🔶 «بخوانند و داوری کنند» (شیعیگری) ، احمد کسروی
🔸 گفتار چهارم : زورگوییهایی که ملایان می‌کنند (9 از 10)
کوتاه‌سخن آنکه دعوای ملایان درباره‌ی سررشته‌داری :
نخست : بیکبار بیپاست و بنیادی جز زورگویی نمی‌دارد.
دوم : چیزیست که نتواند بود و نشدنیست.
سوم : خود ملایان تنها بدعوا بس کرده بیش از این نمی‌خواهند که یکسو زکات و مال امام از مردم گیرند و بدستگاه مفتخواری خود رونق دهند ، و یکسو دولت را همیشه ناتوان نگاه داشته جلو نیرومندی آن را گیرند.
بسیاری از آنان این راه را نافهمیده پیش گرفته کورکورانه می‌پیمایند ، و از بس ناآگاه و نافهمند زیان آن را ، که باین بزرگی و باین آشکاریست ، درنمی‌یابند.
یک جمله گویم : دعواییست که پایه‌ی آن زورگویی و بیشرمی ، و نتیجه‌اش مردم‌آزاری و بدخواهی می‌باشد.
نمی‌دانم ملایان باین ایرادها چه خواهند گفت؟!.. نمی‌دانم آیا بخود آمده زشتی کارشان را خواهند دریافت؟!.. نمی‌دانم آیا خدا را بیاد آورده شرمی خواهند کرد؟!..
بارها دیده‌ایم که در چنین هنگامی بهیاهوی برخاسته مردم عامی و پیره‌زنان تیره‌مغز را برآغالانیده [= تحریک کرده] بکار می‌اندازند ، یا بدولت رو آورده داد می‌خواهند ، یا بیکبار خود را بخاموشی زده نادیده و ناشنیده می‌انگارند ، و همانا در این هنگام نیز بآن رفتارها خواهند برخاست.
اینست می‌نویسم که هیچ یکی از اینها سودی نخواهد داشت. ما را چه هایهوی شما و چه قارقار کلاغان. بدولت نیز رو آوردن نابجا و بیهوده است. دولت را در این باره کاری یا سخنی نتواند بود. قانون باو راه نداده. ما بکسی دشنام نداده و «توهینی» نکرده‌ایم. ایرادهایی گرفته‌ایم و پاسخهایی خواسته‌ایم ، دولت را در این زمینه چه کار است؟!.
آنگاه گرفتم که هایهوی بزرگی راه انداختید ، گرفتم که پای دولت را بمیان کشیدید ، گرفتم که چندگاهی رفتید و آمدید ، گفتید و شنیدید و بخودنماییها پرداختید ، آیا با اینها ایرادهای ما از میان خواهد رفت؟!.. آیا به پرسشهای ما پاسخی خواهد بود؟!.. آیا همان رفتارها دلیل دیگری به بیپایی کیش و دعوای شما شمرده نخواهد شد؟!.. آیا همانها نشان دیگری از زورگویی شما نخواهد بود؟!.. چرا آن نمی‌کنید که بنشینید و باهم بسکالید و یک راه بخردانه پیش گیرید؟!.. چرا آن نمی‌کنید که نشستها برپا گردانیده سخنان ما را بخوانید و بفهمید و بیندیشید و بداوری خرد سپارید که اگر راستست بپذیرید ، و اگر راست نیست هر پاسخی می‌توانید بنویسید؟!..
به هر حال ما بشما آگاهی می‌دهیم :
زوری بآن آشکاری را نتوان برتافت. بیست‌ملیون مردم را قربانی آز و هوس شما نتوان دید. ما شما را بداوری خوانده‌ایم. اگر پاسخهایی می‌دارید بگویید ، اگر نمی‌دارید بگمراهی خود خَستُوان گردیده براه آیید و از خدا آمرزش طلبید. اگر می‌گویید : «نه پاسخهایی می‌داریم و نه براه خواهیم آمد» پیداست که زورگوییست و پیداست که پاسخ زورگویی چه تواند بود.
چیزی را که می‌باید در پایان بنویسم آنست که برخی از این ملایان آرزومندند که ما را «تکفیر» کنند و «شریعت» خود را به «اجرا» گزارند. «یکی را بدیه راه نمی‌دادند ، خانه‌ی دهبان را می‌پرسید».
ما صد ایراد ریشه‌کن بکیش آنان می‌گیریم که به یکی پاسخ نمی‌توانند داد و باز با چنین خیره‌رویی پیش می‌آیند. ما می‌گوییم : کیش شما از ریشه تباه است و آنان می‌خواهند با همان کیش ما را «کافر» خوانند. در اینجاست که باید هر کسی باندازه‌ی نادانی آنان پی‌برد.
باید بآنان گفت : بسیار دورید. شما معنی «کافر» یا بیدین را نیز نمی‌دانید. بیدین کسیست که خدای زنده را گزارده بمردگان هزارساله پرستد. بیدین کسیست که خدای آفریدگار را نشناخته رشته‌ی کارهای جهان را بدست «حضرت عباس» و «جناب علی‌اکبر» و «امامزاده داوود» دهد. بیدین کسیست که در برابر یک گنبدی گردن کج کند و به یک زنی که در زندگیش هیچ‌کاره می‌بوده و در مُردگیش جز نام ، نشانی ازو درمیان نیست ، رو گرداند و بانگ بردارد : «یا فاطِمَة أشفَعِی لی عِندَالله» (1) . بیدین آن کسانیند که نام پاکْآفریدگار را با صد ناپاسداری برند ولی چون نام امام ناپیدای پنداری بمیان آید همگی بپا خیزند. بیدین آن کسانیند که پیشوایانشان «إِنَّ اللهَ خَلَقَنَا مِنْ أَعْلَى عِلِّیین ، وَخَلَقَ شِیعَتَنَا مِنَّا» (2) گویند و آنان چنین گزافه‌ای را باور دارند و بمردم نیز یاد دهند. کوتاه‌سخن : شما چون معنی دین را نمی‌دانید معنی بیدینی را نیز ندانسته‌اید.
پابرگیها :
1ـ ای فاطمه برایم در نزد خدا میانجیگری (شفاعت) کن. ـ و
2ـ خدا ما را از آب و گِل والاتری آفریده و شیعیان ما را از بازمانده‌ی آن آب و گِل پدید آورده. ـ و
🌸
🔸 گفتار چهارم : زورگوییهایی که ملایان می‌کنند (9 از 10)
کوتاه‌سخن آنکه دعوای ملایان درباره‌ی سررشته‌داری :
نخست : بیکبار بیپاست و بنیادی جز زورگویی نمی‌دارد.
دوم : چیزیست که نتواند بود و نشدنیست.
سوم : خود ملایان تنها بدعوا بس کرده بیش از این نمی‌خواهند که یکسو زکات و مال امام از مردم گیرند و بدستگاه مفتخواری خود رونق دهند ، و یکسو دولت را همیشه ناتوان نگاه داشته جلو نیرومندی آن را گیرند.
بسیاری از آنان این راه را نافهمیده پیش گرفته کورکورانه می‌پیمایند ، و از بس ناآگاه و نافهمند زیان آن را ، که باین بزرگی و باین آشکاریست ، درنمی‌یابند.
یک جمله گویم : دعواییست که پایه‌ی آن زورگویی و بیشرمی ، و نتیجه‌اش مردم‌آزاری و بدخواهی می‌باشد.
نمی‌دانم ملایان باین ایرادها چه خواهند گفت؟!.. نمی‌دانم آیا بخود آمده زشتی کارشان را خواهند دریافت؟!.. نمی‌دانم آیا خدا را بیاد آورده شرمی خواهند کرد؟!..
بارها دیده‌ایم که در چنین هنگامی بهیاهوی برخاسته مردم عامی و پیره‌زنان تیره‌مغز را برآغالانیده [= تحریک کرده] بکار می‌اندازند ، یا بدولت رو آورده داد می‌خواهند ، یا بیکبار خود را بخاموشی زده نادیده و ناشنیده می‌انگارند ، و همانا در این هنگام نیز بآن رفتارها خواهند برخاست.
اینست می‌نویسم که هیچ یکی از اینها سودی نخواهد داشت. ما را چه هایهوی شما و چه قارقار کلاغان. بدولت نیز رو آوردن نابجا و بیهوده است. دولت را در این باره کاری یا سخنی نتواند بود. قانون باو راه نداده. ما بکسی دشنام نداده و «توهینی» نکرده‌ایم. ایرادهایی گرفته‌ایم و پاسخهایی خواسته‌ایم ، دولت را در این زمینه چه کار است؟!.
آنگاه گرفتم که هایهوی بزرگی راه انداختید ، گرفتم که پای دولت را بمیان کشیدید ، گرفتم که چندگاهی رفتید و آمدید ، گفتید و شنیدید و بخودنماییها پرداختید ، آیا با اینها ایرادهای ما از میان خواهد رفت؟!.. آیا به پرسشهای ما پاسخی خواهد بود؟!.. آیا همان رفتارها دلیل دیگری به بیپایی کیش و دعوای شما شمرده نخواهد شد؟!.. آیا همانها نشان دیگری از زورگویی شما نخواهد بود؟!.. چرا آن نمی‌کنید که بنشینید و باهم بسکالید و یک راه بخردانه پیش گیرید؟!.. چرا آن نمی‌کنید که نشستها برپا گردانیده سخنان ما را بخوانید و بفهمید و بیندیشید و بداوری خرد سپارید که اگر راستست بپذیرید ، و اگر راست نیست هر پاسخی می‌توانید بنویسید؟!..
به هر حال ما بشما آگاهی می‌دهیم :
زوری بآن آشکاری را نتوان برتافت. بیست‌ملیون مردم را قربانی آز و هوس شما نتوان دید. ما شما را بداوری خوانده‌ایم. اگر پاسخهایی می‌دارید بگویید ، اگر نمی‌دارید بگمراهی خود خَستُوان گردیده براه آیید و از خدا آمرزش طلبید. اگر می‌گویید : «نه پاسخهایی می‌داریم و نه براه خواهیم آمد» پیداست که زورگوییست و پیداست که پاسخ زورگویی چه تواند بود.
چیزی را که می‌باید در پایان بنویسم آنست که برخی از این ملایان آرزومندند که ما را «تکفیر» کنند و «شریعت» خود را به «اجرا» گزارند. «یکی را بدیه راه نمی‌دادند ، خانه‌ی دهبان را می‌پرسید».
ما صد ایراد ریشه‌کن بکیش آنان می‌گیریم که به یکی پاسخ نمی‌توانند داد و باز با چنین خیره‌رویی پیش می‌آیند. ما می‌گوییم : کیش شما از ریشه تباه است و آنان می‌خواهند با همان کیش ما را «کافر» خوانند. در اینجاست که باید هر کسی باندازه‌ی نادانی آنان پی‌برد.
باید بآنان گفت : بسیار دورید. شما معنی «کافر» یا بیدین را نیز نمی‌دانید. بیدین کسیست که خدای زنده را گزارده بمردگان هزارساله پرستد. بیدین کسیست که خدای آفریدگار را نشناخته رشته‌ی کارهای جهان را بدست «حضرت عباس» و «جناب علی‌اکبر» و «امامزاده داوود» دهد. بیدین کسیست که در برابر یک گنبدی گردن کج کند و به یک زنی که در زندگیش هیچ‌کاره می‌بوده و در مُردگیش جز نام ، نشانی ازو درمیان نیست ، رو گرداند و بانگ بردارد : «یا فاطِمَة أشفَعِی لی عِندَالله» (1) . بیدین آن کسانیند که نام پاکْآفریدگار را با صد ناپاسداری برند ولی چون نام امام ناپیدای پنداری بمیان آید همگی بپا خیزند. بیدین آن کسانیند که پیشوایانشان «إِنَّ اللهَ خَلَقَنَا مِنْ أَعْلَى عِلِّیین ، وَخَلَقَ شِیعَتَنَا مِنَّا» (2) گویند و آنان چنین گزافه‌ای را باور دارند و بمردم نیز یاد دهند. کوتاه‌سخن : شما چون معنی دین را نمی‌دانید معنی بیدینی را نیز ندانسته‌اید.
پابرگیها :
1ـ ای فاطمه برایم در نزد خدا میانجیگری (شفاعت) کن. ـ و
2ـ خدا ما را از آب و گِل والاتری آفریده و شیعیان ما را از بازمانده‌ی آن آب و گِل پدید آورده. ـ و
🌸
🔶 «ورجاوندبنیاد» (بزبان عادی)
🔸 موضوع : آنچه برای یک زیست آدمیانه لازمست از جمله حقایقی از جهان و تاریخ ، رابطه‌ی دین و دانش ، آیین و قانونهای معقول.
