدایی میانهی نیكی و بدی نتواند گزاشت. كسی اگر دلش باو سوخت و بالا سرش ایستاده گریست ، و دیگری بیاحترامانه او را لگدمال ساخت ، هر دو یكی باشد و از مرده خشنودی و ناخشنودی پدیدار نگردد.
در تودهها نیز چنین است. در تودهها برخی زندهاند و خواص زندگانی تودهای را دارا میباشند و برخی مردهاند و خواص چنان زندگی از میانشان برخاسته.
یك تودهی زنده فرق میان نیكیها و بدیها گزارد. كسی را كه نیكی كرد اگرچه یك فرد گمنامی باشد بزرگ گرداند و آنكه بدی نمود خوارش دارد و نابودش گرداند.
🔸یكی از حالات غمانگیزی در تودهی ایران همینست كه حس فرقگزاری میانهی نیك و بد بسیار ضعیف گردیده ، و این یكی از علاماتست كه این تودهی بدبخت بیمار است و حس زندگانی در آن كمتر گردیده.
ما میبینیم كسانی باین كشور خیانت كرده و از راه خیانت پول اندوختهاند و مردم با آنكه سیاهكاریهای آنان را میشناسند باز با آنان آمد و شد دارند ، در مجالس راهشان میدهند.
میبینیم كسانی كه دیروز در زمان شاه گذشته در ستایشگری اندازه نمیشناختند و صد چاپلوسی میكردند همینكه او رفت بیكبار زبان برگردانیده بدگویی آغاز كردند ، و چنین شناعتی از صدها كسان سرزده! ولی مردم پروا نمینمایند و هیچ نمیخواهند از این بدكاران بازخواستی كرده بگویند : آن ستایشگری دیروزی چه بود و این نكوهشگری امروزی چیست؟!..
میبینیم كسانی از سركردگان سالها از وزارت جنگ حقوقهای گزاف گرفته و همیشه بنام سرلشگری یا سرتیپی یا سرهنگی ریاست كرده ، و همیشه با اتومبیلهای شیك دولتی در گردش بوده ، و همیشه در خیابانها و مجلسها بمردم برتری فروختهاند ، و چون پس از سالیانی یك آزمایش[ی] پیش آمد و هنگام آن رسید كه این سربازان عالیمقام انجام وظیفه نمایند بیكبار همه چیز را فراموش كردند و با یك رسوایی فراموش نشدنی رو بسوی تهران آورده بگریختند؟
آن سرلشگر محتشمی بود كه از خراسان چنان گریخته كه آدم از شنیدن داستان آن شرمنده میگردد. آن سرلشگر مطبوعی و سرهنگ صفوی [1] بود كه از تبریز با آن شرحی كه بارها نوشتهایم رو بگریز آوردند ؛ آن سرتیپ قادری بود كه همینكه خطر رو نموده عده را بافسران زیردست سپرده و خود از میان دررفته و از اردبیل رو بتهران آورده. آن سرتیپ پوریا بود كه بسربازان دستور داده اسلحه را بریزند و بگریزند و خود نیز رو بگریز آورده.
كسانی كه گناهی باین بزرگی كردهاند مردم چندان پروایی نمیكنند و چندان جدایی میان آنان با آن افسران غیرتمندی كه ایستادند و كشته و یا دستگیر گردیدند نمیگزارند.
دریغا! یك افسر و گریختن از جنگ؟!.. یك افسر و اسلحه دادن بدست راهزنان؟!.. دریغا! صد دریغا!
اینها چیزهاییست كه اگر میشنیدیم بآسانی باور نمیكردیم. ولی آمد روزی كه با دیدهی خود دیدیم.
🔸كنون از آن بدتر این را میبینیم كه مردم باین سیاهكاریها با دیدهی عادت مینگرند و چندان پروایی نمینمایند. در اینجاست كه میفهمیم این توده سخت بیمار است و خواص زندگانی تودهای را از دست داده.
ما میشنویم در این پیشامدها در پیرامون مراغه شرارتهایی پیدا شده و كسانی در اینجا و آنجا سوارانی بگرد سرآورده براهزنی پرداختهاند و پس از آنكه مدتها مایهی شرارت بودهاند و دارایی مردم را بردهاند ، امنیه[=ژاندارمری] بر سر آنها رفته و با جنگ دستگیرشان گردانیده ولی شبانه رهاشان كرده و چنین شهرت داده كه گریختهاند.
میشنویم صفرنامی را كه چون امنیه اقدام نمیكرده خود مردم سوارانی ترتیب داده و بر سرش رفته و پس از جنگ و كشته شدن ، كسان او را شكستهاند كه ناگزیر گردیده تسلیم شود و اسلحه سپارد ولی در همان هنگام ، ناگهانی رئیس امنیهی مراغه خود را بآنجا رسانیده و بدخالت پرداخته و بنام آنكه صفر بمن ملتجی گردیده و دیگر شرارت نخواهد كرد سواران را بازگردانیده و بدین سان راهزن را از دست مردم گرفته و آزاد گردانیده.
یك چنین خیانت آشكاری از یك مأمور دولتی سرزده ، و این بدتر كه مردم نیز بخاموشی گراییدهاند و در برابر چنین زشتكاری جز بیپروایی از خود نشان نمیدهند.
[1] : دربارهی سرهنگ صفوی اشتباه از گزارشگر رخ داده و دو شماره بعد در روزنامه پوزشخواهی و نوشته شده كه او نه تنها از گریختگان نبوده بلكه ایستادگی نموده و دستگیر گردیده بود كه اخیراً با دیگران آزاد گردیده.