🔶 «خواهران و دختران ما» ـ بزبان عادی (احمد کسروی)
🔸 گفتار پنجم : خانه‌داری و بچه‌پروری
١ـ زن در خانه‌ی شوهر وظایفی دارد (تکه‌ی 1)
زن در خانه‌ی شوهر وظایفی دارد که باید در اینجا یکایک یاد کنیم :
نخست : زن «کدبانو» است و باید بآراستن و پیراستن خانه و شستن و پاکیزه کردن رخت ، و پختن و آماده کردن خوراک بپردازد. در زندگانی هر کسی باید بکاری یا کسبی بپردازد. اینها کارهای بانوان است.
هستند زنانی که کار کردن را وظیفه‌ی خود نمی‌شناسند و یا آن را لایق خود نمی‌دانند. هستند بانوانی که فکر می‌کنند که باید بنشینند و استراحت کنند و به تفریح روند و روز خود را با بیکاری بسر برند و کارهای خانه را کلفت و نوکر انجام دهد. بیشتر زنهای تهران این طوری هستند و چنین می‌دانند. فکر می‌کنند که انجام کارهای خانه به «خانمی» آنها خواهد برخورد. اینها مفتخواران زنهایند. اینها درس از خانه‌های اعیانهای مفتخور گرفته‌اند.
در داستان کلفت ، درد تنبلی و مفتخوری با خصلت پست خودنمایی و برتریفروشی قاتی شده. به این‌معنی کلفت از یک طرف برای آنست که کار کند و خانم تن‌پرور و تنبل استراحت کند و روز بگزارد ، و از طرف دیگر برای آنست که گفته شود فلان خانم کلفت دارد و در میهمانیها «فاطمه‌سلطان» همراه خانم باشد که صدا کند و فرمان دهد و بخود ببالد.
برخی از زنها تنبلی و خودفروشی[=خودنمایی فزون] را بجایی رسانیده‌اند که بغل کردن بچه‌ی خود را ننگ می‌شمارند ، و در کوچه‌ها و میهمانیها آن نیز باید در بغل کلفت یا نوکر باشد.
اینها همه نافهمیست. کارِ خانه وظیفه‌ی زنهاست. کار کردن نه تنها ببانوان نخواهد برخورد بلکه مایه‌ی سرفرازی ایشان هم هست و قدر ایشان را بیشتر می‌کند. یک بانو در پرداختن بکار خانه ، شایستگی و ارزش خود را می‌تواند نشان بدهد.
خانه‌ای که کدبانویی با فهم و هوش و سلیقه‌ی خود بیاراید و اداره کند ، غیر از خانه‌ایست که با دست کلفتهای بیگانه‌ی دل‌نابسته اداره می‌شود.
داستان کلفت و نوکر یکی از بدیهای زندگانی ماست. از بدیهای زندگانی ماست که یکی آقا باشد و یکی نوکر ، و یکی خانم گردد و یکی کلفت. این خود موضوعیست که باید در جایش بحث شود.
آری اگر زنی در خانه‌ای تنهاست و از فزونی کار در رنج می‌باشد ، می‌تواند یکی را از خویشان و همسایگان و یا از دیگران کمک خود بگیرد.
.
🔸 گفتار پنجم : خانه‌داری و بچه‌پروری
١ـ زن در خانه‌ی شوهر وظایفی دارد (تکه‌ی 1)
زن در خانه‌ی شوهر وظایفی دارد که باید در اینجا یکایک یاد کنیم :
نخست : زن «کدبانو» است و باید بآراستن و پیراستن خانه و شستن و پاکیزه کردن رخت ، و پختن و آماده کردن خوراک بپردازد. در زندگانی هر کسی باید بکاری یا کسبی بپردازد. اینها کارهای بانوان است.
هستند زنانی که کار کردن را وظیفه‌ی خود نمی‌شناسند و یا آن را لایق خود نمی‌دانند. هستند بانوانی که فکر می‌کنند که باید بنشینند و استراحت کنند و به تفریح روند و روز خود را با بیکاری بسر برند و کارهای خانه را کلفت و نوکر انجام دهد. بیشتر زنهای تهران این طوری هستند و چنین می‌دانند. فکر می‌کنند که انجام کارهای خانه به «خانمی» آنها خواهد برخورد. اینها مفتخواران زنهایند. اینها درس از خانه‌های اعیانهای مفتخور گرفته‌اند.
در داستان کلفت ، درد تنبلی و مفتخوری با خصلت پست خودنمایی و برتریفروشی قاتی شده. به این‌معنی کلفت از یک طرف برای آنست که کار کند و خانم تن‌پرور و تنبل استراحت کند و روز بگزارد ، و از طرف دیگر برای آنست که گفته شود فلان خانم کلفت دارد و در میهمانیها «فاطمه‌سلطان» همراه خانم باشد که صدا کند و فرمان دهد و بخود ببالد.
برخی از زنها تنبلی و خودفروشی[=خودنمایی فزون] را بجایی رسانیده‌اند که بغل کردن بچه‌ی خود را ننگ می‌شمارند ، و در کوچه‌ها و میهمانیها آن نیز باید در بغل کلفت یا نوکر باشد.
اینها همه نافهمیست. کارِ خانه وظیفه‌ی زنهاست. کار کردن نه تنها ببانوان نخواهد برخورد بلکه مایه‌ی سرفرازی ایشان هم هست و قدر ایشان را بیشتر می‌کند. یک بانو در پرداختن بکار خانه ، شایستگی و ارزش خود را می‌تواند نشان بدهد.
خانه‌ای که کدبانویی با فهم و هوش و سلیقه‌ی خود بیاراید و اداره کند ، غیر از خانه‌ایست که با دست کلفتهای بیگانه‌ی دل‌نابسته اداره می‌شود.
داستان کلفت و نوکر یکی از بدیهای زندگانی ماست. از بدیهای زندگانی ماست که یکی آقا باشد و یکی نوکر ، و یکی خانم گردد و یکی کلفت. این خود موضوعیست که باید در جایش بحث شود.
آری اگر زنی در خانه‌ای تنهاست و از فزونی کار در رنج می‌باشد ، می‌تواند یکی را از خویشان و همسایگان و یا از دیگران کمک خود بگیرد.
.
🔶 کتاب «انکیزیسیون در ایران» (احمد کسروی)
🔸 پیشگفتار (تکه‌ی 31)
7ـ آشکار شدنِ انکیزیسیون ملایی (تکه‌ی 1)
در هشتم اردی‌بهشت 1324 بجان کسروی سوءقصد شد ولی او جان بدر برد. گرچه سه ماه طول کشید تا کسروی تندرستیش را بازیابد ولی این پیشامد بسود آزادگان بسر آمد : آن کردار ناجوانمردانه‌ی «ابن‌ملجم ناشی» و پراکنده شدن داستانش ، توجه مردم بیشتری را باندیشه‌های او کشاند و علت دشمنی ملایان و پشتیبانان ارتجاع با او را روشن ساخت.
ناپاکی و نامردمی ملایان که در این توطئه‌ی نامردانه پنجاه‌هزار تومان پول ریخته (1) و ده دوازده تن جانی را مزدور گرفته بودند ، نشان داد که پرسشهای او را پاسخی نیست جز چماق تکفیر. از سوی دیگر شهربانی در کارِ رسیدگی بپرونده کارشکنی کرد و دولت هم با آزاد کردن همان چند تن متهمِ چاقوکش و هفت‌تیرکش که فرصت گریز نیافته در زندان بودند ، خوشخدمتی خود را بارتجاع نشان داد. بدینسان بیشرمانه راه گستاخی فزونتر را بروی ایشان گشود و میدان را بچاقوکشان و اشرار بازتر گرداند.
... دو نکته‌ی مهم که در این قضیه جلب نظر می‌کند یک بیپروایی و نترسی ضاربین و ماجراجویانِ همدست آنهاست که معلوم بوده است از مقاماتی پشتگرمی داشته‌اند. نکته‌ی دیگر کمکهای علنی مأمور شهربانی باشرار و تشویق آنها بوارد کردن ضربتهای بیشتر می‌باشد که می‌رساند وی هم در توطئه بی‌دخالت نبوده است ... (2)
در 1324 آزادگان یازده ماهنامه ، چهارده کتاب تازه ، (جز آن دو کتاب ناانجام) و پانزده کتاب که بچاپ دوم و سوم رسیده بود چاپ و پراکنده کردند. جز اینها گام تازه و مؤثرِ دیگری در نیمه‌ی دوم سال برداشتند بدینسان که هشت کتابچه بزبانِ ساده و درخورِ فهم مردم کوچه و بازار آماده و چاپ کردند که بیشتر برُویه‌ی گفت و شنید می‌باشد. از میان کتابهای تازه‌ی سال 24 ، جز سه کتابی که بدنبال پیشامد آذربایجان نوشته شد ، کتاب «در راه سیاست» و کتابچه‌های «گفت و گو ـ استا رجبعلی دین یاد می‌گیرد» ، «شیخ قربان از نجف می‌آید» ، «حاجیهای انباردار چه دینی دارند؟» ، «رمضان کفاش از روضه برگشته» و «جناب آقا از میدان دررفت» ، بیشتر از دیگران خواستار داشتند.
چاپخانه‌ی پیمان همچون توپخانه‌ای سنگرهای ارتجاع را بتوپ بسته بود و با نشریه‌هایی که بدست مردم می‌رسانْد (نزدیک به هفته‌ای یک نشریه) ، حقایق را بر خوانندگان آشکار ساخته ایشان را هشیار می‌ساخت و شوراندنِ مردم را بملایان دشوارتر کرده بود. بماند که ملایان در کوچه و بازار ناچار از شنیدنِ ایرادهای رنجش‌آور و پرسشهای جانگزا شده بودند. سالنامه‌ی پَژوهاد (1325) در بخش«تاریخچه‌ی باهماد آزادگان» صفحه‌ی 26 ، شمار کتابهای چاپ شده در سال 24 را (جز کتابهای تاریخی) ، هفتادویک‌هزار نسخه می‌نویسد. این گسترش تند و فیروزیها چیزهایی نبودند که از دید بدخواهان پنهان بماند. از اینرو جبهه‌ی دشمنان تلاشهاشان را کند و نارسا دیده شتاب بیشتری بچرخ انکیزیسیون و تحریک مردم عامی دادند.
در نه ماهِ بازمانده‌ی سال 24 آنچه آشکارست شتاب دولتیانِ بدخواه برای بستن دست آزادگان و کسرویست. در نامه‌ای که مهدی اکباتانی ، رییس بازرسی مجلس شورای ملی بوزارت دادگستری نوشته این شتاب بنیکی پدیدارست : یکی با داوریهای پیشاپیش که او از نوشته‌های کسروی می‌کند و خواهان اقدام زودتر دادستان می‌شود و حتا راه آن را نیز در نامه نشان می‌دهد و دیگری آنکه خواهان اقدام «هرچه زودتر قبل از وقوع حوادث غیر قابل جبران» شده ... و می‌خواهد «نتیجه را هرچه زودتر اعلام دارید که تعویق امر ، طبقات مختلفه‌ی ملت را باعث هیجان و انقلاب نشود». (3)
در خرداد 1324 بازاریان عامی بتحریک ملایان از کتابهای کسروی بمجلس شورای ملی شکایت بردند. رئیس مجلس بدادسرای تهران دستور جلوگیری از نشر کتابهای کسروی را داد (14/3/24). روز پیش از آن حکیمی نخست‌وزیر کناره‌گیری کرده و هفته‌ی بعد از آن صدر نخست‌وزیر می‌شود. او با آنکه تا دیر زمانی نمی‌تواند رأی اعتماد از مجلس بگیرد با اینهمه در دسیسه و پرونده‌سازی با پشتکارِ چشمگیری می‌کوشد. رئیس مجلس ، سیدمحمدصادق طباطبایی (فرزند سید بزرگوار طباطبایی ، از پیشوایان مشروطه) ، 6 روز پس از نامه‌ی نخستش بدادسرا ، نامه‌ی دیگری به نخست‌وزیر می‌نویسد و در آن چنین می‌آورد :
... بدیهی است با توجه باهمیت قضیه و آثار سوء آن ، دستور تعقیب قانونی بمراجع صلاحیتدار خواهید فرمود که زودتر بشکایت‌کنندگانِ تبریز جواب مسکت نوشته و نظایری از سایر نقاط پیدا نکند. (4)
پابرگیها :
1ـ ماهنامه‌ی مهرماه 1324 ، باهماد آزادگان ، ص20 ، گفتار «انکیزیسیون ، انکیزیسیون ، انکیزیسیون» (آن زمان با این پول می‌شد سه خانه‌ی متوسط در تهران خرید).
2ـ پاکدامن ، یاد شده ص 196 و 197 بنقل از روزنامه‌ی رهبر 10/2/24
3ـ پیشین ، ص203 و 204
4ـ پیشین ، ص 247
.