🖌 احمد کسروی ـ کوشاد تلگرام
🔹 بخش 1 : درباره‌ی «جهان و انسان» ، بند 4 : در هر چیزی همینکه راهی نباشد ، باید بازایستاد.
👈 متن را از اینجا بخوانید.
💐 💐 💐
🔸 موضوع : آنچه برای یک زیست آدمیانه لازمست از جمله حقایقی از جهان و تاریخ ، رابطه‌ی دین و دانش ، آیین و قانونهای معقول.
🖌 احمد کسروی ـ کوشاد تلگرام
🔹 بخش 1 : درباره‌ی «جهان و انسان» ، بند 4 : در هر چیزی همینکه راهی نباشد ، باید بازایستاد.
👈 متن را از اینجا بخوانید.
💐 💐 💐
Telegraph
«ورجاوندبنیاد» (بزبان عادی) ، بخش 1 ، بند 4
احمد کسروی 4 در هر چیزی همینکه راهی نباشد ، باید بازایستاد. آنچه ما را به خدا راهنمایی می‌کند این جهان است. این جهان است که می‌رساند خدا هست و یگانه و دانا و توانا است ، و بیش از این نمی‌رساند. از ماهیت خدا و از ابتدای آفرینش کسی آگاه نیست. در هر چیزی همینکه…
🔶 «بخوانند و داوری کنند» (شیعیگری) ، احمد کسروی
🔸 گفتار چهارم : زورگوییهایی که ملایان می‌کنند (10 از 10)
در هنگام چاپ کتاب چون در روزنامه‌ی پرچم نامه‌ی امام علی‌ابن‌ابیطالب را بمعاویه بچاپ رسانیده و از ملایان در آن باره پاسخ خواسته بودیم ، از دو تن از ایشان پاسخی رسیده. یکی از توحیدی‌نام از تبریز ، دیگری از آقای محمد خالصی‌زاده از کاشان.
توحیدی می‌نویسد : «در آن نامه حضرت امیر (ع) با پذیرش و دریافت دشمن (مسلمات خصم) سخن رانده. یعنی می‌گوید : ای معاویه باور تو اینست که برگزیدن خلیفه مهاجرین و انصار راست و آنان هر کسی را برگزینند خشنودی خدا در آن خواهد بود. پس مرا نیز همان کسان برگزیده و بدانسان که به ابوبکر و عمر بیعت کرده بودند بمن نیز بیعت کرده‌اند. ای معاویه ترا نرسد که نپذیری. خواست آن حضرت آن نبوده که راستی یا کجی برگزیدن را روشن گرداند. بلکه می‌خواهد معاویه را به باور خود پاسخ دهد ...».
آقای خالصی‌زاده می‌نویسد : «حضرت امیر معاویه را الزام می‌کند. چون معاویه دلیلی بر خلافت ابوبکر و عمر و عثمان بجز اجتماع مهاجر و انصار و شورا ندارد و بهمین در مکاتبات خود بحضرت امیر استدلال کرد ، حضرت امیر الزاماً فرمودند همان کاری که برای خلافت ابوبکر و عمر و عثمان شد در خلافت من جاری گردید. بنابراین معاویه به قول خود حق مخالفت با من ندارد در صورتی که اعتراف به صحت خلافت ابوبکر و عثمان می‌کند».
این نمونه‌ایست از پاسخهایی که ملایان بنوشته‌های ما توانند داد. ما می‌پرسیم : به چه دلیل سخنی را از معنی آشکار خود برمی‌گردانید ، و چرا برمی‌گردانید؟!.. سخنی با آن آشکاری و روشنی چه شده که شما آن را نمی‌پذیرید و برای آنکه دست از گمراهی خود برندارید معنایش را دیگر می‌گردانید؟!..
یکی از کجرویهای پیشروان شیعه همین داستان گزارش (یا تأویل) می‌باشد. (1) اینان هر سخنی را که با خواست خود ناسازگار یافتند از معنای آشکارش بیرون برند و بمعناهای دیگری پیچانند. این از شیوه‌های کهن ایشانست و خود یکی از ایرادهای بزرگ می‌باشد.
این یکی از چیزهاییست که از باطنیان گرفته‌اند ، و ما چون در این کتاب از باطنیان سخنی نرانده بودیم ، از این ایراد نیز بشیعیان چشم پوشیدیم.
آخر به چه دلیل شما سخنی را که امام علی‌بن‌ابیطالب گفته از معنی خود بیرون می‌برید؟!.. امام علی‌بن‌ابیطالب ، سید باب یا بهاءالله نمی‌بوده که عربی را نیک نداند و در فهمانیدن خواست خود درماند؟!.. آیا امام علی‌بن‌ابیطالب نمی‌توانست همان جمله‌هایی را که توحیدی «فضولاً» از زبان او ساخته خودش بگوید؟!.
اگر خواست آن امام چنان بودی بایستی چنین بنویسد : «إنک یا معاویة تزعم أن أبابکر و عمر و عثمان کانوا على الحق و قد بایعنی القوم الذین بایعوهم على ما بایعوهم و إنک تزعم أن الشورى للمهاجرین و الأنصار و هم قد اختارونی و بایعونی ...» پس چه بوده که چنین ننوشته؟!..
داستان شگفتیست : امامی بخلافت رسیده به یکی از فرمانروایان زیردست که در اندیشه‌ی نافرمانیست نامه می‌فرستد و با یک زبان ساده‌ای چنین می‌نویسد : «همان کسانی که به ابوبکر و عمر و عثمان دست داده بودند ، بمن دست دادند». (2) سپس از این گفته‌ی خود نتیجه گرفته می‌نویسد : «پس باشنده را نمی‌رسد که دیگری را برگزیند و نباشنده را نمی‌رسد که نپذیرد». (3) سپس باستواری آن سخنان کوشیده می‌نویسد : «شورا مهاجران و انصار راست. آنان به [سرِ] هر کسی گرد آمدند و امامش نامیدند خشنودی خدا نیز در آن خواهد بود». (4) پس از آن به یک سخن دیگری پرداخته می‌نویسد : «اگر آن برگزیده از سخن مهاجر و انصار بیرون رفت و یک «بدعت» پدید آورد باید او را براه بازگردانند و اگر نپذیرفت جنگ کنند». (5)
سخنانی باین سادگی و روشنی چون با خواست خود ، سازنده نمی‌یابند بیکبار چشم پوشیده می‌گویند : «به پذیرش و یا دریافت دشمن سخن رانده!». ما دوباره می‌پرسیم : به چه دلیل سخنانی بآن روشنی را از معنی خود بیرون می‌برید و بهر چه بیرون می‌برید؟!..
اینکه آقای خالصی‌زاده می‌نویسد : «چون معاویه دلیلی بر خلافت ابوبکر و عمر و عثمان بجز اجتماع مهاجر و انصار و شورا ندارد و به همین در مکاتبات خود به حضرت امیر استدلال کرد ...» که می‌خواهد بگوید امام علی‌بن‌ابیطالب این سخنان را در پاسخ ِنامه‌ها‌ی معاویه نوشته است ، چیزیست که از پندار خود پدید آورده.
👇
🔸 گفتار چهارم : زورگوییهایی که ملایان می‌کنند (10 از 10)
در هنگام چاپ کتاب چون در روزنامه‌ی پرچم نامه‌ی امام علی‌ابن‌ابیطالب را بمعاویه بچاپ رسانیده و از ملایان در آن باره پاسخ خواسته بودیم ، از دو تن از ایشان پاسخی رسیده. یکی از توحیدی‌نام از تبریز ، دیگری از آقای محمد خالصی‌زاده از کاشان.
توحیدی می‌نویسد : «در آن نامه حضرت امیر (ع) با پذیرش و دریافت دشمن (مسلمات خصم) سخن رانده. یعنی می‌گوید : ای معاویه باور تو اینست که برگزیدن خلیفه مهاجرین و انصار راست و آنان هر کسی را برگزینند خشنودی خدا در آن خواهد بود. پس مرا نیز همان کسان برگزیده و بدانسان که به ابوبکر و عمر بیعت کرده بودند بمن نیز بیعت کرده‌اند. ای معاویه ترا نرسد که نپذیری. خواست آن حضرت آن نبوده که راستی یا کجی برگزیدن را روشن گرداند. بلکه می‌خواهد معاویه را به باور خود پاسخ دهد ...».
آقای خالصی‌زاده می‌نویسد : «حضرت امیر معاویه را الزام می‌کند. چون معاویه دلیلی بر خلافت ابوبکر و عمر و عثمان بجز اجتماع مهاجر و انصار و شورا ندارد و بهمین در مکاتبات خود بحضرت امیر استدلال کرد ، حضرت امیر الزاماً فرمودند همان کاری که برای خلافت ابوبکر و عمر و عثمان شد در خلافت من جاری گردید. بنابراین معاویه به قول خود حق مخالفت با من ندارد در صورتی که اعتراف به صحت خلافت ابوبکر و عثمان می‌کند».
این نمونه‌ایست از پاسخهایی که ملایان بنوشته‌های ما توانند داد. ما می‌پرسیم : به چه دلیل سخنی را از معنی آشکار خود برمی‌گردانید ، و چرا برمی‌گردانید؟!.. سخنی با آن آشکاری و روشنی چه شده که شما آن را نمی‌پذیرید و برای آنکه دست از گمراهی خود برندارید معنایش را دیگر می‌گردانید؟!..
یکی از کجرویهای پیشروان شیعه همین داستان گزارش (یا تأویل) می‌باشد. (1) اینان هر سخنی را که با خواست خود ناسازگار یافتند از معنای آشکارش بیرون برند و بمعناهای دیگری پیچانند. این از شیوه‌های کهن ایشانست و خود یکی از ایرادهای بزرگ می‌باشد.
این یکی از چیزهاییست که از باطنیان گرفته‌اند ، و ما چون در این کتاب از باطنیان سخنی نرانده بودیم ، از این ایراد نیز بشیعیان چشم پوشیدیم.
آخر به چه دلیل شما سخنی را که امام علی‌بن‌ابیطالب گفته از معنی خود بیرون می‌برید؟!.. امام علی‌بن‌ابیطالب ، سید باب یا بهاءالله نمی‌بوده که عربی را نیک نداند و در فهمانیدن خواست خود درماند؟!.. آیا امام علی‌بن‌ابیطالب نمی‌توانست همان جمله‌هایی را که توحیدی «فضولاً» از زبان او ساخته خودش بگوید؟!.
اگر خواست آن امام چنان بودی بایستی چنین بنویسد : «إنک یا معاویة تزعم أن أبابکر و عمر و عثمان کانوا على الحق و قد بایعنی القوم الذین بایعوهم على ما بایعوهم و إنک تزعم أن الشورى للمهاجرین و الأنصار و هم قد اختارونی و بایعونی ...» پس چه بوده که چنین ننوشته؟!..
داستان شگفتیست : امامی بخلافت رسیده به یکی از فرمانروایان زیردست که در اندیشه‌ی نافرمانیست نامه می‌فرستد و با یک زبان ساده‌ای چنین می‌نویسد : «همان کسانی که به ابوبکر و عمر و عثمان دست داده بودند ، بمن دست دادند». (2) سپس از این گفته‌ی خود نتیجه گرفته می‌نویسد : «پس باشنده را نمی‌رسد که دیگری را برگزیند و نباشنده را نمی‌رسد که نپذیرد». (3) سپس باستواری آن سخنان کوشیده می‌نویسد : «شورا مهاجران و انصار راست. آنان به [سرِ] هر کسی گرد آمدند و امامش نامیدند خشنودی خدا نیز در آن خواهد بود». (4) پس از آن به یک سخن دیگری پرداخته می‌نویسد : «اگر آن برگزیده از سخن مهاجر و انصار بیرون رفت و یک «بدعت» پدید آورد باید او را براه بازگردانند و اگر نپذیرفت جنگ کنند». (5)
سخنانی باین سادگی و روشنی چون با خواست خود ، سازنده نمی‌یابند بیکبار چشم پوشیده می‌گویند : «به پذیرش و یا دریافت دشمن سخن رانده!». ما دوباره می‌پرسیم : به چه دلیل سخنانی بآن روشنی را از معنی خود بیرون می‌برید و بهر چه بیرون می‌برید؟!..
اینکه آقای خالصی‌زاده می‌نویسد : «چون معاویه دلیلی بر خلافت ابوبکر و عمر و عثمان بجز اجتماع مهاجر و انصار و شورا ندارد و به همین در مکاتبات خود به حضرت امیر استدلال کرد ...» که می‌خواهد بگوید امام علی‌بن‌ابیطالب این سخنان را در پاسخ ِنامه‌ها‌ی معاویه نوشته است ، چیزیست که از پندار خود پدید آورده.
