🔶 حقایق زندگی (احمد کسروی)
🔸 30ـ چند پرسش و پاسخهای آنها (تکهی سه از سه)
سوم میپرسید : «آیا میتوان از روی حقایق زندگی کرد؟..» من نمیدانم شما چه چیزها را «حقایق» میپندارید که این پرسش را میکنید. اگر با حقایق زندگی نمیتوان کرد پس برای چه از دزدی و راهزنی جلوگیری میکنید؟. برای چه کلاهبرداری را بد میدانید؟! برای چه با بیماریها مبارزه میکنید؟!.. برای چه بکشت و کار میپردازید؟!.. برای چه وزارت جنگ برپا کردهاید و سپاه تهیه میکنید؟!. برای چه شهربانی و شهرداری بنیاد نهادهاید؟!.. برای چه دبیرستان و دانشکده باز کردهاید؟!.. نه ، دور نمیروم ، برای چه نان میخورید؟!. برای چه آب مینوشید؟!. برای چه میخوابید؟!.. برای چه رخت میپوشید؟!.. همچنین صد پرسش دیگری که میتوان پرسید.
زیرا اینها هر یکی از پیروی به یک حقیقتی پدید آمده. از دزدی و راهزنی جلوگیری میکنید برای آنکه «دزدی و راهزنی آرامش و نظم توده را بهم میزند» ، و همین خود یک حقیقتی است ، با بیماریها مبارزه میکنید برای آنکه «بیماریها آدمی را رنجور و ناآسوده میگرداند» و همین نیز حقیقت دیگری میباشد ، بکشت و کار میپردازید برای آنکه «بکشت و کار نیازمندید تا روزی خود را بدست آورید» ، و این یک حقیقتی بشمار است. همچنین در آن موضوعهای دیگر که همگی در نتیجهی پیروی از حقایق پدید آمده است.
شما از همهی اینها چشم پوشیده میگویید : «آیا میتوان از روی حقایق زندگی کرد؟» اگر کسی مطلب را وارونه گردانیده میپرسید : «آیا میتوان جز با حقایق زندگی کرد؟..» شگفتی سخنش کمتر بود.
هرچه هست باید مطلب را شرح دهیم. این زمینه یکی از لغزشگاههای ایرانیانست و همیشه این جمله را بر زبان دارند : «مگر میشود با حقایق زندگی کرد؟». باید دانست حقایق به دو رشته است : یک رشته حقایق آشکار که همه کس میداند (از قبیل حقایقی که در بالا یاد کردیم) و یک رشته حقایق نهان که هر کس نمیداند (از قبیل حقایقی که درمیانهی ما و دیگران مورد بحث است و تاکنون در پرچم بسیاری از آنها را شرح دادهایم).
پیداست که گفتگو در زمینهی این یک رشتهی دوم میباشد. دربارهی اینهاست که بسیاری از مردم بهانهها میآورند و شما نیز آن پرسش را میکنید. باید دانست که مردمان در زندگانی مخیرند که باین حقایق پیروی نمایند و یا آنها را کنار نهاده بهوس یا به پندار یا از روی نادانی رفتار دیگری پیش گیرند. چیزی که هست در نتیجه تفاوت بسیاری خواهند داشت. مردمی که بحقایق پیروی نمایند یک زندگی سرفرازانه و نیکی خواهند داشت و از آسایش و خرسندی بهرهی بیشتر خواهند یافت. ولی مردمی که بهوس یا پندار گراییده از حقایق دور افتند ناگزیر زندگی پستی پیدا کرده از آسایش بهرهی بسیار کمی خواهند دید.
مثلاً یکی از آن حقایق اینست : «یک مردمی که در یک کشور میزیند باید دارای یک راه و یک آرمان باشند تا بتوانند دست بهم دهند و نیرو پدید آورند و آزادی خود را نگه دارند و بدستیاری همدیگر بسختیهای زندگانی فیروز درآیند» این یک حقیقت بسیار گرانمایهایست. کنون اگر مردمی این را دریابند و یک راهنمایی (یا راهنمایانی) از میان ایشان برخیزد و همگی را به یک راه و به یک آرمان خوانَد ناگزیر درمیان ایشان یگانگی و همدستی پدید آید و یک تودهی نیرومندی باشند که آزادی خود را نگه دارند و با سرفرازی زندگی بسر برند (همچون بسیاری از تودههای اروپایی که بیش یا کم از این حقیقت آگاهند و پیروی بآن نمودهاند) ، و اگر مردمی از آن ناآگاه باشند و یا بیپروایی نمایند و بهوس و پندار هر کسی اندیشههای دیگری در مغز خود بپروراند و هر دستهای آرزو و آرمان دیگری را دنبال کنند ناگزیر پراکنده و پریشان باشند و هیچگاه با یکدیگر یگانه و همدست نتوانند بود و یک نیرویی در برابر بیگانگان پدید نتوانند آورد و اینست همیشه لگدمال و زیردست باشند و از آسایش و خرسندی کمتر بهره بینند ، (همچون ایرانیان که از آن حقیقت دور بودهاند و همیشه جز بهوسبازی و پندارپرستی نکوشیدهاند و امروز بسزای نادانیهای خود گرفتار و لگدمال میباشند).
به همین یک مثل بس میکنم و شما ببینید آیا میتوان با حقایق زندگی کرد یا نه؟!.. ببینید آیا پیروی از حقایق بهتر است یا پیروی از هوسها و پندارها و نادانیها؟!. آیا کدام یکی برای این توده سزاوارتر است؟!..
(پرچم روزانه شمارههای 167 ، 168 و 169)
.
🔸 30ـ چند پرسش و پاسخهای آنها (تکهی سه از سه)
سوم میپرسید : «آیا میتوان از روی حقایق زندگی کرد؟..» من نمیدانم شما چه چیزها را «حقایق» میپندارید که این پرسش را میکنید. اگر با حقایق زندگی نمیتوان کرد پس برای چه از دزدی و راهزنی جلوگیری میکنید؟. برای چه کلاهبرداری را بد میدانید؟! برای چه با بیماریها مبارزه میکنید؟!.. برای چه بکشت و کار میپردازید؟!.. برای چه وزارت جنگ برپا کردهاید و سپاه تهیه میکنید؟!. برای چه شهربانی و شهرداری بنیاد نهادهاید؟!.. برای چه دبیرستان و دانشکده باز کردهاید؟!.. نه ، دور نمیروم ، برای چه نان میخورید؟!. برای چه آب مینوشید؟!. برای چه میخوابید؟!.. برای چه رخت میپوشید؟!.. همچنین صد پرسش دیگری که میتوان پرسید.
زیرا اینها هر یکی از پیروی به یک حقیقتی پدید آمده. از دزدی و راهزنی جلوگیری میکنید برای آنکه «دزدی و راهزنی آرامش و نظم توده را بهم میزند» ، و همین خود یک حقیقتی است ، با بیماریها مبارزه میکنید برای آنکه «بیماریها آدمی را رنجور و ناآسوده میگرداند» و همین نیز حقیقت دیگری میباشد ، بکشت و کار میپردازید برای آنکه «بکشت و کار نیازمندید تا روزی خود را بدست آورید» ، و این یک حقیقتی بشمار است. همچنین در آن موضوعهای دیگر که همگی در نتیجهی پیروی از حقایق پدید آمده است.
شما از همهی اینها چشم پوشیده میگویید : «آیا میتوان از روی حقایق زندگی کرد؟» اگر کسی مطلب را وارونه گردانیده میپرسید : «آیا میتوان جز با حقایق زندگی کرد؟..» شگفتی سخنش کمتر بود.
هرچه هست باید مطلب را شرح دهیم. این زمینه یکی از لغزشگاههای ایرانیانست و همیشه این جمله را بر زبان دارند : «مگر میشود با حقایق زندگی کرد؟». باید دانست حقایق به دو رشته است : یک رشته حقایق آشکار که همه کس میداند (از قبیل حقایقی که در بالا یاد کردیم) و یک رشته حقایق نهان که هر کس نمیداند (از قبیل حقایقی که درمیانهی ما و دیگران مورد بحث است و تاکنون در پرچم بسیاری از آنها را شرح دادهایم).
پیداست که گفتگو در زمینهی این یک رشتهی دوم میباشد. دربارهی اینهاست که بسیاری از مردم بهانهها میآورند و شما نیز آن پرسش را میکنید. باید دانست که مردمان در زندگانی مخیرند که باین حقایق پیروی نمایند و یا آنها را کنار نهاده بهوس یا به پندار یا از روی نادانی رفتار دیگری پیش گیرند. چیزی که هست در نتیجه تفاوت بسیاری خواهند داشت. مردمی که بحقایق پیروی نمایند یک زندگی سرفرازانه و نیکی خواهند داشت و از آسایش و خرسندی بهرهی بیشتر خواهند یافت. ولی مردمی که بهوس یا پندار گراییده از حقایق دور افتند ناگزیر زندگی پستی پیدا کرده از آسایش بهرهی بسیار کمی خواهند دید.
مثلاً یکی از آن حقایق اینست : «یک مردمی که در یک کشور میزیند باید دارای یک راه و یک آرمان باشند تا بتوانند دست بهم دهند و نیرو پدید آورند و آزادی خود را نگه دارند و بدستیاری همدیگر بسختیهای زندگانی فیروز درآیند» این یک حقیقت بسیار گرانمایهایست. کنون اگر مردمی این را دریابند و یک راهنمایی (یا راهنمایانی) از میان ایشان برخیزد و همگی را به یک راه و به یک آرمان خوانَد ناگزیر درمیان ایشان یگانگی و همدستی پدید آید و یک تودهی نیرومندی باشند که آزادی خود را نگه دارند و با سرفرازی زندگی بسر برند (همچون بسیاری از تودههای اروپایی که بیش یا کم از این حقیقت آگاهند و پیروی بآن نمودهاند) ، و اگر مردمی از آن ناآگاه باشند و یا بیپروایی نمایند و بهوس و پندار هر کسی اندیشههای دیگری در مغز خود بپروراند و هر دستهای آرزو و آرمان دیگری را دنبال کنند ناگزیر پراکنده و پریشان باشند و هیچگاه با یکدیگر یگانه و همدست نتوانند بود و یک نیرویی در برابر بیگانگان پدید نتوانند آورد و اینست همیشه لگدمال و زیردست باشند و از آسایش و خرسندی کمتر بهره بینند ، (همچون ایرانیان که از آن حقیقت دور بودهاند و همیشه جز بهوسبازی و پندارپرستی نکوشیدهاند و امروز بسزای نادانیهای خود گرفتار و لگدمال میباشند).
به همین یک مثل بس میکنم و شما ببینید آیا میتوان با حقایق زندگی کرد یا نه؟!.. ببینید آیا پیروی از حقایق بهتر است یا پیروی از هوسها و پندارها و نادانیها؟!. آیا کدام یکی برای این توده سزاوارتر است؟!..
(پرچم روزانه شمارههای 167 ، 168 و 169)
.
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
🔸 سخنانی که باید فراموش نکرد.
🔹 یک لغزش بزرگ
🖌 احمد کسروی
🛎 کانال پاکدینی
🔹 یک لغزش بزرگ
🖌 احمد کسروی
🛎 کانال پاکدینی
✴️ ورجاوندبنیاد
(بزبان عادی)
(بخش دوم : دربارهی دین)
🔸تکهی 8
(بهر 1 از 1)
🔸در جهان گاهی دست آفریدگار نمایانست.🔸
جهان دستگاهیست مرتب و منظم ، بخودی خود میگردد ، و از روی قاعده و نظمی پیش میرود. ولی گاهی نیز در آن دست آفریدگار نمایان است.
پیدایش برانگیختگان یکی از آن مواقع است.
پیدایش برانگیختگان خود نشانی از وجود خداست.
یک برانگیخته مردی مانند دیگران است ، آنچه اهمیت دارد گفتهها و تعلیمات او است.
🔸🔸🔸
جهان یک دستگاه منظم و مرتبی است که بخودی خود میگردد ، و از روی قاعده و نظمی پیش میرود. ولی گاهی در آن دست آفریدگار نمایان است.
جهان دستگاهی است خودکار : شب و روزش از خودش ، زمستان و تابستانش از خودش ، مرگ و زندگی از خودش ، باران و تگرگ از خودش ، پیشرفت از خودش ، اضافه شدن به تنوع مخلوقات از خودش ، اینها همه از روی یک نظمی انجام شده و تکرار میشود. ولی گاهی نیز کارهایی غیرمنتظره ـ یا بهتر گویم : جهشهایی ـ در آن رخ میدهد که باید گفت : دست آفریدگار در میان کارها نمایانست.