🔸 پیشگفتار (تکه‌ی 31)
7ـ آشکار شدنِ انکیزیسیون ملایی (تکه‌ی 1)
در هشتم اردی‌بهشت 1324 بجان کسروی سوءقصد شد ولی او جان بدر برد. گرچه سه ماه طول کشید تا کسروی تندرستیش را بازیابد ولی این پیشامد بسود آزادگان بسر آمد : آن کردار ناجوانمردانه‌ی «ابن‌ملجم ناشی» و پراکنده شدن داستانش ، توجه مردم بیشتری را باندیشه‌های او کشاند و علت دشمنی ملایان و پشتیبانان ارتجاع با او را روشن ساخت.
ناپاکی و نامردمی ملایان که در این توطئه‌ی نامردانه پنجاه‌هزار تومان پول ریخته (1) و ده دوازده تن جانی را مزدور گرفته بودند ، نشان داد که پرسشهای او را پاسخی نیست جز چماق تکفیر. از سوی دیگر شهربانی در کارِ رسیدگی بپرونده کارشکنی کرد و دولت هم با آزاد کردن همان چند تن متهمِ چاقوکش و هفت‌تیرکش که فرصت گریز نیافته در زندان بودند ، خوشخدمتی خود را بارتجاع نشان داد. بدینسان بیشرمانه راه گستاخی فزونتر را بروی ایشان گشود و میدان را بچاقوکشان و اشرار بازتر گرداند.
... دو نکته‌ی مهم که در این قضیه جلب نظر می‌کند یک بیپروایی و نترسی ضاربین و ماجراجویانِ همدست آنهاست که معلوم بوده است از مقاماتی پشتگرمی داشته‌اند. نکته‌ی دیگر کمکهای علنی مأمور شهربانی باشرار و تشویق آنها بوارد کردن ضربتهای بیشتر می‌باشد که می‌رساند وی هم در توطئه بی‌دخالت نبوده است ... (2)
در 1324 آزادگان یازده ماهنامه ، چهارده کتاب تازه ، (جز آن دو کتاب ناانجام) و پانزده کتاب که بچاپ دوم و سوم رسیده بود چاپ و پراکنده کردند. جز اینها گام تازه و مؤثرِ دیگری در نیمه‌ی دوم سال برداشتند بدینسان که هشت کتابچه بزبانِ ساده و درخورِ فهم مردم کوچه و بازار آماده و چاپ کردند که بیشتر برُویه‌ی گفت و شنید می‌باشد. از میان کتابهای تازه‌ی سال 24 ، جز سه کتابی که بدنبال پیشامد آذربایجان نوشته شد ، کتاب «در راه سیاست» و کتابچه‌های «گفت و گو ـ استا رجبعلی دین یاد می‌گیرد» ، «شیخ قربان از نجف می‌آید» ، «حاجیهای انباردار چه دینی دارند؟» ، «رمضان کفاش از روضه برگشته» و «جناب آقا از میدان دررفت» ، بیشتر از دیگران خواستار داشتند.
چاپخانه‌ی پیمان همچون توپخانه‌ای سنگرهای ارتجاع را بتوپ بسته بود و با نشریه‌هایی که بدست مردم می‌رسانْد (نزدیک به هفته‌ای یک نشریه) ، حقایق را بر خوانندگان آشکار ساخته ایشان را هشیار می‌ساخت و شوراندنِ مردم را بملایان دشوارتر کرده بود. بماند که ملایان در کوچه و بازار ناچار از شنیدنِ ایرادهای رنجش‌آور و پرسشهای جانگزا شده بودند. سالنامه‌ی پَژوهاد (1325) در بخش«تاریخچه‌ی باهماد آزادگان» صفحه‌ی 26 ، شمار کتابهای چاپ شده در سال 24 را (جز کتابهای تاریخی) ، هفتادویک‌هزار نسخه می‌نویسد. این گسترش تند و فیروزیها چیزهایی نبودند که از دید بدخواهان پنهان بماند. از اینرو جبهه‌ی دشمنان تلاشهاشان را کند و نارسا دیده شتاب بیشتری بچرخ انکیزیسیون و تحریک مردم عامی دادند.
در نه ماهِ بازمانده‌ی سال 24 آنچه آشکارست شتاب دولتیانِ بدخواه برای بستن دست آزادگان و کسرویست. در نامه‌ای که مهدی اکباتانی ، رییس بازرسی مجلس شورای ملی بوزارت دادگستری نوشته این شتاب بنیکی پدیدارست : یکی با داوریهای پیشاپیش که او از نوشته‌های کسروی می‌کند و خواهان اقدام زودتر دادستان می‌شود و حتا راه آن را نیز در نامه نشان می‌دهد و دیگری آنکه خواهان اقدام «هرچه زودتر قبل از وقوع حوادث غیر قابل جبران» شده ... و می‌خواهد «نتیجه را هرچه زودتر اعلام دارید که تعویق امر ، طبقات مختلفه‌ی ملت را باعث هیجان و انقلاب نشود». (3)
در خرداد 1324 بازاریان عامی بتحریک ملایان از کتابهای کسروی بمجلس شورای ملی شکایت بردند. رئیس مجلس بدادسرای تهران دستور جلوگیری از نشر کتابهای کسروی را داد (14/3/24). روز پیش از آن حکیمی نخست‌وزیر کناره‌گیری کرده و هفته‌ی بعد از آن صدر نخست‌وزیر می‌شود. او با آنکه تا دیر زمانی نمی‌تواند رأی اعتماد از مجلس بگیرد با اینهمه در دسیسه و پرونده‌سازی با پشتکارِ چشمگیری می‌کوشد. رئیس مجلس ، سیدمحمدصادق طباطبایی (فرزند سید بزرگوار طباطبایی ، از پیشوایان مشروطه) ، 6 روز پس از نامه‌ی نخستش بدادسرا ، نامه‌ی دیگری به نخست‌وزیر می‌نویسد و در آن چنین می‌آورد :
... بدیهی است با توجه باهمیت قضیه و آثار سوء آن ، دستور تعقیب قانونی بمراجع صلاحیتدار خواهید فرمود که زودتر بشکایت‌کنندگانِ تبریز جواب مسکت نوشته و نظایری از سایر نقاط پیدا نکند. (4)
پابرگیها :
1ـ ماهنامه‌ی مهرماه 1324 ، باهماد آزادگان ، ص20 ، گفتار «انکیزیسیون ، انکیزیسیون ، انکیزیسیون» (آن زمان با این پول می‌شد سه خانه‌ی متوسط در تهران خرید).
2ـ پاکدامن ، یاد شده ص 196 و 197 بنقل از روزنامه‌ی رهبر 10/2/24
3ـ پیشین ، ص203 و 204
4ـ پیشین ، ص 247
.
🔶 حقایق زندگی (احمد کسروی)
🔸 44ـ چرا بکار از راهش نمی‌آیید؟!. (تکه‌ی سه از سه)
این جنگ که امروز درمیان دولتها می‌رود باین زودیها پایان نخواهد یافت. چنانکه گفته‌ایم دست کم چند سالی درمیان خواهد بود و جهان را گرفتار خواهد داشت.
از اینسوی ایرانیان که در سر راه افتاده‌اند از آسیب و گزند بی‌بهره نخواهند ماند و تا جنگ برپاست گرفتار خواهند بود. چیزی که هست اگر خردمندان و علاقه‌مندان همدستی نمایند و از دور و نزدیک با یکدیگر ارتباط داشته بنگهداری خود و توده کوشند و تدبیر و اندیشه‌ها بکار برند می‌توانند از سختی آن گزندها بکاهند و باری لگدمال نگردند. ولی با حال کنونی سختترین نتیجه را خواهند دید و خدا میداند که تا پایان جنگ به چه حال خواهند افتاد.
اینکه یک مردمی سر پایین انداخته در اندیشه‌ی زندگانی خود نباشند و چون یک سختی پیش آمد بناله و گله پردازند با فریاد و داد چاره خواهند ، و تنها استنادشان همین باشد ، چنین مردمی شایسته‌ی نابودیند و در اینجهان در نتیجه‌ی نادانیهای خود لگدمال خواهند گردید و در آنجهان در نزد خدای آفریدگار روسیاه و سرافکنده خواهند بود.
ما می‌شنویم در رضائیه[=ارومیه] چون جوانانی بنیاد «آزادگان» گزارده‌اند کسانی از توانگران و سردستگان چنین گفته‌اند : «اینجا جای این کارها نیست». یکی بپرسد : چرا؟!.. چرا نیست؟!.. مگر مردم رضائیه نمی‌خواهند زنده بمانند؟!.. نمی‌خواهند خود را و خاندانهاشان را از آسیبها و گزندها نگه دارند؟!.. مگر مردم رضائیه نبودند که چند ماه پیش آن ناله‌ها و گله‌ها را می‌کردند ، آن دادها و فریادها را بلند می‌ساختند؟!.. گویا رضائیه‌ایها می‌خواهند هر زمان که گرفتار شدند داد و فریاد کنند و همینکه آسوده گردیدند پی بی‌پرواییهای خود را گیرند ، که خود نکوشند و دیگران را هم نگزارند؟!.. چرا رضائیه‌ایها این نمی‌خواهند که یک دسته از مردان باغیرت و از جوانان خونگرمشان دست بهم دهند و اندیشه و عزم یکی گردانند ، و در برابر کرد و اشرار یک نیرویی پدید آورند؟!.. چرا این نمی‌خواهند که بدستیاری همان همدستی با تبریز و تهران و دیگر شهرها همیشه در ارتباط باشند و در هنگام سختی از همه جا آواز همدردی و همدستی شنوند؟!..
همچنین می‌شنویم کسانی در تبریز و دیگر جاها می‌گویند : فلان آخوند یا بَهمان پیشنماز گفته پرچم نخوانید و بآن روزنامه کمک نکنید. می‌گویم اگر می‌خواهید بسخنان ملایان گوش دهید یکبارگی چشم از زندگی پوشیده مرگ خود و فرزندانتان را بدیده گیرید. زیرا بگفته‌ی ملایان مالیات هم نباید داد ، بسربازی هم نباید رفت ، بدولت هر گونه خیانت دریغ نباید داشت و نتیجه‌ی اینها آنست که بیکبارگی زندگی را کنار گزارید و نابودی را بچشم خود گیرید.
اگر شما می‌خواهید که هر زمان که سختی بود رو بسوی دولت برگردانید و چاره بخواهید ، و هر زمان که آسوده شدید دست بدامن ملایان زنید و پیروی از گفته‌های آنان کنید این گمراهی شما را به بدترین گرفتاری دچار خواهد گردانید.
همین امروز شما به یک درد سختی گرفتارید ، و آن داستان کمی خواربار است (1) ، و خواهید دید که این موضوع بکجا خواهد کشید و خواهید دید که این ناله‌ها و فریادهای شما کمترین تأثیری نخواهد داشت. خواربار را دیگران کشیده و برده و بشما کمترین ارزشی نخواهند گزاشت ، و راستی اینست با حال کنونی ارزشی هم ندارید.
بسخن بیش از این دامنه نمی‌دهم. کسانی که می‌خواهند امروز که سختی خواربار پیش آمده بعادت بیخردانه‌ی خود تنها به فریاد و ناله گرایند ما از آنان بیزاریم و کمترین کمکی بآنان نخواهیم داشت. آنان اگر می‌خواهند بدردها چاره‌ای شود راهش دست بهم دادن و با اندیشه و دوراندیشی کوشیدنست. آنان نیز از این راه پیش آیند.
(پرچم روزانه شماره‌های 229 و 230 و 231)
پابرگی :
1ـ در آن زمان دو کشور انگلیس و روس لشگرهاشان را به ایران آورده و با اینکه پیمان دوستی با دولت ایران بسته بودند ولی در بسیار کارها دخالت می‌کردند. یکی از دخالتهای جانسوز آنان همین دست اندازی به خواربار ایران بود. خواربار را با دست قاچاقچیان و محتکران خریده به روسیه بار می‌کردند و اینجا مردم دچار کمیابی نان و گرانی دیگر خوراکیها بودند.
.
🔸 44ـ چرا بکار از راهش نمی‌آیید؟!. (تکه‌ی سه از سه)
این جنگ که امروز درمیان دولتها می‌رود باین زودیها پایان نخواهد یافت. چنانکه گفته‌ایم دست کم چند سالی درمیان خواهد بود و جهان را گرفتار خواهد داشت.
از اینسوی ایرانیان که در سر راه افتاده‌اند از آسیب و گزند بی‌بهره نخواهند ماند و تا جنگ برپاست گرفتار خواهند بود. چیزی که هست اگر خردمندان و علاقه‌مندان همدستی نمایند و از دور و نزدیک با یکدیگر ارتباط داشته بنگهداری خود و توده کوشند و تدبیر و اندیشه‌ها بکار برند می‌توانند از سختی آن گزندها بکاهند و باری لگدمال نگردند. ولی با حال کنونی سختترین نتیجه را خواهند دید و خدا میداند که تا پایان جنگ به چه حال خواهند افتاد.