👇
در نهج‌البلاغه که این نامه هست در عنوانش می‌نویسد : «من کِتابُ لَهُ إلی مُعاویة» که می‌فهماند نخست آن امام به نامه‌نویسی برخاسته و این نامه را نوشته. از خود نامه هم جز این بدست نمی‌آید. همین نامه را در تاریخها نیز آورده‌اند و من آنچه بیاد می‌دارم از آنها هم جز همین فهمیده نمی‌شود. به هر حال آقای خالصی‌زاده بشیوه‌ی دیگران از پندار خود سخن رانده. هرچه هست این نامه ، چه نامه‌ی نخست بوده و چه در پاسخ نامه‌ی معاویه نوشته شده ، بآن معنایی که این دو تن بعنوان گزارش گفته‌اند ، نتواند بود و نیست.
این پاسخ‌دهندگان هر دو ، خطبه‌ی شِقشِقیّه را پیش کشیده آن را دلیلی برای خود شمارده‌اند. می‌گویند در آن خطبه امام علی‌بن‌ابیطالب از خلافت ابوبکر و دیگران ناخشنودی نموده.
می‌گوییم : آن خطبه در تاریخها دیده نشده و راست بودنش درخورِ باور نیست. اگرهم باور کنیم بیش از گله‌گزاری نبوده و جز این را نمی‌رساند که امام علی‌بن‌ابیطالب در دلش خود را بخلافت شاینده‌تر از دیگران می‌شمارده ، و این جز از سخنانیست که شیعیان می‌دارند.
آنگاه چنانکه شما آن نامه را بگزارش کشیده می‌گویید برای «الزام خصم» نوشته است ، دیگران هم توانند آن خطبه را بگزارش کشیده بگویند : امام آن را برای «تألیف قلوب» رافضیان که در کوفه بسیار می‌بودند گفته است.
اگر کسی بچنین گزارشی در آن باره پردازد شما را هیچ پاسخی باو نخواهد بود. راهیست که خودتان باز کرده‌اید. بگفته‌ی عرب : «فلم بائک تَجُرّ و بائی لاتجرّ؟!». (6)
در پایان ناچاریم بار دیگر یادآوری کنیم که این گفتگوها از دین نیست. در دین جایی برای گفتگو از رخداد‌های گذشته و آینده گشاده نمی‌باشد. در دین نامی از این کس و آن کس برده نمی‌شود. اگر راستی را بخواهند این خود بیدینیست که کسانی زندگانی خود را رها کرده از رخداده‌های هزاروسیصد سال پیش سخن رانند و میان مردگان دوتیرگی انداخته بهواداری از اینسو و آنسو بکشاکش پردازند. دین برای آنست که آدمیان تا باین اندازه از خِرد دور نباشند و باین کارهای بیهوده نپردازند.
دین چنانکه گفته‌ایم : «شناختن معنی جهان و زندگانی و زیستن بآیین خرد است». هر کس که می‌خواهد در این باره نیک آگاه گردد کتاب «ورجاوندْبنیاد» و دیگر کتابهای ما را بخواند.
آنچه ما را باین گفتگو در اینجا ناچار گردانیده آنست که چنانکه گفته‌ایم ملایان دعوای سررشته‌داری می‌کنند و صد آشفتگی در زندگانی این توده پدید می‌آورند و چون دستاویز ایشان برگزیدگی امام علی‌بن‌ابیطالب بخلافت از سوی خدا و دیگر اینگونه سخنها می‌باشد ، ما برای آنکه بیپایی دعوای آنان را روشن گردانیم ناچار شده باین گفتگوها درآمده‌ایم.
پایان
پابرگیها :
1ـ برای آگاهی بیشتر از «گزارش» بنگرید بکتابهای «دردها و درمانها» (بخش یکم ، گفتار : نادانیها ، شماره‌ی 5 : بیماری گزارش) و «راه رستگاری» ، گفتار شانزدهم : باطنیگری. ـ و
2ـ إِنَّهُ بَایعَنِی الْقَوْمُ الَّذِینَ بَایعُوا أَبَابَکْرٍ وَ عُمَرَ وَ عُثْمانَ عَلَى مَا بَایعُوهُمْ.
3ـ فَلَمْ یکُنْ لِلشَّاهِدِ أَنْ یخْتَارَ ، وَ لاَ لِلغَائِبِ أَنْ یَرُدَّ.
4ـ إِنَّمَا الشُّورَى لِلْمُهَاجِرِینَ وَ الْأَنْصَارِ فَإِنِ اجْتَمَعُوا عَلَى رَجُلٍ وَ إتَّخذِوه إِمَاماً کانَ ذَلِک لِلَّهِ رِضًی.
5ـ فَإِنْ خَرَجَ منْ أَمْرِهِمْ بِطَعْنٍ أَوْ بِدْعَةٍ رَدُّوهُ إِلَى مَا خَرَجَ مِنْهُ فَإِنْ أَبَى قَاتَلُوهُ عَلَى اتِّبَاعِهِ غَیرَ سَبِیلِ الْمُؤْمِنِینَ.
6ـ مَثَلی است باین معنی : چطور تو حق داشته باشی و دیگران نداشته باشند؟! ـ و
🌸
این پاسخ‌دهندگان هر دو ، خطبه‌ی شِقشِقیّه را پیش کشیده آن را دلیلی برای خود شمارده‌اند. می‌گویند در آن خطبه امام علی‌بن‌ابیطالب از خلافت ابوبکر و دیگران ناخشنودی نموده.
می‌گوییم : آن خطبه در تاریخها دیده نشده و راست بودنش درخورِ باور نیست. اگرهم باور کنیم بیش از گله‌گزاری نبوده و جز این را نمی‌رساند که امام علی‌بن‌ابیطالب در دلش خود را بخلافت شاینده‌تر از دیگران می‌شمارده ، و این جز از سخنانیست که شیعیان می‌دارند.
آنگاه چنانکه شما آن نامه را بگزارش کشیده می‌گویید برای «الزام خصم» نوشته است ، دیگران هم توانند آن خطبه را بگزارش کشیده بگویند : امام آن را برای «تألیف قلوب» رافضیان که در کوفه بسیار می‌بودند گفته است.
اگر کسی بچنین گزارشی در آن باره پردازد شما را هیچ پاسخی باو نخواهد بود. راهیست که خودتان باز کرده‌اید. بگفته‌ی عرب : «فلم بائک تَجُرّ و بائی لاتجرّ؟!». (6)
در پایان ناچاریم بار دیگر یادآوری کنیم که این گفتگوها از دین نیست. در دین جایی برای گفتگو از رخداد‌های گذشته و آینده گشاده نمی‌باشد. در دین نامی از این کس و آن کس برده نمی‌شود. اگر راستی را بخواهند این خود بیدینیست که کسانی زندگانی خود را رها کرده از رخداده‌های هزاروسیصد سال پیش سخن رانند و میان مردگان دوتیرگی انداخته بهواداری از اینسو و آنسو بکشاکش پردازند. دین برای آنست که آدمیان تا باین اندازه از خِرد دور نباشند و باین کارهای بیهوده نپردازند.
دین چنانکه گفته‌ایم : «شناختن معنی جهان و زندگانی و زیستن بآیین خرد است». هر کس که می‌خواهد در این باره نیک آگاه گردد کتاب «ورجاوندْبنیاد» و دیگر کتابهای ما را بخواند.
آنچه ما را باین گفتگو در اینجا ناچار گردانیده آنست که چنانکه گفته‌ایم ملایان دعوای سررشته‌داری می‌کنند و صد آشفتگی در زندگانی این توده پدید می‌آورند و چون دستاویز ایشان برگزیدگی امام علی‌بن‌ابیطالب بخلافت از سوی خدا و دیگر اینگونه سخنها می‌باشد ، ما برای آنکه بیپایی دعوای آنان را روشن گردانیم ناچار شده باین گفتگوها درآمده‌ایم.
پایان
پابرگیها :
1ـ برای آگاهی بیشتر از «گزارش» بنگرید بکتابهای «دردها و درمانها» (بخش یکم ، گفتار : نادانیها ، شماره‌ی 5 : بیماری گزارش) و «راه رستگاری» ، گفتار شانزدهم : باطنیگری. ـ و
2ـ إِنَّهُ بَایعَنِی الْقَوْمُ الَّذِینَ بَایعُوا أَبَابَکْرٍ وَ عُمَرَ وَ عُثْمانَ عَلَى مَا بَایعُوهُمْ.
3ـ فَلَمْ یکُنْ لِلشَّاهِدِ أَنْ یخْتَارَ ، وَ لاَ لِلغَائِبِ أَنْ یَرُدَّ.
4ـ إِنَّمَا الشُّورَى لِلْمُهَاجِرِینَ وَ الْأَنْصَارِ فَإِنِ اجْتَمَعُوا عَلَى رَجُلٍ وَ إتَّخذِوه إِمَاماً کانَ ذَلِک لِلَّهِ رِضًی.
5ـ فَإِنْ خَرَجَ منْ أَمْرِهِمْ بِطَعْنٍ أَوْ بِدْعَةٍ رَدُّوهُ إِلَى مَا خَرَجَ مِنْهُ فَإِنْ أَبَى قَاتَلُوهُ عَلَى اتِّبَاعِهِ غَیرَ سَبِیلِ الْمُؤْمِنِینَ.
6ـ مَثَلی است باین معنی : چطور تو حق داشته باشی و دیگران نداشته باشند؟! ـ و
🌸
🔶 «ورجاوندبنیاد» (بزبان عادی)
🔸 موضوع : آنچه برای یک زیست آدمیانه لازمست از جمله حقایقی از جهان و تاریخ ، رابطه‌ی دین و دانش ، آیین و قانونهای معقول.
🖌 احمد کسروی ـ کوشاد تلگرام
🔹 بخش 1 : درباره‌ی «جهان و انسان» ، بند 5 : انسان والاترینِ آفریدگان است.
👈 متن را از اینجا بخوانید.
💐 💐 💐
🔸 موضوع : آنچه برای یک زیست آدمیانه لازمست از جمله حقایقی از جهان و تاریخ ، رابطه‌ی دین و دانش ، آیین و قانونهای معقول.
🖌 احمد کسروی ـ کوشاد تلگرام
🔹 بخش 1 : درباره‌ی «جهان و انسان» ، بند 5 : انسان والاترینِ آفریدگان است.
👈 متن را از اینجا بخوانید.
💐 💐 💐
Telegraph
«ورجاوندبنیاد» (بزبان عادی) ، بخش 1 ، بند 5
احمد کسروی 5 انسان والاترینِ آفریدگان است. انسان اگرچه از جنس جانوران است ولی با آنها یکسان نیست. انسان والاترین آفریدگان است. خدا انسانها را آفریده و این زمین را به آنها سپرده. سپرده تا از آلودگیها پاک کرده نظم و نظامش دهند و آباد کنند. سپرده تا شهرها…
🔶 «بخوانند و داوری کنند» (شیعیگری) ، احمد کسروی
🔸 یادداشت کوشاد تلگرام
هرچه خواننده از پیشامدهای تاریخ معاصر بیشتر آگاه باشد بهره‌ی او از این کتاب بیشتر خواهد بود. چون بسیاری از خوانندگان از چگونگی نیرو و میدان یافتن ملایان پس از برافتادن رضاشاه بزرگ و سیاستبازیهای پس از او آگاهی درستی ندارند ، اینست بسخنان زیر می‌پردازیم تا پاره‌ای جُستارها در پیرامون این کتاب هرچه روشنتر گردد.
نخست ، ملایان که با راستیهای این کتاب روبرو شدند بجای خشنودی از شنیدن آمیغها ، بجای آنکه این را یک موهبت و رستگاری دانند که آنها را از گمراهی می‌رهاند ، چون پاسخی به نوشته‌های کتاب نیافتند ، از بسِ بدنهادی همچنان در گمراهیها پا فشاردند. چون می‌دیدند خوانندگان بسیاری با خواندن این کتاب بیدار گردیده و دیگر فریب دینفروشان را نمی‌خورند بلکه در هر جایی که فرصت می‌یابند همین ایرادها را برخشان می‌کشند ، از راههای ناسزا و رسوایی آغاز کردند به نبرد با این کتاب ـ که نابودکننده‌ی دستگاهشانست.
