✴️ حقایق زندگی (تکهی سیوسوم)
🔶 یکی از اندیشههای خام (بخش 2 از 2)
جز زیان چه سودی دارد كه كسی باسواد گردد و در كتابها در یكجا بخواند :
«الاسماء تنزل من السماء» و در جای دیگر بیند : «برعكس نهند نام زنجی كافور»
در یكجا بخواند : «هر كسی آن دِرَوَد عاقبت كار كه كشت» و در جای دیگر بیند : «گر زمین را بآسمان دوزی ندهندت زیاده از روزی» ،
در یكجا بخواند : «قرار در كف آزادگان نگیرد مال» در جای دیگر بیند : «امروز كه داری اندیشهی فردا كن»؟!..
این گفتههای متناقض جز گیجسری چه نتیجه تواند داد؟!..
شما تنها این دو شعر را با خرد خود بداوری گزارید.
ناسزایی را چو بینی بختیار عاقلان تسلیم كردند اختیار
باش تا دستش ببندد روزگار پس بكام دوستان چشمش درآر
آیا این دستور با مردمی و گردنفرازی سازگار است؟!.. این خود شیوهی مردم زبون و پستنهاد است كه چون كسی را چیره دیدند در برابر او بخاموشی و فروتنی گرایند و بستمهایش گردن گزارند و چاپلوسی و ستایشگری كنند. ولی چون روزی رسید و او گرفتاری پیدا كرد آن زمانست كه شمشیر ناتوانكشی را از غلاف درآورده پیاپی بر سرش نوازند. كنون شما ببینید كه آقای شاعر این زبونی و پستی را یك فلسفهی اخلاقی گردانیده و با یك زبان شیوایی بمردم یاد میدهد.
🔸🔸یك دسته مردم باشرافت و گردنفراز باید درست بوارونهی این دستور شاعر رفتار كنند. باین معنی كه كسی كه بستمگری برخاسته و چیرگی مینماید در برابرش ایستند و از مرگ نترسیده جلوگیری كنند. ولی چون افتاد و ناتوان گردید دیگر ناتوانكشی ننماید و از روی عدالت بمحاكمهاش كشند. اینست دستوری كه باید بمردم داد. شاعر وارونهی این را گفته و شما چون نیك اندیشید ، امروز انبوه ایرانیان به همان گفتهی شاعر رفتار میكنند. چیزی كه هست فرقی میانهی ناسزا و سزا نگزارده ، یك مردی را چه نیك باشد و چه بد ، همینكه چیره میبینند : بیكبار گردن میگزارند و بندهوار فرمانبری میكنند ، بیآنكه خود او بخواهد زبان بچاپلوسی باز میكنند. ولی همینكه او میافتد بیكبار برگشته نامردانه پردهدریها مینمایند.
چنانكه همین رفتار را با شاه گذشته [رضاشاه] كردند ، كه تا نیرومند و توانا بود آن ستایشگریها و فروتنیها مینمودند و همینكه در نتیجهی پیشامدهای شهریور ماه ناتوان گردید و برافتاد بیكبار زبانها به بدگویی و پردهدری باز گردید.
اساساً باید گفت : یك دسته از ایرانیان (بخصوص از همان طبقهی ادبا و فضلا) در این رفتار آزموده شدهاند كه بیآنكه خود متوجه باشند این رفتار از آنان سرمیزند. همچون رقاصان آزموده و كاركرده كه همینكه آواز موسیقی بلند شد بیآنكه خود توجه كنند و بیآنكه نیاز باندیشه و تصمیم باشد ، دستها و پاهاشان بحركت میآید و مطابق هوای موسیقی رقص میكنند. شاید یك رقاص در همانحال فكرش در جای دیگر است ، و با اینحال چون ورزیده است اعضایش حركات را بخوبی و درستی ادا میكند. ایرانیان بدبخت نیز از بس در این كار ورزیده گردیدهاند بیآنكه خود بفهمند بیاختیار این رفتار از آنان سرمیزند. یك كسی همینكه نیرومند گردید بی اختیار بسوی او میگرایند و در برابر دستورهایش ، چه نیك و چه بد ، جز گردنگزاری و فرمانبرداری نمینمایند. ولی همینكه از نیرو افتاد بیكبار میبینید قیافهها دیگر گردیده و لحنها عوض شده و از فردا همینكه بهمدیگر میرسند بیمقدمه چنین میگویند : «دیدی این ظالم چه كارها میكرد ، دیدی خدا چگونه انتقام گرفت؟».
(پرچم روزانه شمارهی 96)
🔶 یکی از اندیشههای خام (بخش 2 از 2)
جز زیان چه سودی دارد كه كسی باسواد گردد و در كتابها در یكجا بخواند :
«الاسماء تنزل من السماء» و در جای دیگر بیند : «برعكس نهند نام زنجی كافور»
در یكجا بخواند : «هر كسی آن دِرَوَد عاقبت كار كه كشت» و در جای دیگر بیند : «گر زمین را بآسمان دوزی ندهندت زیاده از روزی» ،
در یكجا بخواند : «قرار در كف آزادگان نگیرد مال» در جای دیگر بیند : «امروز كه داری اندیشهی فردا كن»؟!..
این گفتههای متناقض جز گیجسری چه نتیجه تواند داد؟!..
شما تنها این دو شعر را با خرد خود بداوری گزارید.
ناسزایی را چو بینی بختیار عاقلان تسلیم كردند اختیار
باش تا دستش ببندد روزگار پس بكام دوستان چشمش درآر
آیا این دستور با مردمی و گردنفرازی سازگار است؟!.. این خود شیوهی مردم زبون و پستنهاد است كه چون كسی را چیره دیدند در برابر او بخاموشی و فروتنی گرایند و بستمهایش گردن گزارند و چاپلوسی و ستایشگری كنند. ولی چون روزی رسید و او گرفتاری پیدا كرد آن زمانست كه شمشیر ناتوانكشی را از غلاف درآورده پیاپی بر سرش نوازند. كنون شما ببینید كه آقای شاعر این زبونی و پستی را یك فلسفهی اخلاقی گردانیده و با یك زبان شیوایی بمردم یاد میدهد.
🔸🔸یك دسته مردم باشرافت و گردنفراز باید درست بوارونهی این دستور شاعر رفتار كنند. باین معنی كه كسی كه بستمگری برخاسته و چیرگی مینماید در برابرش ایستند و از مرگ نترسیده جلوگیری كنند. ولی چون افتاد و ناتوان گردید دیگر ناتوانكشی ننماید و از روی عدالت بمحاكمهاش كشند. اینست دستوری كه باید بمردم داد. شاعر وارونهی این را گفته و شما چون نیك اندیشید ، امروز انبوه ایرانیان به همان گفتهی شاعر رفتار میكنند. چیزی كه هست فرقی میانهی ناسزا و سزا نگزارده ، یك مردی را چه نیك باشد و چه بد ، همینكه چیره میبینند : بیكبار گردن میگزارند و بندهوار فرمانبری میكنند ، بیآنكه خود او بخواهد زبان بچاپلوسی باز میكنند. ولی همینكه او میافتد بیكبار برگشته نامردانه پردهدریها مینمایند.
چنانكه همین رفتار را با شاه گذشته [رضاشاه] كردند ، كه تا نیرومند و توانا بود آن ستایشگریها و فروتنیها مینمودند و همینكه در نتیجهی پیشامدهای شهریور ماه ناتوان گردید و برافتاد بیكبار زبانها به بدگویی و پردهدری باز گردید.
اساساً باید گفت : یك دسته از ایرانیان (بخصوص از همان طبقهی ادبا و فضلا) در این رفتار آزموده شدهاند كه بیآنكه خود متوجه باشند این رفتار از آنان سرمیزند. همچون رقاصان آزموده و كاركرده كه همینكه آواز موسیقی بلند شد بیآنكه خود توجه كنند و بیآنكه نیاز باندیشه و تصمیم باشد ، دستها و پاهاشان بحركت میآید و مطابق هوای موسیقی رقص میكنند. شاید یك رقاص در همانحال فكرش در جای دیگر است ، و با اینحال چون ورزیده است اعضایش حركات را بخوبی و درستی ادا میكند. ایرانیان بدبخت نیز از بس در این كار ورزیده گردیدهاند بیآنكه خود بفهمند بیاختیار این رفتار از آنان سرمیزند. یك كسی همینكه نیرومند گردید بی اختیار بسوی او میگرایند و در برابر دستورهایش ، چه نیك و چه بد ، جز گردنگزاری و فرمانبرداری نمینمایند. ولی همینكه از نیرو افتاد بیكبار میبینید قیافهها دیگر گردیده و لحنها عوض شده و از فردا همینكه بهمدیگر میرسند بیمقدمه چنین میگویند : «دیدی این ظالم چه كارها میكرد ، دیدی خدا چگونه انتقام گرفت؟».
