🔶 چگونه حاجی‌حسن پس از چهل سال مسلمان شد !

🔸 تکه‌ی یک از چهار


(حاجی‌حسن در دکان بقالی خود نشسته مشغول کار است. شاگردش تقی در گوشه‌ای نشسته کتاب کوچکی را می‌خواند. حاجی متوجه کتاب می‌شود و گفتگو میانشان شروع می‌گردد.)


حاجی‌حسن : تقی این چیست می‌خوانی؟

تقی : حاجی ، کتابیست باسم «گفت و گو».

حاجی‌حسن : در آن چه نوشته؟ تو با این کوره‌سوادت که 4 کلاس بیشتر نخوانده‌ای چه می‌فهمی؟

تقی : بَه ! حاجی ، اینقدر این کتاب ساده نوشته شده که حد ندارد. حتا یک شاگرد کلاس سوم می‌تواند این را بخواند و بفهمد.

حاجی‌حسن : خُب ، تو که خواندی چه فهمیدی؟

تقی : خیلی چیزها. خدا خیرش بدهد این پسر صاحب مغازه‌ی همسایه‌ی ما را که این کتاب را بمن داد و گفت بخوان. همه‌ی حرفهایش حسابیست. آدم اول که می‌خواند مثل اینکه نمی‌خواهد قبول کند ولی بعد که خوب فکر می‌کند می‌بیند همه‌اش راست می‌گوید. مثل اینکه همه‌اش در فکر آدم بوده. راستی من تعجب می‌کنم که تا حالا چیزهایی باین سادگی را نفهمیده بودم.

حاجی‌حسن : آخر چی نوشته؟ یک کلمه‌اش را برای من بگو.

تقی : عرض کنم که ...

  

(در این موقع منوچهر جوان هیجده نوزده‌ ساله‌ی همسایه که از راه می‌گذرد گفتگو را شنیده و وارد دکان می‌شود.)


منوچهر : سلام. چه گفتگو می‌کنید؟ تقی ، کتابی را که بشما دادم تمام کرده‌اید؟

تقی : بله آقا. حالا حاجی هم راجع بهمین کتاب پرسید. می‌خواستم برایش بگویم.

حاجی‌حسن : بله. می‌گفت این کتاب را شما باو داده‌اید.

منوچهر : بله من دادم. می‌خواهید شما هم بخوانید بعد بمن بدهید.

حاجی‌حسن : ممنونم. این را می‌خوانم. ولی شنیدم شما بعضی حرفها می‌زنید. راستی من خیلی تعجب کردم. می‌خواستم از خودتان بپرسم ببینم راست است یا نه.

منوچهر : مثلاً چه؟

حاجی‌حسن : شنیدم استغفرالله استغفرالله شما می‌گویید خدایی نیست.

منوچهر : (قهقه می‌خندد) عجب چیز مضحکی !!.. خب حاجی‌حسن کی این را گفت؟

حاجی‌حسن : این را حسین شاگرد همسایه می‌گفت.

منوچهر : عجب پسر بی‌فکری است! از روی هوا حرف می‌زند. نه خیر حاجی او دروغ می‌گوید ، یا اشتباه می‌کند. آخر خدا را چطور می‌توانیم بگوییم نیست؟

حاجی‌حسن : من چه می‌دانم؟ او می‌گفت ... (آهای حسین بیا اینجا ببینم.)

حسین : (داخل می‌شود) بله حاجی سلام. منوچهرآقا سلام. فرمایشی بود.

حاجی‌حسن : ببین آقا چه می‌گویند؟

منوچهر : حسین من کی گفتم خدایی نیست؟ کی؟ کجا؟ بگو ببینم.

حسین : (سرش را پایین می‌اندازد) والله آقا من هم شنیدم. ولی بنظرم راست است. چون می‌بینم خیلیها همینطور می‌گویند.

منوچهر : تو چه شنیدی؟ چیزی که نمی‌دانی چطور می‌گویی «بنظرم راست است»؟ وانگهی مردم چه می‌گویند؟

حسین : می‌گویند یک جماعتی پیدا شده‌اند باسم «کسرویها» که بخدا و دین و بهیچ چیز عقیده ندارند. می‌گویند شما هم از آنها هستید. رئیسشان را هم بتازگی کشته‌اند.

