پاکدینی ـ احمد کسروی

🔶 حقایق زندگی (احمد کسروی)

🔸 47ـ یک نشست فراموش نشدنی (تکه‌ی دو از سه)

سپس یکی از باشندگان (که از بیرون آمده بود) چنین گفت : «ما به دین چه نیازی داریم؟!. چرا نمی‌گزارید برود؟!. شما اگر این سخنان را نگویید جوانها که از دبیرستانها بیرون می‌آیند از خرافات دور خواهند بود». سپس شرح داد : «آنچه قانونهاست مردم خودشان مطابق احتیاجات زمان می‌گزارند. آنچه اعتقاد بمبداء است هر کس خودش می‌داند ...» آقای خراسانی باین گفته‌ی او نیز پاسخی دادند. ولی من که دارنده‌ی پرچمم خواهش کردم موضوع بهنگام دیگری بماند ، و چون این یکی از بهانه‌هاییست که بجلو ما می‌کشند باید در اینجا پاسخ روشنی بنویسم :

برخی جوانان که نمی‌خواهند گردن بگفته‌های ما گزارند ، یا می‌خواهند با همان سرمایه‌ی بسیار اندکی که می‌دارند به پیشوایی برخیزند باین سخنان می‌پردازند. ولی باید گفت : بسیار پوچست. اینان می‌پندارند که قانونهایی که آدمیان در زندگانی نیازمندند تنها آن قانونهای جزئیست که هر زمان تغییر می‌یابد و اینست می‌گوید مردم «مطابق احتیاجات زمان» می‌گزارند و هیچ نمی‌داند که یک رشته موضوعهای دیگری هست که اساس قانونهاست. مثلاً امروز گفتگو می‌رود که آیا زندگانی نبرد است و هر کس باید دربند خوشی خود و خاندانش باشد و یا چنان نیست و آدمیان باید با همدستی زندگی کنند ، گفتگو می‌رود که آیا راستی را در جهان نیک و بدی هست و یک نیرویی برای جدا گردانیدن آنها از همدیگر (خرد) بآدمیان داده شده و یا چنین نیست و نیک و بد به خوشایند و ناخوشایند است ، گفتگو می‌رود که آیا سرمایه آزاد باشد و هر کس هرچه توانست سرمایه ببازار آورده و در داد و ستد بکار اندازد و یا باید آن را باندازه گردانید و از آزادیش جلو گرفت ، مانند اینها بسیار است. آیا اینها را نیز مردم خودشان «مطابق احتیاجات زمان» تشخیص داده قانون خواهند گزاشت؟!.

امروز در ایران چند گونه کیش هست و هر کیشی زندگی را بگونه‌ی دیگری معنی می‌کند و دستور دیگری به پیروان خود می‌دهد. مثلاً صوفی می‌گوید : هر کسی باید درپی «تهذیب نفس» باشد و با ذکر و ریاضت و چله‌نشینی خود را از «منی» بیرون آورد و بعقیده‌ی او پرداختن بجهان و گفتگو از میهن‌پرستی و استقلال و اینگونه چیزها بَدست. بهائی می‌گوید : هر کس باید بهائی شود و کتاب بخواند و لوح احمد را ازبر کند و به «مولی‌الوری» (1) پول فرستد و بس ، و نزد او گفتگو از ایران و ایرانیگری گناه است. همچنین دیگران هر کدام زندگی را بنحو دیگری معنی می‌کند. از آنسو خیام و حافظ سراسر زندگی را هیچ و پوچ می‌دانند و بصوفی و دیگران ریشخند می‌نمایند و می‌گویند تنها باید بخوشی پرداخت و هیچ کوششی هم سود نخواهد داشت.

آیا این اندیشه‌های پراکنده و گوناگون را هم با قانون از میان خواهید برد؟!.. مثلاً یک مادّه‌ای خواهید گزاشت که هر کس باید هر گونه ‌اندیشه‌ای از صوفیگری یا از بهائیگری یا از خراباتیگری یا هرچه در دل دارد بیرون کند وگرنه «بحبس با اَعمال شاقه محکوم خواهد گردید»؟!..

بسیار افسوسست که اینان بیمایگی و نافهمی را با خودسری و گردنکشی توأم گردانیده‌اند. ما می‌کوشیم و نتیجه‌اش هم روشن گردیده و اینان می‌گویند شما نکوشید و بگزارید خود بخود درست می‌شود.

می‌گوید : «جوانان که از دبیرستانها بیرون می‌آیند از خرافات دور خواهند بود». نخست این سخن دروغست. شما می‌بینید که جوانان با همه‌ی درسخواندگی گرفتار همان پندارهای پوچ گوناگون هستند. چیزی که هست سست‌تر از پدران خود می‌باشند. دوم همان جوانان در دبیرستان گرفتار خرافه‌های بدتر دیگری می‌شوند ، از ادبیات‌پرستی ، رمانبافی ، مادّیگری و مانند اینها.

می‌گویند : «آنچه اعتقاد بمبداء است هر کس خودش میداند ...» باید گفت : سخنیست شنیده‌اند و نافهمیده بزبان می‌رانند. اینان نمی‌دانند که همه‌ی اندیشه‌ها از همان سرچشمه‌ی «اعتقاد بمبداء» بیرون می‌آید. نمی‌دانند هنگامی که مردم در «اعتقاد بمبداء» آزاد باشند در همه‌ی اندیشه‌ها آزاد خواهند بود. یکی مادّی بوده زندگی را نبرد خواهد شناخت و خود را به هر نادرستی و دزدی آزاد خواهد شمرد ، دیگری صوفی بوده پرداختن بزندگانی را گناه خواهد دانست ، یکی خراباتی بوده تنها درپی خوشی و باده‌خواری خواهد بود.

اینان فراموش می‌کنند که هنگامی که دین نبوده و مردم بسر خود باشند چندان گمراه می‌گردند که نشستن و قافیه‌ بافتن یا افسانه پرداختن را که جز کارهای بیهوده‌ای نیست نیک شمارده نام «ادبیات» بروی آن می‌نهند و عمر خودشان را تباه می‌گردانند و هزاران و صدهزاران کسان گرفتار آن گردیده درمی‌مانند و همین یک دلیل استواریست که آدمی بسر خود نتواند بود و باید یک راهی برای زیستن در جلو باز باشد.

پابرگی :
1ـ پاینامی (لقب) است که بهائیان به عبدالبهاء (عباس افندی) داده‌اند ـ به معنی «مولای آفریدگان».

.

1.28K viewsedited 15:31