(پرچم روزانه شمارهی 96)
✴️ ورجاوندبنیاد
(بزبان عادی)
(بخش یکم : دربارهی جهان و انسان)
🔸تکهی 8
(بهر 3 از 3)
🔸مبارزه سزاوار انسان نیست.🔸
در جهان بیشتر مشقات از کشاکش و مبارزه بوجود میآید. این بلای مبارزه ، دشمن بزرگی برای انسانها است. باید کوشید و تا جایی که میشود آن را کمتر کرد.
انسانها برای چه مبارزه میکنند؟! برای چه از دست هم میکشند؟! مگر در روی زمین جا برای همگی نیست؟! مگر به همگی خوراک و پوشاک نمیرسد؟! چرا بجای آن به هم کمک نکنند؟! چرا با یکدیگر دلسوزی و خیرخواهی ننمایند؟!
آن سگها و گرگهایند که باید با مبارزه زندگی کنند. مبارزه و کشمکش سزاوار آدم نیست.
🔸🔸🔸
بماند آنکه دولتهای بزرگ اروپا ، با دلگرمی به اختراع جنگافزارهای جدید هر یکی بآرزوی جهانگیری افتادهاند ، و با یکدیگر بجنگهای نابود کننده میپردازند و هر چند سالی یک بار کشتارگاهها برپا میکنند که این خود شکل دیگری از همان مبارزه است و این نیز در سالهای اخیر بسیار شدیدتر شده.[1]
این وضع دنیاست که امروز میلیونها مردان و جوانان خون همدیگر را میریزند ، و دانشها بیشتر از هر کاری در راه ویرانی جهان و نابودی جهانیان بکار میرود ، و چون این جنگ جهانی پایان یابد ناچاری است که کشاکش گرسنگان و سیران ، میلیونرها و بیچیزها ، کارگران و کارفرمایان ، درخواهد گرفت. ما فراموش نکردهایم که در ده یا دوازده سال پیش گرسنگان در شهرهای اروپا به چه تظاهراتی دست میزدند. فراموش نکردهایم که در هر کشوری در یک طرف هزاران و صدهزاران مردم از گرسنگی میمردند و یا خود را میکشتند و در طرف دیگر خواربار از نداشتن خریدار بدریا ریخته میشد.[2]
کار بجایی رسیده که بسیاری از اروپاییان از دانشها (بلکه بگفتهی خودشان از تمدن) نفرت نموده آرزو میکنند که جهانیان بار دیگر به نادانی و بیتمدنی بازگردند.
ما میگوییم : اینها همه نتیجهی بلای مبارزهای است که در میان انسانها افتاده ، و چاره جز این نیست که کوشش کنیم و آن را از میان برداریم و یا هرچه بتوانیم کمتر کنیم.
آدمها برای چه با هم مبارزه میکنند؟! برای چه از دست هم میکِشند؟! مگر در روی زمین برای همه جا نیست؟! مگر خوراک و پوشاک به همگی نمیرسد؟! چرا بجای آن به هم کمک نکنند؟! چرا دلسوزی و خیرخواهی نکنند؟!
میگویند : مبارزه و کشاکش در ذات آدم گذاشته شده. میگویم : شما انسان را نشناختهاید. انسان اگر بر اثر گوهر جانی به مبارزه گرایش مییابد ، در برابر آن گوهر روانی را دارد که او را به دلسوزی و نیکخواهی تشویق میکند. قدر و بهای انسان با این گوهر است ، و زندگیش بیش از همه باید با این گوهر باشد. آن سگها و گرگها هستند که باید با مبارزه زندگی کنند. مبارزه سزاوار انسان نیست.
[1] : باید توجه داشت که نویسنده ، اینها را در زمانی نوشته (1943) که اروپا با راه انداختن دو جنگ جهانی ، خود و کشورهای دیگر جهان را به شدت ویران میکردند. ویرانیهای جنگ جهانی دوم یک سود داشت و آن اینکه اروپاییان دانستند که اگر جنگ سومی درگیرد ، ویرانیهای آن دهها برابر ویرانیهای این بوده و جبرانش دیگر بسیار سخت خواهد بود. عبرتی که آنها گرفتند برای آسایش خودشان بود. به این معنی که از دشمنی با یکدیگر دست کشیدند و به آشتی گرایش نشان دادند. حتی برای برپا کردن اتحادیهی اروپا دهها سال کوشش کردند.
ولی متأسفانه اثر آن عبرت دست کشیدن از طمع و خودخواهی و همچنین جنگ در سراسر جهان نبود. کارخانههای اسلحهسازیشان تعطیل نشد. تحقیقات برای ساخت اسلحهها و بمبهای خطرناک جدید متوقف نشد. دست از چنگ انداختن به دیگر کشورها نکشیدند. بجای آنکه با یکدیگر به جنگ پردازند تلاش کردند اسلحههای نوینشان را به کشورهای جهان سوم بفروشند و سودهای هنگفت ببرند. روشن است که نتیجهی چنان نیتی ، افروختن آتش جنگ در آن کشورها بود.
گذشته از کشاکشهای خونین فراوان میان اقوام و مردمان جهان سوم ، دهها جنگ بزرگ پس از جنگ جهانی دوم در جهان براه افتاده که جنگ هشت سالهی ایران و عراق یکی از آنهاست.
[2] : اشاره به سالهای بسیار تلخ «بحران بزرگ» در جهان بویژه در اروپا و آمریکاست که از 1929 شروع و تا جنگ جهانی دوم (1939) ادامه داشت. در آن سالها هنوز جنگی رخ نداده بدبختی در جهان بیداد میکرد. از یک طرف در همان اروپا و آمریکا مردم میلیون میلیون از گرسنگی میمردند و از طرف دیگر صدهزاران تُن قهوه را بدریا ریختند (در برزیل) و در استرالیا هزاران گوسفند را زنده آتش زدند.
(بزبان عادی)
(بخش یکم : دربارهی جهان و انسان)
🔸تکهی 8
(بهر 3 از 3)
🔸مبارزه سزاوار انسان نیست.🔸
در جهان بیشتر مشقات از کشاکش و مبارزه بوجود میآید. این بلای مبارزه ، دشمن بزرگی برای انسانها است. باید کوشید و تا جایی که میشود آن را کمتر کرد.
انسانها برای چه مبارزه میکنند؟! برای چه از دست هم میکشند؟! مگر در روی زمین جا برای همگی نیست؟! مگر به همگی خوراک و پوشاک نمیرسد؟! چرا بجای آن به هم کمک نکنند؟! چرا با یکدیگر دلسوزی و خیرخواهی ننمایند؟!
آن سگها و گرگهایند که باید با مبارزه زندگی کنند. مبارزه و کشمکش سزاوار آدم نیست.
🔸🔸🔸
بماند آنکه دولتهای بزرگ اروپا ، با دلگرمی به اختراع جنگافزارهای جدید هر یکی بآرزوی جهانگیری افتادهاند ، و با یکدیگر بجنگهای نابود کننده میپردازند و هر چند سالی یک بار کشتارگاهها برپا میکنند که این خود شکل دیگری از همان مبارزه است و این نیز در سالهای اخیر بسیار شدیدتر شده.[1]
این وضع دنیاست که امروز میلیونها مردان و جوانان خون همدیگر را میریزند ، و دانشها بیشتر از هر کاری در راه ویرانی جهان و نابودی جهانیان بکار میرود ، و چون این جنگ جهانی پایان یابد ناچاری است که کشاکش گرسنگان و سیران ، میلیونرها و بیچیزها ، کارگران و کارفرمایان ، درخواهد گرفت. ما فراموش نکردهایم که در ده یا دوازده سال پیش گرسنگان در شهرهای اروپا به چه تظاهراتی دست میزدند. فراموش نکردهایم که در هر کشوری در یک طرف هزاران و صدهزاران مردم از گرسنگی میمردند و یا خود را میکشتند و در طرف دیگر خواربار از نداشتن خریدار بدریا ریخته میشد.[2]
کار بجایی رسیده که بسیاری از اروپاییان از دانشها (بلکه بگفتهی خودشان از تمدن) نفرت نموده آرزو میکنند که جهانیان بار دیگر به نادانی و بیتمدنی بازگردند.
ما میگوییم : اینها همه نتیجهی بلای مبارزهای است که در میان انسانها افتاده ، و چاره جز این نیست که کوشش کنیم و آن را از میان برداریم و یا هرچه بتوانیم کمتر کنیم.
آدمها برای چه با هم مبارزه میکنند؟! برای چه از دست هم میکِشند؟! مگر در روی زمین برای همه جا نیست؟! مگر خوراک و پوشاک به همگی نمیرسد؟! چرا بجای آن به هم کمک نکنند؟! چرا دلسوزی و خیرخواهی نکنند؟!
میگویند : مبارزه و کشاکش در ذات آدم گذاشته شده. میگویم : شما انسان را نشناختهاید. انسان اگر بر اثر گوهر جانی به مبارزه گرایش مییابد ، در برابر آن گوهر روانی را دارد که او را به دلسوزی و نیکخواهی تشویق میکند. قدر و بهای انسان با این گوهر است ، و زندگیش بیش از همه باید با این گوهر باشد. آن سگها و گرگها هستند که باید با مبارزه زندگی کنند. مبارزه سزاوار انسان نیست.