منوچهر : کسرویها یعنی چه؟ مثلاً می‌شود گفت «حسینها»؟ آقای کسروی یک نفر بود در تهران که کتاب می‌نوشت و می‌خواست ما را از این بدبختی نجات بدهد ، خیلی هم زحمت می‌کشید. کسانی هم که کتابهایش را می‌خوانند و می‌بینند همه‌اش راست و درست است با او هم‌عقیده و همراه شده‌اند. اینها را می‌گویند «آزادگان». فهمیدی حسین!

حاجی‌حسن : خُب. این آزادگان چه می‌گویند؟

منوچهر : این حسین گفت مردم می‌گویند که آزادگان بخدا و دین و بهیچ چیز عقیده ندارند. من هم اول راجع بخدا حرف می‌زنم. آزادگان بهتر و بیشتر از همه بخدا باور دارند. منتها می‌گویند باید خدای بزرگ و حقیقی را پرستید نه خدای دروغی و هوسباز را.

حاجی‌حسن : (با تعجب) آخر مگر چند تا خدا هست؟ خدای دروغی و هوسباز چیست؟

منوچهر : خدا یکی است ولی این چیزی را که مردم می‌پرستند خدا نیست. آنها می‌گویند یکی رفته است بالای آسمانها نشسته ، عده‌ای ملائکه هم این طرف و آن طرفش دارد ، منتظر است تا یکی خبط کوچکی بکند که فوری دستور بدهد بریزند سرش پدرش را دربیاورند. ولی اگر کسی هزار تا گناه هم بکند ولی بسجده بیفتد ، الکی عبادت بکند و تملق بخدا بگوید می‌برندش بهشت. اینها می‌گویند خدا یک عده عزیزکرده‌هایی دارد که پیغمبران و امامان هستند. هر کس برود قبرهای اینها را ببیند هرچه هم بدکاره باشد ببهشت می‌رود. هر کس برای اینها گریه بکند همه‌ی گناههایش بخشیده می‌شود.

حاجی‌حسن : کی مردم چنین چیزی می‌گویند آقا ؟!!


👇

منوچهر : کی؟! بهمین زودی فراموش می‌کنید؟! یا خودتان را به بی‌خبری می‌زنید؟!. پس این زیارت رفتن و روضه خواندن چیست؟ یک نفر در عرض سال با گرانفروشی و تقلب و دروغ و پشت‌هم‌اندازی سر مردم کلاه می‌گذارد و صاحبِ پولی می‌شود و آنوقت برای اینکه خودش را پیش مردم دیندار نشان بدهد می‌رود بزیارت ، از طرفی هم چون می‌ترسد که نتیجه‌ی این حقه‌بازیهایش را خدا بدهد بخیال خودش می‌رود زیارت گناهانش را پاک می‌کند. خدا وقتی دید این آمده قبر امامان یا پیغمبران را می‌بوسد فوری می‌گوید این را ببرید بهشت!! در صورتی که این غلط است. دینداری همین است که آدم درستکار باشد ، انصاف داشته باشد ، تقلب نکند. دینداری اینها و مثل اینهاست. از طرفی خود پیغمبر اسلام فرموده که قبر نباید بیش از یک وجب از زمین بلندتر باشد. علتش اینست که فکر کرد اگر قبر بلندتر باشد کم‌کم دورش را می‌گیرند و گنبد و بارگاه برای آن می‌سازند و مثل بتی آن را می‌پرستند. بالاخره هم ما مسلمانها آمدیم و قبر خودش را ، با قبرهای دیگر زیارتگاه ساختیم. صاف و پوست کنده بگویم : با دستور پیغمبر خدا و با دستور اسلام نافرمانی کردیم. پس خدا از ما ناراضی است که خودش را رها کرده‌ایم و بت‌پرستی را گرفته‌ایم.


🌸

🔶 «ورجاوندبنیاد» (بزبان عادی)

🔸 موضوع : آنچه برای یک زیست آدمیانه لازمست از جمله حقایقی از جهان و تاریخ ، رابطه‌ی دین و دانش ، آیین و قانونهای معقول.

🖌 احمد کسروی ـ کوشاد تلگرام

🔹 بخش 3 : درباره‌ی «زندگانی اجتماعی» ، بند 1 : باید بکشور علاقه‌مند باشند.

👈 متن را از اینجا بخوانید.


💐 💐 💐

🔶 چگونه حاجی‌حسن پس از چهل سال مسلمان شد !