دانشمندان از چگونگی پیدایش آفتاب و زمین و دیگر کرهها ، و از پیدایش گیاهان و درختان و جانوران و آدمیان بروی زمین سخن میگویند. ما اگر گفتهها یا بهتر گویم : تئوریهای آنان را صحیح بدانیم چنین میگویند :
روزی بوده که آفتاب و ماه و زمین و دیگر کرات و ستارگان وجود نداشته و بجای همهی آنها یک تودهی بخاری در فضا قرار داشته. این تودهی بخار ناگهان شروع کرده به دور خود چرخیدن ، و در میان این چرخیدن تکههایی از آن جدا گردیده و بفضا پرتاب شده ، و هر کدام در یک فاصلهی خاصی هم به دور خود و هم به دور «تودهی مادر» (تکهی اصلی) شروع به چرخیدن کرده ، که زمین ما و دیگر کرات و ماهها (قمرها) از آن بوجود آمده.
در این کرهی زمین ، تا یک زمان بسیار درازی که آن را کسی نمیداند ، از گیاه و درخت و از جانور و آدمی نشانی نبوده ، تا هنگامی رسیده که گیاهان و درختان سر برآورده. سپس هزارها سال گذشته تا جانوران بوجود آمدهاند. سپس نیز هزاران سال دیگر گذشته تا انسان پیدا شده است.
اینها چیزهاییست که دانشها میگویند ، و شما چون دقت کنید هر یکی کاری دور از انتظار بوده ، و در اینجاهاست که ما میگوییم : دست آفریدگار نمایان است ، زیرا :
تودهی بخار که در فضا ثابت بوده ، چرا و چگونه شروع به چرخیدن کرده؟!
تکههایی که از آن جدا شده از چه طریق و به چه علتی به دور خود و به دور تودهی مادر شروع به چرخیدن کردهاند؟!.. برای چه هر یک از آنها در یک فاصلهی خاصی قرار گرفته؟! چه شده که چنین نظمی بوجود آمده؟!
در روی زمین که گیاه و درخت نبوده ، چگونه پیدا شده؟!.
زندگی در این کره چرا و از چه طریق بوجود آمده؟!.
سرانجام انسان با گوهر ویژهی خود (گوهر روان) چگونه پیدا شده؟! اگر از بوزینه (میمون) جدا شده پس این تفاوت در گوهر چگونه رخ داده؟!
آیا جز اینست که در هر یکی از اینها جهش رخ داده است؟! آیا جز آنست که خواست و ارادهی آفریدگار درمیان بوده؟!
پیدایش برانگیختگان نیز از این قبیل است. در آن نیز خواست آفریدگار در میان بوده و دست او نمایان است. یک مردی از میان میلیونها مردمان قد علم میکند ، راه زندگی را نشان میدهد ، جز حقایق نمیگوید ، جز بسود مردم جهان تلاش نمیکند ، و با تمامی گمراهیها مبارزه میکند. چنین کسی غیر از برانگیختهی خدا نمیتواند باشد. چنین کسی جز بخواست آفریدگار نمیتواند برخیزد.
از همینجاست که میگوییم : پیدایش برانگیختگان خودش نشانی از هستی آفریدگار است. در همینجاست که میگوییم : خدا جهان را به حال خود رها نمیکند.
کسانی میگویند : این در خود طبیعت هست که گاهی کسی با نیروی خارقالعادهای برخیزد و مردمان را بحقایق آشنا گرداند. میگویم : همان طبیعت کارخانهی آفریدگار است ، و ما نیز سخنمان از آنست. اینکه در طبیعت هست مخالف گفتهی ما نخواهد بود.
یک گمراهی بزرگی دربارهی برانگیختگان اینست که کسانی تمام اهمیت و همهی قیمت را بشخص برانگیخته میدهند ، و خیال میکنند که او در سرشت و خلقت بدیگران برتری دارد ، و خدا که او را انتخاب کرده برای شناسانیدنش بوده ، و از اینروست که در دین جایگاهی برای او قایل میشوند ، و نامش را با نام خدا توأم میکنند. پیروان هر دینی دربارهی برانگیختهی خود همین باور را دارند. آنان که معنی دین را ندانستهاند این هم نادانی دیگری از آنها است.
👇
(بزبان عادی)
(بخش دوم : دربارهی دین)
🔸تکهی 8
(بهر 1 از 1)
🔸در جهان گاهی دست آفریدگار نمایانست.🔸
جهان دستگاهیست مرتب و منظم ، بخودی خود میگردد ، و از روی قاعده و نظمی پیش میرود. ولی گاهی نیز در آن دست آفریدگار نمایان است.
پیدایش برانگیختگان یکی از آن مواقع است.
پیدایش برانگیختگان خود نشانی از وجود خداست.
یک برانگیخته مردی مانند دیگران است ، آنچه اهمیت دارد گفتهها و تعلیمات او است.
🔸🔸🔸
جهان یک دستگاه منظم و مرتبی است که بخودی خود میگردد ، و از روی قاعده و نظمی پیش میرود. ولی گاهی در آن دست آفریدگار نمایان است.
جهان دستگاهی است خودکار : شب و روزش از خودش ، زمستان و تابستانش از خودش ، مرگ و زندگی از خودش ، باران و تگرگ از خودش ، پیشرفت از خودش ، اضافه شدن به تنوع مخلوقات از خودش ، اینها همه از روی یک نظمی انجام شده و تکرار میشود. ولی گاهی نیز کارهایی غیرمنتظره ـ یا بهتر گویم : جهشهایی ـ در آن رخ میدهد که باید گفت : دست آفریدگار در میان کارها نمایانست.
دانشمندان از چگونگی پیدایش آفتاب و زمین و دیگر کرهها ، و از پیدایش گیاهان و درختان و جانوران و آدمیان بروی زمین سخن میگویند. ما اگر گفتهها یا بهتر گویم : تئوریهای آنان را صحیح بدانیم چنین میگویند :
روزی بوده که آفتاب و ماه و زمین و دیگر کرات و ستارگان وجود نداشته و بجای همهی آنها یک تودهی بخاری در فضا قرار داشته. این تودهی بخار ناگهان شروع کرده به دور خود چرخیدن ، و در میان این چرخیدن تکههایی از آن جدا گردیده و بفضا پرتاب شده ، و هر کدام در یک فاصلهی خاصی هم به دور خود و هم به دور «تودهی مادر» (تکهی اصلی) شروع به چرخیدن کرده ، که زمین ما و دیگر کرات و ماهها (قمرها) از آن بوجود آمده.
در این کرهی زمین ، تا یک زمان بسیار درازی که آن را کسی نمیداند ، از گیاه و درخت و از جانور و آدمی نشانی نبوده ، تا هنگامی رسیده که گیاهان و درختان سر برآورده. سپس هزارها سال گذشته تا جانوران بوجود آمدهاند. سپس نیز هزاران سال دیگر گذشته تا انسان پیدا شده است.
اینها چیزهاییست که دانشها میگویند ، و شما چون دقت کنید هر یکی کاری دور از انتظار بوده ، و در اینجاهاست که ما میگوییم : دست آفریدگار نمایان است ، زیرا :
تودهی بخار که در فضا ثابت بوده ، چرا و چگونه شروع به چرخیدن کرده؟!
تکههایی که از آن جدا شده از چه طریق و به چه علتی به دور خود و به دور تودهی مادر شروع به چرخیدن کردهاند؟!.. برای چه هر یک از آنها در یک فاصلهی خاصی قرار گرفته؟! چه شده که چنین نظمی بوجود آمده؟!
در روی زمین که گیاه و درخت نبوده ، چگونه پیدا شده؟!.
زندگی در این کره چرا و از چه طریق بوجود آمده؟!.
سرانجام انسان با گوهر ویژهی خود (گوهر روان) چگونه پیدا شده؟! اگر از بوزینه (میمون) جدا شده پس این تفاوت در گوهر چگونه رخ داده؟!
آیا جز اینست که در هر یکی از اینها جهش رخ داده است؟! آیا جز آنست که خواست و ارادهی آفریدگار درمیان بوده؟!
پیدایش برانگیختگان نیز از این قبیل است. در آن نیز خواست آفریدگار در میان بوده و دست او نمایان است. یک مردی از میان میلیونها مردمان قد علم میکند ، راه زندگی را نشان میدهد ، جز حقایق نمیگوید ، جز بسود مردم جهان تلاش نمیکند ، و با تمامی گمراهیها مبارزه میکند. چنین کسی غیر از برانگیختهی خدا نمیتواند باشد. چنین کسی جز بخواست آفریدگار نمیتواند برخیزد.
از همینجاست که میگوییم : پیدایش برانگیختگان خودش نشانی از هستی آفریدگار است. در همینجاست که میگوییم : خدا جهان را به حال خود رها نمیکند.
کسانی میگویند : این در خود طبیعت هست که گاهی کسی با نیروی خارقالعادهای برخیزد و مردمان را بحقایق آشنا گرداند. میگویم : همان طبیعت کارخانهی آفریدگار است ، و ما نیز سخنمان از آنست. اینکه در طبیعت هست مخالف گفتهی ما نخواهد بود.
یک گمراهی بزرگی دربارهی برانگیختگان اینست که کسانی تمام اهمیت و همهی قیمت را بشخص برانگیخته میدهند ، و خیال میکنند که او در سرشت و خلقت بدیگران برتری دارد ، و خدا که او را انتخاب کرده برای شناسانیدنش بوده ، و از اینروست که در دین جایگاهی برای او قایل میشوند ، و نامش را با نام خدا توأم میکنند. پیروان هر دینی دربارهی برانگیختهی خود همین باور را دارند. آنان که معنی دین را ندانستهاند این هم نادانی دیگری از آنها است.
👇
یک برانگیخته مردی مانند دیگران است. خدا او را از میان دیگران برگزیده و برای کوشش برانگیخته. آنچه دارای اهمیت و ارزش است راهنماییها و تعلیمات اوست. قدر و مقامی که خواهد یافت از آنجاست که در راه پیشرفتِ این راهنماییها و تعلیمات کوشیده ، از آنجاست که در راه خواست خدا رنج برده و سختی کشیده ، از آنجاست که یک راه رستگاری پیش پای مردمان باز نموده.
باید گفت : دین برای مردم است و مردم برای دین نیستند. آنچه بزرگ و گرانبها است پیشرفت مردمان جهان و خواست آفریدگار در این باره میباشد. باید همهی اهمیت را به این داد.
.
باید گفت : دین برای مردم است و مردم برای دین نیستند. آنچه بزرگ و گرانبها است پیشرفت مردمان جهان و خواست آفریدگار در این باره میباشد. باید همهی اهمیت را به این داد.
.
🔶 کتاب «امروز چاره چیست؟» (احمد کسروی)
🔸 ١ـ باید لجاجت را از میان برداشت : (تکهی 2)
در این چهار سال دورهی آزادی و دمکراسی میشد از سیاست و اجتماع گفتارها راند و اندیشههای مردم را روشن گردانید. افسوس که لجاجت و دشمنی جلو گرفته ، افسوس که به نشده و بدتر گردیده.
آقایان ، شما که در این چند سال بکارهای سیاسی و اجتماعی وارد شدهاید ، گفتارها و کردارهای شما در سرگذشت این کشور مؤثر بوده. نامهای شما در تاریخ جا باز کرده. فرزندان آینده دربارهی شما قضاوت خواهند کرد. چنانکه ما امروز نشسته از میرزا تقیخان امیرکبیر و میرزا علیاصغرخان اتابک و حاجیمیرزا آقاسی و محمدشاه و ناصرالدینشاه و امینالدوله و دیگران سخن میرانیم ، یک روز هم مردم نشسته از دکتر مصدق و دکتر کشاورز و دکتر رادمنش و سید ضیاءالدین و آقایان اسکندری و فداکار سخن خواهند راند و در کارهاتان بقضاوت خواهند پرداخت ، و اگر خدا نکرده ایران سرنوشت سیاهی پیدا کرد ، شما را باعث و پاسخده[=مسئول] آن سرنوشت خواهند شناخت.
آقایان عزیز ، در کار توده وارد شدهاید آن هم میخواهید لجاجت بخرج دهید. آیا شما خواهید توانست با چنین حالی این توده را بشاهراه خوشبختی رسانید؟!..
شاید شما اهمیت کار خود را نمیفهمید. اگر جنگی پیش آید و این کشور میدان کارزار گردد هیچ اندیشیدهاید که چه بدبختیها پدیدار تواند گردید؟!.. در این کشور که ایلاتش گوشبزنگ آشوبند که فرصت یافته سر راهها را گیرند و آمدوشد کاروانها را ببرند و حاجیهای انباردارش در جستجوی بهانهاند که خواربار را بانبار زنند و مردم را از گرسنگی بکشند ، هیچ اندیشیدهاید اگر جنگی پیش آید و نظمها بهم خورد چه فاجعهها رخ تواند داد؟!..
شما را نمیدانم ، من هر زمان در روزنامهها حال بدبختیهای آلمان را میخوانم ، ایران و بیم جنگ آینده بیادم میافتد و مرا بسیار ناآسوده میگرداند. آلمانیها آن مردم میهنپرست که صد علاقه بهمدیگر داشتند و صد نظم و ارتباط درمیانشان حکمروا بود ، در نتیجهی جنگ چنان نظمها از هم گسیخته و علاقهها از میان رفته که چنانکه مینویسند هزارها زنها و دخترها ناچارند یا تن بفحشا دهند و لقمهنانی بدست آورند و یا از گرسنگی بمیرند.