[1] : باید توجه داشت که نویسنده ، اینها را در زمانی نوشته (1943) که اروپا با راه انداختن دو جنگ جهانی ، خود و کشورهای دیگر جهان را به شدت ویران میکردند. ویرانیهای جنگ جهانی دوم یک سود داشت و آن اینکه اروپاییان دانستند که اگر جنگ سومی درگیرد ، ویرانیهای آن دهها برابر ویرانیهای این بوده و جبرانش دیگر بسیار سخت خواهد بود. عبرتی که آنها گرفتند برای آسایش خودشان بود. به این معنی که از دشمنی با یکدیگر دست کشیدند و به آشتی گرایش نشان دادند. حتی برای برپا کردن اتحادیهی اروپا دهها سال کوشش کردند.
ولی متأسفانه اثر آن عبرت دست کشیدن از طمع و خودخواهی و همچنین جنگ در سراسر جهان نبود. کارخانههای اسلحهسازیشان تعطیل نشد. تحقیقات برای ساخت اسلحهها و بمبهای خطرناک جدید متوقف نشد. دست از چنگ انداختن به دیگر کشورها نکشیدند. بجای آنکه با یکدیگر به جنگ پردازند تلاش کردند اسلحههای نوینشان را به کشورهای جهان سوم بفروشند و سودهای هنگفت ببرند. روشن است که نتیجهی چنان نیتی ، افروختن آتش جنگ در آن کشورها بود.
گذشته از کشاکشهای خونین فراوان میان اقوام و مردمان جهان سوم ، دهها جنگ بزرگ پس از جنگ جهانی دوم در جهان براه افتاده که جنگ هشت سالهی ایران و عراق یکی از آنهاست.
[2] : اشاره به سالهای بسیار تلخ «بحران بزرگ» در جهان بویژه در اروپا و آمریکاست که از 1929 شروع و تا جنگ جهانی دوم (1939) ادامه داشت. در آن سالها هنوز جنگی رخ نداده بدبختی در جهان بیداد میکرد. از یک طرف در همان اروپا و آمریکا مردم میلیون میلیون از گرسنگی میمردند و از طرف دیگر صدهزاران تُن قهوه را بدریا ریختند (در برزیل) و در استرالیا هزاران گوسفند را زنده آتش زدند.
🔶 سرنوشت ایران چه خواهد بود؟ (احمد کسروی)
🔸 ٢ـ حزب توده : (تکهی 8)
اگر رضاشاه افزار دست انگلیسها بوده پس چرا برای ایران آرتش تهیه کرد؟!.. چرا ایلات را بتحت اقتدار دولت درآورد؟!.. چرا زنها را از چادر و چاقچور بیرون کشید؟!.. چرا از قمهزنی و زنجیرزنی و دیگر رسواییها جلو گرفت؟!..
شما از یکسو میگویید انگلیسها طرفدار ارتجاعند و از یکسو رضاشاه را که کارهایش بضد ارتجاع بوده آلت دست انگلیسها میخوانید. من نمیدانم این دو سخن باهم چگونه سازگار است؟!.
میدانم خواهند گفت : از رضاشاه دفاع میکند. ولی چنین نیست. رضاشاه اگر دفاع لازم داشته پسرش شاه ایرانست. ایشان بهتر میتوانند دفاع از پدرشان کنند.
من از حقیقت دفاع میکنم ، از تاریخ ایران دفاع میکنم. در این چند سال تاریخ هم لگدمال شد و راهش گم گردید. من عادت نکردهام سخنی را بر خلاف حقیقت بشنوم و بدفاع قادر باشم و خودداری نشان دهم.
من از رضاشاه جز زیان و گزند ندیدم. از این شاه جانشینش هم کمترین نیکی ندیدهام و اگر بگویم بدی هم دیدهام دور نرفتهام. این دلیل حقیقتپرستی منست که از کسانی که بدی دیدهام هواداری نشان میدهم و از گفتن حقایق بازنمیایستم.
رشته را از دست ندهیم. چنانکه گفتم این دو اشتباه در ایران ریشه دوانیده : یکی اینکه ایرانیان قادر نیستند خودشان خود را راه برند. دیگری آنکه همهی کارهای ایران را انگلیسها میکنند. اینها باعث شده که در این کشور تمایل بدولت شوروی بیشتر گردیده.
ولی باز باید گفت : اینها اشتباه است. جهت ندارد ایرانیان خودشان خود را راه نتوانند برد. اینها چه چیزشان از دیگران کمتر است؟!.. اگر گرفتاریهایی هست باید بچارهی آنها کوشید. دربارهی دخالت انگلیسها نیز مبالغه میشود. قضیه بیش از آن نیست که بیشتری از وزرای ایران از سستنهادی پیروی از نظر آنها میکنند. بر فرض که انگلیسها چیزهایی دربارهی ما میخواهند ، ما هنگامی که گردن نگزاریم و زیر بار تحمیل نرویم قضیه پایان پذیرفته.
اینها ایرادهاییست که بحزب توده از نظر تشکیل و مرام وارد است. اما از نظر عمل ، بدیهیست که اقدام و رفتار تابع اندیشه و مرام است.
ما دیدیم از هنگامی که آقا سید ضیاء از فلسطین آمد این دو دسته باهم کشاکش آغازیدند. دو سال و نیم چند روزنامه از آن سو و چند روزنامه از این سو باهم نبرد کردند. هزارها تُن کاغذ سیاه کردند ، سخنان زشت بهم نوشتند ، توهینهای بسیار کردند ، سرانجام نتیجه اینست که کشور را میدان جنگ و خونریزی ساختهاند.
آدم وقتی که فکر میکند آیا کشاکش بر سر چه بوده نمیتواند بخود پاسخ درستی بدهد. وقتی که بجستجو میپردازد میبیند تنها دو موضوع در روزنامههای توده انعکاس یافته :
یکی آنکه آقا سید ضیاء مرتجع است. میگویم : بسیار خوب ، ولی شما که با ارتجاع مبارزه ندارید. آنگاه دربارهی ارتجاع اینهمه هایهوی چیست؟!.. میتوانستید شما هم یک دفترچه در برابر «شعائر ملی» آقا سید ضیاء بنویسید و انتشار دهید و اثر آن را از میان برید.
دیگری آنکه آقا سید ضیاء هوادار سیاست یکطرفه است. میگویم : بسیار خوب. ولی چنانکه هواداری از سیاست یکطرفه غلط است ، هواداری از سیاست دوطرفه نیز غلط است. ایرانیان باید در اندیشهی خود باشند. مال متوفی نیست که بر سر تقسیم آن کشاکش باشد.
ظاهر قضیه اینست که کشاکش بر سر منافع انگلیس و روس است. آقا سید ضیاء کارکن انگلیس میباشد و حزب توده کارکن روس ، عقیدهی اکثر مردم نیز بر اینست. اکثر مردم این کشاکش را جز بر سر منافع دیگران نمیدانند.
ولی چون میاندیشم و درمیان حزب توده آن جوانان بافهم و حساس را بجلو چشم میآورم ، میبینم این راست نیست. ناچار میشوم بگویم اشتباه درمیانست. جوانان ایرانی نمیتوانند کشور را با این حال بدبختی ببینند و چاره را هم در تمایل بدولت شوروی میپندارند ، و این تمایلست که آنها را تا باینجا میرساند.
به هر حال در این گرفتاری که برای ایران پیش آمده چه حزب توده و چه آقا سید ضیاء و همدستان او مسئولیت عمده را دارند.
.
🔸 ٢ـ حزب توده : (تکهی 8)
اگر رضاشاه افزار دست انگلیسها بوده پس چرا برای ایران آرتش تهیه کرد؟!.. چرا ایلات را بتحت اقتدار دولت درآورد؟!.. چرا زنها را از چادر و چاقچور بیرون کشید؟!.. چرا از قمهزنی و زنجیرزنی و دیگر رسواییها جلو گرفت؟!..
شما از یکسو میگویید انگلیسها طرفدار ارتجاعند و از یکسو رضاشاه را که کارهایش بضد ارتجاع بوده آلت دست انگلیسها میخوانید. من نمیدانم این دو سخن باهم چگونه سازگار است؟!.
میدانم خواهند گفت : از رضاشاه دفاع میکند. ولی چنین نیست. رضاشاه اگر دفاع لازم داشته پسرش شاه ایرانست. ایشان بهتر میتوانند دفاع از پدرشان کنند.
من از حقیقت دفاع میکنم ، از تاریخ ایران دفاع میکنم. در این چند سال تاریخ هم لگدمال شد و راهش گم گردید. من عادت نکردهام سخنی را بر خلاف حقیقت بشنوم و بدفاع قادر باشم و خودداری نشان دهم.
من از رضاشاه جز زیان و گزند ندیدم. از این شاه جانشینش هم کمترین نیکی ندیدهام و اگر بگویم بدی هم دیدهام دور نرفتهام. این دلیل حقیقتپرستی منست که از کسانی که بدی دیدهام هواداری نشان میدهم و از گفتن حقایق بازنمیایستم.