اینکه یک مردمی سر پایین انداخته در اندیشه‌ی زندگانی خود نباشند و چون یک سختی پیش آمد بناله و گله پردازند با فریاد و داد چاره خواهند ، و تنها استنادشان همین باشد ، چنین مردمی شایسته‌ی نابودیند و در اینجهان در نتیجه‌ی نادانیهای خود لگدمال خواهند گردید و در آنجهان در نزد خدای آفریدگار روسیاه و سرافکنده خواهند بود.
ما می‌شنویم در رضائیه[=ارومیه] چون جوانانی بنیاد «آزادگان» گزارده‌اند کسانی از توانگران و سردستگان چنین گفته‌اند : «اینجا جای این کارها نیست». یکی بپرسد : چرا؟!.. چرا نیست؟!.. مگر مردم رضائیه نمی‌خواهند زنده بمانند؟!.. نمی‌خواهند خود را و خاندانهاشان را از آسیبها و گزندها نگه دارند؟!.. مگر مردم رضائیه نبودند که چند ماه پیش آن ناله‌ها و گله‌ها را می‌کردند ، آن دادها و فریادها را بلند می‌ساختند؟!.. گویا رضائیه‌ایها می‌خواهند هر زمان که گرفتار شدند داد و فریاد کنند و همینکه آسوده گردیدند پی بی‌پرواییهای خود را گیرند ، که خود نکوشند و دیگران را هم نگزارند؟!.. چرا رضائیه‌ایها این نمی‌خواهند که یک دسته از مردان باغیرت و از جوانان خونگرمشان دست بهم دهند و اندیشه و عزم یکی گردانند ، و در برابر کرد و اشرار یک نیرویی پدید آورند؟!.. چرا این نمی‌خواهند که بدستیاری همان همدستی با تبریز و تهران و دیگر شهرها همیشه در ارتباط باشند و در هنگام سختی از همه جا آواز همدردی و همدستی شنوند؟!..
همچنین می‌شنویم کسانی در تبریز و دیگر جاها می‌گویند : فلان آخوند یا بَهمان پیشنماز گفته پرچم نخوانید و بآن روزنامه کمک نکنید. می‌گویم اگر می‌خواهید بسخنان ملایان گوش دهید یکبارگی چشم از زندگی پوشیده مرگ خود و فرزندانتان را بدیده گیرید. زیرا بگفته‌ی ملایان مالیات هم نباید داد ، بسربازی هم نباید رفت ، بدولت هر گونه خیانت دریغ نباید داشت و نتیجه‌ی اینها آنست که بیکبارگی زندگی را کنار گزارید و نابودی را بچشم خود گیرید.
اگر شما می‌خواهید که هر زمان که سختی بود رو بسوی دولت برگردانید و چاره بخواهید ، و هر زمان که آسوده شدید دست بدامن ملایان زنید و پیروی از گفته‌های آنان کنید این گمراهی شما را به بدترین گرفتاری دچار خواهد گردانید.
همین امروز شما به یک درد سختی گرفتارید ، و آن داستان کمی خواربار است (1) ، و خواهید دید که این موضوع بکجا خواهد کشید و خواهید دید که این ناله‌ها و فریادهای شما کمترین تأثیری نخواهد داشت. خواربار را دیگران کشیده و برده و بشما کمترین ارزشی نخواهند گزاشت ، و راستی اینست با حال کنونی ارزشی هم ندارید.
بسخن بیش از این دامنه نمی‌دهم. کسانی که می‌خواهند امروز که سختی خواربار پیش آمده بعادت بیخردانه‌ی خود تنها به فریاد و ناله گرایند ما از آنان بیزاریم و کمترین کمکی بآنان نخواهیم داشت. آنان اگر می‌خواهند بدردها چاره‌ای شود راهش دست بهم دادن و با اندیشه و دوراندیشی کوشیدنست. آنان نیز از این راه پیش آیند.
(پرچم روزانه شماره‌های 229 و 230 و 231)
پابرگی :
1ـ در آن زمان دو کشور انگلیس و روس لشگرهاشان را به ایران آورده و با اینکه پیمان دوستی با دولت ایران بسته بودند ولی در بسیار کارها دخالت می‌کردند. یکی از دخالتهای جانسوز آنان همین دست اندازی به خواربار ایران بود. خواربار را با دست قاچاقچیان و محتکران خریده به روسیه بار می‌کردند و اینجا مردم دچار کمیابی نان و گرانی دیگر خوراکیها بودند.
.
🔶 «خواهران و دختران ما» ـ بزبان عادی (احمد کسروی)
🔸 گفتار پنجم : خانه‌داری و بچه‌پروری
١ـ زن در خانه‌ی شوهر وظایفی دارد (تکه‌ی 2)
دوم : زن باید فرمانبرداری از شوهر کند و در رفتن به تفریح و میهمانی اجازه ازو بخواهد. به بزمهایی که مردان نیز خواهند بود جز با همراهی شوهرش (یا یکی از پدر و برادرش) نرود. این از یک طرف مایه‌ی نیکنامی اوست و از طرف دیگر جلو بدگمانیهای شوهر را می‌تواند بگیرد.
زن که در سر راهش دامها می‌تواند باشد بسیار بجاست که خود را بنگهداری شوهر بسپارد.
آنگاه چنانکه گفته‌ایم زن باید بخیابانها و بمیان مردها ساده درآید. آرایش زن در خانه و برای شوهرش باید باشد.
یکی از عادتهایی که از اروپاییها گرفته شده همینست که زنها چون می‌خواهند بیرون روند خود را بزک می‌کنند. آرایش را تنها برای بیرون رفتن می‌شناسند. من نمی‌دانم باین چه معنایی دهم؟!.. زنی که می‌خواهد مردها درپیَش نباشند ، این کار را چرا می‌کند؟.. با این عادت آیا عجیب است که مردان در دنبال زنهای بیگانه باشند و در خانواده‌ها همیشه بدگمانیها و رنجیدگیها حکمفرما باشد؟..
کسانی باین خودآرایی زنان در هنگام بیرون آمدن نام «پاکیزگی» می‌گزارند. ولی پاکیزگی غیر از خودآراییست. «پیرایش غیر از آرایش است».
سوم : زن باید خود را همراه مرد و شریک زندگانی او شناخته اگر برای او تنگدستی پیش آمد صبر کند و با کم و بیش بسازد ، و اگر برای او گرفتاری پیش آمد خود را بکنار نکشد و از کوشش و دلسوزی بازنایستد.
مرد باید باندازه‌ی توانایی خود وسایل و نیازمندیهای زندگی فراهم کند و بآسایش زن کوشش کند و از خریدن رخت و دیگر چیزها بازنایستد. این وظیفه‌ی اوست. زن هم باید به همان اندازه قناعت نماید و مرد را در فشار نگزارد.
یکی از گرفتاریهای بزرگ در زندگانی امروزی همین داستان رخت و کفش و کلاه زنهاست. زنهای تحصیل‌کرده و متجدد ما چیزی را که یاد گرفته‌اند ، رختهای تازه بتازه پوشیدن و با یکدیگر رقابت کردن است. «فلان رخت مُد شده من باید داشته باشم» ، «فلان خانم فلان رخت را پوشیده بود من هم باید بپوشم». اینهاست جمله‌هایی که زنهای متجدد ما ازبر می‌دارند. آنچه نمی‌فهمند و پروایی نمی‌نمایند اندازه‌ی توانایی مرد و درآمد اوست.
این غیر از بیچارگی نیست ، غیر از بیفرهنگی نیست. آنچه می‌گوییم : این توده از «فرهنگ» بی‌بهره است ، اینهاست. این معنی زندگانی را ندانستن و خود را در رنج و بدبختی انداختن است. خوشیهای جهان تنها رختهای شیک پوشیدن و خودفروشی[=خودنمایی فزون] نیست. رقابت و خودنمایی جز هوسِ پستی نمی‌باشد.
یک زن بافهم و فرهنگ چرا این نداند که رخت برای ماست ، ما برای رخت نیستیم. رخت برای آنست که بپوشیم و آسوده باشیم ، نه برای اینکه خود را گرفتار آن گردانیم و همیشه اندوهش بخوریم.
.
🔸 گفتار پنجم : خانه‌داری و بچه‌پروری
١ـ زن در خانه‌ی شوهر وظایفی دارد (تکه‌ی 2)
دوم : زن باید فرمانبرداری از شوهر کند و در رفتن به تفریح و میهمانی اجازه ازو بخواهد. به بزمهایی که مردان نیز خواهند بود جز با همراهی شوهرش (یا یکی از پدر و برادرش) نرود. این از یک طرف مایه‌ی نیکنامی اوست و از طرف دیگر جلو بدگمانیهای شوهر را می‌تواند بگیرد.
زن که در سر راهش دامها می‌تواند باشد بسیار بجاست که خود را بنگهداری شوهر بسپارد.
آنگاه چنانکه گفته‌ایم زن باید بخیابانها و بمیان مردها ساده درآید. آرایش زن در خانه و برای شوهرش باید باشد.
یکی از عادتهایی که از اروپاییها گرفته شده همینست که زنها چون می‌خواهند بیرون روند خود را بزک می‌کنند. آرایش را تنها برای بیرون رفتن می‌شناسند. من نمی‌دانم باین چه معنایی دهم؟!.. زنی که می‌خواهد مردها درپیَش نباشند ، این کار را چرا می‌کند؟.. با این عادت آیا عجیب است که مردان در دنبال زنهای بیگانه باشند و در خانواده‌ها همیشه بدگمانیها و رنجیدگیها حکمفرما باشد؟..
کسانی باین خودآرایی زنان در هنگام بیرون آمدن نام «پاکیزگی» می‌گزارند. ولی پاکیزگی غیر از خودآراییست. «پیرایش غیر از آرایش است».
سوم : زن باید خود را همراه مرد و شریک زندگانی او شناخته اگر برای او تنگدستی پیش آمد صبر کند و با کم و بیش بسازد ، و اگر برای او گرفتاری پیش آمد خود را بکنار نکشد و از کوشش و دلسوزی بازنایستد.
مرد باید باندازه‌ی توانایی خود وسایل و نیازمندیهای زندگی فراهم کند و بآسایش زن کوشش کند و از خریدن رخت و دیگر چیزها بازنایستد. این وظیفه‌ی اوست. زن هم باید به همان اندازه قناعت نماید و مرد را در فشار نگزارد.
یکی از گرفتاریهای بزرگ در زندگانی امروزی همین داستان رخت و کفش و کلاه زنهاست. زنهای تحصیل‌کرده و متجدد ما چیزی را که یاد گرفته‌اند ، رختهای تازه بتازه پوشیدن و با یکدیگر رقابت کردن است. «فلان رخت مُد شده من باید داشته باشم» ، «فلان خانم فلان رخت را پوشیده بود من هم باید بپوشم». اینهاست جمله‌هایی که زنهای متجدد ما ازبر می‌دارند. آنچه نمی‌فهمند و پروایی نمی‌نمایند اندازه‌ی توانایی مرد و درآمد اوست.
این غیر از بیچارگی نیست ، غیر از بیفرهنگی نیست. آنچه می‌گوییم : این توده از «فرهنگ» بی‌بهره است ، اینهاست. این معنی زندگانی را ندانستن و خود را در رنج و بدبختی انداختن است. خوشیهای جهان تنها رختهای شیک پوشیدن و خودفروشی[=خودنمایی فزون] نیست. رقابت و خودنمایی جز هوسِ پستی نمی‌باشد.
یک زن بافهم و فرهنگ چرا این نداند که رخت برای ماست ، ما برای رخت نیستیم. رخت برای آنست که بپوشیم و آسوده باشیم ، نه برای اینکه خود را گرفتار آن گردانیم و همیشه اندوهش بخوریم.
.
🔶 کتاب «انکیزیسیون در ایران» (احمد کسروی)
🔸 پیشگفتار (تکه‌ی 32)
7ـ آشکار شدنِ انکیزیسیون ملایی (تکه‌ی 2)
در برابر ، آزادگانِ تهران نامه‌ی سرگشاده‌ای با امضاهای بسیار برئیس مجلس ، طباطبایی نوشته مخالفت مذهب شیعه با دمکراسی را گوشزد کردند و پرسشهایی کرده پاسخ خواستند :
... مذهب شیعه چنانکه با اساس اسلام ناسازگارست با زندگانی دمکراسی هم ناسازگار می‌باشد ...