تنها آلمان نیست. در سراسر اروپا گرسنگی گریبانگیر تودهها شده. انگلستان آن کشوری که از جنگ فیروز درآمده و همهی نظمهایش پایدار است ، بروید و ببینید از خواربار چه سختیها میکشند. شش سال دورهی جنگ را زیر بمباران زیسته و با صد سختی بسر بردهاند و اکنون که چند ماه است جنگ نیست ، هنوز در آنجا خواربار بحال عادی برنگشته.
اینها همه آیندهی ایرانیان را بیاد من میاندازد. جای خشنودیست که کنفرانس مسکو با خوشی پایان پذیرفت و بیم جنگ کمی دورتر گردید. میتوان گفت دولتهای بزرگ نتایج بسیار وخیم جنگ را در نظر دارند که تا میتوانند بحل اختلافات میکوشند.
امروز در سراسر جهان از جنگ میترسند و یکی از نقطههایی که میتواند جرقهی آتش از آنجا جهد و بانبار باروت افتد ایرانست. همه میدانند ایران از جاهاییست که سیاست دو دولت همچشم در آن بهم رسیده. در این کشور اگر غائله برپا گردد بآسانی تواند آتش جنگ را درمیان آن دو دولت فروزان گرداند. آتش جنگ را فروزان گرداند و خود نیز در آن میان سوخته نابود گردد.
در کشوری با چنین حالی آنچه هیچ جا ندارد ستیزه و لجاجت است. امروز ایرانیان باید بسیار هوشیار باشند و دوراندیشانه چنان رفتار کنند که اختلاف دیگری درمیان دولتهای همچشم پدید نیاورند. اگر چنین کنند دلیل رشد سیاسی ایشان خواهد گردید. اگر چنین کنند همه بایشان احترام خواهند گزاشت.
[دنبالهی این گفتار فردا میآید.]
🔸 ١ـ باید لجاجت را از میان برداشت : (تکهی 2)
در این چهار سال دورهی آزادی و دمکراسی میشد از سیاست و اجتماع گفتارها راند و اندیشههای مردم را روشن گردانید. افسوس که لجاجت و دشمنی جلو گرفته ، افسوس که به نشده و بدتر گردیده.
آقایان ، شما که در این چند سال بکارهای سیاسی و اجتماعی وارد شدهاید ، گفتارها و کردارهای شما در سرگذشت این کشور مؤثر بوده. نامهای شما در تاریخ جا باز کرده. فرزندان آینده دربارهی شما قضاوت خواهند کرد. چنانکه ما امروز نشسته از میرزا تقیخان امیرکبیر و میرزا علیاصغرخان اتابک و حاجیمیرزا آقاسی و محمدشاه و ناصرالدینشاه و امینالدوله و دیگران سخن میرانیم ، یک روز هم مردم نشسته از دکتر مصدق و دکتر کشاورز و دکتر رادمنش و سید ضیاءالدین و آقایان اسکندری و فداکار سخن خواهند راند و در کارهاتان بقضاوت خواهند پرداخت ، و اگر خدا نکرده ایران سرنوشت سیاهی پیدا کرد ، شما را باعث و پاسخده[=مسئول] آن سرنوشت خواهند شناخت.
آقایان عزیز ، در کار توده وارد شدهاید آن هم میخواهید لجاجت بخرج دهید. آیا شما خواهید توانست با چنین حالی این توده را بشاهراه خوشبختی رسانید؟!..
شاید شما اهمیت کار خود را نمیفهمید. اگر جنگی پیش آید و این کشور میدان کارزار گردد هیچ اندیشیدهاید که چه بدبختیها پدیدار تواند گردید؟!.. در این کشور که ایلاتش گوشبزنگ آشوبند که فرصت یافته سر راهها را گیرند و آمدوشد کاروانها را ببرند و حاجیهای انباردارش در جستجوی بهانهاند که خواربار را بانبار زنند و مردم را از گرسنگی بکشند ، هیچ اندیشیدهاید اگر جنگی پیش آید و نظمها بهم خورد چه فاجعهها رخ تواند داد؟!..
شما را نمیدانم ، من هر زمان در روزنامهها حال بدبختیهای آلمان را میخوانم ، ایران و بیم جنگ آینده بیادم میافتد و مرا بسیار ناآسوده میگرداند. آلمانیها آن مردم میهنپرست که صد علاقه بهمدیگر داشتند و صد نظم و ارتباط درمیانشان حکمروا بود ، در نتیجهی جنگ چنان نظمها از هم گسیخته و علاقهها از میان رفته که چنانکه مینویسند هزارها زنها و دخترها ناچارند یا تن بفحشا دهند و لقمهنانی بدست آورند و یا از گرسنگی بمیرند.
تنها آلمان نیست. در سراسر اروپا گرسنگی گریبانگیر تودهها شده. انگلستان آن کشوری که از جنگ فیروز درآمده و همهی نظمهایش پایدار است ، بروید و ببینید از خواربار چه سختیها میکشند. شش سال دورهی جنگ را زیر بمباران زیسته و با صد سختی بسر بردهاند و اکنون که چند ماه است جنگ نیست ، هنوز در آنجا خواربار بحال عادی برنگشته.
اینها همه آیندهی ایرانیان را بیاد من میاندازد. جای خشنودیست که کنفرانس مسکو با خوشی پایان پذیرفت و بیم جنگ کمی دورتر گردید. میتوان گفت دولتهای بزرگ نتایج بسیار وخیم جنگ را در نظر دارند که تا میتوانند بحل اختلافات میکوشند.
امروز در سراسر جهان از جنگ میترسند و یکی از نقطههایی که میتواند جرقهی آتش از آنجا جهد و بانبار باروت افتد ایرانست. همه میدانند ایران از جاهاییست که سیاست دو دولت همچشم در آن بهم رسیده. در این کشور اگر غائله برپا گردد بآسانی تواند آتش جنگ را درمیان آن دو دولت فروزان گرداند. آتش جنگ را فروزان گرداند و خود نیز در آن میان سوخته نابود گردد.
در کشوری با چنین حالی آنچه هیچ جا ندارد ستیزه و لجاجت است. امروز ایرانیان باید بسیار هوشیار باشند و دوراندیشانه چنان رفتار کنند که اختلاف دیگری درمیان دولتهای همچشم پدید نیاورند. اگر چنین کنند دلیل رشد سیاسی ایشان خواهد گردید. اگر چنین کنند همه بایشان احترام خواهند گزاشت.
[دنبالهی این گفتار فردا میآید.]
🔶 حقایق زندگی (احمد کسروی)
🔸 31ـ یک گام دیگری در راه پیشرفت (تکهی یک از سه)
تاکنون بارها روشن گردانیدهایم که ما پرچم را برای چند مقصود بنیاد نهادیم : یکی آنکه در این هنگام آشفتگی جهان از هممیهنان خود برکنار نباشیم و بتوانیم در زندگانیِ آنان براهنمایی پردازیم. دیگری اینکه برخی حقایق را که مقصد اصلی ماست روشن گردانیم که تاکنون هر دو رشته را یکسان پیش بردهایم ، و چون دیده میشود یک دسته از خوانندگان از دور و نزدیک بنوشتههای روزنامه ـ بویژه به بخش حقایق ـ دلبستگی مینمایند اینک میخواهیم یک گام دیگری در این راه برداریم و یک رشتهی دیگری از حقایق را روشن گردانیم و از همین شماره بآن میپردازیم و چون در این زمینه بتازگی «گفت و شنیدی» رخ داده و یک موضوعی در ضمن گفت و شنید بهتر روشن میگردد اینست همان را در اینجا نقل میکنیم.
جوانی بنزد من آمده چنین میگوید : من سخنان شما را از زبانهای دیگران میشنیدم و نمیتوانستم بپذیرم. ولی در این دو سه بار که بنزد شما آمدهام و بسخنان شما گوش میدهم چنان بر من مأنوس میآید که توگویی از پیش آنها را میدانستم و بیهیچ درنگی آنها را میپذیرم. اکنون مقصودم آنست که من چون تازه با گفتارهای شما آشنا شدهام و فرصت آنکه همهی نوشتههاتان بخوانم نیست میخواهم اساس مقصود خود را شرح دهید.
گفتم : کسانی که با منند و از یاران و همراهان شمرده میشوند سخنان مرا تغییر نمیدهند. شما با کسانی دچار بودهاید که از ما نیستند و از گفتههای من آگاهی درستی ندارند. اینکه مقصود ما را میپرسید باید دانست که ما با همهی کیشها و با همهی اندیشههایی که در جهانست (جز از دانشها) مخالفیم و در برابر هر یکی سخنانی داریم. اینست نوشتههای من بسیار است. لیکن اساس مقصد ساده است و میتوانم آن را بشما بازنمایم.
ما میگوییم : این زندگانی که امروز جهانیان دارند یک زندگانی خردمندانه نیست. این بچهارپایان و جانوران شایستهتر است تا بآدمیان. شما حال جهان را بجلو چشم بیاورید ، آن اروپاییانند که خون همدیگر را میخورند و همهی هوش و فهم و دانش خود را در راه نابودی یکدیگر بکار میبرند ، این آسیاییانند که با خواری و سرافکندگی روز میگذرانند و با یک رشته اندیشهها و پندارهای پوچی خود را سرگرم میسازند. (1)
جهان با این حال بکجا میرود؟!.. شما زمانی نیک اندیشید تا بدانید پایان کار جهان چیست؟! ما میگوییم : باید این زندگانی تغییر یابد و جهان براه دیگری افتد. خواهید گفت : کدام راه دیگری؟.. میگویم : «راه خرد» ، راهی که شایستهی آدمیانست ، راهی که جهانیان را بآسایش و خرسندی تواند رسانید. خدا آدمیان را برای آسایش آفریده و این نادانیهای خود ایشانست که این تلخیها و سختیها را پدید میآورد.
مثلاً امروز در ایران از حیث خواروبار ، سختی و تنگیست. چرا؟.. آیا ایرانیان زمین کم دارند؟!. آیا بکشت و کار آشنا نیستند و از این هنر بیبهرهاند؟!. آیا همه ساله آسیبی بکشت میرسد و محصول آن را کمتر میگرداند؟.. آیا باران یا آب باندازهی کفایت نیست و باعث سختی ، آن میباشد؟.. شما چون جستجو کنید هیچ کدام از اینها نیست و تنها نادانیهای خود این مردم و شیوهی غلطی که برای بهرهمندی از زمین و آب برگزیدهاند باعث این فشار و سختی میباشد. زمینی که ایرانیان دارند از روی حسابی که رفتهایم ـ اگر بیقواعد علمیِ امروز کشت شود (2) ـ برای روزی دوازده برابر مردم امروزی کفایت دارد. این زمین است. از آنسوی ایرانیان در کشاورزی مهارت دارند و اگر بقواعد علمیِ امروزی آشنا نشدهاند در سلیقهی موروثی خود دارای هوش و استعداد بسیار میباشند. از حیث باران و رسیدن و یا نرسیدن آسیب نیز چیزی که باعث این فشار و تنگی خواروبار باشد ما سراغ نداریم. اینکه در ایران خواروبار و میوه باندازهی کفایت نیست علت آن بیگمان ندانستن معنی درست «مالکیت» و دیگر نافهیمها و نابسامانیهاست.
ایرانیان بجای اینکه زمین را برای کشتن و بهره بردن بشناسند و بدست کشاورزان بسپارند ، آن را یک کالایی برای داد و ستد میشناسند و مردان پولدار هر یکی هزارها جریب زمین را خریده ملک خود میسازند. از آنسوی در روستاها که نشیمنگاه کشاورزانست وسایل زندگانی از دبستان و دادگاه و پزشک و داروخانه و تلگراف و تلفن و رادیو و مانند اینها پیدا نمیشود. گذشته از آنکه بکشاورزان صد ستم روا میشمارند و محصول زحمتهای او را از دستش میربایند. همینهاست که باعث این فشار و سختی میشود. شما اگر مالکیت را بمعنی درست خود بشناسید و زمین را جز بدست کشاورزان ندهید ، و در روستاها وسایل زندگانی فراهم گردانید ، و بروستاییان ستم روا نشمارید ، و در شهرها جلو مفتخواری را بگیرید ، در ایران خواربار و میوه بحدی خواهد رسید که بیش از تصور هر کس باشد.