رشته را از دست ندهیم. چنانکه گفتم این دو اشتباه در ایران ریشه دوانیده : یکی اینکه ایرانیان قادر نیستند خودشان خود را راه برند. دیگری آنکه همهی کارهای ایران را انگلیسها میکنند. اینها باعث شده که در این کشور تمایل بدولت شوروی بیشتر گردیده.
ولی باز باید گفت : اینها اشتباه است. جهت ندارد ایرانیان خودشان خود را راه نتوانند برد. اینها چه چیزشان از دیگران کمتر است؟!.. اگر گرفتاریهایی هست باید بچارهی آنها کوشید. دربارهی دخالت انگلیسها نیز مبالغه میشود. قضیه بیش از آن نیست که بیشتری از وزرای ایران از سستنهادی پیروی از نظر آنها میکنند. بر فرض که انگلیسها چیزهایی دربارهی ما میخواهند ، ما هنگامی که گردن نگزاریم و زیر بار تحمیل نرویم قضیه پایان پذیرفته.
اینها ایرادهاییست که بحزب توده از نظر تشکیل و مرام وارد است. اما از نظر عمل ، بدیهیست که اقدام و رفتار تابع اندیشه و مرام است.
ما دیدیم از هنگامی که آقا سید ضیاء از فلسطین آمد این دو دسته باهم کشاکش آغازیدند. دو سال و نیم چند روزنامه از آن سو و چند روزنامه از این سو باهم نبرد کردند. هزارها تُن کاغذ سیاه کردند ، سخنان زشت بهم نوشتند ، توهینهای بسیار کردند ، سرانجام نتیجه اینست که کشور را میدان جنگ و خونریزی ساختهاند.
آدم وقتی که فکر میکند آیا کشاکش بر سر چه بوده نمیتواند بخود پاسخ درستی بدهد. وقتی که بجستجو میپردازد میبیند تنها دو موضوع در روزنامههای توده انعکاس یافته :
یکی آنکه آقا سید ضیاء مرتجع است. میگویم : بسیار خوب ، ولی شما که با ارتجاع مبارزه ندارید. آنگاه دربارهی ارتجاع اینهمه هایهوی چیست؟!.. میتوانستید شما هم یک دفترچه در برابر «شعائر ملی» آقا سید ضیاء بنویسید و انتشار دهید و اثر آن را از میان برید.
دیگری آنکه آقا سید ضیاء هوادار سیاست یکطرفه است. میگویم : بسیار خوب. ولی چنانکه هواداری از سیاست یکطرفه غلط است ، هواداری از سیاست دوطرفه نیز غلط است. ایرانیان باید در اندیشهی خود باشند. مال متوفی نیست که بر سر تقسیم آن کشاکش باشد.
ظاهر قضیه اینست که کشاکش بر سر منافع انگلیس و روس است. آقا سید ضیاء کارکن انگلیس میباشد و حزب توده کارکن روس ، عقیدهی اکثر مردم نیز بر اینست. اکثر مردم این کشاکش را جز بر سر منافع دیگران نمیدانند.
ولی چون میاندیشم و درمیان حزب توده آن جوانان بافهم و حساس را بجلو چشم میآورم ، میبینم این راست نیست. ناچار میشوم بگویم اشتباه درمیانست. جوانان ایرانی نمیتوانند کشور را با این حال بدبختی ببینند و چاره را هم در تمایل بدولت شوروی میپندارند ، و این تمایلست که آنها را تا باینجا میرساند.
به هر حال در این گرفتاری که برای ایران پیش آمده چه حزب توده و چه آقا سید ضیاء و همدستان او مسئولیت عمده را دارند.
.
✴️ حقایق زندگی (تکهی سیوچهارم)
🔶 چرا بجای سود زیان میبینیم؟..(بخش 1 از 3)
از سال 1305[قمری] كه حاجیمیرزاحسن رشدیه نخستین دبستان (یا مدرسهی جدید) را در تبریز بنیاد نهاد ، تا امروز كه پنجاهوشش سال میگذرد در ایران در راه معارف (یا فرهنگ) كوششهای بسیاری رفته است. از همان هنگام عقیدهی علاقهمندان بكشور و توده این بود كه باید مردم را باسواد گردانید ، و اینست هر یكی باندازهی تواناییش در این راه میكوشیده.
یكی از پیشگامان در این راه شادروان امینالدوله بوده. زیرا چون در همان زمانها بوالیگری تبریز آمد ، حاجیمیرزاحسن از دست ملایان و طلبهها آزار بسیار دیده و پس از چند سال كوشش دبستان را رها كرده بمصر رفته بود ، امینالدوله با تلگراف او را به تبریز خواست و دوباره با دست او دبستانی بنیاد نهاد كه بشاگردان رخت و نهار نیز داده میشد. سپس چون ناصرالدینشاه كشته شد و پسرش مظفرالدینشاه بجای او نشست و پس از چند ماهی امینالدوله را برای صدراعظمی بتهران خواست امینالدوله حاجیمیرزاحسن را با خود همراه آورد و در تهران نیز یك دبستان بزرگی كه با پول او اداره میشد بنیاد گزاشت.
یكی دیگر شادروان شیخهادی نجمآبادی بود. این مرد دلآگاه بدشمنیها كه ملایان سالوس با دبستانها مینمودند پروا نكرده پشتیبانی از آنها نشان میداد و از اینرو چون امینالدوله معزول شد و از تهران بیرون میرفت نگهداری دبستانها را باو سپرد و آقاشیخهادی آنچه نگهداری و پشتیبانی بود دریغ نگفت.
دیگری شادروان طباطبایی بود كه در تهران دبستان اسلام را بنیاد نهاد. دیگری لقمانالممالك بود كه در تبریز مدرسهی لقمانیه را (كه گویا بجای دارالفنون تهران بود) تأسیس كرد. بسیاری از حكمرانان و توانگران هر كسی در شهری كه بود یك دبستانی بنیاد میكرد.
اینها پیش از مشروطه بود. پس از مشروطه این كوششها بسیار بیشتر و میدان آن بسیار وسیعتر گردید. آزادیخواهان در همه جا دبستانها بنیاد میگزاردند و مردم را بفرستادن بچههای خود برمیانگیختند. در روزنامهها پیاپی گفتارها در تشویق مردم نوشته میشد ، هر سال بهنگام آزمایش (امتحان) در دبستانها جشن میگرفتند و شادی و امیدواری بسیار مینمودند. علاقهمندی ایرانیان باین دبستانها بجایی رسید كه برخی روزنامههای قفقاز بزبان آمده و این رفتار را بایرانیان ایراد گرفتند.
آن روز دولت دخالت در این كارها نداشت. خود مردم خرج دبستانها را میدادند. در هر شهری توانگران پول گرد آورده و دررفت[= هزینه] مدرسهها را میپرداختند ، و چون چنین میدانستند كه جوانانی كه از آنها بیرون آیند یك جنس دیگری از مردم خواهند بود و ایران با دست آنان بهشت برین خواهد گردید ، با شوق و دلخواه پول در این راه میدادند. نویسنده بارها از كسانی شنیدهام كه میگفتند : «كی خواهد رسید آن روزی كه اینها از مدرسه بیرون آیند و كارها را بدست گیرند؟!..»
پس از آن زمان هم دولت رشتهی دبستانها و دبیرستانها را بدست گرفته و سالانه پولهای هنگفتی در این راه خرج كرده. امروز ما اگر نگاه كنیم دبستان و دبیرستان و دانشكده و دانشسرا و كلاسهای اكابر و از اینگونه بسیار داریم. رویهمرفته در این پنجاهوشش سال كوششهای بسیار كردهایم. ولی باید دید آیا نتیجهای بدست آمده یا نه؟!.. آیا آن امیدی كه بجوانان درسخوانده بسته میشد جای خود را گرفته یا نه؟..
جای انكار نیست كه برخی سودهایی بدست آمده و امروز جوانان صد دانش و آگاهی دارند كه پیران در آن زمان نداشتند. اینها را پوشیده نتوان داشت. ولی اگر از نظر عزم و اراده و اخلاق ستوده و جانفشانی نگاه كنیم ، از دبستانها نه تنها نتیجهی مطلوبه بدست نیامده عكس آن نتیجه روی داده. زیرا این نیز
🔸جای انكار نیست كه بیشتر جوانان درسخواندهی امروز از عزم و اراده بیبهره و از اخلاق ستوده و جانفشانی بسیار دور میباشند.
بلكه چنانكه بارها گفتیم و دلیل آوردیم ، جوانان روستایی بیدانش و ناآگاه باینان برتری دارند و در آزمایشها همیشه پیش میافتند. (چنانكه در پیشامد شهریور ماه بار دیگر این آزمایش تكرار یافت).