این رفتار جنابعالی و دیگران که صلاح کشور و توده را رعایت نکرده با زمزمه‌های مرتجعانه‌ی ملایان موافقت نشان می‌دهید نتیجه‌اش آن خواهد بود که ملایان اجرای اصل دوم متمم قانون اساسی[که در هر دوره‌ی مجلس باید پنج نفر از ملایان بعنوان نمایندگی از علما حاضر باشند و همه‌ی قانونها از تصدیق آنها بگذرد] را هم بخواهند و ما از جنابعالی می‌پرسیم آیا بآن رضایت خواهید داد؟. ... آیا سراسر جهان را بایران نخواهد خندانید؟!.
بهترست یک پرسش اساسی‌تر از جنابعالی بکنیم : اگر کیش شیعه برای اداره کردنِ کشور کافی بود و دخالت ملایان در کارها مایه‌ی مضرت نبود چه علت داشت که پدر شما و خود شما جلو افتید و مشروطه را از اروپا بیاورید و قانون اساسی فرانسه را برای ایران تصویب کنید ، و این مقصود را چندان بزرگ بدانید که در راه آن صدها جوانان نازنین را بکشتن دهید؟!. آقای طباطبایی چه شد که آنها فراموش شد؟!. چه شد که دوباره می‌خواهید برای ملایان دستگاه گسترید؟!.
... اساساً چه کتابهای آقای کسروی درمیان باشد و چه نباشد این یک اشکال بزرگیست که اصول مشروطه و زندگانی دمکراسی با کیش شیعه متضادست و این دو در یکجا نتواند بود. باید این اشکال رفع شود و این گره گشاده گردد. ... (1)
در این میان نامه‌هایی با امضاهای بسیار از آزادگانِ شهرستانها به طباطبایی نوشته می‌شود و ازو خواستار پاسخ بنامه‌ی سرگشاده‌ی آزادگان تهران می‌شوند. سپس آزادگان شیراز در شهریور ماه نامه‌ی سرگشاده‌ی دیگری نوشته نام نیک پدرش را باو یادآوری کردند. هر دوی نامه‌ها تکان دهنده و سراسر آراسته به دلیلهاست. در آنها با زبانِ ادب مصلحت کشور و آینده‌ی مردم ، نام نیکی که از شادروان طباطبایی در تاریخ این سرزمین بجا مانده ، ارجمندی جایگاه کنونی او (ریاست مجلس) و حساسیت اقدام او یادآوری شده است. در یکی از آنها چنین می‌خوانیم :
آقای طباطبایی اگر جنابعالی بخواهید بدستور ملایان راه روید نه تنها باید ... ازدواج دخترهای نُه ساله را آزاد بگزارید ، زنها را بپوشیدن کفن سیاه ... وادارید ... اگر مردی مرتکب قتل زنی شد در حدود ماده‌ی 170 قانون کیفر عمومی مجازاتش نکنید و فقط از او پانصد رأس بز یا پنجاه شتر یا بهای یکی از آنها را بگیرید و آزاد کنید. ... (2)
همچنین در این نامه توجه طباطبایی باین موضوع کشیده شده که دشمنان ایران و این توده آن اندازه که با ما دشمنی می‌کنند با دیگران بستیزه برنمی‌خیزند و سرانجام همچون تلگرافهایی که از دیگر شهرستانها می‌رسد از او خواستار پاسخ می‌شوند. افسوس و صد افسوس ، گوش طباطبایی باین سخنان بسته است. تنها تکانی که از طباطبایی دیده شد آنکه نامه‌ی آزادگان تهران را بنزد یکی از ملایان تهران فرستاد و پاسخی بهیچیک از نامه‌ها و تلگرافها نداد. بدینسان ننگ جاویدان در کارنامه‌ی زندگانیش از خود بجا گزاشت.
باز در همان ماه خرداد ، محسن صدر که بعنوان نخست‌وزیر تازه ، هنوز جایگاه استواری نیافته بود ، بیباکانه برای هر یک از مخالفانش پرونده‌ای پدید آورد و بدینسان بانکیزیسیونِ آشکاری دست یازید. همو ، فردای روزی که نخست‌وزیریش اعلام شد ـ با آنکه هنوز مجلس باو رأی اعتماد ِنداده بود و نخست‌وزیریش رسمیت نیافته بود ـ با اعمال زور برای پرونده‌ی کسروی جنبه‌ی قانونی تراشید (23/3/24).
پابرگیها :
1ـ ماهنامه‌ی تیرماه 1324 ، باهماد آزادگان ، ص 1 تا 3
2ـ ماهنامه‌ی شهریور 1324 ، باهماد آزادگان ، ص14 و 15
.
🔸 پیشگفتار (تکه‌ی 32)
7ـ آشکار شدنِ انکیزیسیون ملایی (تکه‌ی 2)
در برابر ، آزادگانِ تهران نامه‌ی سرگشاده‌ای با امضاهای بسیار برئیس مجلس ، طباطبایی نوشته مخالفت مذهب شیعه با دمکراسی را گوشزد کردند و پرسشهایی کرده پاسخ خواستند :
... مذهب شیعه چنانکه با اساس اسلام ناسازگارست با زندگانی دمکراسی هم ناسازگار می‌باشد ...
این رفتار جنابعالی و دیگران که صلاح کشور و توده را رعایت نکرده با زمزمه‌های مرتجعانه‌ی ملایان موافقت نشان می‌دهید نتیجه‌اش آن خواهد بود که ملایان اجرای اصل دوم متمم قانون اساسی[که در هر دوره‌ی مجلس باید پنج نفر از ملایان بعنوان نمایندگی از علما حاضر باشند و همه‌ی قانونها از تصدیق آنها بگذرد] را هم بخواهند و ما از جنابعالی می‌پرسیم آیا بآن رضایت خواهید داد؟. ... آیا سراسر جهان را بایران نخواهد خندانید؟!.
بهترست یک پرسش اساسی‌تر از جنابعالی بکنیم : اگر کیش شیعه برای اداره کردنِ کشور کافی بود و دخالت ملایان در کارها مایه‌ی مضرت نبود چه علت داشت که پدر شما و خود شما جلو افتید و مشروطه را از اروپا بیاورید و قانون اساسی فرانسه را برای ایران تصویب کنید ، و این مقصود را چندان بزرگ بدانید که در راه آن صدها جوانان نازنین را بکشتن دهید؟!. آقای طباطبایی چه شد که آنها فراموش شد؟!. چه شد که دوباره می‌خواهید برای ملایان دستگاه گسترید؟!.
... اساساً چه کتابهای آقای کسروی درمیان باشد و چه نباشد این یک اشکال بزرگیست که اصول مشروطه و زندگانی دمکراسی با کیش شیعه متضادست و این دو در یکجا نتواند بود. باید این اشکال رفع شود و این گره گشاده گردد. ... (1)
در این میان نامه‌هایی با امضاهای بسیار از آزادگانِ شهرستانها به طباطبایی نوشته می‌شود و ازو خواستار پاسخ بنامه‌ی سرگشاده‌ی آزادگان تهران می‌شوند. سپس آزادگان شیراز در شهریور ماه نامه‌ی سرگشاده‌ی دیگری نوشته نام نیک پدرش را باو یادآوری کردند. هر دوی نامه‌ها تکان دهنده و سراسر آراسته به دلیلهاست. در آنها با زبانِ ادب مصلحت کشور و آینده‌ی مردم ، نام نیکی که از شادروان طباطبایی در تاریخ این سرزمین بجا مانده ، ارجمندی جایگاه کنونی او (ریاست مجلس) و حساسیت اقدام او یادآوری شده است. در یکی از آنها چنین می‌خوانیم :
آقای طباطبایی اگر جنابعالی بخواهید بدستور ملایان راه روید نه تنها باید ... ازدواج دخترهای نُه ساله را آزاد بگزارید ، زنها را بپوشیدن کفن سیاه ... وادارید ... اگر مردی مرتکب قتل زنی شد در حدود ماده‌ی 170 قانون کیفر عمومی مجازاتش نکنید و فقط از او پانصد رأس بز یا پنجاه شتر یا بهای یکی از آنها را بگیرید و آزاد کنید. ... (2)
همچنین در این نامه توجه طباطبایی باین موضوع کشیده شده که دشمنان ایران و این توده آن اندازه که با ما دشمنی می‌کنند با دیگران بستیزه برنمی‌خیزند و سرانجام همچون تلگرافهایی که از دیگر شهرستانها می‌رسد از او خواستار پاسخ می‌شوند. افسوس و صد افسوس ، گوش طباطبایی باین سخنان بسته است. تنها تکانی که از طباطبایی دیده شد آنکه نامه‌ی آزادگان تهران را بنزد یکی از ملایان تهران فرستاد و پاسخی بهیچیک از نامه‌ها و تلگرافها نداد. بدینسان ننگ جاویدان در کارنامه‌ی زندگانیش از خود بجا گزاشت.
باز در همان ماه خرداد ، محسن صدر که بعنوان نخست‌وزیر تازه ، هنوز جایگاه استواری نیافته بود ، بیباکانه برای هر یک از مخالفانش پرونده‌ای پدید آورد و بدینسان بانکیزیسیونِ آشکاری دست یازید. همو ، فردای روزی که نخست‌وزیریش اعلام شد ـ با آنکه هنوز مجلس باو رأی اعتماد ِنداده بود و نخست‌وزیریش رسمیت نیافته بود ـ با اعمال زور برای پرونده‌ی کسروی جنبه‌ی قانونی تراشید (23/3/24).
پابرگیها :
1ـ ماهنامه‌ی تیرماه 1324 ، باهماد آزادگان ، ص 1 تا 3
2ـ ماهنامه‌ی شهریور 1324 ، باهماد آزادگان ، ص14 و 15
.
🔶 حقایق زندگی (احمد کسروی)
🔸 45ـ از گله و ناله چه سودی تواند بود؟!. (تکه‌ی یک از سه)
در این هفته بار دیگر ، یک رشته نامه‌ها و تلگرافهای گله و ناله از سختی خواربار و از گرسنگی و بدبختی مردم رسیده. در آذربایجان بیکبار نرخها رو ببالا نهاده هی می‌رود و هنوز در جایی نایستاده. از شرفخانه تلگراف کرده‌اند که نوزده تن از گرسنگی ناتوان گردیده از خود رفته‌اند. در تبریز در نتیجه‌ی سختی زندگی در این روزها آدمکشیها و خودکشیهایی رخ داده است.
این نامه‌ها پیاپی می‌رسد و ما نمی‌دانیم چه کار کنیم. زیرا از یکسو می‌بینیم اینها راستست و یک گرانی بی‌اندازه‌ای بمردم رو آورده. در خشکسالی تنها گندم و جو و خوراک کم باشد و گران گردد ، امروز هر چیزی از اندازه بیرون رفته. از یکسو هم می‌دانیم که از چاپ آنها در روزنامه هیچ کاری نخواهد بود و جز سیاه کردن کاغذ نتیجه نخواهد داد. از این ناله‌ها نه آن کردان نامرد که خواربار را خریده قاچاق می‌برند دست خواهند کشید ، نه آن دلالان پستنهاد که برای بیگانگان خواربار خریده انبار می‌کنند بخود خواهند آمد ، نه همسایگان (یا مهمانان ما) که پروای گرسنگی این مردم را کمتر می‌کنند ترتیب اثری خواهند داد. (1)
این یکی از نادانیهای ایرانیانست که بنوشتن در روزنامه اهمیت بی‌اندازه می‌دهند و چنین می‌پندارند که این یک راه چاره‌ای می‌باشد.
از آنسو ما یک نکته‌ی بزرگتر دیگری را رعایت می‌کنیم : چنانکه بارها گفته‌ایم ایرانیها شیوه‌ی خود قرار داده‌اند که چون آسوده‌اند بیباک و بیپروا روز گذرانند و گمان کمی و آلودگی بخود نبرند و اگر کسی کمیهای آنان را یادآوری کرد بیپروایی نمایند ، بلکه بآزارش کوشند ، با صد درماندگی دم از «غرور ملی» زنند و خود را یکی از توده‌های بنام جهان شمارند ، و همینکه روز گرفتاری رسید بناله و فریاد پردازند و بزاری و فغان کوشند. این یک شیوه‌ایست که از سالها گرفته‌اند و در این راه بسیار ورزیده گردیده‌اند که ما می‌بینیم همینکه یک گرفتاری پیش می‌آید بی‌هیچ درنگی آواز بناله و فریاد بلند می‌کنند ، و چون آن می‌گذرد چنان به بیپروایی می‌‌گرایند که تو گویی هیچی رخ نداده و آن کسانی که دیروز می‌نالیدند اینها نبوده‌اند.
بارها گفته‌ایم این پستترین شیوه‌ی زندگانیست و ما می‌بینیم که اگر امروز این نامه‌ها و تلگرافهای گله و فریاد را که می‌رسد بچاپ رسانیم ، راستی کمک بآن نادانی و گمراهی نموده‌ایم و اینان را در شیوه‌ی ناستوده‌ی خود گستاختر و دلیرتر گردانیده‌ایم ، اینست سزا نمی‌بینیم که آنها را چاپ کنیم ، سزا نمی‌بینیم که در برابر چنین نادانی خاموش باشیم.