👇
🔸 31ـ یک گام دیگری در راه پیشرفت (تکهی یک از سه)
تاکنون بارها روشن گردانیدهایم که ما پرچم را برای چند مقصود بنیاد نهادیم : یکی آنکه در این هنگام آشفتگی جهان از هممیهنان خود برکنار نباشیم و بتوانیم در زندگانیِ آنان براهنمایی پردازیم. دیگری اینکه برخی حقایق را که مقصد اصلی ماست روشن گردانیم که تاکنون هر دو رشته را یکسان پیش بردهایم ، و چون دیده میشود یک دسته از خوانندگان از دور و نزدیک بنوشتههای روزنامه ـ بویژه به بخش حقایق ـ دلبستگی مینمایند اینک میخواهیم یک گام دیگری در این راه برداریم و یک رشتهی دیگری از حقایق را روشن گردانیم و از همین شماره بآن میپردازیم و چون در این زمینه بتازگی «گفت و شنیدی» رخ داده و یک موضوعی در ضمن گفت و شنید بهتر روشن میگردد اینست همان را در اینجا نقل میکنیم.
جوانی بنزد من آمده چنین میگوید : من سخنان شما را از زبانهای دیگران میشنیدم و نمیتوانستم بپذیرم. ولی در این دو سه بار که بنزد شما آمدهام و بسخنان شما گوش میدهم چنان بر من مأنوس میآید که توگویی از پیش آنها را میدانستم و بیهیچ درنگی آنها را میپذیرم. اکنون مقصودم آنست که من چون تازه با گفتارهای شما آشنا شدهام و فرصت آنکه همهی نوشتههاتان بخوانم نیست میخواهم اساس مقصود خود را شرح دهید.
گفتم : کسانی که با منند و از یاران و همراهان شمرده میشوند سخنان مرا تغییر نمیدهند. شما با کسانی دچار بودهاید که از ما نیستند و از گفتههای من آگاهی درستی ندارند. اینکه مقصود ما را میپرسید باید دانست که ما با همهی کیشها و با همهی اندیشههایی که در جهانست (جز از دانشها) مخالفیم و در برابر هر یکی سخنانی داریم. اینست نوشتههای من بسیار است. لیکن اساس مقصد ساده است و میتوانم آن را بشما بازنمایم.
ما میگوییم : این زندگانی که امروز جهانیان دارند یک زندگانی خردمندانه نیست. این بچهارپایان و جانوران شایستهتر است تا بآدمیان. شما حال جهان را بجلو چشم بیاورید ، آن اروپاییانند که خون همدیگر را میخورند و همهی هوش و فهم و دانش خود را در راه نابودی یکدیگر بکار میبرند ، این آسیاییانند که با خواری و سرافکندگی روز میگذرانند و با یک رشته اندیشهها و پندارهای پوچی خود را سرگرم میسازند. (1)
جهان با این حال بکجا میرود؟!.. شما زمانی نیک اندیشید تا بدانید پایان کار جهان چیست؟! ما میگوییم : باید این زندگانی تغییر یابد و جهان براه دیگری افتد. خواهید گفت : کدام راه دیگری؟.. میگویم : «راه خرد» ، راهی که شایستهی آدمیانست ، راهی که جهانیان را بآسایش و خرسندی تواند رسانید. خدا آدمیان را برای آسایش آفریده و این نادانیهای خود ایشانست که این تلخیها و سختیها را پدید میآورد.
مثلاً امروز در ایران از حیث خواروبار ، سختی و تنگیست. چرا؟.. آیا ایرانیان زمین کم دارند؟!. آیا بکشت و کار آشنا نیستند و از این هنر بیبهرهاند؟!. آیا همه ساله آسیبی بکشت میرسد و محصول آن را کمتر میگرداند؟.. آیا باران یا آب باندازهی کفایت نیست و باعث سختی ، آن میباشد؟.. شما چون جستجو کنید هیچ کدام از اینها نیست و تنها نادانیهای خود این مردم و شیوهی غلطی که برای بهرهمندی از زمین و آب برگزیدهاند باعث این فشار و سختی میباشد. زمینی که ایرانیان دارند از روی حسابی که رفتهایم ـ اگر بیقواعد علمیِ امروز کشت شود (2) ـ برای روزی دوازده برابر مردم امروزی کفایت دارد. این زمین است. از آنسوی ایرانیان در کشاورزی مهارت دارند و اگر بقواعد علمیِ امروزی آشنا نشدهاند در سلیقهی موروثی خود دارای هوش و استعداد بسیار میباشند. از حیث باران و رسیدن و یا نرسیدن آسیب نیز چیزی که باعث این فشار و تنگی خواروبار باشد ما سراغ نداریم. اینکه در ایران خواروبار و میوه باندازهی کفایت نیست علت آن بیگمان ندانستن معنی درست «مالکیت» و دیگر نافهیمها و نابسامانیهاست.
ایرانیان بجای اینکه زمین را برای کشتن و بهره بردن بشناسند و بدست کشاورزان بسپارند ، آن را یک کالایی برای داد و ستد میشناسند و مردان پولدار هر یکی هزارها جریب زمین را خریده ملک خود میسازند. از آنسوی در روستاها که نشیمنگاه کشاورزانست وسایل زندگانی از دبستان و دادگاه و پزشک و داروخانه و تلگراف و تلفن و رادیو و مانند اینها پیدا نمیشود. گذشته از آنکه بکشاورزان صد ستم روا میشمارند و محصول زحمتهای او را از دستش میربایند. همینهاست که باعث این فشار و سختی میشود. شما اگر مالکیت را بمعنی درست خود بشناسید و زمین را جز بدست کشاورزان ندهید ، و در روستاها وسایل زندگانی فراهم گردانید ، و بروستاییان ستم روا نشمارید ، و در شهرها جلو مفتخواری را بگیرید ، در ایران خواربار و میوه بحدی خواهد رسید که بیش از تصور هر کس باشد.
👇
این یک مثل است و صد مانند این یاد توان کرد. مقصود اینست که خدا مردمان را برای آسایش و خوشی آفریده و وسایل آن را فراهم گردانیده. ولی آدمیان از نادانی و گمراهی و از نفهمیدن معنی زندگانی ، خود را دچار سختیها میگردانند.
یک مثل دیگر : در ایران چهارده یا پانزده کیش هست و همه میدانند که این کیشها زیانهای بزرگی باین کشور رسانیده و یکی از علتهای بدبختی ایرانیان این کیشهاست. کنون اگر پیشروان این کیشها بداوری خرد گردن گزارند و حاضر باشند که یک سخنی را که با دلیل شنیدند بپذیرند و در راه کیشهای بیپای خود پافشاری نشان ندهند ما میتوانیم این اختلاف و پراکندگی را در یک جلسهی سه چهار ساعتی بپایان رسانیم و همهی آن پیشروان هنگامی که از جلسه برمیخیزند همگی با یک اندیشه و با یک باور و با یک دین بیرون روند و از آسیبها و زیانهایی که امروز از رهگذر کیشهای پراکنده میبینند آسوده گردند. ولی از نادانی و تعصب چنین کاری را نمیکنند و بداوری خرد گردن نمیگزارند و اینست دچار بدبختیها هستند.
خدا بآدمیان خرد داده که میتوانند براهنمایی آن حقایق زندگی را دریابند و با خوشی و آسودگی زندگی بسر برند. ما میگوییم : باید از خرد پیروی کرد و از آسایش و خرسندی بهرهمند گردید. اینست مقصد ما.
پابرگیها (از ویراینده) :
1ـ خوانندگان بدیده گیرند که این نوشتار در سال 1942 در گرماگرم جنگ جهانی دوم نوشته شده. در آن زمان اروپاییان برای شکستن و نابودی یکدیگر از به کشتن دادن ملیونها جوان خود نیز دریغ نداشتند. از آنسو در آسیا هنوز کشورهایی همچون چین و کره و تایوان سر برنیاورده بودند. گزندهای دلگداز و فراوان جنگ جهانی با دهها ملیون کشته و ویران گردیدن شهرهای آباد و پرشکوه ، اروپاییان را به این نتیجه رسانید که فلسفههای برتریجویانه (همچون آموزاکهای نیتچه) غلط و همدست و متحد بودن بسودشان میباشد. اینست امروز ما «اروپای متحد» را به نشانهی آن نتیجهی گرانبها در پیش دیدگان خود داریم. لیکن نباید فراموش داشت که همدستی اروپاییان تنها برای سودهای خودشانست و هنوز هم به تودههای شرقی به دیدهی بازاری که مواد خام از آنها بخرند و کالاهای خود را (از جمله سلاح) بفروشند مینگرند. همان اروپا با چنان تجربهای افسوسمندانه هنوز سلاح میسازد و برای فروش آن به شرقیان و تودههای پس مانده به هر نیرنگی دست مییازد. از آنسو کشورهای آسیایی یادشده که با رهایی از چنگال استعمار توانستند گامهای پیشرفت تندی بردارند ، جای افسوس فراوانست که با همهی آنکه خود از بدبختیها رهاییدهاند ، همان اصل زندگی اروپایی را که «ناتوان خوراک تواناست» ، راه زیست خود گرفتهاند. اینست اگر اروپایی باک نمیدارد که با سلاحهایی که میسازد ملیونها بیگناه از تودههای دیگر کشته شوند اینان نیز باک از آن ندارند که کالاهاشان را از هر راهی به تودههای جهان بفروشند. گذشته از اینها دیگر تودههای آسیایی چنانکه در این نوشتار آمده هنوز سرگرم و گرفتار اندیشهها و پندارهای پوچ میباشند و راه پیشرفت را بخود بسته میدارند.
2ـ اینکه با کار بستن قواعد علمی محصول کشاورزی چه اندازه خواهد افزود ، خود حساب جدایی است.
.
یک مثل دیگر : در ایران چهارده یا پانزده کیش هست و همه میدانند که این کیشها زیانهای بزرگی باین کشور رسانیده و یکی از علتهای بدبختی ایرانیان این کیشهاست. کنون اگر پیشروان این کیشها بداوری خرد گردن گزارند و حاضر باشند که یک سخنی را که با دلیل شنیدند بپذیرند و در راه کیشهای بیپای خود پافشاری نشان ندهند ما میتوانیم این اختلاف و پراکندگی را در یک جلسهی سه چهار ساعتی بپایان رسانیم و همهی آن پیشروان هنگامی که از جلسه برمیخیزند همگی با یک اندیشه و با یک باور و با یک دین بیرون روند و از آسیبها و زیانهایی که امروز از رهگذر کیشهای پراکنده میبینند آسوده گردند. ولی از نادانی و تعصب چنین کاری را نمیکنند و بداوری خرد گردن نمیگزارند و اینست دچار بدبختیها هستند.
خدا بآدمیان خرد داده که میتوانند براهنمایی آن حقایق زندگی را دریابند و با خوشی و آسودگی زندگی بسر برند. ما میگوییم : باید از خرد پیروی کرد و از آسایش و خرسندی بهرهمند گردید. اینست مقصد ما.
پابرگیها (از ویراینده) :
1ـ خوانندگان بدیده گیرند که این نوشتار در سال 1942 در گرماگرم جنگ جهانی دوم نوشته شده. در آن زمان اروپاییان برای شکستن و نابودی یکدیگر از به کشتن دادن ملیونها جوان خود نیز دریغ نداشتند. از آنسو در آسیا هنوز کشورهایی همچون چین و کره و تایوان سر برنیاورده بودند. گزندهای دلگداز و فراوان جنگ جهانی با دهها ملیون کشته و ویران گردیدن شهرهای آباد و پرشکوه ، اروپاییان را به این نتیجه رسانید که فلسفههای برتریجویانه (همچون آموزاکهای نیتچه) غلط و همدست و متحد بودن بسودشان میباشد. اینست امروز ما «اروپای متحد» را به نشانهی آن نتیجهی گرانبها در پیش دیدگان خود داریم. لیکن نباید فراموش داشت که همدستی اروپاییان تنها برای سودهای خودشانست و هنوز هم به تودههای شرقی به دیدهی بازاری که مواد خام از آنها بخرند و کالاهای خود را (از جمله سلاح) بفروشند مینگرند. همان اروپا با چنان تجربهای افسوسمندانه هنوز سلاح میسازد و برای فروش آن به شرقیان و تودههای پس مانده به هر نیرنگی دست مییازد. از آنسو کشورهای آسیایی یادشده که با رهایی از چنگال استعمار توانستند گامهای پیشرفت تندی بردارند ، جای افسوس فراوانست که با همهی آنکه خود از بدبختیها رهاییدهاند ، همان اصل زندگی اروپایی را که «ناتوان خوراک تواناست» ، راه زیست خود گرفتهاند. اینست اگر اروپایی باک نمیدارد که با سلاحهایی که میسازد ملیونها بیگناه از تودههای دیگر کشته شوند اینان نیز باک از آن ندارند که کالاهاشان را از هر راهی به تودههای جهان بفروشند. گذشته از اینها دیگر تودههای آسیایی چنانکه در این نوشتار آمده هنوز سرگرم و گرفتار اندیشهها و پندارهای پوچ میباشند و راه پیشرفت را بخود بسته میدارند.
2ـ اینکه با کار بستن قواعد علمی محصول کشاورزی چه اندازه خواهد افزود ، خود حساب جدایی است.
.