🔶 چرا بجای سود زیان میبینیم؟..(بخش 1 از 3)
از سال 1305[قمری] كه حاجیمیرزاحسن رشدیه نخستین دبستان (یا مدرسهی جدید) را در تبریز بنیاد نهاد ، تا امروز كه پنجاهوشش سال میگذرد در ایران در راه معارف (یا فرهنگ) كوششهای بسیاری رفته است. از همان هنگام عقیدهی علاقهمندان بكشور و توده این بود كه باید مردم را باسواد گردانید ، و اینست هر یكی باندازهی تواناییش در این راه میكوشیده.
یكی از پیشگامان در این راه شادروان امینالدوله بوده. زیرا چون در همان زمانها بوالیگری تبریز آمد ، حاجیمیرزاحسن از دست ملایان و طلبهها آزار بسیار دیده و پس از چند سال كوشش دبستان را رها كرده بمصر رفته بود ، امینالدوله با تلگراف او را به تبریز خواست و دوباره با دست او دبستانی بنیاد نهاد كه بشاگردان رخت و نهار نیز داده میشد. سپس چون ناصرالدینشاه كشته شد و پسرش مظفرالدینشاه بجای او نشست و پس از چند ماهی امینالدوله را برای صدراعظمی بتهران خواست امینالدوله حاجیمیرزاحسن را با خود همراه آورد و در تهران نیز یك دبستان بزرگی كه با پول او اداره میشد بنیاد گزاشت.
یكی دیگر شادروان شیخهادی نجمآبادی بود. این مرد دلآگاه بدشمنیها كه ملایان سالوس با دبستانها مینمودند پروا نكرده پشتیبانی از آنها نشان میداد و از اینرو چون امینالدوله معزول شد و از تهران بیرون میرفت نگهداری دبستانها را باو سپرد و آقاشیخهادی آنچه نگهداری و پشتیبانی بود دریغ نگفت.
دیگری شادروان طباطبایی بود كه در تهران دبستان اسلام را بنیاد نهاد. دیگری لقمانالممالك بود كه در تبریز مدرسهی لقمانیه را (كه گویا بجای دارالفنون تهران بود) تأسیس كرد. بسیاری از حكمرانان و توانگران هر كسی در شهری كه بود یك دبستانی بنیاد میكرد.
اینها پیش از مشروطه بود. پس از مشروطه این كوششها بسیار بیشتر و میدان آن بسیار وسیعتر گردید. آزادیخواهان در همه جا دبستانها بنیاد میگزاردند و مردم را بفرستادن بچههای خود برمیانگیختند. در روزنامهها پیاپی گفتارها در تشویق مردم نوشته میشد ، هر سال بهنگام آزمایش (امتحان) در دبستانها جشن میگرفتند و شادی و امیدواری بسیار مینمودند. علاقهمندی ایرانیان باین دبستانها بجایی رسید كه برخی روزنامههای قفقاز بزبان آمده و این رفتار را بایرانیان ایراد گرفتند.
آن روز دولت دخالت در این كارها نداشت. خود مردم خرج دبستانها را میدادند. در هر شهری توانگران پول گرد آورده و دررفت[= هزینه] مدرسهها را میپرداختند ، و چون چنین میدانستند كه جوانانی كه از آنها بیرون آیند یك جنس دیگری از مردم خواهند بود و ایران با دست آنان بهشت برین خواهد گردید ، با شوق و دلخواه پول در این راه میدادند. نویسنده بارها از كسانی شنیدهام كه میگفتند : «كی خواهد رسید آن روزی كه اینها از مدرسه بیرون آیند و كارها را بدست گیرند؟!..»
پس از آن زمان هم دولت رشتهی دبستانها و دبیرستانها را بدست گرفته و سالانه پولهای هنگفتی در این راه خرج كرده. امروز ما اگر نگاه كنیم دبستان و دبیرستان و دانشكده و دانشسرا و كلاسهای اكابر و از اینگونه بسیار داریم. رویهمرفته در این پنجاهوشش سال كوششهای بسیار كردهایم. ولی باید دید آیا نتیجهای بدست آمده یا نه؟!.. آیا آن امیدی كه بجوانان درسخوانده بسته میشد جای خود را گرفته یا نه؟..
جای انكار نیست كه برخی سودهایی بدست آمده و امروز جوانان صد دانش و آگاهی دارند كه پیران در آن زمان نداشتند. اینها را پوشیده نتوان داشت. ولی اگر از نظر عزم و اراده و اخلاق ستوده و جانفشانی نگاه كنیم ، از دبستانها نه تنها نتیجهی مطلوبه بدست نیامده عكس آن نتیجه روی داده. زیرا این نیز
🔸جای انكار نیست كه بیشتر جوانان درسخواندهی امروز از عزم و اراده بیبهره و از اخلاق ستوده و جانفشانی بسیار دور میباشند.
بلكه چنانكه بارها گفتیم و دلیل آوردیم ، جوانان روستایی بیدانش و ناآگاه باینان برتری دارند و در آزمایشها همیشه پیش میافتند. (چنانكه در پیشامد شهریور ماه بار دیگر این آزمایش تكرار یافت).
✴️ ورجاوندبنیاد
(بزبان عادی)
(بخش یکم : دربارهی جهان و انسان)
🔸تکهی 9
(بهر 1 از 2)
🔸آرامش دل و آسایش هر فرد جز در سایهی آرامش و آسایش همگان ممکن نیست.🔸
یک ملتی که در یک جا زندگی میکنند برای اینست که دست یکدیگر را بگیرند و در تهیهی نیازمندیهای زندگی به هم کمک کنند. نه برای آنکه حرص و طمع و خودخواهی بکار اندازند و با کشاکش زندگی را به هم تلخ کنند. دوباره میگویم : نه نیازی به کشاکش هست و نه آن سزاوار انسان است.
در یک ملت هر کسی باید نه تنها ملاحظهی خود را ، بلکه ملاحظهی دیگران را نیز داشته باشد ، و در هر کاری که میکند منافع عمومی را در نظر بگیرد. منافع خود او نیز در همینست. زیرا هدف زندگی آرامش دل و آسایش است ، و آرامش و آسایش هر کسی جز در سایهی آرامش و آسایش همگان ممکن نیست.
یک ملت مانند یک خانواده و سرزمینی که در آن زندگی میکنند مانند خانه است. این سرزمین هرچه آبادتر و باردهتر ، بهرهی آنها از زندگی بیشتر. همه باید یکدل و یکدست به آبادی و باردهی سرزمین خود بکوشند. همه باید مقید به آسایش ملت باشند.
🔸🔸🔸
یک ملت که در یک جا زندگی میکنند برای آنست که دست یکدیگر را بگیرند و توانا و ناتوان هر یک به سهم خود در تدارک مایحتاج زندگی به هم کمک کنند ، برای آن نیست که طمع و خودخواهی و سایر خصلتهای جانوری را بکار اندازند و با کشاکش زندگی را به هم تلخ سازند. انسانها در زندگی به همدستی نیازمندند و این با هم زندگی کردن برای همدستی است نه برای کشاکش و از پا انداختن یکدیگر. کشاکش دشواریهای زندگی را چند برابر بیشتر میکند.
آدمیان یک وظیفهی مقدسی (از جانب خدا) بگردن میدارند. باید روی زمین را آباد کنند ، شهرها برپا کنند ، راهها بسازند ، کشتزارها بوجود آورند ، حیوانات مفید را بپرورند ، با بدیها و بیماریها مبارزه کنند. باید دست به هم داده باین کارها بکوشند ، نه اینکه با یکدیگر کشاکش کنند. دوباره میگویم : نه نیازی بکشاکش هست و نه آن سزاوار است. کشاکش همانست که در سگها و گربهها میبینید و آن طور رو ترش میکنید.
در یک ملت هر کس باید نه تنها ملاحظهی خود بلکه ملاحظهی دیگران را نیز کند ، و چون یک فرد از اجتماع است خود را مسئول راه افتادن چرخ زندگانی اجتماعی دانسته ، در هر کاری که میکند منافع عمومی را در نظر بگیرد. سود خود او نیز در اینست. زیرا هدف زندگانی آسایش و رفاه است و آسایش و رفاه یک فرد جز در سایهی آسایش و رفاه همگان ممکن نیست.
امروز بسیاری از مردم اینها را نمیدانند و از روزی که پا بمیدان زندگی گذاشتهاند زندگی اجتماعی را میدانی برای بکار بردن حرص و طمع و هوس و خودخواهی تصور میکنند و به تکاپو افتاده بجمعآوری پول و ثروت مشغول میشوند و به ضعیفترها زور میگویند بیآنکه خود را گناهکار بشمارند. اگر شما ایرادی بگیرید با یک تعجب پاسخ میدهند : «چه کار کردهایم؟! کار میکنیم و زندگی بسر میبریم». یا دست بدامن تعلیمات مذاهب خود زده چنین میگویند : «ما که از دستور خدا بیرون نرفتهایم ، کار میکنیم و روزی میخوریم». یا خطای فلسفهی مادّی را عنوان گرفته پاسخ میدهند : «زندگی جنگ است همه میکوشند ما هم میکوشیم». اینان وظیفهای برای خود جز کوشیدن و پول بدست آوردن و با خانوادهی خود خوش زیستن نمیدانند و از حقایق زندگی بسیار دورند.