از جمله شایع کردند که نویسنده و یارانش قرآن می‌سوزانند. گفتند : کتاب شیعیگری (داوری) سراسر دشنام بکیش شیعی و «ائمه‌ی اطهار» است. بنام پاسخ باین کتاب «دشنامنامه‌ها» چاپ کردند و با دروغسازیهایی عامیان را از «دین جدید» بیم دادند. به نویسنده عنوان دروغ «ادعای پیغمبری» را بستند.
خواننده‌ی هوشیار دانسته است که نویسنده در این کتاب به چه می‌کوشد. گذشته از نشان دادن بیپایی و زیانمندی شیعیگری ، همان گفتار چهارم کتاب که سخن از دعوای بزرگ «حق حکومت ملایان» بمیان می‌آورد ، می‌کوشد شکافی را که ملایان با مردم‌آزاری و مفتخواریهاشان میان مردم و دولت پدید آورده‌اند ببندد. مردم را بیدار گرداند. دولت را بیدار گرداند. پرده‌ی فریب و دعوای بیجا و پوچ را از چهره‌ی ملایان برگیرد.
دوم ، احمد کسروی به یک کوشش بیمانند بزرگی برخاست که این کتاب تنها یکی از نمودهای آنست. او در این کتاب می‌کوشد تا جلو زیان ملایان را گرفته مردم را از دودلی و آوارگی برهاند. از بدبینی و دلسردی مردم بدولت جلو گیرد. او سیاهکاریها و بیگانه‌پرستیهای ملایان را که ـ پس از سی و اند سال ـ در آن هنگام فراموش شده بود بیاد توده می‌اندازد و بدینسان می‌کوشد راه را برای آرمانهای آزادیخواهانه گشاده هموار گرداند ، تا می‌توان به نیروی دولت بیفزاید که همچون کشورهای نیرومند اروپایی ، توده و دولت پشتیبان و همراه هم گردند.
با چنین حالی ، چه باید اندیشید درباره‌ی دولتهایی که بجای ارجشناسی از چنین خدمتی ، به پرونده‌سازیها برای نویسنده برخاستند؟!. دست در دست ملایان نهاده او را به کشتنگاه کشاندند. به این بس نکرده «توطئه‌ی سکوت» براه انداختند که نامی ازو برده نشود. جلو چاپهای بعدی کتاب را با دورویی و به بهانه‌ی آنکه «ملایان شلوغ می‌کنند» گرفتند.
بدخواهی تنها از سوی دولتها نبود ، سرجنبانان و «روشنفکران» بسیاری نیز سرمست از اینکه در سکوتی که پدید آمده آنها میدانی یافته‌اند ، سی و اند سال اسب کور هوسها و نادانیهای خود را به تاخت و تاز درآوردند؟!. تاخت و تازهایی که جز نادانی و غفلت بهره‌ی مردم نکرد. چه داوری باید کرد درباره‌ی «نویسندگانی» که از یک یادآوری از کتاب و نویسنده‌اش دریغ کردند و بدینسان توده را در ناآگاهی نگاه داشتند. بدینسان آنان نیز به نوبت خود تا توانستند به توطئه‌ی سکوت دامن زدند.
سوم ، خواننده امروز بیش از آن زمان به ارج این کتاب و خواستی که به آن می‌کوشد آگاه می‌شود. ما رشته را از دست نداده می‌پرسیم : آیا آنچه ملایان درباره‌ی این کتاب شایع کردند درست بوده است؟! آیا در این کتاب به «ائمه‌ی اطهار» و یا هر کس دیگر دشنامی داده شده؟!.
امروز که پرده‌های دروغ و فریب ملایان کنار رفته ، آیا این راستست که کسروی که خود درفشدار دینداریست و پیامبر اسلام را «پاکمرد عرب» می‌خواند ، قرآن سوزانیده؟!
چهارم ، چون کتابهای احمد کسروی با بیشتر باورهایی که هست ناسازگار است و خود راه دیگری را دنبال می‌کند اینست خواننده در خواندنِ نخست تکان می‌خورد و رمنده می‌گردد. ولی چون بار دوم می‌خواند و نیک می‌اندیشد و بداوری خرد می‌سپارد همه را راست می‌یابد و از آن رمیدگی پایین می‌آید. هر راه نوینی چنینست.
پس از مشروطه که روزنامه‌ها در ایران پیدا شدند و کتابها ، بویژه رُمان فراوان گردید یکی از عادتهای بد این شده که خوانندگان هر چیزی را که می‌خوانند ، می‌خواهند تندتر بپایان رسانند و آن را کنار گزارده پی یک نوشته‌ی دیگری روند ، و این کار گذشته از آنکه مغزها را آشفته می‌گرداند ، این زیان را نیز می‌دارد که مردم را از عادت «خواندن باندیشه» دور می‌گرداند و به سرسری خواندن عادت می‌دهد. (1)
امروز که فضای مجازی خودش اقیانوسی از خواندنیها گردیده و بیشتر خوانندگان می‌کوشند تا می‌توانند بیشتر و تندتر بخوانند ، این عادت هرچه بدتر شده است.
👇
🔸 یادداشت کوشاد تلگرام
هرچه خواننده از پیشامدهای تاریخ معاصر بیشتر آگاه باشد بهره‌ی او از این کتاب بیشتر خواهد بود. چون بسیاری از خوانندگان از چگونگی نیرو و میدان یافتن ملایان پس از برافتادن رضاشاه بزرگ و سیاستبازیهای پس از او آگاهی درستی ندارند ، اینست بسخنان زیر می‌پردازیم تا پاره‌ای جُستارها در پیرامون این کتاب هرچه روشنتر گردد.
نخست ، ملایان که با راستیهای این کتاب روبرو شدند بجای خشنودی از شنیدن آمیغها ، بجای آنکه این را یک موهبت و رستگاری دانند که آنها را از گمراهی می‌رهاند ، چون پاسخی به نوشته‌های کتاب نیافتند ، از بسِ بدنهادی همچنان در گمراهیها پا فشاردند. چون می‌دیدند خوانندگان بسیاری با خواندن این کتاب بیدار گردیده و دیگر فریب دینفروشان را نمی‌خورند بلکه در هر جایی که فرصت می‌یابند همین ایرادها را برخشان می‌کشند ، از راههای ناسزا و رسوایی آغاز کردند به نبرد با این کتاب ـ که نابودکننده‌ی دستگاهشانست.
از جمله شایع کردند که نویسنده و یارانش قرآن می‌سوزانند. گفتند : کتاب شیعیگری (داوری) سراسر دشنام بکیش شیعی و «ائمه‌ی اطهار» است. بنام پاسخ باین کتاب «دشنامنامه‌ها» چاپ کردند و با دروغسازیهایی عامیان را از «دین جدید» بیم دادند. به نویسنده عنوان دروغ «ادعای پیغمبری» را بستند.
خواننده‌ی هوشیار دانسته است که نویسنده در این کتاب به چه می‌کوشد. گذشته از نشان دادن بیپایی و زیانمندی شیعیگری ، همان گفتار چهارم کتاب که سخن از دعوای بزرگ «حق حکومت ملایان» بمیان می‌آورد ، می‌کوشد شکافی را که ملایان با مردم‌آزاری و مفتخواریهاشان میان مردم و دولت پدید آورده‌اند ببندد. مردم را بیدار گرداند. دولت را بیدار گرداند. پرده‌ی فریب و دعوای بیجا و پوچ را از چهره‌ی ملایان برگیرد.
دوم ، احمد کسروی به یک کوشش بیمانند بزرگی برخاست که این کتاب تنها یکی از نمودهای آنست. او در این کتاب می‌کوشد تا جلو زیان ملایان را گرفته مردم را از دودلی و آوارگی برهاند. از بدبینی و دلسردی مردم بدولت جلو گیرد. او سیاهکاریها و بیگانه‌پرستیهای ملایان را که ـ پس از سی و اند سال ـ در آن هنگام فراموش شده بود بیاد توده می‌اندازد و بدینسان می‌کوشد راه را برای آرمانهای آزادیخواهانه گشاده هموار گرداند ، تا می‌توان به نیروی دولت بیفزاید که همچون کشورهای نیرومند اروپایی ، توده و دولت پشتیبان و همراه هم گردند.
با چنین حالی ، چه باید اندیشید درباره‌ی دولتهایی که بجای ارجشناسی از چنین خدمتی ، به پرونده‌سازیها برای نویسنده برخاستند؟!. دست در دست ملایان نهاده او را به کشتنگاه کشاندند. به این بس نکرده «توطئه‌ی سکوت» براه انداختند که نامی ازو برده نشود. جلو چاپهای بعدی کتاب را با دورویی و به بهانه‌ی آنکه «ملایان شلوغ می‌کنند» گرفتند.
بدخواهی تنها از سوی دولتها نبود ، سرجنبانان و «روشنفکران» بسیاری نیز سرمست از اینکه در سکوتی که پدید آمده آنها میدانی یافته‌اند ، سی و اند سال اسب کور هوسها و نادانیهای خود را به تاخت و تاز درآوردند؟!. تاخت و تازهایی که جز نادانی و غفلت بهره‌ی مردم نکرد. چه داوری باید کرد درباره‌ی «نویسندگانی» که از یک یادآوری از کتاب و نویسنده‌اش دریغ کردند و بدینسان توده را در ناآگاهی نگاه داشتند. بدینسان آنان نیز به نوبت خود تا توانستند به توطئه‌ی سکوت دامن زدند.
سوم ، خواننده امروز بیش از آن زمان به ارج این کتاب و خواستی که به آن می‌کوشد آگاه می‌شود. ما رشته را از دست نداده می‌پرسیم : آیا آنچه ملایان درباره‌ی این کتاب شایع کردند درست بوده است؟! آیا در این کتاب به «ائمه‌ی اطهار» و یا هر کس دیگر دشنامی داده شده؟!.
امروز که پرده‌های دروغ و فریب ملایان کنار رفته ، آیا این راستست که کسروی که خود درفشدار دینداریست و پیامبر اسلام را «پاکمرد عرب» می‌خواند ، قرآن سوزانیده؟!
چهارم ، چون کتابهای احمد کسروی با بیشتر باورهایی که هست ناسازگار است و خود راه دیگری را دنبال می‌کند اینست خواننده در خواندنِ نخست تکان می‌خورد و رمنده می‌گردد. ولی چون بار دوم می‌خواند و نیک می‌اندیشد و بداوری خرد می‌سپارد همه را راست می‌یابد و از آن رمیدگی پایین می‌آید. هر راه نوینی چنینست.
پس از مشروطه که روزنامه‌ها در ایران پیدا شدند و کتابها ، بویژه رُمان فراوان گردید یکی از عادتهای بد این شده که خوانندگان هر چیزی را که می‌خوانند ، می‌خواهند تندتر بپایان رسانند و آن را کنار گزارده پی یک نوشته‌ی دیگری روند ، و این کار گذشته از آنکه مغزها را آشفته می‌گرداند ، این زیان را نیز می‌دارد که مردم را از عادت «خواندن باندیشه» دور می‌گرداند و به سرسری خواندن عادت می‌دهد. (1)
امروز که فضای مجازی خودش اقیانوسی از خواندنیها گردیده و بیشتر خوانندگان می‌کوشند تا می‌توانند بیشتر و تندتر بخوانند ، این عادت هرچه بدتر شده است.
👇
کتابهای احمد کسروی از رده‌ی کتابهای دیگران نیست. آنها را باید از این عادت بدور داشت و باندیشه خواند و گفته‌هایش را فهمید و بداوری خرد سپارد.
پنجم ، چنانکه خوانندگان باریک‌بین از این کتاب درمی‌یابند ، یک خواست نویسنده آنست که جلو نیرو گرفتن ملایان را پس از پیشامدهای ننگین شهریور 1320 و کوششهایی که خائنان کشور به بازگردانیدن ارتجاع می‌کردند بگیرد. یک بخش از کتاب بیش از همه به دعوای پوچ و زورگویانه‌ی ملایان پرداخته تا از میدانداری آنان جلو گیرد و سر جاشان نشاند. پس اگر کسانی از زبان کسروی شایع کرده‌اند که «مردم یک حکومت به ملایان بدهکارند» ، باید دانست این شایعه یا از نادانی و نافهمی بوده یا از خیانت. در هر حال یک دسته این بسودشان است که مردم را با چنین نیرنگی از کوشش دلسرد گردانند.
مهر 1399
پابرگی :
1ـ در بند «چهارم» از گفتاری از پیمان سال ششم ، شماره‌ی هشتم ، سات 487 (608487) سود جسته شده.