✴️ ورجاوندبنیاد
(بزبان عادی)
(بخش دوم : دربارهی دین)
🔸تکهی 9
(بهر 1 از 3)
🔸یک برانگیخته را چگونه میتوان شناخت؟🔸
میگویند : یک برانگیخته را چگونه میتوان شناخت؟ میگویم : چیزهای دیگر را چگونه میشناسید؟.. برانگیختگی چیزی نیست که دروغبردار باشد. یک برانگیخته باید دائماً با نادانیها و گمراهیها مبارزه کند ، دائماً از حقایق سخن بگوید ، باید قدمی از روی هوس یا احساسات برندارد ، ملاحظهی هیچ کسی را نکند ، به خاطر این و آن از گفتهی خود برنگردد. یک برانگیخته باید خردها را به تکان آورد و آموزگار آنها باشد.
این کارها جز با نیروی خدایی نشدنی است ، و کسی که سرمایهی کارش دروغ باشد زود درمانده و رسوا شود.
🔸🔸🔸
مذاهب در هر زمینه تعلیمات بیخردانه داشتهاند ، و در هر زمینه مردم را از حقایق دور کردهاند. پیروان اینها که خدا را مانند یک فرمانروای مستبد تصور کردهاند ، دین را جز آیینی برای عبادت باو نمیشمارند و برانگیختگان را نیز از حیث گوهر و آفرینش ، بالاتر از دیگران دانسته در زیردست خدا جا میدهند ، و گذشته از این نافهمیها ، کار و راهِ کار یک برانگیخته را نیز ندانسته خیال میکنند که یک برانگیخته همینکه برخاست و شناخته گردید هرچه بتواند میکند و هرچه بتواند میگوید. اینکه یک برانگیخته باید حقایق را شرح دهد و گمراهیها را از میان بردارد ، و باید خردها را به تکان آورده ، و خردمندان را به پشتیبانی خود ترغیب کند ، چیزهایی است که پیروان مذاهب نشناختهاند. در نزد آنان برانگیخته یک نفر قانونگزار مستبدی است و در گفتهها و کردههای او جای چون و چرا نیست.
از اینرو گفتهاند : «یک برانگیخته را باید با علامت و نشانه شناخت». علامت را نیز معجزه شمرده و گفتهاند که باید مرده زنده گرداند ، از سنگ شتر درآورد ، با جانوران سخن گوید ، از غیب خبر دهد ، از میان انگشتان خود چشمه جاری کند ، و از اینگونه کارها انجام دهد. باین سبب پیروان هر دینی از برانگیختهی خود معجزهها میشمارند که همه شنیدهاید. از همه عجیبتر کار مسلمانان است که در کتابهاشان صد معجزه یاد شده : ماه را دو شقه گردانید ، از میان انگشتان چشمه جاری کرد ، از سنگ شتر بیرون آورد ، بآسمان برای دیدن خدا رفت ، آفتاب را پس از غروب برگردانید ، با سوسمار سخن گفت ، از آینده خبر داد و بسیاری از این قبیل. [1] در جایی که در قرآن پیغمبر اسلام صریحاً از معجزه بیزاری نشان داده و هر زمان که چنین کاری از او طلبیدهاند آشکاره گفته : «نمیتوانم». [2] با اینکه او از معجزه علناً بیزاری کرده و در این باره آشکارا اظهار عجز نموده اینهمه معجزه بنامش ساختهاند.
[1] : پیروان مذهب شیعه ، پیغمبر اسلام بجای خود ، هزاران معجزه از جانشینان او بلكه از جانشینِ جانشینان او (ملایان و مجتهدان) یاد میكنند ، گستاخانه كتابها در این باره نوشته و بچاپ رسانیده منتشر مینمایند.
[2] : در قرآن در دو جا گفته شده : «لا أَعْلَمُ الْغَیبَ» (من از غیب اطلاع ندارم). در جای دیگری گفته شده : «لَوْ كُنتُ أَعْلَمُ الْغَیبَ لاسْتَكْثَرْتُ مِنَ الْخَیرِ وَمَا مَسَّنِی السُّوءُ» (اگر غیب میدانستم منافع زیادی میبردم و گرفتار مصیبتی نمیشدم). در یك جا چند معجزه از پیغمبر میخواهند : «وَقَالُوا لَن نُّؤْمِنَ لَكَ حَتَّى تَفْجُرَ لَنَا مِنَ الْأَرْضِ ینبُوعًا أَوْ تَكُونَ لَكَ جَنَّةٌ مِّن نَّخِیلٍ وَ اعِنَابٍ فَتُفَجِّرَ الْأَنْهَارَ خِلَالَهَا تَفْجِیرًا أَوْ یكُونَ لَكَ بَیتٌ مِّن زُخْرُفٍ أَوْ تَرْقَى فِی السَّمَاءِ وَلَن نُّؤْمِنَ لِرُقِیكَ حَتَّى تُنَزِّلَ عَلَینَا كِتَابًا نَّقْرَاُهُ أَوْ تُسْقِطَ السَّمَاءَ كَمَا زَعَمْتَ عَلَینَا كِسَفًا أَوْ تَأْتِی بِاللَّهِ وَالْمَلَائِكَةِ قَبِیلًا ...» (میگفتند یا از زمین چشمهای بشكاف و یا باغی بوجود آور كه خرماستان و انگورستان باشد و چشمهها از میان آن بگذرد ؛ یا تو را خانهای از طلا باشد ، یا به آسمان بالا برو ، یا كتابی نوشته از آسمان فرود آور یا آسمان را بسرِ ما بریز ، یا خدا و فرشتگان را بجلو ما بیاور)
در پاسخ همهی اینها میفرماید : «سُبْحَانَكَ هَلْ كُنتُ إِلا بَشَرًا رَّسُولا» : (آیا من جز یك تن آدمیام كه خدا مرا بسوی شما فرستاده؟) همچنین میگوید : «وَقَالُوا لَوْلا أُنزِلَ عَلَیهِ آیاتٌ مِّن رَّبِّهِ قُلْ إِنَّمَا الْآیاتُ عِندَ اللَّهِ وَإِنَّمَا أَنَا نَذِیرٌ مُّبِینٌ» (گفتند پس چرا نشانی (معجزه) باو داده نمیشود؟ ، بگو نشانهها در نزد خدا است و من جز یك ترساننده نمیباشم).
.
(بزبان عادی)
(بخش دوم : دربارهی دین)
🔸تکهی 9
(بهر 1 از 3)
🔸یک برانگیخته را چگونه میتوان شناخت؟🔸
میگویند : یک برانگیخته را چگونه میتوان شناخت؟ میگویم : چیزهای دیگر را چگونه میشناسید؟.. برانگیختگی چیزی نیست که دروغبردار باشد. یک برانگیخته باید دائماً با نادانیها و گمراهیها مبارزه کند ، دائماً از حقایق سخن بگوید ، باید قدمی از روی هوس یا احساسات برندارد ، ملاحظهی هیچ کسی را نکند ، به خاطر این و آن از گفتهی خود برنگردد. یک برانگیخته باید خردها را به تکان آورد و آموزگار آنها باشد.
این کارها جز با نیروی خدایی نشدنی است ، و کسی که سرمایهی کارش دروغ باشد زود درمانده و رسوا شود.
🔸🔸🔸
مذاهب در هر زمینه تعلیمات بیخردانه داشتهاند ، و در هر زمینه مردم را از حقایق دور کردهاند. پیروان اینها که خدا را مانند یک فرمانروای مستبد تصور کردهاند ، دین را جز آیینی برای عبادت باو نمیشمارند و برانگیختگان را نیز از حیث گوهر و آفرینش ، بالاتر از دیگران دانسته در زیردست خدا جا میدهند ، و گذشته از این نافهمیها ، کار و راهِ کار یک برانگیخته را نیز ندانسته خیال میکنند که یک برانگیخته همینکه برخاست و شناخته گردید هرچه بتواند میکند و هرچه بتواند میگوید. اینکه یک برانگیخته باید حقایق را شرح دهد و گمراهیها را از میان بردارد ، و باید خردها را به تکان آورده ، و خردمندان را به پشتیبانی خود ترغیب کند ، چیزهایی است که پیروان مذاهب نشناختهاند. در نزد آنان برانگیخته یک نفر قانونگزار مستبدی است و در گفتهها و کردههای او جای چون و چرا نیست.
از اینرو گفتهاند : «یک برانگیخته را باید با علامت و نشانه شناخت». علامت را نیز معجزه شمرده و گفتهاند که باید مرده زنده گرداند ، از سنگ شتر درآورد ، با جانوران سخن گوید ، از غیب خبر دهد ، از میان انگشتان خود چشمه جاری کند ، و از اینگونه کارها انجام دهد. باین سبب پیروان هر دینی از برانگیختهی خود معجزهها میشمارند که همه شنیدهاید. از همه عجیبتر کار مسلمانان است که در کتابهاشان صد معجزه یاد شده : ماه را دو شقه گردانید ، از میان انگشتان چشمه جاری کرد ، از سنگ شتر بیرون آورد ، بآسمان برای دیدن خدا رفت ، آفتاب را پس از غروب برگردانید ، با سوسمار سخن گفت ، از آینده خبر داد و بسیاری از این قبیل. [1] در جایی که در قرآن پیغمبر اسلام صریحاً از معجزه بیزاری نشان داده و هر زمان که چنین کاری از او طلبیدهاند آشکاره گفته : «نمیتوانم». [2] با اینکه او از معجزه علناً بیزاری کرده و در این باره آشکارا اظهار عجز نموده اینهمه معجزه بنامش ساختهاند.
[1] : پیروان مذهب شیعه ، پیغمبر اسلام بجای خود ، هزاران معجزه از جانشینان او بلكه از جانشینِ جانشینان او (ملایان و مجتهدان) یاد میكنند ، گستاخانه كتابها در این باره نوشته و بچاپ رسانیده منتشر مینمایند.
[2] : در قرآن در دو جا گفته شده : «لا أَعْلَمُ الْغَیبَ» (من از غیب اطلاع ندارم). در جای دیگری گفته شده : «لَوْ كُنتُ أَعْلَمُ الْغَیبَ لاسْتَكْثَرْتُ مِنَ الْخَیرِ وَمَا مَسَّنِی السُّوءُ» (اگر غیب میدانستم منافع زیادی میبردم و گرفتار مصیبتی نمیشدم). در یك جا چند معجزه از پیغمبر میخواهند : «وَقَالُوا لَن نُّؤْمِنَ لَكَ حَتَّى تَفْجُرَ لَنَا مِنَ الْأَرْضِ ینبُوعًا أَوْ تَكُونَ لَكَ جَنَّةٌ مِّن نَّخِیلٍ وَ اعِنَابٍ فَتُفَجِّرَ الْأَنْهَارَ خِلَالَهَا تَفْجِیرًا أَوْ یكُونَ لَكَ بَیتٌ مِّن زُخْرُفٍ أَوْ تَرْقَى فِی السَّمَاءِ وَلَن نُّؤْمِنَ لِرُقِیكَ حَتَّى تُنَزِّلَ عَلَینَا كِتَابًا نَّقْرَاُهُ أَوْ تُسْقِطَ السَّمَاءَ كَمَا زَعَمْتَ عَلَینَا كِسَفًا أَوْ تَأْتِی بِاللَّهِ وَالْمَلَائِكَةِ قَبِیلًا ...» (میگفتند یا از زمین چشمهای بشكاف و یا باغی بوجود آور كه خرماستان و انگورستان باشد و چشمهها از میان آن بگذرد ؛ یا تو را خانهای از طلا باشد ، یا به آسمان بالا برو ، یا كتابی نوشته از آسمان فرود آور یا آسمان را بسرِ ما بریز ، یا خدا و فرشتگان را بجلو ما بیاور)
در پاسخ همهی اینها میفرماید : «سُبْحَانَكَ هَلْ كُنتُ إِلا بَشَرًا رَّسُولا» : (آیا من جز یك تن آدمیام كه خدا مرا بسوی شما فرستاده؟) همچنین میگوید : «وَقَالُوا لَوْلا أُنزِلَ عَلَیهِ آیاتٌ مِّن رَّبِّهِ قُلْ إِنَّمَا الْآیاتُ عِندَ اللَّهِ وَإِنَّمَا أَنَا نَذِیرٌ مُّبِینٌ» (گفتند پس چرا نشانی (معجزه) باو داده نمیشود؟ ، بگو نشانهها در نزد خدا است و من جز یك ترساننده نمیباشم).
.
🔶 کتاب «امروز چاره چیست؟» (احمد کسروی)
🔸 ١ـ باید لجاجت را از میان برداشت : (تکهی 3)
میدانم خواهند گفت : «اینها منفیبافیست. ما که نمیتوانیم دست بروی دست گزاشته از ترس جنگ بصلاح کشور خود نکوشیم.»