عجیبتر آنکه همین افراد چون زیان یا خسارتی از کسی ببینند به گله و ناله میپردازند ، و این را درنمییابند که اگر قرار است هر کسی در زندگی تنها ملاحظهی خودش را بکند و جز درپی منافع شخصی خودش نباشد ، چه جای این گله و ناله است؟! هیچ نمیگویند : کسی که به من خسارت زده ، او هم ، مانند من ، تنها بفکر سود خود بوده.
اگر شما میخواهید که از دیگران زیان و خسارت نیابید راهش آنست که چه شما و چه دیگران ، هر کسی در کارهای خود منافع عمومی را در نظر گرفته و آسایش خود را در آسایش دیگران بداند. اینکه شما جز ملاحظهی خود را نکنید ولی دیگران ملاحظهی شما را بکنند یک آرزوی بسیار بیجایی است.
👇
(بزبان عادی)
(بخش یکم : دربارهی جهان و انسان)
🔸تکهی 9
(بهر 1 از 2)
🔸آرامش دل و آسایش هر فرد جز در سایهی آرامش و آسایش همگان ممکن نیست.🔸
یک ملتی که در یک جا زندگی میکنند برای اینست که دست یکدیگر را بگیرند و در تهیهی نیازمندیهای زندگی به هم کمک کنند. نه برای آنکه حرص و طمع و خودخواهی بکار اندازند و با کشاکش زندگی را به هم تلخ کنند. دوباره میگویم : نه نیازی به کشاکش هست و نه آن سزاوار انسان است.
در یک ملت هر کسی باید نه تنها ملاحظهی خود را ، بلکه ملاحظهی دیگران را نیز داشته باشد ، و در هر کاری که میکند منافع عمومی را در نظر بگیرد. منافع خود او نیز در همینست. زیرا هدف زندگی آرامش دل و آسایش است ، و آرامش و آسایش هر کسی جز در سایهی آرامش و آسایش همگان ممکن نیست.
یک ملت مانند یک خانواده و سرزمینی که در آن زندگی میکنند مانند خانه است. این سرزمین هرچه آبادتر و باردهتر ، بهرهی آنها از زندگی بیشتر. همه باید یکدل و یکدست به آبادی و باردهی سرزمین خود بکوشند. همه باید مقید به آسایش ملت باشند.
🔸🔸🔸
یک ملت که در یک جا زندگی میکنند برای آنست که دست یکدیگر را بگیرند و توانا و ناتوان هر یک به سهم خود در تدارک مایحتاج زندگی به هم کمک کنند ، برای آن نیست که طمع و خودخواهی و سایر خصلتهای جانوری را بکار اندازند و با کشاکش زندگی را به هم تلخ سازند. انسانها در زندگی به همدستی نیازمندند و این با هم زندگی کردن برای همدستی است نه برای کشاکش و از پا انداختن یکدیگر. کشاکش دشواریهای زندگی را چند برابر بیشتر میکند.
آدمیان یک وظیفهی مقدسی (از جانب خدا) بگردن میدارند. باید روی زمین را آباد کنند ، شهرها برپا کنند ، راهها بسازند ، کشتزارها بوجود آورند ، حیوانات مفید را بپرورند ، با بدیها و بیماریها مبارزه کنند. باید دست به هم داده باین کارها بکوشند ، نه اینکه با یکدیگر کشاکش کنند. دوباره میگویم : نه نیازی بکشاکش هست و نه آن سزاوار است. کشاکش همانست که در سگها و گربهها میبینید و آن طور رو ترش میکنید.
در یک ملت هر کس باید نه تنها ملاحظهی خود بلکه ملاحظهی دیگران را نیز کند ، و چون یک فرد از اجتماع است خود را مسئول راه افتادن چرخ زندگانی اجتماعی دانسته ، در هر کاری که میکند منافع عمومی را در نظر بگیرد. سود خود او نیز در اینست. زیرا هدف زندگانی آسایش و رفاه است و آسایش و رفاه یک فرد جز در سایهی آسایش و رفاه همگان ممکن نیست.
امروز بسیاری از مردم اینها را نمیدانند و از روزی که پا بمیدان زندگی گذاشتهاند زندگی اجتماعی را میدانی برای بکار بردن حرص و طمع و هوس و خودخواهی تصور میکنند و به تکاپو افتاده بجمعآوری پول و ثروت مشغول میشوند و به ضعیفترها زور میگویند بیآنکه خود را گناهکار بشمارند. اگر شما ایرادی بگیرید با یک تعجب پاسخ میدهند : «چه کار کردهایم؟! کار میکنیم و زندگی بسر میبریم». یا دست بدامن تعلیمات مذاهب خود زده چنین میگویند : «ما که از دستور خدا بیرون نرفتهایم ، کار میکنیم و روزی میخوریم». یا خطای فلسفهی مادّی را عنوان گرفته پاسخ میدهند : «زندگی جنگ است همه میکوشند ما هم میکوشیم». اینان وظیفهای برای خود جز کوشیدن و پول بدست آوردن و با خانوادهی خود خوش زیستن نمیدانند و از حقایق زندگی بسیار دورند.
عجیبتر آنکه همین افراد چون زیان یا خسارتی از کسی ببینند به گله و ناله میپردازند ، و این را درنمییابند که اگر قرار است هر کسی در زندگی تنها ملاحظهی خودش را بکند و جز درپی منافع شخصی خودش نباشد ، چه جای این گله و ناله است؟! هیچ نمیگویند : کسی که به من خسارت زده ، او هم ، مانند من ، تنها بفکر سود خود بوده.
اگر شما میخواهید که از دیگران زیان و خسارت نیابید راهش آنست که چه شما و چه دیگران ، هر کسی در کارهای خود منافع عمومی را در نظر گرفته و آسایش خود را در آسایش دیگران بداند. اینکه شما جز ملاحظهی خود را نکنید ولی دیگران ملاحظهی شما را بکنند یک آرزوی بسیار بیجایی است.
👇
آن بازرگانی که داد و ستد را جز برای پول درآوردن نمیداند و خود را مجاز میداند که کالا را احتکار کرده به بهای بسیار گرانی بفروشد ، چه گله خواهد داشت از اینکه یک پزشک نیز پزشکی را جز وسیلهای برای اندوختن ثروت نشناسد و بالا سر بیماران بجای آنکه در فکر بهبود آنان باشد و به درمانهای مؤثرتر بپردازد ، بفکر سود خود بوده طالب طول کشیدن هرچه بیشتر بیماری باشد؟!.. چه گله خواهد داشت از اینکه یک بنّایی نیز حرفهی خود را جز وسیلهی سودجویی نشمارد و چون خانه برای کسی ساخت بجای آنکه باستحکام آن کوشش کند سود خود را بدیده گرفته تا بتواند سست بسازد؟! بلکه چه گله خواهد داشت اگر دزدی شبانه بخانهاش بیاید و اموالش را ببرد ، یا راهزنی در بزرگراه جلوش را بگیرد و لختش کند؟!.. اگر زندگی برای بکار انداختن حرص و طمع و خودخواهی است اینها هیچ یکی نامشروع نخواهد بود.
.
.
🔸 به مناسبت «روز بزرگداشت» سعدی
کوشاد تلگرام : چنانکه بارها گفتهایم در تاریخ ما دورههای تاریک و زبونی نیز بوده. این را ما دورهی بدآموزیهای مغول مینامیم. شرقشناسان که دشمنان شرقند در کشورهای شرقی جستجو کرده و این دورههای تاریکی را در هر تودهای یافته از هر راهی کوشیدهاند هرچه اندیشهی پست و پندارهای گیجکننده از آن زمان بازمانده درمیان آن تودهها برواجش بکوشند. پیداست آنها همدستانی هم در آن تودهها داشتهاند که در این سیاهکاری به آنها یاوریها نمودهاند.
این دورهی زبونی و فرومایگی اندیشه و خردها از سلجوقیان آغاز شده ولی در زمان مغول و پس از آن به پستترین درجهی خود رسیده. اینست آنها نیز کوشیدهاند هرچه را یادگار آن دوره است باشکوهتر و پر مغزتر و والاتر جلوه دهند. برای این کار با یاری همدستان خود کوششهای فراوان بکار بردهاند که بارها از آنها سخن بمیان آوردهایم.
یکی از آن کوششها ، بزرگ و دانشمند و آموزگار دانا نشان دادن مردان پست و بیفرهنگ آن دوره میباشد. از آن جمله شاعران میباشند که دیوانهاشان را قرآن فارسی لقب دادهاند و شعرهاشان را «نغمهی فرشتگان» و «وحی آسمانی» خوانده با اینگونه گزافهگوییها تودهی ایرانی را فریفتهاند.
و با چنین فریبی که باید آن را مخدری دانست تودهی فریبخوار را به سستی و بیغیرتی کشانیدهاند.
از میان دستگاههای اندیشهای بیش از همه به استواری و رواج هرچه بیشتر صوفیگری و خراباتیگری و جبریگری و از میان شاعران بیش از همه به بزرگ وانمودن این چهار تن : خیام و سعدی و مولوی و حافظ کوشیدهاند.