🌸
پنجم ، چنانکه خوانندگان باریک‌بین از این کتاب درمی‌یابند ، یک خواست نویسنده آنست که جلو نیرو گرفتن ملایان را پس از پیشامدهای ننگین شهریور 1320 و کوششهایی که خائنان کشور به بازگردانیدن ارتجاع می‌کردند بگیرد. یک بخش از کتاب بیش از همه به دعوای پوچ و زورگویانه‌ی ملایان پرداخته تا از میدانداری آنان جلو گیرد و سر جاشان نشاند. پس اگر کسانی از زبان کسروی شایع کرده‌اند که «مردم یک حکومت به ملایان بدهکارند» ، باید دانست این شایعه یا از نادانی و نافهمی بوده یا از خیانت. در هر حال یک دسته این بسودشان است که مردم را با چنین نیرنگی از کوشش دلسرد گردانند.
مهر 1399
پابرگی :
1ـ در بند «چهارم» از گفتاری از پیمان سال ششم ، شماره‌ی هشتم ، سات 487 (608487) سود جسته شده.
🌸
🔶 «ورجاوندبنیاد» (بزبان عادی)
🔸 موضوع : آنچه برای یک زیست آدمیانه لازمست از جمله حقایقی از جهان و تاریخ ، رابطه‌ی دین و دانش ، آیین و قانونهای معقول.
🖌 احمد کسروی ـ کوشاد تلگرام
🔹 بخش 1 : درباره‌ی «جهان و انسان» ، بند 6 : انسان تنها همین تن و جان نیست.
👈 متن را از اینجا بخوانید.
💐 💐 💐
🔸 موضوع : آنچه برای یک زیست آدمیانه لازمست از جمله حقایقی از جهان و تاریخ ، رابطه‌ی دین و دانش ، آیین و قانونهای معقول.
🖌 احمد کسروی ـ کوشاد تلگرام
🔹 بخش 1 : درباره‌ی «جهان و انسان» ، بند 6 : انسان تنها همین تن و جان نیست.
👈 متن را از اینجا بخوانید.
💐 💐 💐
Telegraph
«ورجاوندبنیاد» (بزبان عادی) ، بخش 1 ، بند 6
احمد کسروی 6 انسان تنها همین تن و جان نیست. انسان تنها همین تن و جان نیست. بلکه در او روان نیز می‌باشد که خود آن چیز جدایی است. خدا انسان را از دو گوهر (سرشت) جداگانه آفریده : گوهر جان و گوهر روان. جان همانست که همه‌ی زندگان دارند و با داشتن این گوهر زنده…
🔶 «بخوانند و داوری کنند» (شیعیگری) ، احمد کسروی
🔸 یادداشتهای تو و پشت جلد کتاب
🔸 بخوانندگان
ما در این کتاب از کیش شیعی ، و از ملایان که پیشروان آن کیشند ، بگفتگو پرداخته تاخت بسیار برده‌ایم. آنچه که تاکنون درباره‌ی شیعیگری گفته نشده بود گفته‌ایم. ولی باید دانست :
نخست این سخنان نه از راه دشمنی ، بلکه از آنروست که ما می‌خواهیم همه‌ی گمراهیها را براندازیم ، و همگی مردمان را به یک شاهراه آوریم ، و اینست به یکایک گمراهیها پرداخته کتابی درباره‌ی هر یکی می‌نویسیم.
ما خواستمان بلندی نام پاکْآفریدگار است. خواستمان برافتادن بت‌پرستیهاست.
دوم ما هر سخنی که گفته‌ایم یک یا چند دلیل برایش نوشته‌ایم. در سراسر این کتاب سخنی بیدلیل نتوانید یافت. پیداست که از سخنی بادلیل نباید رنجید.
سخنی که بادلیل است رنجش از آن چه سزاست؟!.
خوانندگان باید گفته‌های ما را نیک فهمند و باندیشه سپارند و خرد را داور گردانند ، از اینکه با باورهای آنان ناسازگار است رو نگردانند. اگر می‌خواهند نتیجه‌ی درستی بردارند کتاب را نه یک بار ، بلکه دو بار و سه بار بخوانند و همیشه خرد را بداوری گمارند.
گرانمایه‌ترین چیزی که خدا بآدمیان داده خرد است. با خرد است که توان راست را از کج و سود را از زیان بازشناخت.
خوانندگان که این کتاب را می‌خوانند ، اگر بخواهند معنی راست دین و اندازه‌ی ارجمندی و والاتری آن را بدانند کتاب «ورجاوندْبنیاد» را بدست آورده بخوانند.
دین شناختن معنی جهان و زندگانی و زیستن بآیین خرد است. در دین کسی را جز خدا جایگاه نیست.
🔸 پاسخ دلیل هایهوی نیست
پاسخ دلیل هایهوی نیست ، ریشخند و بیفرهنگی نیست.
در برابر دلیل بهایهوی برخاستن ، و یا بریشخند و بیفرهنگی پرداختن نشان دُژخوییست.
ما را از هایهوی ترسی نخواهد بود. بیفرهنگان کیفر خود را خواهند یافت.
اگر کیش شما راستست ، اگر شما را دانشی هست ، چرا با زبان فرهنگ پاسخ ندهید؟!.. چرا در برابر دلیل ، دلیل نیاورید؟!..
امامِ شما بشما سپرده : «إِذَا ظَهَرَتِ اَلْبِدَعُ فَلْیُظْهِرِ اَلْعالِمُ عِلْمَهُ»[= چون بدعتها پیدا شد ، عالِم دانش خود را نمایان گرداند.] ، اگر آن راستست که راه ما «بدعت» است و سخنان ما بیپاست ، شما دانش خود را بآشکار آورید. صدهزار ملا سالها مفت خورده و بمردم پیشوایی فروخته‌اید ، خود را نگاهدارنده‌ی دین نشان داده‌اید. اکنون هنگام آن رسیده که آزمایشی شود و مایه و پایگاه شما شناخته گردد.
شما درمیان خود نشستی برپا کرده این کتاب را بخوانید ، و یکایک ایرادها و پرسشهای ما را بگفتگو گزارید و هر پاسخی توانید بدهید. نمی‌گویم : اگر راست یافتید بپذیرید و به پاکدینی آیید ، چنین امیدی بشما نمی‌دارم ـ می‌گویم هر پاسخی توانید بدهید.
هرچه هست از هایهوی هوده‌ای نخواهد بود. از روی آوردن بدولت و رفتن بنزد این و آن سودی نتواند برخاست.
ما نمی‌دانیم شما از دولت چه می‌خواهید؟!.. آنگاه دولت چه باید کند و چه تواند کند؟!.. قانون بدولت در این کارها راهی نداده است. پس از همه فراموش نکنید که این همان دولتست که «غاصب و جائر» می‌دانید و مالیات دادن بآن را «حرام» می‌شمارید. با اینحال می‌خواهید جانشین شما باشد و بما پاسخ دهد.
🔸 یک نیکوکاری بجایی
یکی از یاران نیکوکار هزار ریال فرستاده و چنین پیام فرستاده : «من از چندی پیش در اندیشه می‌داشتم که دررفت چاپ «شیعیگری» را پرداخته خواهش کنم آن را ببهای کمتری میان مردم بپراکنید ، و جای افسوسست که اکنون که شما بچاپ آن پرداخته‌اید من بسیار بی‌پول می‌باشم ، و اینست بیش از هزار ریال نتوانستم فرستاد».
ما باین نیکوکاری سپاس می‌گزاریم و 50 نسخه از این کتاب را بنام همین نیکوکاری جدا گردانیده به نجف و قم و دیگر جاهایی که باید فرستاد خواهیم فرستاد.
(از کتاب شیعیگری)
🔸 این کتاب برای فروش و سودجویی نیست.
برای دادخواهی و داوری‌طلبیست.
این کتاب برای آنست که خردمندان پاکدل بخوانند و داوری کنند.
چنانکه در دیباچه نوشته شده از این کتاب جز نسخه‌های کمی بچاپ نرسیده و اینست برای فروش همگان نیست و به کتابفروشیها داده نخواهد شد.
این کتاب تنها بکسان ویژه‌ای از خردمندان و نیکخواهان ، از وزیران و نمایندگان پارلمان و سران اداره‌ها و نمایندگان ایران در اروپا و آمریکا ، و نمایندگان اروپا و آمریکا در ایران ، و بدانشمندان و نویسندگان داده خواهد شد.
🔸 یک یادآوری بجا
کسانی که این کتاب را می‌خوانند و از خرده‌گیریهای ما بکیشها آگاه می‌گردند ، اگر می‌خواهند معنایی را که ما به دین می‌دهیم بدانند و از ارجی که به دینِ راست می‌گزاریم آگاه گردند کتاب «ورجاوندْبنیاد» را که ارجمندترین کتابهای ماست بخوانند.
(از کتاب داوری)
🌸
🔸 یادداشتهای تو و پشت جلد کتاب
🔸 بخوانندگان
ما در این کتاب از کیش شیعی ، و از ملایان که پیشروان آن کیشند ، بگفتگو پرداخته تاخت بسیار برده‌ایم. آنچه که تاکنون درباره‌ی شیعیگری گفته نشده بود گفته‌ایم. ولی باید دانست :
نخست این سخنان نه از راه دشمنی ، بلکه از آنروست که ما می‌خواهیم همه‌ی گمراهیها را براندازیم ، و همگی مردمان را به یک شاهراه آوریم ، و اینست به یکایک گمراهیها پرداخته کتابی درباره‌ی هر یکی می‌نویسیم.
ما خواستمان بلندی نام پاکْآفریدگار است. خواستمان برافتادن بت‌پرستیهاست.
دوم ما هر سخنی که گفته‌ایم یک یا چند دلیل برایش نوشته‌ایم. در سراسر این کتاب سخنی بیدلیل نتوانید یافت. پیداست که از سخنی بادلیل نباید رنجید.
سخنی که بادلیل است رنجش از آن چه سزاست؟!.
خوانندگان باید گفته‌های ما را نیک فهمند و باندیشه سپارند و خرد را داور گردانند ، از اینکه با باورهای آنان ناسازگار است رو نگردانند. اگر می‌خواهند نتیجه‌ی درستی بردارند کتاب را نه یک بار ، بلکه دو بار و سه بار بخوانند و همیشه خرد را بداوری گمارند.
گرانمایه‌ترین چیزی که خدا بآدمیان داده خرد است. با خرد است که توان راست را از کج و سود را از زیان بازشناخت.
خوانندگان که این کتاب را می‌خوانند ، اگر بخواهند معنی راست دین و اندازه‌ی ارجمندی و والاتری آن را بدانند کتاب «ورجاوندْبنیاد» را بدست آورده بخوانند.
دین شناختن معنی جهان و زندگانی و زیستن بآیین خرد است. در دین کسی را جز خدا جایگاه نیست.
🔸 پاسخ دلیل هایهوی نیست
پاسخ دلیل هایهوی نیست ، ریشخند و بیفرهنگی نیست.
در برابر دلیل بهایهوی برخاستن ، و یا بریشخند و بیفرهنگی پرداختن نشان دُژخوییست.
ما را از هایهوی ترسی نخواهد بود. بیفرهنگان کیفر خود را خواهند یافت.
اگر کیش شما راستست ، اگر شما را دانشی هست ، چرا با زبان فرهنگ پاسخ ندهید؟!.. چرا در برابر دلیل ، دلیل نیاورید؟!..
امامِ شما بشما سپرده : «إِذَا ظَهَرَتِ اَلْبِدَعُ فَلْیُظْهِرِ اَلْعالِمُ عِلْمَهُ»[= چون بدعتها پیدا شد ، عالِم دانش خود را نمایان گرداند.] ، اگر آن راستست که راه ما «بدعت» است و سخنان ما بیپاست ، شما دانش خود را بآشکار آورید. صدهزار ملا سالها مفت خورده و بمردم پیشوایی فروخته‌اید ، خود را نگاهدارنده‌ی دین نشان داده‌اید. اکنون هنگام آن رسیده که آزمایشی شود و مایه و پایگاه شما شناخته گردد.
شما درمیان خود نشستی برپا کرده این کتاب را بخوانید ، و یکایک ایرادها و پرسشهای ما را بگفتگو گزارید و هر پاسخی توانید بدهید. نمی‌گویم : اگر راست یافتید بپذیرید و به پاکدینی آیید ، چنین امیدی بشما نمی‌دارم ـ می‌گویم هر پاسخی توانید بدهید.
هرچه هست از هایهوی هوده‌ای نخواهد بود. از روی آوردن بدولت و رفتن بنزد این و آن سودی نتواند برخاست.
ما نمی‌دانیم شما از دولت چه می‌خواهید؟!.. آنگاه دولت چه باید کند و چه تواند کند؟!.. قانون بدولت در این کارها راهی نداده است. پس از همه فراموش نکنید که این همان دولتست که «غاصب و جائر» می‌دانید و مالیات دادن بآن را «حرام» می‌شمارید. با اینحال می‌خواهید جانشین شما باشد و بما پاسخ دهد.