میگویم : من نگفتم دست بروی دست گزارید. من نگفتم بصلاح کشور خود نکوشید. من گفتم ستیزه و لجاجت را کنار گزارید. در این چند ساله در نتیجهی لجاجت ، آنچه بدیده گرفته نشده صلاح ایرانست. در نتیجهی لجاجت کار بجایی رسیده که همانکه کسی میخواهد سخن راند و شنونده چون میبیند موافق میلش نیست ، فوری میگوید : «پس شما هم طرفدار انگلیس هستید؟.. پس شما هم دست راست هستید؟..»
بیآنکه مطالبی روشن شود در پیرامونش دستهبندی میکنند و باهم بکشاکش میپردازند. در این چند روزه جوانی بنزد من آمده میگوید : «پس شما دست راست هستید؟!..» میگویم : «دست راست چیست؟!.. ما چه کار کردیم که دست راست شدیم؟!..» سرش را تکان میدهد و میگوید : «خوب دیگر!». میگویم : نه آقا ، خواهش میکنم توضیح دهید. توضیح دهید که دست راست چیست؟!.. آدم چه کار کند دست راست میشود؟!.. از پاسخ درمیماند و خاموش مینشیند و پس از چند دقیقه برخاسته میرود. نود درصد از این قبیلند که بیآنکه چیزی فهمیده باشند باهم لجاجت میکنند.
ببینید مسائل بسیار مهم سیاسی که ماندن و رفتن استقلال کشور بسته بآنهاست ، چه رنگی بخود گرفته و در چه محیطهایی بجریان افتاده.
آقایان شوخی نیست. در پارلمان شما ، هر چند روز یک بار نزاع حیدری و نعمتی برمیخیزد و نمایندگان زشتترین دشنامها را به یکدیگر پرتاب میکنند. آیا چنین پارلمانی خواهد توانست صلاح کشور را تشخیص دهد؟!.. خواهد توانست جلو بدبختیهای آینده را بگیرد؟!..
در این چند ساله شما میتوانستید هر طرفی نظر خود را دربارهی ایران و آیندهی آن بگوید و بنویسد و تودهی مردم را با حقایق سیاست آشنا گرداند ، و هر کدام که صالحتر است از پشتیبانی توده بهرهمند گردیده پیش افتد و رشتهی کارهای کشور را بدست گیرد. میتوانستید کار را باین لجاجت نرسانید.
گذشته از هر چیزی ، شما میبایست موقعیت کشور را در نظر داشته کار را بدخالت بیگانگان که به هر حال زیانمند است نرسانید.
اکنون جای خشنودیست که در انجمن مسکو دربارهی ایران تصمیمی گرفته نشده و اگر نظرهایی بوده بآشکار نیفتاده. ما میتوانیم از این فرصت استفاده کنیم و اختلافات خود را خودمان بپایان رسانیم. آری ما میتوانیم از فرصت استفاده کنیم.
دوباره خواهش میکنم لجاجت را کنار گزارید و لحن روزنامهها را عوض کنید. من اختلافات شما را در اینجا بگفتگو میگزارم که دانسته شود و مردم توانند قضاوت کنند.
[دنبالهی این گفتار فردا میآید.]
🔸 ١ـ باید لجاجت را از میان برداشت : (تکهی 3)
میدانم خواهند گفت : «اینها منفیبافیست. ما که نمیتوانیم دست بروی دست گزاشته از ترس جنگ بصلاح کشور خود نکوشیم.»
میگویم : من نگفتم دست بروی دست گزارید. من نگفتم بصلاح کشور خود نکوشید. من گفتم ستیزه و لجاجت را کنار گزارید. در این چند ساله در نتیجهی لجاجت ، آنچه بدیده گرفته نشده صلاح ایرانست. در نتیجهی لجاجت کار بجایی رسیده که همانکه کسی میخواهد سخن راند و شنونده چون میبیند موافق میلش نیست ، فوری میگوید : «پس شما هم طرفدار انگلیس هستید؟.. پس شما هم دست راست هستید؟..»
بیآنکه مطالبی روشن شود در پیرامونش دستهبندی میکنند و باهم بکشاکش میپردازند. در این چند روزه جوانی بنزد من آمده میگوید : «پس شما دست راست هستید؟!..» میگویم : «دست راست چیست؟!.. ما چه کار کردیم که دست راست شدیم؟!..» سرش را تکان میدهد و میگوید : «خوب دیگر!». میگویم : نه آقا ، خواهش میکنم توضیح دهید. توضیح دهید که دست راست چیست؟!.. آدم چه کار کند دست راست میشود؟!.. از پاسخ درمیماند و خاموش مینشیند و پس از چند دقیقه برخاسته میرود. نود درصد از این قبیلند که بیآنکه چیزی فهمیده باشند باهم لجاجت میکنند.
ببینید مسائل بسیار مهم سیاسی که ماندن و رفتن استقلال کشور بسته بآنهاست ، چه رنگی بخود گرفته و در چه محیطهایی بجریان افتاده.
آقایان شوخی نیست. در پارلمان شما ، هر چند روز یک بار نزاع حیدری و نعمتی برمیخیزد و نمایندگان زشتترین دشنامها را به یکدیگر پرتاب میکنند. آیا چنین پارلمانی خواهد توانست صلاح کشور را تشخیص دهد؟!.. خواهد توانست جلو بدبختیهای آینده را بگیرد؟!..
در این چند ساله شما میتوانستید هر طرفی نظر خود را دربارهی ایران و آیندهی آن بگوید و بنویسد و تودهی مردم را با حقایق سیاست آشنا گرداند ، و هر کدام که صالحتر است از پشتیبانی توده بهرهمند گردیده پیش افتد و رشتهی کارهای کشور را بدست گیرد. میتوانستید کار را باین لجاجت نرسانید.
گذشته از هر چیزی ، شما میبایست موقعیت کشور را در نظر داشته کار را بدخالت بیگانگان که به هر حال زیانمند است نرسانید.
اکنون جای خشنودیست که در انجمن مسکو دربارهی ایران تصمیمی گرفته نشده و اگر نظرهایی بوده بآشکار نیفتاده. ما میتوانیم از این فرصت استفاده کنیم و اختلافات خود را خودمان بپایان رسانیم. آری ما میتوانیم از فرصت استفاده کنیم.
دوباره خواهش میکنم لجاجت را کنار گزارید و لحن روزنامهها را عوض کنید. من اختلافات شما را در اینجا بگفتگو میگزارم که دانسته شود و مردم توانند قضاوت کنند.
[دنبالهی این گفتار فردا میآید.]
🔶 حقایق زندگی (احمد کسروی)
🔸 31ـ یک گام دیگری در راه پیشرفت (تکهی دو از سه)
گفـت : من در اینجا حرفی دارم. این مذاهب هر یکی برای خود منطقی دارد. باید گفت فهمها مختلف است و هر کس جور دیگری میفهمد. گفتم : این اشتباه است. ما در این باره سخنان بسیاری راندهایم. دوباره میگویم : در همهی آدمیان نیرویی بنام «خرد» هست که راست و دروغ و سود و زیان و نیک و بد را میشناسد. فهمها نیز مختلف نیست. اگر به خرد واگزار شود همه یکجور خواهند فهمید و همهی مردمان دارای یک باور و یک اندیشه خواهند بود. این اختلافها درمیان جهانیان نتیجهی آن است که خرد را بکار نمیاندازند ، نتیجهی آنست که کینهها و هوسها و تعصبها را پیشوای خود میگیرند. من در جای دیگری معنی خرد را برای شما شرح خواهم داد. در اینجا از سخن خود دور نیفتیم.
مقصود آنست که این بدیها و سختیها که در جهانست و مردمان گرفتارند همهی آنها نتیجهی نادانی و نافهمی است. نتیجهی آنست که معنی درست زندگی و راه آن را نمیدانند که اگر بدانند و آن راه را پیش گیرند از این بدیها و سختیها رها خواهند گردید. مثلاً این جنگی که امروز درمیان دولتهای بزرگ درگرفته و سراسر جهان را گرفتار گردانیده علتش چیست؟!.. چه منطقی برایش توان اندیشید؟!.. چه نتیجهای جز ویرانی و بدبختی تواند داد؟!..
اگر بگویید : «ناگزیرند» ، راست نیست. زیرا چه ناگزیری دارند؟!.. آیا روی زمین تنگ شده و همگی نمیتوانند گنجید و باید بجنگند تا برای خود جا باز کنند؟! آیا چنین گمانی توان برد؟!
اگر بگویید : «سودی دارد و این جنگها برای یک مقصودی است» آن هم دروغ است. زیرا چه سودی دارد؟!.. چه مقصود خردپذیری درمیان است؟!.. از پی این جنگ چه نتیجهای برای جهان خواهد بود؟!..
گفت : من در اینجا هم حرفی دارم. زیرا علما میگویند زندگانی مبارزه است و در حقیقت جنگ و کشاکش در طبیعت انسان گزارده شده است. از طرف دیگر هر یکی از دولتها در این جنگ یک مقصدی دارد. مثلاً آلمان میخواهد نژاد ژرمن بطوایف دیگر سیادت کنند ، ایتالیا میخواهد امپراتوری قدیم روم را بازگرداند ، ژاپن میخواهد در آسیا بهیچ یکی از دول اروپا دخالت ندهد. انگلیس میخواهد مستملکههای وسیع خود را از دست ندهد ، روس میخواهد از بزرگی آلمان و ژاپن جلوگیری نماید. چنانکه ملاحظه مینمایید هر یکی یک مقصدی دارد.
گفتم : آنکه میگویید زندگانی مبارزه است ، این هم یکی از اشتباهاتست. آدمیان میتوانند با یکدیگر با کشاکش و مبارزه زندگانی کنند یا با همدستی و همراهی. هر دو تواند بود و اجباری درمیان نیست. امروز زندگانی بشکل مبارزه افتاده. ولی این از نادانی جهانیانست. از نشناختن معنی زندگانیست نه اینکه در طبیعت آدمیان گزارده شده باشد. ما در این باره هم سخنان بسیاری داریم. اما اینکه دولتهای جنگجو هر یکی مقاصدی دارد ، آن مقاصد چیزهایی نیست که ما قیمتی بآنها بگزاریم. «آلمان میخواهد نژاد ژرمن سیادت کند» چرا؟! نژاد ژرمن چه برگزیدگی بدیگران دارد؟!.. اساساً برتری یک نژاد بدیگری ، یا زبردستی یک توده بتودههای دیگر عنوانی نزد خرد ندارد. این نژادها همگی از یک ریشهاند و همگی در اینجهان حق زندگانی آزاد دارند. خدا یا طبیعت یا هر نامی که شما میگزارید یک توده را برای فرمانروایی بدیگران نیافریده. «ایتالیا میخواهد امپراتوری قدیم را برگرداند» مگر امپراتوری قدیم چه بوده؟! آن نیز یکی از دولتهای جهانگیر دیگر بوده. اینها هیچ یکی منطق ندارد. اینها همه بهانه است.
حقیقت آنست که اینها با یکدیگر زورآزمایی میکنند ، مانند همان زورآزماییهایی که دیگران باهم دارند. این جنگهای دولتها با آن زد و خوردی که دو یا سه تن در خیابان باهم میکنند از یک ریشه است ، و تنها این تفاوت را دارد که برای این زد و خورد قانونی گزارده شده و کسانی برای جلوگیری هستند و برای آن جنگها قانونی گزارده نشده (و یا اجرا نیافته) و کسانی برای جلوگیری نیستند.
اینها همه مثل است. مقصود آنست که خدا مردمان را برای خوشی و آسایش آفریده و این خودِ مردمانند که وسایل ناآسودگی و گرفتاری را فراهم میسازند ، و این نیست مگر در نتیجهی آنکه معنی درست زندگانی روشن نگردیده و یک رشته سخنان غلطی انتشار یافته از این قبیل : زندگانی مبارزه است ، فهمها مختلف است ، جنگ و کشاکش در طبیعت آدمی گزارده شده ، آدمی نیکیپذیر نیست و مانند اینها که همگی غلطست ، و همگی از آنست که معنی درست زندگانی شناخته نگردیده ، گوهر آدمیگری روشن نشده ، یک راهی برای زندگانی آسوده بروی جهانیان گشاده نشده و امروز یک جنبشی که برای جهان لازمست آنست که این حقایق در جهان انتشار یابد و زندگانی براه دیگری بیفتد و این همانست که ما میکوشیم.
[دنبالهی گفتار فرداشب میآید.]
🔸 31ـ یک گام دیگری در راه پیشرفت (تکهی دو از سه)
گفـت : من در اینجا حرفی دارم. این مذاهب هر یکی برای خود منطقی دارد. باید گفت فهمها مختلف است و هر کس جور دیگری میفهمد. گفتم : این اشتباه است. ما در این باره سخنان بسیاری راندهایم. دوباره میگویم : در همهی آدمیان نیرویی بنام «خرد» هست که راست و دروغ و سود و زیان و نیک و بد را میشناسد. فهمها نیز مختلف نیست. اگر به خرد واگزار شود همه یکجور خواهند فهمید و همهی مردمان دارای یک باور و یک اندیشه خواهند بود. این اختلافها درمیان جهانیان نتیجهی آن است که خرد را بکار نمیاندازند ، نتیجهی آنست که کینهها و هوسها و تعصبها را پیشوای خود میگیرند. من در جای دیگری معنی خرد را برای شما شرح خواهم داد. در اینجا از سخن خود دور نیفتیم.