چون امروز را نیز بنام «بزرگداشت سعدی» نام گزارده و میکوشند به هیاهوهای فریبکارانهی خود شکوه بیشتر دهند ما میخواهیم سعدی را بهتر بشناسیم تا نقشههای آنان را بهم زنیم.
گفتار زیر برای چنان خواستی آماده شده است.
👇👇
کوشاد تلگرام : چنانکه بارها گفتهایم در تاریخ ما دورههای تاریک و زبونی نیز بوده. این را ما دورهی بدآموزیهای مغول مینامیم. شرقشناسان که دشمنان شرقند در کشورهای شرقی جستجو کرده و این دورههای تاریکی را در هر تودهای یافته از هر راهی کوشیدهاند هرچه اندیشهی پست و پندارهای گیجکننده از آن زمان بازمانده درمیان آن تودهها برواجش بکوشند. پیداست آنها همدستانی هم در آن تودهها داشتهاند که در این سیاهکاری به آنها یاوریها نمودهاند.
این دورهی زبونی و فرومایگی اندیشه و خردها از سلجوقیان آغاز شده ولی در زمان مغول و پس از آن به پستترین درجهی خود رسیده. اینست آنها نیز کوشیدهاند هرچه را یادگار آن دوره است باشکوهتر و پر مغزتر و والاتر جلوه دهند. برای این کار با یاری همدستان خود کوششهای فراوان بکار بردهاند که بارها از آنها سخن بمیان آوردهایم.
یکی از آن کوششها ، بزرگ و دانشمند و آموزگار دانا نشان دادن مردان پست و بیفرهنگ آن دوره میباشد. از آن جمله شاعران میباشند که دیوانهاشان را قرآن فارسی لقب دادهاند و شعرهاشان را «نغمهی فرشتگان» و «وحی آسمانی» خوانده با اینگونه گزافهگوییها تودهی ایرانی را فریفتهاند.
و با چنین فریبی که باید آن را مخدری دانست تودهی فریبخوار را به سستی و بیغیرتی کشانیدهاند.
از میان دستگاههای اندیشهای بیش از همه به استواری و رواج هرچه بیشتر صوفیگری و خراباتیگری و جبریگری و از میان شاعران بیش از همه به بزرگ وانمودن این چهار تن : خیام و سعدی و مولوی و حافظ کوشیدهاند.
چون امروز را نیز بنام «بزرگداشت سعدی» نام گزارده و میکوشند به هیاهوهای فریبکارانهی خود شکوه بیشتر دهند ما میخواهیم سعدی را بهتر بشناسیم تا نقشههای آنان را بهم زنیم.
گفتار زیر برای چنان خواستی آماده شده است.
👇👇
سعدی را بهتر بشناسیم
یکی از چیزهایی که بر خصلتها و رفتارها و اعمال یک توده اثرگزار است نوشتههاییست که از گذشتگانشان بایشان رسیده. و چهبسا تودهی مردم آنها را الگوی باورها و اندیشههای خود گیرند و از روی آنها کار کنند. پیداست اگر آنها اندیشههای والا باشند آن توده را پیش ، و اگر کوتاه و پست و زبونانه و پسرُوانه باشند ، توده را پس برد.
باید دانست بیشتر کتابهایی که از گذشتگان ما بازمانده یادگار زمانهای زبونی و زیردستی است. بویژه دیوانهای شاعران که اندیشههای زبونانه و پست را با زبانی شیوا و گیرا و ساده و آسان و همهفهم بزبان شعر درآوردهاند.
از اینگونه شاعران یکی هم سعدی بوده که جز هوس شاعری نداشته و هرچه بدستش افتاده از صوفیگری ، جبریگری ، اندیشههای پست زمان خود ، حدیثهایی که شنیده ، تعلیم و تربیت ، دروغبافی و پنداربافی ، پندسرایی ، هزلیات و حتا بچهبازی ؛ را بزبان شعر درآورده و برای ما بارمغان بازگزارده.
از آنسو ، اکنون سخن در آنست که دستهی بدخواهان (1) بهمدستی شرقشناسان که بدخواه شرقند و همیشه به استواری گمراهیهای شرقیان و سرگرم داشتن ایشان با کتابهای گذشتگان میکوشند بدستاویز واژهی «ادبیات» برواج اینگونه کتابها پا میفشارند و مردم را بسوی کتابهای شاعران و دیگران میکشانند. از اینرو کسانی فریب میخورند و راستی را میپندارند گنجیست و رو باین کتابها میآورند.
برای همین ما اینجا برخی از شعرهای سعدی را برای نمونه میآوریم و داوری را بخوانندگان بازمیگزاریم :
تبلیغ شرابخوری در قالب پند و راهنمایی :
گر آدمیی بادهی گلرنگ بخور بر نالهی نای و نغمهی چنگ بخور
گر بنگ خوری چو سنگ مانی بر جای یکباره چو بنگ میخوری سنگ بخور
صوفیگری : یا فلسفهی بیننگی و بیکاری و مفتخوری ، و خوار داشتن و بیارجی جهان و چندگاهه (موقتی) بودن آن :
«آن کیست که دل نهاد و فارغ بنشست پنداشت که مهلتی و تأخیری هست
گو میخ مزن که خیمه میباید کند گو رخت منه که بار میباید بست»
«راغب دنیا مشو که هیچ نیرزد هر دو جهان پیش چشم همت عالی»
جبریگری : یا باور باینکه خدا همهچیز را از آغاز بر سر آدمیان نوشته (سرنوشت) و کسی را در زندگانی اختیاری نیست ، این را سعدی برویههای گوناگون درآورده :
«مخور هول ابلیس تا جان دهد همانکس که دندان دهد نان دهد»
«دادار که بر ما در قسمت بگشاد بنیاد جهان چنانکه بایست نهاد
آن که نداد از سببی خالی نیست دانست سرو به خر نمیباید داد»
«بحال نیک و بد راضی شو ای مرد که نتوان طالع بد را نکو کرد
چو سگ را بخت تاریکست و شبرنگ هم از خُردی زنندش کودکان سنگ»
پندگویی و آموزگاری : سعدی یک زمینهی دیگری هم که بدستش افتاده پندآموزی بوده که بیشترش سخنان خوشنما و زیانمند را بهانهی پندآموزی گرفته :
«چون زهرهی شیران بدرَد نالهی کوس بر باد مده جان گرامی بفسوس
با آنکه خصومت نتوان کرد بساز دستی که بدندان نتوان برد ببوس»
آری آقای سعدی بمردمی که زبون مغول گردیده ، سرزمینشان ویران گردیده ، مردمش کشتار گردیده ، صدهزاران زنان و دخترانشان به اسیری برده شدهاند پند میدهد : «دستی که بدندان نتوان برد ببوس».
دروغبافیها : «هوس سخنبافی و پندآموزی چندان گریبانگیر سعدی میبوده که گاهی او را بدروغبافی نیز واداشته. بیشتر داستانهایی که از خود میگوید دروغست.» (2) برای مثال یکی از داستانهای دروغی او شعریست بنام «بتی دیدم از عاج در سومنات» دربارهی بتی در یک بتکدهای در هند. دلیل دروغ بودن این شعر آنکه سعدی هرگز بهند نرفته. او این داستان را بیکبار از خودش ساخته یا نزدیک باین چیزی شنیده و چیزهای دیگری بآن افزوده و شعر گردانیده.
سعدی دروغ را بد ندانسته و آن را ستوده :
دروغی که حالی دلت خوش کند به از راستی کت مشوش کند
در جایی دیگر بوارونهی این ، دروغ را بد دانسته و نکوهیده :
گر راست سخن گویی و در بند بمانی به زانکه دروغت دهد از بند رهایی
آدم درمیماند کدامش را در دل گیرد؟! راستگویی یا دروغگویی؟!!