🔸 یک نیکوکاری بجایی
یکی از یاران نیکوکار هزار ریال فرستاده و چنین پیام فرستاده : «من از چندی پیش در اندیشه می‌داشتم که دررفت چاپ «شیعیگری» را پرداخته خواهش کنم آن را ببهای کمتری میان مردم بپراکنید ، و جای افسوسست که اکنون که شما بچاپ آن پرداخته‌اید من بسیار بی‌پول می‌باشم ، و اینست بیش از هزار ریال نتوانستم فرستاد».
ما باین نیکوکاری سپاس می‌گزاریم و 50 نسخه از این کتاب را بنام همین نیکوکاری جدا گردانیده به نجف و قم و دیگر جاهایی که باید فرستاد خواهیم فرستاد.
(از کتاب شیعیگری)
🔸 این کتاب برای فروش و سودجویی نیست.
برای دادخواهی و داوری‌طلبیست.
این کتاب برای آنست که خردمندان پاکدل بخوانند و داوری کنند.
چنانکه در دیباچه نوشته شده از این کتاب جز نسخه‌های کمی بچاپ نرسیده و اینست برای فروش همگان نیست و به کتابفروشیها داده نخواهد شد.
این کتاب تنها بکسان ویژه‌ای از خردمندان و نیکخواهان ، از وزیران و نمایندگان پارلمان و سران اداره‌ها و نمایندگان ایران در اروپا و آمریکا ، و نمایندگان اروپا و آمریکا در ایران ، و بدانشمندان و نویسندگان داده خواهد شد.
🔸 یک یادآوری بجا
کسانی که این کتاب را می‌خوانند و از خرده‌گیریهای ما بکیشها آگاه می‌گردند ، اگر می‌خواهند معنایی را که ما به دین می‌دهیم بدانند و از ارجی که به دینِ راست می‌گزاریم آگاه گردند کتاب «ورجاوندْبنیاد» را که ارجمندترین کتابهای ماست بخوانند.
(از کتاب داوری)
🌸
🔶 «ورجاوندبنیاد» (بزبان عادی)
🔸 موضوع : آنچه برای یک زیست آدمیانه لازمست از جمله حقایقی از جهان و تاریخ ، رابطه‌ی دین و دانش ، آیین و قانونهای معقول.
🖌 احمد کسروی ـ کوشاد تلگرام
🔹 بخش 1 : درباره‌ی «جهان و انسان» ، بند 7 : دروغ است آنچه می‌گویند : انسان اصلاح نمی‌شود.
👈 متن را از اینجا بخوانید.
💐 💐 💐
🔸 موضوع : آنچه برای یک زیست آدمیانه لازمست از جمله حقایقی از جهان و تاریخ ، رابطه‌ی دین و دانش ، آیین و قانونهای معقول.
🖌 احمد کسروی ـ کوشاد تلگرام
🔹 بخش 1 : درباره‌ی «جهان و انسان» ، بند 7 : دروغ است آنچه می‌گویند : انسان اصلاح نمی‌شود.
👈 متن را از اینجا بخوانید.
💐 💐 💐
Telegraph
«ورجاوندبنیاد» (بزبان عادی) ، بخش 1 ، بند 7
احمد کسروی 7 دروغ است آنچه می‌گویند : انسان اصلاح نمی‌شود. انسان از گوهر جان ؛ هوس ، حرص و طمع ، حسد ، خشم ، کینه ، خودنمایی ، برتری‌فروشی ، چاپلوسی ، ظلم کردن و دیگر اخلاق ناپسند را دارد. و از گوهر روان ؛ فهم ، اندیشه ، خرد (عقل) ، شرم ، شرف و چیزهای…
🔶 پیام بآقای امام جمعه‌ی تهران ، احمد کسروی
🔸 کانال تلگرامی پاکدینی
چنانکه شنیده‌ایم یکی از کسانی که از نوشته‌های ما بسیار خشمناک گردیده آقای امامجمعه‌ی تهرانست. شنیده‌ایم آقای امام چنین گفته :
«در امامیه یک ملیون متر زمین دارم. آنها را می‌فروشم و بساط اینها را بهم می‌زنم». ما بآقای امام پیام فرستاده می‌گوییم :
بفروش زمینهای امامیه چه نیاز است؟!.. مگر ما با تفنگ و توپ و تانک پیش آمده‌ایم که شما در اندیشه‌ی بسیج افزار باشید و به پول نیازتان افتد؟!..
ما افزارمان سخن و دلیلست. شما نیز توانید در برابر ما سخن رانید و دلیل آورید.
آقای امام خانواده‌ی شما در مشروطه نیز خشمناک می‌بودید و به آزادیخواهان خشم می‌ریختید و دشمنی می‌کردید. برادر بزرگتر شما حاجی میرزا ابوالقاسم امامجمعه در تاریخ مشروطه ، درمیان بدخواهان آن جا برای خود باز کرده. ولی اکنون از همان مشروطه بهره‌ها می‌جویید و سودها می‌برید. فرزندانتان در اداره‌ها جاهای بالایی گرفته‌اند.
به هر حال شما آقای امام توانید به یک کار نیکی برخیزید ـ کاری که نام نیک شما را در تاریخ جاوید گرداند. همان گفتگوی حکومت (که آیا حق توده است و یا حق آقایان ملایان [1]) بسیار بزرگست. توده‌ی ایران مشروطه را پذیرفته و قانون اساسی و دیگر قانونهایی که همه‌ی آنها حکومت را حق توده می‌شناسد روان گردانیده. ولی ملایان بضد آن می‌باشند و حکومت را حق خود می‌دانند.
این دوسخنی مایه‌ی دودلی و سرگردانی مردم شده. اکنون انبوهی از مردم نمی‌دانند آیا بدولت مالیات پردازند یا نه؟.. اگر پردازند دستور آقایان ملایان را بکار نبسته‌اند. اگر نپردازند پس دولت از کجا پول آورده و کشور را راه برد؟!.
در این باره سخن چندانست که کتاب جداگانه می‌باید. در اینجا تنها به یک داستان بس می‌کنم : سیدی را می‌شناسم که روضه‌خوان می‌بود و چند سال پیش از تبریز به تهران آمد و با آنکه پسرش در تهرانست بخانه‌ی او نرفت. زیرا که او کارمند دولت است و پولی که می‌گیرد و خرج می‌کند حرام می‌باشد. در خانه‌ی او نماز درست نمی‌باشد. خود اتاقی گرفت و روزها در بازار باین حجره و آن حجره می‌رفت و با لابه و زاری از این حاجی و از آن مشهدی پول می‌گرفت و زندگی می‌کرد.
ببینید چه اختلال بزرگی پدید آمده. اکنون شما آقای امام توانید پیش افتید و از آقایان مجتهدان و ملایان نشستی برپا گردانید ، و این گفتگو را به میان آورده به پرسشهایی که ما در این زمینه می‌داریم (و در همین شماره در سات [=صفحه] 3 بچاپ رسیده) [2] پاسخ دهید. دوباره می‌گویم : این یک کار بزرگ تاریخی خواهد بود.
برای آنکه راه سخن باز شود و رشته بدست آقایان بیاید به نوشته‌ی پایین می‌پردازم :
بنیاد کیش شیعی بر اینست که جانشین پیغمبر (یا خلیفه و سررشته‌دار کارهای جهان اسلام) بایستی از سوی خدا برگزیده شود نه از سوی مردم. می‌گویند : جانشین نخست که خدا برگزیده بود امام علی‌بن‌ابیطالب می‌بود. پس ازو پسرش حسن‌بن‌علی ، و پس ازو پسرش حسین‌بن‌علی ، همچنان تا امام دوازدهم که زنده و ناپیداست.
خلافت و حکومت حق اینها بوده و چون امام دوازدهم ناپیداست فقهاء و مجتهدان جانشینان اویند و حکومت حق اینها می‌باشد. اینست مردم باید فرمان از ایشان برند ، دولتی را که هست غاصب شناسند. عنوان آقایان ملایان در دعوای حکومت این ، و دلیلشان همینست.
پیداست که باین دعوا ایرادهایی توان گرفت. ولی ما تنها یک ایراد می‌گیریم : اینکه گفته می‌شود خلیفه بایستی از سوی خدا برگزیده شود چیزیست که یاران خود پیغمبر از آن ناآگاه می‌بوده‌اند و ما می‌بینیم که پس از مرگ آن پاکمرد ، اینان گرد هم آمده ابوبکر را که یکی از یاران ارجمند پیغمبر می‌بود بجانشینی برگزیده‌اند. سپس نیز عمر و پس از آن عثمان خلیفه گردیده ، تا نوبت بامام علی‌بن‌ابیطالب رسیده.
از اینان گذشته ما می‌بینیم خود امام علی‌بن‌ابیطالب هنگامی که بخلافت رسیده به معاویه که نافرمانی می‌نمود نامه‌ای فرستاده ، و در آن نامه که برای دلیل آوردن و راستی خود را بازنمودن نوشته شده چنین می‌گوید : «به من بیعت کردند همان کسانی که به ابوبکر و عمر و عثمان بیعت کرده بودند». می‌گوید : «شورا درباره‌ی برگزیدن خلیفه حق مهاجرین و انصار است و اینان بسر هر کسی گرد آمده او را امام نامیدند خشنودی خدا نیز در آن می‌باشد. کسی را نرسد که ایراد گیرد و یا نپذیرد».
این نامه در نهج‌البلاغه آورده شده در تاریخها نیز توان یافت. در این نامه امام هیچ نمی‌گوید باید خلیفه را خدا برگزیند. نمی‌گوید مرا خدا برگزیده. نمی‌گوید مرا پیغمبر در جای خود نشانده. نمی‌گوید ابوبکر و عمر و عثمان حق مرا از دستم گرفتند. بلکه آشکاره می‌نویسد که شورا حق مهاجرین و انصار می‌بوده که هر کسی را برگزیدندی خشنودی خدا در آن بودی.
👇
🔸 کانال تلگرامی پاکدینی
چنانکه شنیده‌ایم یکی از کسانی که از نوشته‌های ما بسیار خشمناک گردیده آقای امامجمعه‌ی تهرانست. شنیده‌ایم آقای امام چنین گفته :
«در امامیه یک ملیون متر زمین دارم. آنها را می‌فروشم و بساط اینها را بهم می‌زنم». ما بآقای امام پیام فرستاده می‌گوییم :
بفروش زمینهای امامیه چه نیاز است؟!.. مگر ما با تفنگ و توپ و تانک پیش آمده‌ایم که شما در اندیشه‌ی بسیج افزار باشید و به پول نیازتان افتد؟!..
ما افزارمان سخن و دلیلست. شما نیز توانید در برابر ما سخن رانید و دلیل آورید.
آقای امام خانواده‌ی شما در مشروطه نیز خشمناک می‌بودید و به آزادیخواهان خشم می‌ریختید و دشمنی می‌کردید. برادر بزرگتر شما حاجی میرزا ابوالقاسم امامجمعه در تاریخ مشروطه ، درمیان بدخواهان آن جا برای خود باز کرده. ولی اکنون از همان مشروطه بهره‌ها می‌جویید و سودها می‌برید. فرزندانتان در اداره‌ها جاهای بالایی گرفته‌اند.
به هر حال شما آقای امام توانید به یک کار نیکی برخیزید ـ کاری که نام نیک شما را در تاریخ جاوید گرداند. همان گفتگوی حکومت (که آیا حق توده است و یا حق آقایان ملایان [1]) بسیار بزرگست. توده‌ی ایران مشروطه را پذیرفته و قانون اساسی و دیگر قانونهایی که همه‌ی آنها حکومت را حق توده می‌شناسد روان گردانیده. ولی ملایان بضد آن می‌باشند و حکومت را حق خود می‌دانند.
این دوسخنی مایه‌ی دودلی و سرگردانی مردم شده. اکنون انبوهی از مردم نمی‌دانند آیا بدولت مالیات پردازند یا نه؟.. اگر پردازند دستور آقایان ملایان را بکار نبسته‌اند. اگر نپردازند پس دولت از کجا پول آورده و کشور را راه برد؟!.
در این باره سخن چندانست که کتاب جداگانه می‌باید. در اینجا تنها به یک داستان بس می‌کنم : سیدی را می‌شناسم که روضه‌خوان می‌بود و چند سال پیش از تبریز به تهران آمد و با آنکه پسرش در تهرانست بخانه‌ی او نرفت. زیرا که او کارمند دولت است و پولی که می‌گیرد و خرج می‌کند حرام می‌باشد. در خانه‌ی او نماز درست نمی‌باشد. خود اتاقی گرفت و روزها در بازار باین حجره و آن حجره می‌رفت و با لابه و زاری از این حاجی و از آن مشهدی پول می‌گرفت و زندگی می‌کرد.