مقصود آنست که این بدیها و سختیها که در جهانست و مردمان گرفتارند همهی آنها نتیجهی نادانی و نافهمی است. نتیجهی آنست که معنی درست زندگی و راه آن را نمیدانند که اگر بدانند و آن راه را پیش گیرند از این بدیها و سختیها رها خواهند گردید. مثلاً این جنگی که امروز درمیان دولتهای بزرگ درگرفته و سراسر جهان را گرفتار گردانیده علتش چیست؟!.. چه منطقی برایش توان اندیشید؟!.. چه نتیجهای جز ویرانی و بدبختی تواند داد؟!..
اگر بگویید : «ناگزیرند» ، راست نیست. زیرا چه ناگزیری دارند؟!.. آیا روی زمین تنگ شده و همگی نمیتوانند گنجید و باید بجنگند تا برای خود جا باز کنند؟! آیا چنین گمانی توان برد؟!
اگر بگویید : «سودی دارد و این جنگها برای یک مقصودی است» آن هم دروغ است. زیرا چه سودی دارد؟!.. چه مقصود خردپذیری درمیان است؟!.. از پی این جنگ چه نتیجهای برای جهان خواهد بود؟!..
گفت : من در اینجا هم حرفی دارم. زیرا علما میگویند زندگانی مبارزه است و در حقیقت جنگ و کشاکش در طبیعت انسان گزارده شده است. از طرف دیگر هر یکی از دولتها در این جنگ یک مقصدی دارد. مثلاً آلمان میخواهد نژاد ژرمن بطوایف دیگر سیادت کنند ، ایتالیا میخواهد امپراتوری قدیم روم را بازگرداند ، ژاپن میخواهد در آسیا بهیچ یکی از دول اروپا دخالت ندهد. انگلیس میخواهد مستملکههای وسیع خود را از دست ندهد ، روس میخواهد از بزرگی آلمان و ژاپن جلوگیری نماید. چنانکه ملاحظه مینمایید هر یکی یک مقصدی دارد.
گفتم : آنکه میگویید زندگانی مبارزه است ، این هم یکی از اشتباهاتست. آدمیان میتوانند با یکدیگر با کشاکش و مبارزه زندگانی کنند یا با همدستی و همراهی. هر دو تواند بود و اجباری درمیان نیست. امروز زندگانی بشکل مبارزه افتاده. ولی این از نادانی جهانیانست. از نشناختن معنی زندگانیست نه اینکه در طبیعت آدمیان گزارده شده باشد. ما در این باره هم سخنان بسیاری داریم. اما اینکه دولتهای جنگجو هر یکی مقاصدی دارد ، آن مقاصد چیزهایی نیست که ما قیمتی بآنها بگزاریم. «آلمان میخواهد نژاد ژرمن سیادت کند» چرا؟! نژاد ژرمن چه برگزیدگی بدیگران دارد؟!.. اساساً برتری یک نژاد بدیگری ، یا زبردستی یک توده بتودههای دیگر عنوانی نزد خرد ندارد. این نژادها همگی از یک ریشهاند و همگی در اینجهان حق زندگانی آزاد دارند. خدا یا طبیعت یا هر نامی که شما میگزارید یک توده را برای فرمانروایی بدیگران نیافریده. «ایتالیا میخواهد امپراتوری قدیم را برگرداند» مگر امپراتوری قدیم چه بوده؟! آن نیز یکی از دولتهای جهانگیر دیگر بوده. اینها هیچ یکی منطق ندارد. اینها همه بهانه است.
حقیقت آنست که اینها با یکدیگر زورآزمایی میکنند ، مانند همان زورآزماییهایی که دیگران باهم دارند. این جنگهای دولتها با آن زد و خوردی که دو یا سه تن در خیابان باهم میکنند از یک ریشه است ، و تنها این تفاوت را دارد که برای این زد و خورد قانونی گزارده شده و کسانی برای جلوگیری هستند و برای آن جنگها قانونی گزارده نشده (و یا اجرا نیافته) و کسانی برای جلوگیری نیستند.
اینها همه مثل است. مقصود آنست که خدا مردمان را برای خوشی و آسایش آفریده و این خودِ مردمانند که وسایل ناآسودگی و گرفتاری را فراهم میسازند ، و این نیست مگر در نتیجهی آنکه معنی درست زندگانی روشن نگردیده و یک رشته سخنان غلطی انتشار یافته از این قبیل : زندگانی مبارزه است ، فهمها مختلف است ، جنگ و کشاکش در طبیعت آدمی گزارده شده ، آدمی نیکیپذیر نیست و مانند اینها که همگی غلطست ، و همگی از آنست که معنی درست زندگانی شناخته نگردیده ، گوهر آدمیگری روشن نشده ، یک راهی برای زندگانی آسوده بروی جهانیان گشاده نشده و امروز یک جنبشی که برای جهان لازمست آنست که این حقایق در جهان انتشار یابد و زندگانی براه دیگری بیفتد و این همانست که ما میکوشیم.
[دنبالهی گفتار فرداشب میآید.]
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
🔸 سخنانی که باید فراموش نکرد :
🔹گناه تنها آدمکشی نیست.
🖌 احمد کسروی
🔹گناه تنها آدمکشی نیست.
🖌 احمد کسروی
✴️ ورجاوندبنیاد
(بزبان عادی)
(بخش دوم : دربارهی دین)
🔸تکهی 9
(بهر 2 از 3)
🔸یک برانگیخته را چگونه میتوان شناخت؟🔸
میگویند : یک برانگیخته را چگونه میتوان شناخت؟ میگویم : چیزهای دیگر را چگونه میشناسید؟.. برانگیختگی چیزی نیست که دروغبردار باشد. یک برانگیخته باید دائماً با نادانیها و گمراهیها مبارزه کند ، دائماً از حقایق سخن بگوید ، باید قدمی از روی هوس یا احساسات برندارد ، ملاحظهی هیچ کسی را نکند ، به خاطر این و آن از گفتهی خود برنگردد. یک برانگیخته باید خردها را به تکان آورد و آموزگار آنها باشد.
این کارها جز با نیروی خدایی نشدنی است ، و کسی که سرمایهی کارش دروغ باشد زود درمانده و رسوا شود.
🔸🔸🔸
چون این نافهمیها قرنها درمیان بوده ، موضوعِ برانگیختگی سادگی خود را از دست داده است ، و ما که از برانگیخته و معنی آن گفتگو میکنیم کسانی میگویند : یک برانگیخته را چگونه میتوان شناخت؟. میگوییم : دیگر چیزها را چگونه میشناسید؟. مثلاً یک دانشمند را چگونه میشناسید؟ یک پزشک را چگونه میشناسید؟ آیا نه آنست که کردار و گفتارهای آنان را میسنجید و امتحان میکنید که اگر صحیح دیدید قبول مینمایید ، و پیروی و پشتیبانی از او میکنید؟ اینجا نیز همین طور است.
برانگیختگی چیزی نیست که دروغبردار باشد. یک پزشک قلابی خیلی زود شناخته و رسوا میشود ، چه رسد به یک برانگیخته که کارش خیلی بزرگتر و بارش بسیار سنگینتر است.
برانگیختگی برای خوش خوردن و خوش خوابیدن و یا بگوشهای خزیدن و سخنان رنگارنگ گفتن نیست که راست و دروغ آن شناخته و معلوم نشود. یک برانگیخته دشوارترین و پرزحمتترین کار را در پیش دارد. باید دائماً با نادانیها مبارزه کند و دائماً حقایق را بگوید و دمی از راستیها جدا نشود. باید قدمی از روی هوس یا احساسات برندارد. ملاحظهی هیچ چیزی و هیچ کسی را نکند. برای خاطر این و آن از گفتهی خود برنگردد. جز درپی نیکی و آسایش مردمان جهان نباشد. در تمجید خوبیها و تنقید بدیها مبالغه ننماید. یک برانگیخته باید خردها را به تکان آورد و آموزگار آنها باشد. هیچ کار غیرعاقلانهای از او سر نزند.
این کارها جز با نیروی خدایی ممکن نیست. کسی که سرمایهی کارش دروغ باشد زود وامانده و رسوا گردد.
نه اینکه کسی بدروغ نمیتواند خود را برانگیخته جا بزند. میتواند ، ولی در کار درمیماند و راه را بسته مییابد. همچون کسی که پزشک نباشد و به پزشکی بپردازد که در برابر بیماریهای گوناگون عاجز مانَد و راه درمان و چاره را نداند و مشتش باز گردد و رسوا شود!
این دروغگویان چون راهی را نمیشناسند و کاری را نمیتوانند انجام دهند ، برخی از آنان گمراهیهای گوناگونی را که رواج دارد با هم درآمیخته یا سازگارشان میکنند ، و از آنها ، گمراهی نوینی بوجود میآورند. بعضیها نیز آنچه از گفتار و کردار گذشتگان و مردم قدیم شنیده و دانستهاند تقلید کنند. اینها کارهای دروغگویان است.
بسیاری از این دغلبازان که خود را بدروغ برانگیختهی خدا معرفی کردهاند شناخته گردیده در تاریخها نیز نامهاشان باقی مانده. یکی از ایشان مانی است که پیش از اسلام از ایران برخاسته. چون در زمان او دو کیش بزرگ مسیحیگری و زردشتیگری ، یکی در روم و دیگری در ایران رواج میداشت ، و پیروان اینها با یکدیگر در کشاکش و دشمنی میبودند ، مانی چون برخاسته بجای آنکه مردمان را بحقایق آشنا گرداند و مسیحیگری و زردشتیگری را که هر دو اصل خود را از دست داده آلودهی گمراهیها و نادانیها شده بودند براندازد ، بیش از این بلد نبوده که تکههایی از خرافات بیاساس هر کدام را بگیرد و باهم مخلوط کند و یک مذهب بیپای نوینی بوجود آورد. شما در گفتههای او یک حقیقت برجسته و مهمی که شرح داده باشد نمیتوانید پیدا کنید. چون راه را بروی خود بسته یافته بیش از این نتوانسته که آن دو شاخهی گمراهی را باهم سازگار کند.
دیگری از ایشان مُسَیلِمه است که پس از پاکمرد اسلام و در زمان او در میان عرب برخاسته ، و جز این کاری ندانسته که در برابر آن پاکمرد تقلید نماید و مشابه او آیهها و سورهها درست کند. [1]
[1] : این یک نمونه از آیهبافیهای اوست : «الفیل و ما ادریك ما الفیل ... له ذنب وبیل و خرطوم طویل...» (فیل ، و چه میدانى که فیل چیست ... دمى دارد سخت ، و خرطومى دراز).
.
(بزبان عادی)
(بخش دوم : دربارهی دین)
🔸تکهی 9
(بهر 2 از 3)
🔸یک برانگیخته را چگونه میتوان شناخت؟🔸
میگویند : یک برانگیخته را چگونه میتوان شناخت؟ میگویم : چیزهای دیگر را چگونه میشناسید؟.. برانگیختگی چیزی نیست که دروغبردار باشد. یک برانگیخته باید دائماً با نادانیها و گمراهیها مبارزه کند ، دائماً از حقایق سخن بگوید ، باید قدمی از روی هوس یا احساسات برندارد ، ملاحظهی هیچ کسی را نکند ، به خاطر این و آن از گفتهی خود برنگردد. یک برانگیخته باید خردها را به تکان آورد و آموزگار آنها باشد.
این کارها جز با نیروی خدایی نشدنی است ، و کسی که سرمایهی کارش دروغ باشد زود درمانده و رسوا شود.
🔸🔸🔸
چون این نافهمیها قرنها درمیان بوده ، موضوعِ برانگیختگی سادگی خود را از دست داده است ، و ما که از برانگیخته و معنی آن گفتگو میکنیم کسانی میگویند : یک برانگیخته را چگونه میتوان شناخت؟. میگوییم : دیگر چیزها را چگونه میشناسید؟. مثلاً یک دانشمند را چگونه میشناسید؟ یک پزشک را چگونه میشناسید؟ آیا نه آنست که کردار و گفتارهای آنان را میسنجید و امتحان میکنید که اگر صحیح دیدید قبول مینمایید ، و پیروی و پشتیبانی از او میکنید؟ اینجا نیز همین طور است.
برانگیختگی چیزی نیست که دروغبردار باشد. یک پزشک قلابی خیلی زود شناخته و رسوا میشود ، چه رسد به یک برانگیخته که کارش خیلی بزرگتر و بارش بسیار سنگینتر است.