این مردم در نادانی نه چندان فرورفته‌اند که جای خاموشی باشد. اینان خود درپی کوشش نیستند و نمی‌گزارند دیگران نیز بکوشند. داستان آنان داستان آن دردمندان نافهم می‌باشد که نه تنها پروای دردمندی و بیماری خود نمی‌نمایند ، نه تنها بدرمان نمی‌کوشند ، بکسانی که درپی درمانند زباندرازی می‌نمایند ، به پزشکانی که می‌کوشند آزار و بدرفتاری دریغ نمی‌گویند.
ببینید کار بکجا کشیده که فلان مرد پستنهاد از گوشه‌ی سُنقر بوزارت فرهنگ شکایت می‌نویسد که من حزبی برپا کرده‌ام. تو گویی به یک گناه بزرگی برخاسته‌ام. بدبخت نمی‌فهمد که امروز در همه‌ی کشورها حزب هست و کارها در دست حزبهاست. نمی‌فهمد که همان روسها که یک سال و نیم است در برابر دشمن بیمناکی همچون آلمان ایستاده‌اند این ایستادگی نتیجه‌ی کوششهای یک حزب می‌باشد. نمی‌فهمد که همان انگلیسها که امروز به یک نیم جهان فرمان می‌رانند کشورشان با حزب راه می‌رود. نمی‌داند که در هر کشوری باید خردمندان و علاقه‌مندان دست یکی کنند و یک راهی را برای اداره کردن کشور پیش گیرند ، و اگر چنین دسته‌ای نباشد آن کشور دچار بدبختی خواهد گردید. ببینید تا چه اندازه در نادانی گستاخند ، ببینید چه بیشرم و خیره‌چشمند.
این بتازگی شنیده‌ام که از آقای معراجی که در آمل نماینده‌ی پرچم است یکی از سران آنجا به همان عنوان شکایت کرده. دریغا تو گویی نمایندگی یک روزنامه گناهست. دریغا تو گویی این روزنامه از کشور بیگانه می‌آید که نمایندگی آن عیب کسی باشد.
ببینید نادانی و نافهمی تا کجا رسیده. ببینید در گمراهی تا کجا پیش رفته‌اند. بجای قدردانی از کوششهای یک جوان ، می‌خواهند نان او را ببرند. دریغ از این درماندگیها !!
ما باید امروز این نادانیها را به رخ ایرانیان بکشیم تا بدانند و بفهمند و بتکان آیند. باید بگوییم : شما حق گله و ناله از پیشامد ندارید. زیرا این گرفتاریها نتیجه‌ی آن نادانیهای خودتانست ، نتیجه‌ی آن بیپرواییهاست. باید بفهمانیم که از این گله‌ها و فریادهای شما کمترین نتیجه در دست نخواهد بود. باید بفهمانیم که شما اگر می‌خواهید از این گرفتاریها رها گردید باید بخود آیید و بآن آلودگیهای خود چاره کنید.
👇
🔸 45ـ از گله و ناله چه سودی تواند بود؟!. (تکه‌ی یک از سه)
در این هفته بار دیگر ، یک رشته نامه‌ها و تلگرافهای گله و ناله از سختی خواربار و از گرسنگی و بدبختی مردم رسیده. در آذربایجان بیکبار نرخها رو ببالا نهاده هی می‌رود و هنوز در جایی نایستاده. از شرفخانه تلگراف کرده‌اند که نوزده تن از گرسنگی ناتوان گردیده از خود رفته‌اند. در تبریز در نتیجه‌ی سختی زندگی در این روزها آدمکشیها و خودکشیهایی رخ داده است.
این نامه‌ها پیاپی می‌رسد و ما نمی‌دانیم چه کار کنیم. زیرا از یکسو می‌بینیم اینها راستست و یک گرانی بی‌اندازه‌ای بمردم رو آورده. در خشکسالی تنها گندم و جو و خوراک کم باشد و گران گردد ، امروز هر چیزی از اندازه بیرون رفته. از یکسو هم می‌دانیم که از چاپ آنها در روزنامه هیچ کاری نخواهد بود و جز سیاه کردن کاغذ نتیجه نخواهد داد. از این ناله‌ها نه آن کردان نامرد که خواربار را خریده قاچاق می‌برند دست خواهند کشید ، نه آن دلالان پستنهاد که برای بیگانگان خواربار خریده انبار می‌کنند بخود خواهند آمد ، نه همسایگان (یا مهمانان ما) که پروای گرسنگی این مردم را کمتر می‌کنند ترتیب اثری خواهند داد. (1)
این یکی از نادانیهای ایرانیانست که بنوشتن در روزنامه اهمیت بی‌اندازه می‌دهند و چنین می‌پندارند که این یک راه چاره‌ای می‌باشد.
از آنسو ما یک نکته‌ی بزرگتر دیگری را رعایت می‌کنیم : چنانکه بارها گفته‌ایم ایرانیها شیوه‌ی خود قرار داده‌اند که چون آسوده‌اند بیباک و بیپروا روز گذرانند و گمان کمی و آلودگی بخود نبرند و اگر کسی کمیهای آنان را یادآوری کرد بیپروایی نمایند ، بلکه بآزارش کوشند ، با صد درماندگی دم از «غرور ملی» زنند و خود را یکی از توده‌های بنام جهان شمارند ، و همینکه روز گرفتاری رسید بناله و فریاد پردازند و بزاری و فغان کوشند. این یک شیوه‌ایست که از سالها گرفته‌اند و در این راه بسیار ورزیده گردیده‌اند که ما می‌بینیم همینکه یک گرفتاری پیش می‌آید بی‌هیچ درنگی آواز بناله و فریاد بلند می‌کنند ، و چون آن می‌گذرد چنان به بیپروایی می‌‌گرایند که تو گویی هیچی رخ نداده و آن کسانی که دیروز می‌نالیدند اینها نبوده‌اند.
بارها گفته‌ایم این پستترین شیوه‌ی زندگانیست و ما می‌بینیم که اگر امروز این نامه‌ها و تلگرافهای گله و فریاد را که می‌رسد بچاپ رسانیم ، راستی کمک بآن نادانی و گمراهی نموده‌ایم و اینان را در شیوه‌ی ناستوده‌ی خود گستاختر و دلیرتر گردانیده‌ایم ، اینست سزا نمی‌بینیم که آنها را چاپ کنیم ، سزا نمی‌بینیم که در برابر چنین نادانی خاموش باشیم.
این مردم در نادانی نه چندان فرورفته‌اند که جای خاموشی باشد. اینان خود درپی کوشش نیستند و نمی‌گزارند دیگران نیز بکوشند. داستان آنان داستان آن دردمندان نافهم می‌باشد که نه تنها پروای دردمندی و بیماری خود نمی‌نمایند ، نه تنها بدرمان نمی‌کوشند ، بکسانی که درپی درمانند زباندرازی می‌نمایند ، به پزشکانی که می‌کوشند آزار و بدرفتاری دریغ نمی‌گویند.
ببینید کار بکجا کشیده که فلان مرد پستنهاد از گوشه‌ی سُنقر بوزارت فرهنگ شکایت می‌نویسد که من حزبی برپا کرده‌ام. تو گویی به یک گناه بزرگی برخاسته‌ام. بدبخت نمی‌فهمد که امروز در همه‌ی کشورها حزب هست و کارها در دست حزبهاست. نمی‌فهمد که همان روسها که یک سال و نیم است در برابر دشمن بیمناکی همچون آلمان ایستاده‌اند این ایستادگی نتیجه‌ی کوششهای یک حزب می‌باشد. نمی‌فهمد که همان انگلیسها که امروز به یک نیم جهان فرمان می‌رانند کشورشان با حزب راه می‌رود. نمی‌داند که در هر کشوری باید خردمندان و علاقه‌مندان دست یکی کنند و یک راهی را برای اداره کردن کشور پیش گیرند ، و اگر چنین دسته‌ای نباشد آن کشور دچار بدبختی خواهد گردید. ببینید تا چه اندازه در نادانی گستاخند ، ببینید چه بیشرم و خیره‌چشمند.
این بتازگی شنیده‌ام که از آقای معراجی که در آمل نماینده‌ی پرچم است یکی از سران آنجا به همان عنوان شکایت کرده. دریغا تو گویی نمایندگی یک روزنامه گناهست. دریغا تو گویی این روزنامه از کشور بیگانه می‌آید که نمایندگی آن عیب کسی باشد.
ببینید نادانی و نافهمی تا کجا رسیده. ببینید در گمراهی تا کجا پیش رفته‌اند. بجای قدردانی از کوششهای یک جوان ، می‌خواهند نان او را ببرند. دریغ از این درماندگیها !!
ما باید امروز این نادانیها را به رخ ایرانیان بکشیم تا بدانند و بفهمند و بتکان آیند. باید بگوییم : شما حق گله و ناله از پیشامد ندارید. زیرا این گرفتاریها نتیجه‌ی آن نادانیهای خودتانست ، نتیجه‌ی آن بیپرواییهاست. باید بفهمانیم که از این گله‌ها و فریادهای شما کمترین نتیجه در دست نخواهد بود. باید بفهمانیم که شما اگر می‌خواهید از این گرفتاریها رها گردید باید بخود آیید و بآن آلودگیهای خود چاره کنید.
👇
باید بفهمانیم که اگر در آرزوی زندگانی هستید باید همچون دیگران با ما همدستی نمایید و این پاشیدگی و بیراهی را از میان بردارید.
پابرگی (از ویراینده) :
1ـ این گفتار در بازپسین ماههای سال 1942 نوشته شده. این هنگام جنگهای بسیار سخت و خونینی میان لشگرهای آلمان با نیروهای آرتش شوروی در جبهه‌های استالینگراد و ولگا می‌رفت. از آنسو در جبهه‌های مصر میان نیروهای محور و متفقین از یکسو و در «خاور دور» میان ژاپن و آمریکا جنگهای بسیار سخت دیگری در کار بود. کشور ما از یک سال پیش به اشغال نیروهای متفقین درآمده بود و ایشان در آغاز تنها از ما راه می‌خواستند که اسلحه و خواروبار به شوروی برسانند. ولی از چندی پیش بعلت سختی جنگ در شوروی و کمبود خواروبار در آنجا به خواروبار ما نیز دست‌اندازی می‌کردند و دولتِ ناتوان ایران کاری از دستش برنمی‌آمد. کمیابی خواروبار تنها از این نبود که متفقین خواروبار ایران را مستقیم یا با دست قاچاقچیانی خریده می‌بردند ، بلکه انبارداران (محتکر) نیز خوراک و دیگر دربایستهای زندگانی را انبار کرده و باعث بالا رفتن بهای آنها شده بودند و در نتیجه بیچیزان گرسنگی و سختی می‌کشیدند.
سرانجام کمتر از یک ماه بعد ، نایابی نان به پیشامد 17 آذر 1321 در تهران انجامید که به آشوب نان شناخته شده است. گرسنگی و تیفوس بجان مردم افتاده بود و ایرانیان براستی روزگار بسیار آشفته و سختی را می‌گذرانیدند. در این گیرودار دسته‌های سیاسی هم میدان یافته پیاپی به یکدیگر می‌تاختند. خوانندگانی که از آغاز ، پرچم را خوانده بودند می‌دانستند که در آن روزنامه چه اندازه از پراکندگی ایرانیان نکوهش رفته و راه یگانگی که همان راه رهایی است نشان داده و بر آن تأکید شده بود.
ناتوانی دولت در اداره‌ی کارها یکی از علتهایش از همین دسته‌بندیهای سیاسی سرچشمه می‌گرفت و دیگری از میدان گرفتن ملایان و مخالفت ایشان با دولت. چنانکه پرچم در گفتارهای پیش بناچار به آن پرداخته و سه پرسش از ملایان پرسیده بود تا آنها را به پاسخگویی وادارد.
آتش شکاف میان دولت و مردم که ملایان برافروخته به آن دامن می‌زدند (نگاه کنید به : گفتار «خرده‌گیری و پاسخ آن»ـ پرچم روزانه شماره‌های 219 تا 222¬) هم برای آن زمان که گرسنگی و مرگ ایران را فراگرفته بود بیمگین بشمار می‌آمد و هم برای آینده‌ی این کشور. این یکی از علتهای پافشاری برای پاسخ خواستن از ملایان بود تا تکلیف دولت و مردم هرچه زودتر روشن گردد و دو تیرگی از میان برخیزد.
.