ببینید چه اختلال بزرگی پدید آمده. اکنون شما آقای امام توانید پیش افتید و از آقایان مجتهدان و ملایان نشستی برپا گردانید ، و این گفتگو را به میان آورده به پرسشهایی که ما در این زمینه می‌داریم (و در همین شماره در سات [=صفحه] 3 بچاپ رسیده) [2] پاسخ دهید. دوباره می‌گویم : این یک کار بزرگ تاریخی خواهد بود.
برای آنکه راه سخن باز شود و رشته بدست آقایان بیاید به نوشته‌ی پایین می‌پردازم :
بنیاد کیش شیعی بر اینست که جانشین پیغمبر (یا خلیفه و سررشته‌دار کارهای جهان اسلام) بایستی از سوی خدا برگزیده شود نه از سوی مردم. می‌گویند : جانشین نخست که خدا برگزیده بود امام علی‌بن‌ابیطالب می‌بود. پس ازو پسرش حسن‌بن‌علی ، و پس ازو پسرش حسین‌بن‌علی ، همچنان تا امام دوازدهم که زنده و ناپیداست.
خلافت و حکومت حق اینها بوده و چون امام دوازدهم ناپیداست فقهاء و مجتهدان جانشینان اویند و حکومت حق اینها می‌باشد. اینست مردم باید فرمان از ایشان برند ، دولتی را که هست غاصب شناسند. عنوان آقایان ملایان در دعوای حکومت این ، و دلیلشان همینست.
پیداست که باین دعوا ایرادهایی توان گرفت. ولی ما تنها یک ایراد می‌گیریم : اینکه گفته می‌شود خلیفه بایستی از سوی خدا برگزیده شود چیزیست که یاران خود پیغمبر از آن ناآگاه می‌بوده‌اند و ما می‌بینیم که پس از مرگ آن پاکمرد ، اینان گرد هم آمده ابوبکر را که یکی از یاران ارجمند پیغمبر می‌بود بجانشینی برگزیده‌اند. سپس نیز عمر و پس از آن عثمان خلیفه گردیده ، تا نوبت بامام علی‌بن‌ابیطالب رسیده.
از اینان گذشته ما می‌بینیم خود امام علی‌بن‌ابیطالب هنگامی که بخلافت رسیده به معاویه که نافرمانی می‌نمود نامه‌ای فرستاده ، و در آن نامه که برای دلیل آوردن و راستی خود را بازنمودن نوشته شده چنین می‌گوید : «به من بیعت کردند همان کسانی که به ابوبکر و عمر و عثمان بیعت کرده بودند». می‌گوید : «شورا درباره‌ی برگزیدن خلیفه حق مهاجرین و انصار است و اینان بسر هر کسی گرد آمده او را امام نامیدند خشنودی خدا نیز در آن می‌باشد. کسی را نرسد که ایراد گیرد و یا نپذیرد».
این نامه در نهج‌البلاغه آورده شده در تاریخها نیز توان یافت. در این نامه امام هیچ نمی‌گوید باید خلیفه را خدا برگزیند. نمی‌گوید مرا خدا برگزیده. نمی‌گوید مرا پیغمبر در جای خود نشانده. نمی‌گوید ابوبکر و عمر و عثمان حق مرا از دستم گرفتند. بلکه آشکاره می‌نویسد که شورا حق مهاجرین و انصار می‌بوده که هر کسی را برگزیدندی خشنودی خدا در آن بودی.
👇
این نامه ، بنیاد دعوای آقایان ملایان را برمی‌اندازد. ما خواستاریم آقایان نخست باین ایراد پردازند و هر پاسخی می‌دارند بدهند. گفته‌اند : گرهی که با ناخن توان گشایید چرا باید آن را بدندان انداخت؟!. چیزی که می‌توان پاسخ داد و با گفتگو به پایان رسانید چه نیاز به رنجش و خشم دارد؟!.
از آنسو خشم و رنجش و بدگویی و دشمنی نتیجه ندهد. زیرا پس از همه‌ی آنها باز این ایراد بسر جای خود خواهد ماند و باز مایه‌ی دودلی مردم خواهد بود. چاره جز پاسخ گفتن و دلیل آوردن نیست.
چنانکه نوشتیم نامه‌ی امام علی‌بن‌ابیطالب در نهج‌البلاغه هست. با اینحال ما جمله‌هایی را از آن به همان زبان خودش در پایین می‌آوریم :
«انه بایعنی القوم الذین بایعوا ابابکر و عمر و عثمان علی ما بایعوهم فلم یکن للشاهد ان یختار و لا للغائب ان یرد و انما الشوری للمهاجرین و الانصار فان اجتمعوا علی رجل و سموه اماما کان ذالک لله رضی فان خرج من امرهم بطعن او بدعة ردوه الی ما خرج منه فان ابی قاتلوه علی اتباعه غیر سبیل المؤمنین». [3]
پابرگیها :
[1] : این همانست که امروز نام «ولایت فقیه» گرفته.
[2] : گفتار «ما از همه‌ی پاکدلان داوری می‌خواهیم 1»
[3] : یکی از نتیجه‌های شوم پیشامدهای شهریور 20 و برافتادن رضاشاه ، برآمدن «کمپانی خیانت» (نک. کتاب دادگاه و یا افسران ما) و بکار افتادن سیاست «ارتجاع‌پرور» سالهای نخست دهه‌ی بیست می‌باشد. از میان آن پیشامدهای رنگارنگ : جنگ ، خشکسالی ، گرسنگی ، نایابی ، تیفوس ، هرج و مرج از رهگذر حزبسازیها و دیگر گرفتاریها ، از همه شومتر و زیانمندتر برای ایران ، همانا میدان دادن بملایان و بازگردانیدن ایشان را باید دانست.
در این سالهاست که کسروی می‌کوشد زیان میدان‌یابی ایشان را به توده شناسانده دولت را نیز از بیمی که از رهگذر ایشان می‌رود بیاگاهاند.
هر دولتمردی که غمخوار توده بوده ولی نادانسته بملایان نزدیک شده هواداری از ایشان را پیشه‌ی خود ساخته بود از خواندن نوشته‌های پیاپی او می‌بایست تکان خورده بیمناکی کارش را دریابد و هرچه زودتر دست از پشتیبانی از ملایان بردارد. زیرا این چیزی جز بزیان توده و کشور کوشیدن نمی‌بود.
جای بسی افسوس است که کمپانی خیانت در کوتاه‌زمانی توانسته بود در بیشتر وزارتخانه‌ها و اداره‌ها جا گیرد و سیاست پلید خود را بکار بندد. اینبود نوشته‌های کسروی را که جز توده بسود «دولت» نیز می‌بود بضد بهره‌مندیهای خود یافته از پراکنده شدن روزنامه و کتابهایش جلو گرفتند.
باین نیز بسنده نکرده دمادم به نیرومندی ملایان و دستگاه ایشان کوشیدند. این پشتیبانیهای دولت بملایان ـ یا مار در آستین پروردن ـ تا آنجا پیش رفت که همه‌گونه یاوری بدستگاه ملایی را جزو بایاهای خود گردانیده بود (در پیشگفتار کتاب «انکیزیسیون در ایران» باین جستار پرداخته‌ایم).
بدینسان نهال لرزانی که جز بدستیاری «قیم» ماندگار نمی‌بود از همان زمان رو به رویش و بالش گزاشت و سرانجام میوه‌اش همین «ولایت فقیهی» گردید که نه تنها زهرش را بکام مردم ایران بلکه بکام پشتیبانان خویش نیز ریخت.
🌸
از آنسو خشم و رنجش و بدگویی و دشمنی نتیجه ندهد. زیرا پس از همه‌ی آنها باز این ایراد بسر جای خود خواهد ماند و باز مایه‌ی دودلی مردم خواهد بود. چاره جز پاسخ گفتن و دلیل آوردن نیست.
چنانکه نوشتیم نامه‌ی امام علی‌بن‌ابیطالب در نهج‌البلاغه هست. با اینحال ما جمله‌هایی را از آن به همان زبان خودش در پایین می‌آوریم :
«انه بایعنی القوم الذین بایعوا ابابکر و عمر و عثمان علی ما بایعوهم فلم یکن للشاهد ان یختار و لا للغائب ان یرد و انما الشوری للمهاجرین و الانصار فان اجتمعوا علی رجل و سموه اماما کان ذالک لله رضی فان خرج من امرهم بطعن او بدعة ردوه الی ما خرج منه فان ابی قاتلوه علی اتباعه غیر سبیل المؤمنین». [3]
پابرگیها :
[1] : این همانست که امروز نام «ولایت فقیه» گرفته.
[2] : گفتار «ما از همه‌ی پاکدلان داوری می‌خواهیم 1»
[3] : یکی از نتیجه‌های شوم پیشامدهای شهریور 20 و برافتادن رضاشاه ، برآمدن «کمپانی خیانت» (نک. کتاب دادگاه و یا افسران ما) و بکار افتادن سیاست «ارتجاع‌پرور» سالهای نخست دهه‌ی بیست می‌باشد. از میان آن پیشامدهای رنگارنگ : جنگ ، خشکسالی ، گرسنگی ، نایابی ، تیفوس ، هرج و مرج از رهگذر حزبسازیها و دیگر گرفتاریها ، از همه شومتر و زیانمندتر برای ایران ، همانا میدان دادن بملایان و بازگردانیدن ایشان را باید دانست.
در این سالهاست که کسروی می‌کوشد زیان میدان‌یابی ایشان را به توده شناسانده دولت را نیز از بیمی که از رهگذر ایشان می‌رود بیاگاهاند.
هر دولتمردی که غمخوار توده بوده ولی نادانسته بملایان نزدیک شده هواداری از ایشان را پیشه‌ی خود ساخته بود از خواندن نوشته‌های پیاپی او می‌بایست تکان خورده بیمناکی کارش را دریابد و هرچه زودتر دست از پشتیبانی از ملایان بردارد. زیرا این چیزی جز بزیان توده و کشور کوشیدن نمی‌بود.
جای بسی افسوس است که کمپانی خیانت در کوتاه‌زمانی توانسته بود در بیشتر وزارتخانه‌ها و اداره‌ها جا گیرد و سیاست پلید خود را بکار بندد. اینبود نوشته‌های کسروی را که جز توده بسود «دولت» نیز می‌بود بضد بهره‌مندیهای خود یافته از پراکنده شدن روزنامه و کتابهایش جلو گرفتند.
باین نیز بسنده نکرده دمادم به نیرومندی ملایان و دستگاه ایشان کوشیدند. این پشتیبانیهای دولت بملایان ـ یا مار در آستین پروردن ـ تا آنجا پیش رفت که همه‌گونه یاوری بدستگاه ملایی را جزو بایاهای خود گردانیده بود (در پیشگفتار کتاب «انکیزیسیون در ایران» باین جستار پرداخته‌ایم).
بدینسان نهال لرزانی که جز بدستیاری «قیم» ماندگار نمی‌بود از همان زمان رو به رویش و بالش گزاشت و سرانجام میوه‌اش همین «ولایت فقیهی» گردید که نه تنها زهرش را بکام مردم ایران بلکه بکام پشتیبانان خویش نیز ریخت.
🌸
🔶 «ورجاوندبنیاد» (بزبان عادی)
🔸 موضوع : آنچه برای یک زیست آدمیانه لازمست از جمله حقایقی از جهان و تاریخ ، رابطه‌ی دین و دانش ، آیین و قانونهای معقول.
🖌 احمد کسروی ـ کوشاد تلگرام
🔹 بخش 1 : درباره‌ی «جهان و انسان» ، بند 8 : مبارزه سزاوار انسان نیست.
👈 متن را از اینجا بخوانید.
💐 💐 💐
🔸 موضوع : آنچه برای یک زیست آدمیانه لازمست از جمله حقایقی از جهان و تاریخ ، رابطه‌ی دین و دانش ، آیین و قانونهای معقول.
🖌 احمد کسروی ـ کوشاد تلگرام
🔹 بخش 1 : درباره‌ی «جهان و انسان» ، بند 8 : مبارزه سزاوار انسان نیست.
👈 متن را از اینجا بخوانید.