برانگیختگی برای خوش خوردن و خوش خوابیدن و یا بگوشهای خزیدن و سخنان رنگارنگ گفتن نیست که راست و دروغ آن شناخته و معلوم نشود. یک برانگیخته دشوارترین و پرزحمتترین کار را در پیش دارد. باید دائماً با نادانیها مبارزه کند و دائماً حقایق را بگوید و دمی از راستیها جدا نشود. باید قدمی از روی هوس یا احساسات برندارد. ملاحظهی هیچ چیزی و هیچ کسی را نکند. برای خاطر این و آن از گفتهی خود برنگردد. جز درپی نیکی و آسایش مردمان جهان نباشد. در تمجید خوبیها و تنقید بدیها مبالغه ننماید. یک برانگیخته باید خردها را به تکان آورد و آموزگار آنها باشد. هیچ کار غیرعاقلانهای از او سر نزند.
این کارها جز با نیروی خدایی ممکن نیست. کسی که سرمایهی کارش دروغ باشد زود وامانده و رسوا گردد.
نه اینکه کسی بدروغ نمیتواند خود را برانگیخته جا بزند. میتواند ، ولی در کار درمیماند و راه را بسته مییابد. همچون کسی که پزشک نباشد و به پزشکی بپردازد که در برابر بیماریهای گوناگون عاجز مانَد و راه درمان و چاره را نداند و مشتش باز گردد و رسوا شود!
این دروغگویان چون راهی را نمیشناسند و کاری را نمیتوانند انجام دهند ، برخی از آنان گمراهیهای گوناگونی را که رواج دارد با هم درآمیخته یا سازگارشان میکنند ، و از آنها ، گمراهی نوینی بوجود میآورند. بعضیها نیز آنچه از گفتار و کردار گذشتگان و مردم قدیم شنیده و دانستهاند تقلید کنند. اینها کارهای دروغگویان است.
بسیاری از این دغلبازان که خود را بدروغ برانگیختهی خدا معرفی کردهاند شناخته گردیده در تاریخها نیز نامهاشان باقی مانده. یکی از ایشان مانی است که پیش از اسلام از ایران برخاسته. چون در زمان او دو کیش بزرگ مسیحیگری و زردشتیگری ، یکی در روم و دیگری در ایران رواج میداشت ، و پیروان اینها با یکدیگر در کشاکش و دشمنی میبودند ، مانی چون برخاسته بجای آنکه مردمان را بحقایق آشنا گرداند و مسیحیگری و زردشتیگری را که هر دو اصل خود را از دست داده آلودهی گمراهیها و نادانیها شده بودند براندازد ، بیش از این بلد نبوده که تکههایی از خرافات بیاساس هر کدام را بگیرد و باهم مخلوط کند و یک مذهب بیپای نوینی بوجود آورد. شما در گفتههای او یک حقیقت برجسته و مهمی که شرح داده باشد نمیتوانید پیدا کنید. چون راه را بروی خود بسته یافته بیش از این نتوانسته که آن دو شاخهی گمراهی را باهم سازگار کند.
دیگری از ایشان مُسَیلِمه است که پس از پاکمرد اسلام و در زمان او در میان عرب برخاسته ، و جز این کاری ندانسته که در برابر آن پاکمرد تقلید نماید و مشابه او آیهها و سورهها درست کند. [1]
[1] : این یک نمونه از آیهبافیهای اوست : «الفیل و ما ادریك ما الفیل ... له ذنب وبیل و خرطوم طویل...» (فیل ، و چه میدانى که فیل چیست ... دمى دارد سخت ، و خرطومى دراز).
.
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
🔸 یادی از شادروان ناصر [دفتر] روایی
🔶 کتاب «امروز چاره چیست؟» (احمد کسروی)
🔸 ١ـ باید لجاجت را از میان برداشت : (تکهی 4)
اختلاف عمدهی شما بر سر سیاست است که یکطرفه باشد یا دوطرفه. اینها عبارتهاییست که در روزنامههای شما تکرار میشود. ولی این عبارتها را باید کنار گزاشت. اینها خودش وهنآور است. اینها معنایش آنست که ایران خودش هیچی نیست.
سیاست ایران باید نه یکطرفه باشد و نه دوطرفه. ایرانیان باید ایران را کشور خود بدانند و بآن علاقهمند باشند و بآبادیش کوشند و در راه نگهداریش از جانفشانی بازنایستند. این مردم میتوانند خودشان خود را راه برند.
آمدیم بدولتهای شوروی و انگلیس. جای گفتگو نیست که ما باید با آنها یکسان رفتار کنیم. این باید اساس سیاست ایران باشد. گذشته از آنکه حق و عدالت و آزادگی مقتضی اینست ، موقعیت خاص کشور نیز آن را اقتضا میکند.
ایرانیان اگر میخواهند درمیان دو دولت ، تودهی مستقلی محسوب شوند ، باید استقلال از خود نشان دهند ، باید بهیچ سو نگرایند. اگر این ترتیب را ملحوظ ننموده به یکی از دو سو گرایند ، به هر سویی که گراییدند جزو آن سو محسوب خواهند شد. آنگاه سوی دیگر را بخشم آورده ، واخواهند داشت که بدشمنی برخاسته او هم کوششهایی بکار برد.
در ایران هستند کسان بسیاری که هوادار سیاست انگلیسند. باینمعنی دوست میدارند که ایرانیان پشتیبانی انگلیس را بخود جلب کنند و از روی نظریهی سیاستمداران آن کشور زندگی بسر برند.
این سیاست در ایران از زمان دولت تزاری پیدا شده. چون دولت تزاری به ایران سوءنظر داشت و سیاست جهانگیرانه دنبال میکرد و ایرانیان در برابر آن ناتوان میبودند ، بهتر میدانستند که به پشتیبانی انگلیس تکیه کنند. از همان زمان این سیاست آغاز شده و تا بامروز کشیده.
در حالی که امروز زمان عوض شده و مقتضیات دیگر گردیده. امروز دولت تزاری نمانده و جای آن را یک دولت آزادیخواهی گرفته. دولت شوروی را از هیچ نظر نتوان با دولت تزاری یکسان گرفت.
از سوی دیگر سیاست همیشه یک رنگ ندارد. امروز اگر نیک نگریم سود انگلیس هم در آنست که در کشور ما یک سیاست ایرانخواهانهی بیطرفی پیش گرفته شود. من گمان نمیکنم مردان سیاسی انگلیس این ندانند که با حال کنونی ، اگر در ایران باز سیاست پیش دنبال شود ، این کشور روی آرامش نخواهد دید و قضایایی مانندهی پیشامد کنونی آذربایجان بسیار رخ خواهد داد. در آن صورت آیا دولت انگلیس چشم خواهد پوشید؟!.. آیا اینها رشتهی روابط آن دولت را با شوروی از هم نخواهد گسیخت؟!..
این سیاست که سالها در ایران روان بوده آنچه قضیه را بدتر گردانیده اینست که وزرایی که هوادار آن بوده و بآن هواداری شناخته شدهاند ، با پیشرفت توده و اقدامات اصلاحی نیز مخالفت کردهاند. روشنتر گویم : طرفداری از ارتجاع نشان دادهاند. بویژه در این چهار سال اخیر که رفتارشان آشکار و خود بسیار زننده بوده.
از اینرو رنجش مردم بیشتر گردیده و نفرت سختی در دلها تولید شده و همین موضوعست که کسانی سیاست یکطرفه مینامند و در برابر آن هواداری از «سیاست دوطرفه» مینمایند.
ولی اینها همه خامست. این کوتاهاندیشیست که ما بخواهیم چارهی روس را با انگلیس و چارهی انگلیس را با روس کنیم. اگر مقصود نگهداری کشور است ، راهی بهتر از اینها توان اندیشید.
خواهید گفت : «چه راهی؟..». میگویم : امروز با این جنبشهای سوسیالیستی و آوازهای آزادیخواهی و انجمنهای بینالمللی ، هر تودهای میتواند استقلال خود را از راههای مشروع تأمین کند. چه شده که شما خود را بدامن این و آن اندازید؟!..
نه ای ایرانیان ، راه بروی شما باز است : بکوشید و خود را از آلودگیها بیرون آورده با تودههای جهان همسر[=همشأن] گردید ، و یک سیاست بیطرفانه پیش گرفته احترام همهی دولتها از جمله روس و انگلیس را بخود جلب کنید.
[دنبالهی این گفتار فردا میآید.]
🔸 ١ـ باید لجاجت را از میان برداشت : (تکهی 4)
اختلاف عمدهی شما بر سر سیاست است که یکطرفه باشد یا دوطرفه. اینها عبارتهاییست که در روزنامههای شما تکرار میشود. ولی این عبارتها را باید کنار گزاشت. اینها خودش وهنآور است. اینها معنایش آنست که ایران خودش هیچی نیست.
سیاست ایران باید نه یکطرفه باشد و نه دوطرفه. ایرانیان باید ایران را کشور خود بدانند و بآن علاقهمند باشند و بآبادیش کوشند و در راه نگهداریش از جانفشانی بازنایستند. این مردم میتوانند خودشان خود را راه برند.
آمدیم بدولتهای شوروی و انگلیس. جای گفتگو نیست که ما باید با آنها یکسان رفتار کنیم. این باید اساس سیاست ایران باشد. گذشته از آنکه حق و عدالت و آزادگی مقتضی اینست ، موقعیت خاص کشور نیز آن را اقتضا میکند.
ایرانیان اگر میخواهند درمیان دو دولت ، تودهی مستقلی محسوب شوند ، باید استقلال از خود نشان دهند ، باید بهیچ سو نگرایند. اگر این ترتیب را ملحوظ ننموده به یکی از دو سو گرایند ، به هر سویی که گراییدند جزو آن سو محسوب خواهند شد. آنگاه سوی دیگر را بخشم آورده ، واخواهند داشت که بدشمنی برخاسته او هم کوششهایی بکار برد.
در ایران هستند کسان بسیاری که هوادار سیاست انگلیسند. باینمعنی دوست میدارند که ایرانیان پشتیبانی انگلیس را بخود جلب کنند و از روی نظریهی سیاستمداران آن کشور زندگی بسر برند.
این سیاست در ایران از زمان دولت تزاری پیدا شده. چون دولت تزاری به ایران سوءنظر داشت و سیاست جهانگیرانه دنبال میکرد و ایرانیان در برابر آن ناتوان میبودند ، بهتر میدانستند که به پشتیبانی انگلیس تکیه کنند. از همان زمان این سیاست آغاز شده و تا بامروز کشیده.
در حالی که امروز زمان عوض شده و مقتضیات دیگر گردیده. امروز دولت تزاری نمانده و جای آن را یک دولت آزادیخواهی گرفته. دولت شوروی را از هیچ نظر نتوان با دولت تزاری یکسان گرفت.
از سوی دیگر سیاست همیشه یک رنگ ندارد. امروز اگر نیک نگریم سود انگلیس هم در آنست که در کشور ما یک سیاست ایرانخواهانهی بیطرفی پیش گرفته شود. من گمان نمیکنم مردان سیاسی انگلیس این ندانند که با حال کنونی ، اگر در ایران باز سیاست پیش دنبال شود ، این کشور روی آرامش نخواهد دید و قضایایی مانندهی پیشامد کنونی آذربایجان بسیار رخ خواهد داد. در آن صورت آیا دولت انگلیس چشم خواهد پوشید؟!.. آیا اینها رشتهی روابط آن دولت را با شوروی از هم نخواهد گسیخت؟!..
این سیاست که سالها در ایران روان بوده آنچه قضیه را بدتر گردانیده اینست که وزرایی که هوادار آن بوده و بآن هواداری شناخته شدهاند ، با پیشرفت توده و اقدامات اصلاحی نیز مخالفت کردهاند. روشنتر گویم : طرفداری از ارتجاع نشان دادهاند. بویژه در این چهار سال اخیر که رفتارشان آشکار و خود بسیار زننده بوده.
از اینرو رنجش مردم بیشتر گردیده و نفرت سختی در دلها تولید شده و همین موضوعست که کسانی سیاست یکطرفه مینامند و در برابر آن هواداری از «سیاست دوطرفه» مینمایند.
ولی اینها همه خامست. این کوتاهاندیشیست که ما بخواهیم چارهی روس را با انگلیس و چارهی انگلیس را با روس کنیم. اگر مقصود نگهداری کشور است ، راهی بهتر از اینها توان اندیشید.
خواهید گفت : «چه راهی؟..». میگویم : امروز با این جنبشهای سوسیالیستی و آوازهای آزادیخواهی و انجمنهای بینالمللی ، هر تودهای میتواند استقلال خود را از راههای مشروع تأمین کند. چه شده که شما خود را بدامن این و آن اندازید؟!..
نه ای ایرانیان ، راه بروی شما باز است : بکوشید و خود را از آلودگیها بیرون آورده با تودههای جهان همسر[=همشأن] گردید ، و یک سیاست بیطرفانه پیش گرفته احترام همهی دولتها از جمله روس و انگلیس را بخود جلب کنید.
[دنبالهی این گفتار فردا میآید.]