پابرگی (از ویراینده) :
1ـ این گفتار در بازپسین ماههای سال 1942 نوشته شده. این هنگام جنگهای بسیار سخت و خونینی میان لشگرهای آلمان با نیروهای آرتش شوروی در جبهه‌های استالینگراد و ولگا می‌رفت. از آنسو در جبهه‌های مصر میان نیروهای محور و متفقین از یکسو و در «خاور دور» میان ژاپن و آمریکا جنگهای بسیار سخت دیگری در کار بود. کشور ما از یک سال پیش به اشغال نیروهای متفقین درآمده بود و ایشان در آغاز تنها از ما راه می‌خواستند که اسلحه و خواروبار به شوروی برسانند. ولی از چندی پیش بعلت سختی جنگ در شوروی و کمبود خواروبار در آنجا به خواروبار ما نیز دست‌اندازی می‌کردند و دولتِ ناتوان ایران کاری از دستش برنمی‌آمد. کمیابی خواروبار تنها از این نبود که متفقین خواروبار ایران را مستقیم یا با دست قاچاقچیانی خریده می‌بردند ، بلکه انبارداران (محتکر) نیز خوراک و دیگر دربایستهای زندگانی را انبار کرده و باعث بالا رفتن بهای آنها شده بودند و در نتیجه بیچیزان گرسنگی و سختی می‌کشیدند.
سرانجام کمتر از یک ماه بعد ، نایابی نان به پیشامد 17 آذر 1321 در تهران انجامید که به آشوب نان شناخته شده است. گرسنگی و تیفوس بجان مردم افتاده بود و ایرانیان براستی روزگار بسیار آشفته و سختی را می‌گذرانیدند. در این گیرودار دسته‌های سیاسی هم میدان یافته پیاپی به یکدیگر می‌تاختند. خوانندگانی که از آغاز ، پرچم را خوانده بودند می‌دانستند که در آن روزنامه چه اندازه از پراکندگی ایرانیان نکوهش رفته و راه یگانگی که همان راه رهایی است نشان داده و بر آن تأکید شده بود.
ناتوانی دولت در اداره‌ی کارها یکی از علتهایش از همین دسته‌بندیهای سیاسی سرچشمه می‌گرفت و دیگری از میدان گرفتن ملایان و مخالفت ایشان با دولت. چنانکه پرچم در گفتارهای پیش بناچار به آن پرداخته و سه پرسش از ملایان پرسیده بود تا آنها را به پاسخگویی وادارد.
آتش شکاف میان دولت و مردم که ملایان برافروخته به آن دامن می‌زدند (نگاه کنید به : گفتار «خرده‌گیری و پاسخ آن»ـ پرچم روزانه شماره‌های 219 تا 222¬) هم برای آن زمان که گرسنگی و مرگ ایران را فراگرفته بود بیمگین بشمار می‌آمد و هم برای آینده‌ی این کشور. این یکی از علتهای پافشاری برای پاسخ خواستن از ملایان بود تا تکلیف دولت و مردم هرچه زودتر روشن گردد و دو تیرگی از میان برخیزد.
.
✴️ گواهی پاکدلانه
به نام یگانه‌ی هستی بخش
سلام می‌کنم به همه‌ی یاران گرانقدر راه پاکدینی. اینجانب در سال 1388 و از راه کتاب زیبای شیعیگری با راهنما آشنا گردیدم. از سال 1387 و با خواندن پاره‌ای از سوره‌های قرآن به کیش شیعه مشکوک بودم ولی خرد من توانایی رد کردن آن را نداشت. هنگام خواندن شیعیگری و دلایل بُرنده‌ی راهنما برای روان پاکش درود می‌فرستادم و تو گویی تشنه‌ای که به آبی زلال رسیده سطر به سطر کتاب را می‌خواندم. پس از این آشنایی زمینه را رها نکرده و با سختی کتابهای دیگر را نیز خواندم و همه‌ی اینها در حالی بود که آزمون کارشناسی ارشد را نیز در پیش روی می‌داشتم ولی دانستن آمیغها بسیار نزد من گرانمایه‌تر بود. پس از گذشت زمانی اندک با آقای فرهیخت و سایت وزین ایشان آشنا شدم و کتابهایی که در جاهای دیگر بدست نیاورده بودم یافته و با لذت خواندم. از سال 89 شروع به خواندن کتابهای دیگری به جز کتابهای پاکدینی کردم تا راهی بهتر از پاکدینی بیابم که می‌باید اعتراف کنم که چنین راهی نیافتم و اکنون یگانه راه نجات نوع بشر را در پیروی از تک تک دستورات پاکدینی می‌دانم.
ع.م.ت.ج
.
به نام یگانه‌ی هستی بخش
سلام می‌کنم به همه‌ی یاران گرانقدر راه پاکدینی. اینجانب در سال 1388 و از راه کتاب زیبای شیعیگری با راهنما آشنا گردیدم. از سال 1387 و با خواندن پاره‌ای از سوره‌های قرآن به کیش شیعه مشکوک بودم ولی خرد من توانایی رد کردن آن را نداشت. هنگام خواندن شیعیگری و دلایل بُرنده‌ی راهنما برای روان پاکش درود می‌فرستادم و تو گویی تشنه‌ای که به آبی زلال رسیده سطر به سطر کتاب را می‌خواندم. پس از این آشنایی زمینه را رها نکرده و با سختی کتابهای دیگر را نیز خواندم و همه‌ی اینها در حالی بود که آزمون کارشناسی ارشد را نیز در پیش روی می‌داشتم ولی دانستن آمیغها بسیار نزد من گرانمایه‌تر بود. پس از گذشت زمانی اندک با آقای فرهیخت و سایت وزین ایشان آشنا شدم و کتابهایی که در جاهای دیگر بدست نیاورده بودم یافته و با لذت خواندم. از سال 89 شروع به خواندن کتابهای دیگری به جز کتابهای پاکدینی کردم تا راهی بهتر از پاکدینی بیابم که می‌باید اعتراف کنم که چنین راهی نیافتم و اکنون یگانه راه نجات نوع بشر را در پیروی از تک تک دستورات پاکدینی می‌دانم.
ع.م.ت.ج
.
🔶 «خواهران و دختران ما» ـ بزبان عادی (احمد کسروی)
🔸 گفتار پنجم : خانه‌داری و بچه‌پروری
٢ـ هر کسی باید تلاش کند تا از بدیهای خود جلوگیری کند (تکه‌ی 1)
یکی از گرفتاریها در خانواده‌ها نساختن عروس با مادر و خواهر شوهر است. این نتیجه‌ی دیگری از نبودن تربیت و فرهنگ است.
آدمی از ذات جانی خود دارای خصلتهای پست خشم و حسد و خودنمایی و برتریفروشی و مانند اینهاست ، و هر کسی باید کوشش کند و از این خصلتهای پست جلوگیری کند. هر کسی ، چه زن و چه مرد ، باید هوشیار این بدیهای خود باشد و تا دستش می‌رسد جلوگیری کند. اینست یک معنی فرهنگ و آنچه امروز بسیار کمست اینست.
عروس که بخانه آورده می‌شود ، مادرشوهر میدان پیدا می‌کند که اسب خودنمایی و برتریفروشی را بتک و تاز آورد ، و خواهرشوهر به هر چیز آن حسد می‌برد و کینه‌توزی می‌کند. عروس نیز که پای کم از آنها نمی‌دارد و جلو خشم و کینه را نمی‌گیرد. اینست خانه همیشه پر از رنجش و اختلاف می‌باشد.
بسیاری از مادرشوهران به هر کار و به هر سخن عروس ایراد می‌گیرند و بهانه‌شان آنست که می‌خواهیم این را «تربیت» کنیم. «تربیت» در ایران یکی از گرفتاریهاست. هر بزرگی باید کوچکتر را «تربیت» کند. خودنمایی و چیرگی‌فروشی نامش تربیت است. خواهر بزرگ ، کوچکتر را می‌زند و می‌گوید : «من باید ترا تربیت کنم». مرد زنش را کتک می‌زند و بهانه‌اش اینست : «من باید این را تربیت کنم». سلمانی بشاگرد خود فحش می‌دهد و سیلی می‌زند و می‌گوید : «باید ترا تربیت کنم».
ولی اینها «تربیت» نیست. دوباره می‌گویم : اینها چیرگی‌فروشی است. اگر کسی درپی «تربیت» یا فرهنگست باید نخست بخود پردازد ، و بیش از همه بجلوگیری از بدیهای خود کوشش کند.
.
🔸 گفتار پنجم : خانه‌داری و بچه‌پروری
٢ـ هر کسی باید تلاش کند تا از بدیهای خود جلوگیری کند (تکه‌ی 1)
یکی از گرفتاریها در خانواده‌ها نساختن عروس با مادر و خواهر شوهر است. این نتیجه‌ی دیگری از نبودن تربیت و فرهنگ است.
آدمی از ذات جانی خود دارای خصلتهای پست خشم و حسد و خودنمایی و برتریفروشی و مانند اینهاست ، و هر کسی باید کوشش کند و از این خصلتهای پست جلوگیری کند. هر کسی ، چه زن و چه مرد ، باید هوشیار این بدیهای خود باشد و تا دستش می‌رسد جلوگیری کند. اینست یک معنی فرهنگ و آنچه امروز بسیار کمست اینست.
عروس که بخانه آورده می‌شود ، مادرشوهر میدان پیدا می‌کند که اسب خودنمایی و برتریفروشی را بتک و تاز آورد ، و خواهرشوهر به هر چیز آن حسد می‌برد و کینه‌توزی می‌کند. عروس نیز که پای کم از آنها نمی‌دارد و جلو خشم و کینه را نمی‌گیرد. اینست خانه همیشه پر از رنجش و اختلاف می‌باشد.
بسیاری از مادرشوهران به هر کار و به هر سخن عروس ایراد می‌گیرند و بهانه‌شان آنست که می‌خواهیم این را «تربیت» کنیم. «تربیت» در ایران یکی از گرفتاریهاست. هر بزرگی باید کوچکتر را «تربیت» کند. خودنمایی و چیرگی‌فروشی نامش تربیت است. خواهر بزرگ ، کوچکتر را می‌زند و می‌گوید : «من باید ترا تربیت کنم». مرد زنش را کتک می‌زند و بهانه‌اش اینست : «من باید این را تربیت کنم». سلمانی بشاگرد خود فحش می‌دهد و سیلی می‌زند و می‌گوید : «باید ترا تربیت کنم».
ولی اینها «تربیت» نیست. دوباره می‌گویم : اینها چیرگی‌فروشی است. اگر کسی درپی «تربیت» یا فرهنگست باید نخست بخود پردازد ، و بیش از همه بجلوگیری از بدیهای خود کوشش کند.
.
🔶 کتاب «انکیزیسیون در ایران» (احمد کسروی)
🔸 پیشگفتار (تکه‌ی 33)
7ـ آشکار شدنِ انکیزیسیون ملایی (تکه‌ی 3)
با همه‌ی کارشکنیهای بدخواهان ، کسروی یک‌دم آسوده ننشست و با نوشته‌هایش در کارِ برانداختنِ ریشه‌ی ملایان بود. اینبود هم ملایان و هم کمپانی خیانت بدست و پا افتادند که مبادا کنترل اوضاع از دستانشان بیرون آید. رسوا گردیده شکوه و دستگاهشان را برای همیشه ببازند و از درآمدهای سرشار بازمانند. پس بدستیاری دولت دستگاهِ انکیزیسیون را بکار انداختند و نه تنها جلو انتشار شیعیگری را گرفتند ، کسانی که می‌خواندند و یا منتشر می‌کردند را هم زیر فشار گزاردند.
در 6/6/24 دکتر[غلامحسین]خوشبین از طرف وزیر دادگستری به استناد نامه‌های چند تن از آخوندان و بازاریان تسریع تعقیب کسروی و گزارش آن را بمقام وزارت خواسته است.
... در آن موقع سرتیپ ضرابی ، رییس شهربانی ، نامه‌ای مبنی بر اینکه کسروی اقداماتی کرده که بازاریان قصد اجتماع و اعتصاب عمومی دارند [(احتمالاً بوزارت کشور) نوشته] تقاضای رسیدگی عاجل و تعقیب متهم را می‌نماید. (1)
با اینحال پرونده در جریان عادی خود بود. تا اینکه با دسیسه‌ی فرماندار نظامی ، سرتیپ اعتماد مقدم (رئیس شهربانی پیشین که در دسیسه‌ی یکم دیماه 1321 نیز دست داشت) در دیماه همان سال (همزمان با چاپ آن سه کتاب که در آغاز پیشگفتار یاد شد) پرونده را بصورت «فُرس ماژور» و خارج از نوبت انداختند.
پرونده‌ی کتابهای کسروی را «پرونده‌ی کسروی» نام نهاده چنان وامی‌نمودند که سخن از تبهکاری است که از دستِ قانون می‌گریخته و اکنون گرفتار آمده. در بهمن‌ماه وزارت فرهنگ «ناظر شرعیات» معین می‌کند تا پرونده بگردش درآید. (2)
گفتیم که پرونده برای شیعیگری و دوازده کتاب دیگر پدید آمده بود.