وارونهگوییها : سعدی از بس هوس شعربافی داشته که هرگز هوشدار نبوده که شعرهای وارونه هم گفته. برای مثال چنانکه در جبریگری شعر آورده در کوشش هم آورده و خواننده را درمیان دو باور متضاد گیج و سرگردان میگرداند :
چنانکه سخنش رفت ، از یکسو از جبریگری و اینکه اختیار دست ما نیست میگوید. برای نمونه :
«بخت و دولت بکاردانی نیست جز بتقدیر آسمانی نیست»
و از سوی دیگر :
👇👇
👍1
«پند سعدی به دل شنو نه بگوش مزد خواهی بکار کردن کوش» /
«سعدیا بسیار گفتن عمر ضایع کردن است وقت عذر آوردنست استغفرالله العظیم»
«سعدیا گرچه سخندان و مصالح گویی به عمل کار برآید به سخندانی نیست»
ستایش و نکوهش خرد را نیز فراموش نگردانیده :
از یکسو میگوید :
«نگویم چو جنگ آوری پای دار چو خشم آیدت عقل بر جای دار»
«کجا عقل یا شرع فتوا دهد که اهل خرد دین به دنیا دهد؟»
و از سوی دیگر :
«به راه عقل برفتند سعدیا بسیار که ره بعالم دیوانگان ندانستند»
«دولت نه به کوشیدنست چاره کم جوشیدنست
اگر به هر سر موئیت صد خرد باشد خرد بکار نیاید چو بخت بد باشد»
در وارونهگویی شیراز را هم فراموش نساخته :
از یکسو میگوید :
«دلم از صحبت شیراز بکلی بگرفت وقت آنست که پرسی خبر از بغدادم»
و از سوی دیگر :
«چه نیکبخت کسانی که اهل شیرازند که زیر بال همای بلندپروازند»
دربارهی زنان این شعر زشت را گفته :
«زن نو کن ای دوست هر نوبهار که تقویم پاری نیاید بکار»
چاپلوسی و ستایشگری : شاعر چاپلوس و ستایشگر را باید پستتر از یک ستمگر شمرد چه او با چاپلوسیها و ستایشگریهایش ستمگر را به ستم و بیداد دلیرتر میگرداند. سعدی دربارهی سعد ابوبکر و سعد زنگی چاپلوسی بیاندازه کرده :
«ز سعد ابوبکر تا سعد زنگی پدر بر پدر نامور جد بر جد
سر بندگی بر زمینش نهاده خداوندگاران دریا و سرحد»
«گر از سعد زنگی مثل ماند و یاد فلک یاور سعد بوبکر باد»
«تربیت» : سعدی که تنها مکتب دیده این زمینه را هم از دست نهشته و پندها سروده :
«استاد معلم چو بود بیآزار خرسک بازند کودکان در بازار»
«شمشیر نیک از آهن بد چون کند کسی ناکس به تربیت نشود ای حکیم کس»
بچهبازی : زشتترین بخش نوشتههای سعدی باب پنجم گلستان اوست. در آن بخش سعدی پستیهای خود را بآشکار آورده و پلیدی خود را بهمه نشان داده. مردک ناپاک چندان هوس شعرگویی داشته که از بشعر درآوردن پلیدیهای خودش هم درنگذشته :
ترا من دوست میدارم که یک شب در آغوشت کشم تا نیمروزی
مراد از عاشق و معشوقی اینست وگرنه مادری دارم چو یوزی
ببینید چگونه پستی خود را بهمه نشان داده و خود را رسوا گردانیده. ببینید دربارهی مادر خود چه گفته؟!. و چسان بیرگی خود را بهمه نشان داده؟!.
در جای دیگر گفته :
نام سعدی همه جا رفت به شاهدبازی وین نه عیبست که در ملت[=دین] ما تحسینیست
تف بر این مردک پلید بیدرد ، تف. مردک ناپاک حتا در پیری دست از این پلیدی برنداشته :
چون دید که پیریام سپیدی بفزود برگشت و ارادتی زیادت ننمود
گفتم که اگر سپید شد مویم زود شکر است ، که دل همان سیاهست که بود
ناپاکزبانیهای سعدی : سعدی درمیان شعرها و نوشتههای پندنمایش گاهی از واژههای بیفرهنگانه نیز سود جسته که مضمونهای پستی را با بیفرهنگی و ناپاکزبانی بخواننده آموخته :
«چو سگ بر درش بانگ کردم بسی که مسکینتر از سگ ندیدم کسی»
«من گر سگکی زان تو باشم چه شود؟ خاری ز گلستان تو باشم چه شود؟
شیران جهان روبه درگاه تواَند گر من سگ دربان تو باشم چه شود؟»
«ور بیهنر به مال کنی کبر بر حکیم کون خرت شمارد اگر گاو عنبری»
«محتسب کونبرهنه در بازار قحبه را میزند که روی بپوش»
«چو گاو ار همی بایدت فربهی چو خر تن به جور کسان دردهی»
سعدی واژههای پست دیگری نیز بکار برده که من از آوردنش شرم میکنم و از آنها درمیگذرم. لیکن تنها از هواداران سعدی این را میپرسم که آیا اینها «ادبست یا بیادبی»؟!.
پابرگیها :
1ـ برای آگاهی از دستهی بدخواهان (یا کمپانی خیانت) کتاب «دادگاه» از احمد کسروی دیده شود.
2ـ «در پیرامون ادبیات» ، احمد کسروی ، چاپ چهارم ، سات 70
«سعدیا بسیار گفتن عمر ضایع کردن است وقت عذر آوردنست استغفرالله العظیم»
«سعدیا گرچه سخندان و مصالح گویی به عمل کار برآید به سخندانی نیست»
ستایش و نکوهش خرد را نیز فراموش نگردانیده :
از یکسو میگوید :
«نگویم چو جنگ آوری پای دار چو خشم آیدت عقل بر جای دار»
«کجا عقل یا شرع فتوا دهد که اهل خرد دین به دنیا دهد؟»
و از سوی دیگر :
«به راه عقل برفتند سعدیا بسیار که ره بعالم دیوانگان ندانستند»
«دولت نه به کوشیدنست چاره کم جوشیدنست
اگر به هر سر موئیت صد خرد باشد خرد بکار نیاید چو بخت بد باشد»
در وارونهگویی شیراز را هم فراموش نساخته :
از یکسو میگوید :
«دلم از صحبت شیراز بکلی بگرفت وقت آنست که پرسی خبر از بغدادم»
و از سوی دیگر :
«چه نیکبخت کسانی که اهل شیرازند که زیر بال همای بلندپروازند»
دربارهی زنان این شعر زشت را گفته :
«زن نو کن ای دوست هر نوبهار که تقویم پاری نیاید بکار»
چاپلوسی و ستایشگری : شاعر چاپلوس و ستایشگر را باید پستتر از یک ستمگر شمرد چه او با چاپلوسیها و ستایشگریهایش ستمگر را به ستم و بیداد دلیرتر میگرداند. سعدی دربارهی سعد ابوبکر و سعد زنگی چاپلوسی بیاندازه کرده :
«ز سعد ابوبکر تا سعد زنگی پدر بر پدر نامور جد بر جد
سر بندگی بر زمینش نهاده خداوندگاران دریا و سرحد»
«گر از سعد زنگی مثل ماند و یاد فلک یاور سعد بوبکر باد»
«تربیت» : سعدی که تنها مکتب دیده این زمینه را هم از دست نهشته و پندها سروده :
«استاد معلم چو بود بیآزار خرسک بازند کودکان در بازار»
«شمشیر نیک از آهن بد چون کند کسی ناکس به تربیت نشود ای حکیم کس»
بچهبازی : زشتترین بخش نوشتههای سعدی باب پنجم گلستان اوست. در آن بخش سعدی پستیهای خود را بآشکار آورده و پلیدی خود را بهمه نشان داده. مردک ناپاک چندان هوس شعرگویی داشته که از بشعر درآوردن پلیدیهای خودش هم درنگذشته :
ترا من دوست میدارم که یک شب در آغوشت کشم تا نیمروزی
مراد از عاشق و معشوقی اینست وگرنه مادری دارم چو یوزی
ببینید چگونه پستی خود را بهمه نشان داده و خود را رسوا گردانیده. ببینید دربارهی مادر خود چه گفته؟!. و چسان بیرگی خود را بهمه نشان داده؟!.
در جای دیگر گفته :
نام سعدی همه جا رفت به شاهدبازی وین نه عیبست که در ملت[=دین] ما تحسینیست
تف بر این مردک پلید بیدرد ، تف. مردک ناپاک حتا در پیری دست از این پلیدی برنداشته :
چون دید که پیریام سپیدی بفزود برگشت و ارادتی زیادت ننمود
گفتم که اگر سپید شد مویم زود شکر است ، که دل همان سیاهست که بود
ناپاکزبانیهای سعدی : سعدی درمیان شعرها و نوشتههای پندنمایش گاهی از واژههای بیفرهنگانه نیز سود جسته که مضمونهای پستی را با بیفرهنگی و ناپاکزبانی بخواننده آموخته :
«چو سگ بر درش بانگ کردم بسی که مسکینتر از سگ ندیدم کسی»
«من گر سگکی زان تو باشم چه شود؟ خاری ز گلستان تو باشم چه شود؟
شیران جهان روبه درگاه تواَند گر من سگ دربان تو باشم چه شود؟»
«ور بیهنر به مال کنی کبر بر حکیم کون خرت شمارد اگر گاو عنبری»
«محتسب کونبرهنه در بازار قحبه را میزند که روی بپوش»
«چو گاو ار همی بایدت فربهی چو خر تن به جور کسان دردهی»
سعدی واژههای پست دیگری نیز بکار برده که من از آوردنش شرم میکنم و از آنها درمیگذرم. لیکن تنها از هواداران سعدی این را میپرسم که آیا اینها «ادبست یا بیادبی»؟!.
پابرگیها :
1ـ برای آگاهی از دستهی بدخواهان (یا کمپانی خیانت) کتاب «دادگاه» از احمد کسروی دیده شود.
2ـ «در پیرامون ادبیات» ، احمد کسروی ، چاپ چهارم ، سات 70