💐 💐 💐
Telegraph
«ورجاوندبنیاد» (بزبان عادی) ، بخش 1 ، بند 8
احمد کسروی 8 مبارزه سزاوار انسان نیست. در جهان بیشتر مشقات از کشاکش و مبارزه بوجود می‌آید. این بلای مبارزه ، دشمن بزرگی برای انسانها است. باید کوشید و تا جایی که می‌شود آن را کمتر کرد. انسانها برای چه مبارزه می‌کنند؟! برای چه از دست هم می‌کشند؟! مگر در…
🔶 بی‌احترامی‌های آخوندها به قرآن
🖌 احمد کسروی
🔸 تکه‌ی یک از پنج
کانال : کسانی که به پاکدینی آشنایند می‌دانند که پاکدینان هر سال یکم دی‌ماه جشن کتابسوزان برپا کرده کتابهایی را که از روی دلیل زیانمند می‌دانند آتش می‌زنند. با این کار از یکسو آنها را نابود گردانیده و از دیگر سو بی‌ارجی آن کتابهای گمراه‌کننده را نشان می‌دهند. در سال 1322 که این جشن برگزار شد و ملایان چون به ایرادهایی که کسروی به آنها و کیششان گرفته بود (برای مثال کتاب داوری (شیعیگری)) هیچ پاسخی نداشتند از راه تهمت پیش آمده گفتند آزادگان قرآن سوزانده‌اند. با این تهمت در بهمن‌ماه آن سال مردم نافهم عامی را به وحشیگری برانگیختند که گزارش آن بکوتاهی در پرچم هفتگی ـ شماره‌ی سوم ـ 12 فروردین ماه 1323 ، آمده. چون این تهمتها و وحشیگریها بی‌احترامی و بی‌پروایی ملایان را بقرآن نشان می‌دهد در اینجا می‌آوریم :
خلاصه‌ی داستان اینست :
در تبریز یک دسته از ملایان بیدین و آزمند گرد آمده‌اند ، و اینان هر زمان که در برابر دولت یا کس دیگری بسختی افتادند «بهانه‌ی قرآنسوزانی» را بمیان کشیده مردم عامی را بوحشیگریهایی برمی‌انگیزند. تاکنون سه بار این وحشیگری را در آن شهر به نمایش گزارده‌اند :
یکی در زمان صمدخان که چون اداره‌ی دارایی مالیات چهارساله را از حاجی‌میرزا کریم امامجمعه می‌خواست و باو سخت گرفته بود ملایان دست بهم دادند و بنام آنکه در فلان دبستان قرآن سوزانیده‌اند مردم را شورانیدند. بازارها بسته گردید. بمشروطه‌خواهان آزار بسیار رسید. نزدیک بود همه‌ی دبستانها را تاراج کنند. آموزگاری را گرفته بزندان انداختند. می‌خواستند بدارش کشند. چوب دار آماده شده بود. حاجی‌میرزا حسن به همچشمی‌ای که با امامجمعه داشت ایستادگی نمود و نگزاشت.
بار دوم در سال1340 (قمری) بود که چون دولت می‌خواست اوقاف را از دست ملایان گیرد آنان دسته بستند و درپی بهانه می‌گشتند که مردم را بشورانند و چون در یک چاپخانه‌ای قرآنی بچاپ رسانیده سپس بروی باطله‌ی آن که یک رویش قرآن و یک رویش سفید بود صورت شیری چاپ کرده بوده‌اند همان را دستاویز گرفتند و بمردم چنین گفتند : «بروی ورق قرآن عکس سگ چاپ کرده‌اند» و بدینسان آنان را بشورانیدند که چند چاپخانه زیان دید و کسانی را از کارکنان چاپخانه‌ها دنبال می‌کردند که بکشند و شهربانی بنگهداری آنها پرداخت. ولی یکی از ایشان از هراس بیمار گردیده مرد.
بار سوم در بهمن‌ماه گذشته [1322] بود که چون ملایان می‌خواستند بهمدستی چند تنی از حاجیهای انباردار و با تحریک کاندیدهای وکالت به «آزادگان» آزاری رسانند و دست آنان را در انتخابات و در کوششهای دیگر بسته گردانند باز بهانه‌ی قرآنسوزانی را بمیان آورده‌اند و یک دروغی باین عنوان که آزادگان در جشن کتابسوزان خودشان (که پنجاه روز پیش از آن در یکم دی‌ماه شده بوده) قرآن سوزانیده‌اند ساخته مردم را بآشوب و وحشیگری برانگیخته‌اند که نخست در مراغه آقای ضیاء مقدم را در خیابان با دختر 17 ساله‌اش گرد فراگرفته گزند بسیار رسانیده‌اند. سپس در تبریز بآقای اسلامی زخمها زده و کانون آزادگان را تاراج کرده‌اند. سپس در میاندوآب کسانی که از اداره‌ی ثبت گله‌مند بوده‌اند با تحریک ملایان همین را بهانه کرده بخانه‌ی آقای مسعودی رئیس ثبت ریخته تاراج کرده‌اند که مادرزنش از ترس بدرود زندگی گفته.
در تبریز تا یک ماه بازار وحشیگری گرم بود و هر روز شعرهای بسیار پست که جز نشان وحشیگری و پستی نتواند بود سروده چاپ می‌کردند. حاجی‌میرزا یوسف شعار که مردی گوشه‌گیر است و بعنوان «مسلک قرآنی» پیروانی دارد که از آزادگان بسیار دور است بخانه‌اش رفته در اندیشه‌ی تاراج بوده‌اند. برخی از پیروانش را کتک زده‌اند.
در آذرشهر خانه‌ی یک بهائی را تاراج کرده‌اند.
در حالی که جشن کتابسوزان که بهانه گرفته‌اند چیز تازه‌ای نبوده. سالهاست که آزادگان در یکم دی‌ماه این جشن را گرفته‌اند و تاکنون بارها گفتار نوشته شده و این گفته گردیده که کدام کتابهاست که باید سوزانید.
(در این روزنامه نیز در همین شماره یا شماره‌ی دیگری گفتاری بچاپ خواهد رسید). به هر حال این یک کار نهانی نبوده. از آنسوی جایگاهی که قرآن را در نزد ماست و احترامی که ما بآن می‌گزاریم پوشانیدنی نیست. بارها درباره‌ی قرآن سخن رانده یا گفتار نوشته‌ایم.
در همان جشن دی‌ماه گذشته در تهران ، دارنده‌ی پرچم گفتاری رانده که در همان روزها در دفتری بنام «یکم دی‌ماه» بچاپ رسیده. در آن گفتار نیز درباره‌ی قرآن سخنانی گفته شده که با آنکه یک بار در این روزنامه آورده‌ایم بار دیگر در پایین می‌آوریم :
[دنباله‌ی این گفتار را فردا ساعت 16 بخوانید.]
🌸
🖌 احمد کسروی
🔸 تکه‌ی یک از پنج
کانال : کسانی که به پاکدینی آشنایند می‌دانند که پاکدینان هر سال یکم دی‌ماه جشن کتابسوزان برپا کرده کتابهایی را که از روی دلیل زیانمند می‌دانند آتش می‌زنند. با این کار از یکسو آنها را نابود گردانیده و از دیگر سو بی‌ارجی آن کتابهای گمراه‌کننده را نشان می‌دهند. در سال 1322 که این جشن برگزار شد و ملایان چون به ایرادهایی که کسروی به آنها و کیششان گرفته بود (برای مثال کتاب داوری (شیعیگری)) هیچ پاسخی نداشتند از راه تهمت پیش آمده گفتند آزادگان قرآن سوزانده‌اند. با این تهمت در بهمن‌ماه آن سال مردم نافهم عامی را به وحشیگری برانگیختند که گزارش آن بکوتاهی در پرچم هفتگی ـ شماره‌ی سوم ـ 12 فروردین ماه 1323 ، آمده. چون این تهمتها و وحشیگریها بی‌احترامی و بی‌پروایی ملایان را بقرآن نشان می‌دهد در اینجا می‌آوریم :
خلاصه‌ی داستان اینست :
در تبریز یک دسته از ملایان بیدین و آزمند گرد آمده‌اند ، و اینان هر زمان که در برابر دولت یا کس دیگری بسختی افتادند «بهانه‌ی قرآنسوزانی» را بمیان کشیده مردم عامی را بوحشیگریهایی برمی‌انگیزند. تاکنون سه بار این وحشیگری را در آن شهر به نمایش گزارده‌اند :
یکی در زمان صمدخان که چون اداره‌ی دارایی مالیات چهارساله را از حاجی‌میرزا کریم امامجمعه می‌خواست و باو سخت گرفته بود ملایان دست بهم دادند و بنام آنکه در فلان دبستان قرآن سوزانیده‌اند مردم را شورانیدند. بازارها بسته گردید. بمشروطه‌خواهان آزار بسیار رسید. نزدیک بود همه‌ی دبستانها را تاراج کنند. آموزگاری را گرفته بزندان انداختند. می‌خواستند بدارش کشند. چوب دار آماده شده بود. حاجی‌میرزا حسن به همچشمی‌ای که با امامجمعه داشت ایستادگی نمود و نگزاشت.
بار دوم در سال1340 (قمری) بود که چون دولت می‌خواست اوقاف را از دست ملایان گیرد آنان دسته بستند و درپی بهانه می‌گشتند که مردم را بشورانند و چون در یک چاپخانه‌ای قرآنی بچاپ رسانیده سپس بروی باطله‌ی آن که یک رویش قرآن و یک رویش سفید بود صورت شیری چاپ کرده بوده‌اند همان را دستاویز گرفتند و بمردم چنین گفتند : «بروی ورق قرآن عکس سگ چاپ کرده‌اند» و بدینسان آنان را بشورانیدند که چند چاپخانه زیان دید و کسانی را از کارکنان چاپخانه‌ها دنبال می‌کردند که بکشند و شهربانی بنگهداری آنها پرداخت. ولی یکی از ایشان از هراس بیمار گردیده مرد.
بار سوم در بهمن‌ماه گذشته [1322] بود که چون ملایان می‌خواستند بهمدستی چند تنی از حاجیهای انباردار و با تحریک کاندیدهای وکالت به «آزادگان» آزاری رسانند و دست آنان را در انتخابات و در کوششهای دیگر بسته گردانند باز بهانه‌ی قرآنسوزانی را بمیان آورده‌اند و یک دروغی باین عنوان که آزادگان در جشن کتابسوزان خودشان (که پنجاه روز پیش از آن در یکم دی‌ماه شده بوده) قرآن سوزانیده‌اند ساخته مردم را بآشوب و وحشیگری برانگیخته‌اند که نخست در مراغه آقای ضیاء مقدم را در خیابان با دختر 17 ساله‌اش گرد فراگرفته گزند بسیار رسانیده‌اند. سپس در تبریز بآقای اسلامی زخمها زده و کانون آزادگان را تاراج کرده‌اند. سپس در میاندوآب کسانی که از اداره‌ی ثبت گله‌مند بوده‌اند با تحریک ملایان همین را بهانه کرده بخانه‌ی آقای مسعودی رئیس ثبت ریخته تاراج کرده‌اند که مادرزنش از ترس بدرود زندگی گفته.
در تبریز تا یک ماه بازار وحشیگری گرم بود و هر روز شعرهای بسیار پست که جز نشان وحشیگری و پستی نتواند بود سروده چاپ می‌کردند. حاجی‌میرزا یوسف شعار که مردی گوشه‌گیر است و بعنوان «مسلک قرآنی» پیروانی دارد که از آزادگان بسیار دور است بخانه‌اش رفته در اندیشه‌ی تاراج بوده‌اند. برخی از پیروانش را کتک زده‌اند.
در آذرشهر خانه‌ی یک بهائی را تاراج کرده‌اند.
در حالی که جشن کتابسوزان که بهانه گرفته‌اند چیز تازه‌ای نبوده. سالهاست که آزادگان در یکم دی‌ماه این جشن را گرفته‌اند و تاکنون بارها گفتار نوشته شده و این گفته گردیده که کدام کتابهاست که باید سوزانید.
(در این روزنامه نیز در همین شماره یا شماره‌ی دیگری گفتاری بچاپ خواهد رسید). به هر حال این یک کار نهانی نبوده. از آنسوی جایگاهی که قرآن را در نزد ماست و احترامی که ما بآن می‌گزاریم پوشانیدنی نیست. بارها درباره‌ی قرآن سخن رانده یا گفتار نوشته‌ایم.
در همان جشن دی‌ماه گذشته در تهران ، دارنده‌ی پرچم گفتاری رانده که در همان روزها در دفتری بنام «یکم دی‌ماه» بچاپ رسیده. در آن گفتار نیز درباره‌ی قرآن سخنانی گفته شده که با آنکه یک بار در این روزنامه آورده‌ایم بار دیگر در پایین می‌آوریم :
[دنباله‌ی این گفتار را فردا ساعت 16 بخوانید.]
🌸