... از جمله‌ی آن کتابها کتاب «خواهران و دختران ما» بوده. عنوان شکایت اینست که آقای کسروی در آن کتاب زنها را با مردها در حقوق مساوی دانسته و برای زنها حق طلاق قائل شده. (3)
اکنون در سال 1324 شوریدگی شگفتی نمایانست : دو فرزندِ پیشگامانِ مشروطه‌خواهی با دشمنان مشروطه و آزادیخواهی همه یک راه را می‌پویند : سیدمحمدصادق طباطبایی ، رییس کنونی مجلس بیپروا بنام و پیشینه‌ی پاک پدرش ، بدستاویز «مباینت نشریات احمد کسروی با دیانت رسمی کشور» و رسیدگی «زودتر به شکایت‌کنندگان تبریز» ، با نامه‌نویسی بسران کشور برای شتاب دادن بجریان پرونده و سیدمحمد بهبهانی ، نماینده‌ی بازاریان و حامی نواب صفوی ، او هم (همچون طباطبایی) بیپروا به نیکنامی پدر ، از راه تحریک مردم و توطئه‌سازی ، و ملایان تیره‌درونِ دیگری که هرگز با آزادیخواهی سرِ سازش نداشتند ، هر یک از راهی می‌کوشند باهماد آزادگان را هرچه زودتر از پیشرفت بازدارند.
مثلاً امام‌جمعه (4) (برادر کوچکتر امام‌جمعه ، بدخواه شناخته شده‌ی مشروطه) و همدستانش دست اندر کارند که با بسیجِ پول و مزدور گرفتنِ جانیانی ، کاری را که در هشتم اردی‌بهشت ناکام مانده بار دیگر بیازمایند. ملایان و بازاریانِ دیگری هم با ریختن پولها و چاپ آگهیهای تحریک‌آمیز و مردمفریب و نامه‌نویسیهای جعلی بنام «از طرف اهالی پایتخت» و تلگراف بسران اداره‌ها می‌خواهند چنین جلوه دهند که کاسه‌ی شکیبایی مردم لبریز شده و اگر چاره‌ای نشود شهر را آشوب فراخواهد گرفت.
فرمانداری نظامی بدستیاری کلانتریِ بازار ، کانونِ اصلی توطئه شده دست ملایان و بازاریانِ انباردار (محتکر) و مقدس‌نما را در فتنه‌انگیزی و پخش آگهی (اعلانیه) بر ضد کسروی و آزادگان باز می‌گزارَد. ملایان هم فرصت از دست نداده از هیچگونه هوچیگری ، دشنامدهی و دروغگویی دریغ نمی‌کنند. مردم عامی را می‌شورانند و در صدد ایجاد فتنه‌ی سراسری‌اند. می‌خواهند آشوبی برپا کرده بخانه‌ی کسروی بریزند و او را از میان بردارند. زمینه چنان فراهم شده که ملایان بیباکانه روی منبرها از کشتن کسروی سخن می‌رانند و فریادها برآورده ، عمامه بر زمین می‌کوبند. (5)
در تهران روزنامه‌های مزدور هم در آماده کردن زمینه برای آسیب زدن بکسروی و یارانش بتحریکهایی می‌پردازند. در شهر‌های دیگر و حتا در بیرون از ایران (در کویت) هم یاران کسروی از رهگذرِ آشوبها گزند بسیار می‌بینند. در همه‌ی این وحشیگریها ، بیش از همه دستِ ملایان نمایانست.
👇
🔸 پیشگفتار (تکه‌ی 33)
7ـ آشکار شدنِ انکیزیسیون ملایی (تکه‌ی 3)
با همه‌ی کارشکنیهای بدخواهان ، کسروی یک‌دم آسوده ننشست و با نوشته‌هایش در کارِ برانداختنِ ریشه‌ی ملایان بود. اینبود هم ملایان و هم کمپانی خیانت بدست و پا افتادند که مبادا کنترل اوضاع از دستانشان بیرون آید. رسوا گردیده شکوه و دستگاهشان را برای همیشه ببازند و از درآمدهای سرشار بازمانند. پس بدستیاری دولت دستگاهِ انکیزیسیون را بکار انداختند و نه تنها جلو انتشار شیعیگری را گرفتند ، کسانی که می‌خواندند و یا منتشر می‌کردند را هم زیر فشار گزاردند.
در 6/6/24 دکتر[غلامحسین]خوشبین از طرف وزیر دادگستری به استناد نامه‌های چند تن از آخوندان و بازاریان تسریع تعقیب کسروی و گزارش آن را بمقام وزارت خواسته است.
... در آن موقع سرتیپ ضرابی ، رییس شهربانی ، نامه‌ای مبنی بر اینکه کسروی اقداماتی کرده که بازاریان قصد اجتماع و اعتصاب عمومی دارند [(احتمالاً بوزارت کشور) نوشته] تقاضای رسیدگی عاجل و تعقیب متهم را می‌نماید. (1)
با اینحال پرونده در جریان عادی خود بود. تا اینکه با دسیسه‌ی فرماندار نظامی ، سرتیپ اعتماد مقدم (رئیس شهربانی پیشین که در دسیسه‌ی یکم دیماه 1321 نیز دست داشت) در دیماه همان سال (همزمان با چاپ آن سه کتاب که در آغاز پیشگفتار یاد شد) پرونده را بصورت «فُرس ماژور» و خارج از نوبت انداختند.
پرونده‌ی کتابهای کسروی را «پرونده‌ی کسروی» نام نهاده چنان وامی‌نمودند که سخن از تبهکاری است که از دستِ قانون می‌گریخته و اکنون گرفتار آمده. در بهمن‌ماه وزارت فرهنگ «ناظر شرعیات» معین می‌کند تا پرونده بگردش درآید. (2)
گفتیم که پرونده برای شیعیگری و دوازده کتاب دیگر پدید آمده بود.
... از جمله‌ی آن کتابها کتاب «خواهران و دختران ما» بوده. عنوان شکایت اینست که آقای کسروی در آن کتاب زنها را با مردها در حقوق مساوی دانسته و برای زنها حق طلاق قائل شده. (3)
اکنون در سال 1324 شوریدگی شگفتی نمایانست : دو فرزندِ پیشگامانِ مشروطه‌خواهی با دشمنان مشروطه و آزادیخواهی همه یک راه را می‌پویند : سیدمحمدصادق طباطبایی ، رییس کنونی مجلس بیپروا بنام و پیشینه‌ی پاک پدرش ، بدستاویز «مباینت نشریات احمد کسروی با دیانت رسمی کشور» و رسیدگی «زودتر به شکایت‌کنندگان تبریز» ، با نامه‌نویسی بسران کشور برای شتاب دادن بجریان پرونده و سیدمحمد بهبهانی ، نماینده‌ی بازاریان و حامی نواب صفوی ، او هم (همچون طباطبایی) بیپروا به نیکنامی پدر ، از راه تحریک مردم و توطئه‌سازی ، و ملایان تیره‌درونِ دیگری که هرگز با آزادیخواهی سرِ سازش نداشتند ، هر یک از راهی می‌کوشند باهماد آزادگان را هرچه زودتر از پیشرفت بازدارند.
مثلاً امام‌جمعه (4) (برادر کوچکتر امام‌جمعه ، بدخواه شناخته شده‌ی مشروطه) و همدستانش دست اندر کارند که با بسیجِ پول و مزدور گرفتنِ جانیانی ، کاری را که در هشتم اردی‌بهشت ناکام مانده بار دیگر بیازمایند. ملایان و بازاریانِ دیگری هم با ریختن پولها و چاپ آگهیهای تحریک‌آمیز و مردمفریب و نامه‌نویسیهای جعلی بنام «از طرف اهالی پایتخت» و تلگراف بسران اداره‌ها می‌خواهند چنین جلوه دهند که کاسه‌ی شکیبایی مردم لبریز شده و اگر چاره‌ای نشود شهر را آشوب فراخواهد گرفت.
فرمانداری نظامی بدستیاری کلانتریِ بازار ، کانونِ اصلی توطئه شده دست ملایان و بازاریانِ انباردار (محتکر) و مقدس‌نما را در فتنه‌انگیزی و پخش آگهی (اعلانیه) بر ضد کسروی و آزادگان باز می‌گزارَد. ملایان هم فرصت از دست نداده از هیچگونه هوچیگری ، دشنامدهی و دروغگویی دریغ نمی‌کنند. مردم عامی را می‌شورانند و در صدد ایجاد فتنه‌ی سراسری‌اند. می‌خواهند آشوبی برپا کرده بخانه‌ی کسروی بریزند و او را از میان بردارند. زمینه چنان فراهم شده که ملایان بیباکانه روی منبرها از کشتن کسروی سخن می‌رانند و فریادها برآورده ، عمامه بر زمین می‌کوبند. (5)
در تهران روزنامه‌های مزدور هم در آماده کردن زمینه برای آسیب زدن بکسروی و یارانش بتحریکهایی می‌پردازند. در شهر‌های دیگر و حتا در بیرون از ایران (در کویت) هم یاران کسروی از رهگذرِ آشوبها گزند بسیار می‌بینند. در همه‌ی این وحشیگریها ، بیش از همه دستِ ملایان نمایانست.
👇
پابرگیها :
1ـ پاکدامن ، یادشده ص 212 بنقل از روزنامه‌ی ایران ما ، شماره‌ی 30/12/24
2ـ سالنامه‌ی پژوهاد ، 1325 ، باهماد آزادگان ، ص 23
3ـ ماهنامه‌ی بهمن و اسفند 1324 ، باهماد آزادگان ، ص 6 ، گفتار بانو چهره‌نگار
4ـ این همانست که گفته بوده «در امامیه (حکیمیه‌ی کنونی در شمال شرق تهران) یک ملیون متر زمین دارم. آنها را میفروشم و بساط اینها (باهماد آزادگان) را بهم میزنم». (پرچم هفتگی شماره‌ی سوم گفتار «پیام بآقای امام جمعه‌ی تهران»).
5ـ پاکدامن ، یادشده ص 210 ، بنقل از روزنامه‌ی ایران ما.
.
1ـ پاکدامن ، یادشده ص 212 بنقل از روزنامه‌ی ایران ما ، شماره‌ی 30/12/24
2ـ سالنامه‌ی پژوهاد ، 1325 ، باهماد آزادگان ، ص 23
3ـ ماهنامه‌ی بهمن و اسفند 1324 ، باهماد آزادگان ، ص 6 ، گفتار بانو چهره‌نگار
4ـ این همانست که گفته بوده «در امامیه (حکیمیه‌ی کنونی در شمال شرق تهران) یک ملیون متر زمین دارم. آنها را میفروشم و بساط اینها (باهماد آزادگان) را بهم میزنم». (پرچم هفتگی شماره‌ی سوم گفتار «پیام بآقای امام جمعه‌ی تهران»).
5ـ پاکدامن ، یادشده ص 210 ، بنقل از روزنامه‌ی ایران ما.
.
🔶 حقایق زندگی (احمد کسروی)
🔸 45ـ از گله و ناله چه سودی تواند بود؟!. (تکه‌ی دو از سه)
ما می‌خواهیم از ایرانیان بپرسیم : چه شده که شما بدینسان خوار و زبون گردیده‌اید؟!. چه شده که دیگران خواربارتان را می‌خورند و شما باید گرسنه بمانید؟!. آیا علت این را می‌دانید؟!.
ملای روسیاه می‌رود بالای منبر و رو به زنها گردانیده با زبان شماتت می‌گوید : «هان! ببینید چطور قحطی آمده؟!. باز هم روهاتان را باز می‌کنید؟!...»
این بیدین خداناشناس می‌گوید : «علت این نایابی خواروبار و سختی زندگانی رو باز کردن زنهاست». می‌خواهد بگوید : «چون شما زنان روهاتان را باز کرده‌اید خدا بخشم آمده و کینه‌ی رو باز کردن شما را از خاندانهای بینوا و بچه‌های بیگناه می‌کشد». ببینید مردک بیدین چه دروغی بخدا می‌بندد؟!. ببینید چگونه خدا را «یک ستمگر بیباکی» نشان می‌دهد! (1)
یکی نمی‌گوید : این بیدین گردن‌شکسته مگر خدا تنها بایران خدایی می‌کند؟!. اگر رو باز کردن زنان مایه‌ی خشم اوست پس چرا به امریکاییان خشم نمی‌گیرد؟!. پس چرا بدختران روس که رخت سربازی پوشیده و همیشه با مردان در آمیزشند نمی‌نگرد؟!. چرا از آنان کینه نمی‌جوید؟!. پس چرا آنها خواربار و همه چیز را بفراوانی پیدا می‌کنند و با خوشی زندگی را بسر می‌دهند؟!. ببینید این بیدینان چه سان فریبتان می‌دهند. ببینید چه سان گمراهتان می‌گردانند.
شما اگر می‌خواهید علت زبونی و بدبختی خود را بدانید من آن را شرح می‌دهم. شما آیا می‌دانید که در این کشورتان درمیان بیست‌ملیون مردم چند گونه پراکندگی و دسته‌بندی هست؟!. از یکسو دسته‌بندی کیشها ، از یکسو دسته‌بندی زبانها و نژادها ، از یکسو دسته‌بندی ایلها. در یک کشور کوچکی چهارده یا پانزده کیش هست. پنج یا شش زبان و نژاد هست ، هفت یا هشت ایل بزرگ هست ، و هر یکی از اینها برای خود آرمان جدایی و سیاست جدایی می‌دارند و هیچگاه دل با دیگران پاک نمی‌دارند.
سنی ، شیخی ، متشرع ، بهائی ، علی‌اللهی ، کریمخانی ، صوفی ، جهود ، مسیحی ، زردشتی ، اسماعیلی ، کرد ، آسوری ، ارمنی ، ترکمن ، بختیاری ، قشقایی ، عرب ، لر ، بوئراحمدی ، شاهسون ، هزاره ؛ هر یکی نامیست که زیر آن یک سیاست [و] یک آرمان جدایی خوابیده است.
شما اگر اینها را نمی‌دانید که باید گفت از حال توده‌ی خود ناآگاهید ، و اگر می‌دانید باید دریابید که یک علت بزرگ زبونی و بدبختی شما همین می‌باشد. یک توده‌ی پراکنده‌ی اینچنانی ناگزیر است که زبون و لگدمال باشد. بیگانگان این دریافته‌اند که شما یک مردم پراکنده‌ای می‌باشید و هیچگاه نخواهید توانست دست بهم داده یک نیرویی پدید آورید اینست پروایی از شما نمی‌نمایند و در زیر پا لگدمالتان می‌گردانند. (2)
ما سالهاست این گرفتاری را بشما یادآوری می‌کنیم و شما جز بیپروایی نشان نداده‌اید ، و اکنون که به نتیجه‌ی آن دچار گردیده‌اید می‌خواهید با داد و ناله آن را از سر باز کنید. ولی افسوس که نخواهید توانست ، افسوس که آسیب و رنج فراوان خواهید دید.
از تبریز می‌نویسند : کردها از هر سو به خرید خواروبار می‌کوشند که از راه قاچاق بعراق برند و دانسته نیست اینهمه اسکناس را از کجا آورده‌اند ، دانسته نیست چرا تا این اندازه بدی می‌کنند؟!. می‌گویم : این کردها کی نیکی کرده‌اند که امروز کنند؟!. کی از بدی خودداری می‌نموده‌اند که امروز نمایند؟!. کرد چون نامش دیگر و کیشش جداست انبوهی از آنها خود را از این توده نمی‌دانند و همیشه در آرزوی فرصتی هستند که بدشمنی پردازند و گزند و آسیب رسانند. این نتیجه‌ی همان جدایی و دوتیرگیست. نتیجه‌ی آن «تولّا و تبرّا» (3) است که از «فروع دین» شیعه می‌باشد. تنها کرد نیست ، آسوری نیز چنینست ، بهائی نیز چنینست ، زردشتی نیز چنینست. چنانکه گفتم هر دسته‌ای برای خود آرمان و سیاست جدایی دارد و هر یکی جز کینه‌ی دیگران در دل خود نمی‌پروراند. چیزی که هست آن کردها وحشی و بیابانیند و بدخواهی خود را بدانسان بآشکار می‌آورند و دیگران در دل نگاه داشته برو نمی‌آورند. این نتیجه‌ی ناگزیری پراکندگیست.
دیگران بمانند. این ایلها که زبان و نژادشان جز ایرانی نیست هر یکی برای خود سیاست و آرمان دیگری دارند و می‌خواهند تا می‌توانند از آن دست برندارند. می‌خواهند همیشه با حال ایلی بمانند و شیوه‌ی ناستوده‌ی دیرین خود را از دست ندهند.
👇
🔸 45ـ از گله و ناله چه سودی تواند بود؟!. (تکه‌ی دو از سه)
ما می‌خواهیم از ایرانیان بپرسیم : چه شده که شما بدینسان خوار و زبون گردیده‌اید؟!. چه شده که دیگران خواربارتان را می‌خورند و شما باید گرسنه بمانید؟!. آیا علت این را می‌دانید؟!.
ملای روسیاه می‌رود بالای منبر و رو به زنها گردانیده با زبان شماتت می‌گوید : «هان! ببینید چطور قحطی آمده؟!. باز هم روهاتان را باز می‌کنید؟!...»
این بیدین خداناشناس می‌گوید : «علت این نایابی خواروبار و سختی زندگانی رو باز کردن زنهاست». می‌خواهد بگوید : «چون شما زنان روهاتان را باز کرده‌اید خدا بخشم آمده و کینه‌ی رو باز کردن شما را از خاندانهای بینوا و بچه‌های بیگناه می‌کشد». ببینید مردک بیدین چه دروغی بخدا می‌بندد؟!. ببینید چگونه خدا را «یک ستمگر بیباکی» نشان می‌دهد! (1)
یکی نمی‌گوید : این بیدین گردن‌شکسته مگر خدا تنها بایران خدایی می‌کند؟!. اگر رو باز کردن زنان مایه‌ی خشم اوست پس چرا به امریکاییان خشم نمی‌گیرد؟!. پس چرا بدختران روس که رخت سربازی پوشیده و همیشه با مردان در آمیزشند نمی‌نگرد؟!. چرا از آنان کینه نمی‌جوید؟!. پس چرا آنها خواربار و همه چیز را بفراوانی پیدا می‌کنند و با خوشی زندگی را بسر می‌دهند؟!. ببینید این بیدینان چه سان فریبتان می‌دهند. ببینید چه سان گمراهتان می‌گردانند.
شما اگر می‌خواهید علت زبونی و بدبختی خود را بدانید من آن را شرح می‌دهم. شما آیا می‌دانید که در این کشورتان درمیان بیست‌ملیون مردم چند گونه پراکندگی و دسته‌بندی هست؟!. از یکسو دسته‌بندی کیشها ، از یکسو دسته‌بندی زبانها و نژادها ، از یکسو دسته‌بندی ایلها. در یک کشور کوچکی چهارده یا پانزده کیش هست. پنج یا شش زبان و نژاد هست ، هفت یا هشت ایل بزرگ هست ، و هر یکی از اینها برای خود آرمان جدایی و سیاست جدایی می‌دارند و هیچگاه دل با دیگران پاک نمی‌دارند.
سنی ، شیخی ، متشرع ، بهائی ، علی‌اللهی ، کریمخانی ، صوفی ، جهود ، مسیحی ، زردشتی ، اسماعیلی ، کرد ، آسوری ، ارمنی ، ترکمن ، بختیاری ، قشقایی ، عرب ، لر ، بوئراحمدی ، شاهسون ، هزاره ؛ هر یکی نامیست که زیر آن یک سیاست [و] یک آرمان جدایی خوابیده است.
شما اگر اینها را نمی‌دانید که باید گفت از حال توده‌ی خود ناآگاهید ، و اگر می‌دانید باید دریابید که یک علت بزرگ زبونی و بدبختی شما همین می‌باشد. یک توده‌ی پراکنده‌ی اینچنانی ناگزیر است که زبون و لگدمال باشد. بیگانگان این دریافته‌اند که شما یک مردم پراکنده‌ای می‌باشید و هیچگاه نخواهید توانست دست بهم داده یک نیرویی پدید آورید اینست پروایی از شما نمی‌نمایند و در زیر پا لگدمالتان می‌گردانند. (2)
ما سالهاست این گرفتاری را بشما یادآوری می‌کنیم و شما جز بیپروایی نشان نداده‌اید ، و اکنون که به نتیجه‌ی آن دچار گردیده‌اید می‌خواهید با داد و ناله آن را از سر باز کنید. ولی افسوس که نخواهید توانست ، افسوس که آسیب و رنج فراوان خواهید دید.
از تبریز می‌نویسند : کردها از هر سو به خرید خواروبار می‌کوشند که از راه قاچاق بعراق برند و دانسته نیست اینهمه اسکناس را از کجا آورده‌اند ، دانسته نیست چرا تا این اندازه بدی می‌کنند؟!. می‌گویم : این کردها کی نیکی کرده‌اند که امروز کنند؟!. کی از بدی خودداری می‌نموده‌اند که امروز نمایند؟!. کرد چون نامش دیگر و کیشش جداست انبوهی از آنها خود را از این توده نمی‌دانند و همیشه در آرزوی فرصتی هستند که بدشمنی پردازند و گزند و آسیب رسانند. این نتیجه‌ی همان جدایی و دوتیرگیست. نتیجه‌ی آن «تولّا و تبرّا» (3) است که از «فروع دین» شیعه می‌باشد. تنها کرد نیست ، آسوری نیز چنینست ، بهائی نیز چنینست ، زردشتی نیز چنینست. چنانکه گفتم هر دسته‌ای برای خود آرمان و سیاست جدایی دارد و هر یکی جز کینه‌ی دیگران در دل خود نمی‌پروراند. چیزی که هست آن کردها وحشی و بیابانیند و بدخواهی خود را بدانسان بآشکار می‌آورند و دیگران در دل نگاه داشته برو نمی‌آورند. این نتیجه‌ی ناگزیری پراکندگیست.
دیگران بمانند. این ایلها که زبان و نژادشان جز ایرانی نیست هر یکی برای خود سیاست و آرمان دیگری دارند و می‌خواهند تا می‌توانند از آن دست برندارند. می‌خواهند همیشه با حال ایلی بمانند و شیوه‌ی ناستوده‌ی دیرین خود را از دست ندهند.
👇
پابرگیها (از ویراینده) :
1ـ خوانندگان به مانندگی میان کمبود خواربار و گرسنگی انبوه مردم آن زمان بعنوان یک «بلای آسمانی» با زمین‌لرزه‌ای که چندی پیش (1396) در سر پل ذهاب رخ داد و ملایان همین سخنان پست را به مردم گفتند پروا کنند. این نشان است که ملایان خردهاشان در این هشتاد سال هیچ تکانی نخورده است.
2ـ بدانسان که انگلیسیان (برای دویست سال) می‌دانستند هندیان نمی‌توانند دست بهم داده ایشان را از کشورشان بیرون رانند ، به همان سان که اسرائیل بیگمان گردیده کنون از همه‌ی مسلمانان جهان چنان نیرویی فراهم نمی‌شود که در برابر او بتواند کاری کند ، به همان سان هم حکومت ملایان دریافته تا ایرانیان بدینسان پراکنده و سرشار از خودسریند ، همیشه درمیان خود در کشاکش و فرسایش خواهند بود و دست بهم نتوانند داد و اینست از سوی مخالفان خود بیمناک نیست.
ایرانیان تا چنینند که هستند استقلال خود را بدست نتوانند آورد و اگر هم از رهگذر پیشامدهایی بدست آمد جز چندگاهه نخواهد بود و آن را نگاه‌داری نتوانند.
3ـ تولا ضد تبراست. تبرا نفرین و دشنام به ابوبکر و عمر است که در ایران از زمان صفویان رواج گرفت. تولا دوستی با علی و خاندان اوست. برای آگاهی بیشتر کتاب داوری (شیعیگری) خوانده شود.
.
1ـ خوانندگان به مانندگی میان کمبود خواربار و گرسنگی انبوه مردم آن زمان بعنوان یک «بلای آسمانی» با زمین‌لرزه‌ای که چندی پیش (1396) در سر پل ذهاب رخ داد و ملایان همین سخنان پست را به مردم گفتند پروا کنند. این نشان است که ملایان خردهاشان در این هشتاد سال هیچ تکانی نخورده است.
2ـ بدانسان که انگلیسیان (برای دویست سال) می‌دانستند هندیان نمی‌توانند دست بهم داده ایشان را از کشورشان بیرون رانند ، به همان سان که اسرائیل بیگمان گردیده کنون از همه‌ی مسلمانان جهان چنان نیرویی فراهم نمی‌شود که در برابر او بتواند کاری کند ، به همان سان هم حکومت ملایان دریافته تا ایرانیان بدینسان پراکنده و سرشار از خودسریند ، همیشه درمیان خود در کشاکش و فرسایش خواهند بود و دست بهم نتوانند داد و اینست از سوی مخالفان خود بیمناک نیست.
ایرانیان تا چنینند که هستند استقلال خود را بدست نتوانند آورد و اگر هم از رهگذر پیشامدهایی بدست آمد جز چندگاهه نخواهد بود و آن را نگاه‌داری نتوانند.
3ـ تولا ضد تبراست. تبرا نفرین و دشنام به ابوبکر و عمر است که در ایران از زمان صفویان رواج گرفت. تولا دوستی با علی و خاندان اوست. برای آگاهی بیشتر کتاب داوری (شیعیگری) خوانده شود.
.