🔸 تکه‌ی دو از چهار


(حاجی‌حسن کمی فکر می‌کند ولی حرفی نمی‌زند. بعد از قدری خاموشی مشغول گفتگو می‌شود.)


حاجی‌حسن : بسیار خوب. اینکه با همه‌ی دشواریش حرف حسابیست. من هرچه می‌خواهم جواب بدهم می‌بینم نمی‌توانم. حرف حسابی جواب ندارد. ولی روضه‌خوانی چطور؟

منوچهر : روضه اصلاً ببینیم چیست؟ ما می‌نشینیم ، می‌گوییم حضرت امام‌حسین هزاروسیصد سال پیش کشته شد ، آنوقت می‌افتیم بگریه کردن و توی سر و سینه زدن. این روضه‌خوانی است. حالا ببینیم این کار چه فایده دارد؟ اینکه ما گریه می‌کنیم آنها زنده می‌شوند؟

حاجی‌حسن : نه ...

منوچهر : مثلاً در روضه می‌گویند که یزید یا معاویه به امامها ظلم و اذیت کردند خیلی خوب ، درست. ولی ما می‌توانیم حالا آنها را برگردانیم و انتقام بگیریم؟

حاجی‌حسن : نه ...

منوچهر : یا اینکه باغ فَدَک را غصب کردند ، می‌توانیم پس بگیریم؟

حاجی‌حسن : نه ...

منوچهر : پس فایده‌ی روضه‌خوانی چیست؟ آدم هر کاری را باید برای نتیجه بکند ، اینطور نیست؟

حاجی‌حسن : بله درست است.

منوچهر : پس چیزی که نتیجه ندارد چرا می‌کنیم؟ وانگهی ...

حاجی‌حسن : ولی آخر روضه ضرری هم ندارد.

منوچهر : اولاً چیزی که فایده ندارد ولو هم بی‌ضرر باشد ، چرا بکنیم؟ وانگهی ضرر هم دارد. وقتمان بیخود از بین می‌رود ، خرج بیخودی هم می‌کنیم دل‌مرده هم می‌شویم. تا یک چیزی شد بجای اینکه چاره کنیم می‌نشینیم یک قدری گریه می‌کنیم ، دلمان که ساکت شد خاموش می‌شویم. از طرف دیگر خیال می‌کنیم با گریه کردن گناهان ما آمرزیده می‌شود. آن وقت از هیچ کار بدی هم نمی‌ترسیم برای اینکه با یک دفعه گریه همه‌اش مالیده می‌شود.

حاجی‌حسن : ولی آخر اینها مردهای بزرگی بودند.

منوچهر : من هم می‌دانم اینها مردان بزرگ و باغیرتی بودند ، زیر بار زور و ظلم نمی‌رفتند ، این خودش خیلی مهم است. چیزی که هست همینطور که گفتم گریه برای اینها فایده ندارد. بجای گریه ما هم باید از اینها سرمشق بگیریم ، در مقابل ظلم و ستم بایستیم ، غیرت داشته باشیم ، مردانگی داشته باشیم ، اینهاست که برای ما فایده دارد نه گریه. خود آن مردان بزرگ هم مقصودشان این بوده که ما هم مثل آنها باشیم.

  

(حاجی‌حسن بفکر فرومی‌رود ، بعد دوباره حرف می‌زند.)


حاجی‌حسن : این یکی هم درست است.

منوچهر : پس مردمی که این چیزها را دارند در حقیقت دشمن خدا هستند چون که کارهای خلافی می‌کنند. از یکطرف هم همانطور که گفتم خدا را مثل یک پادشاه ظالم و بی‌رحمی فرض می‌کنند که هیچ حساب و کتابی یا انصافی در کارش نیست ، اصلاً عقل و عدل و فکر ندارد. همین کتابچه‌ی «گفت و گو» را وقتی خواندی می‌فهمی که چقدر اشتباه می‌کنند.

ولی در مقابل همه‌ی اینها آزادگان می‌گویند اینها غلطست ، خدا هست و باور کردنش هم خیلی آسانست.

حسین : چطور؟

منوچهر : اگر شما بروید توی یک بیابان ببینید یک باغ خیلی خوب آماده‌ای هست ، گلهایش خوشبوست ، سبزی همه جور دارد ، میوه هرچه بخواهی هست ، آب روان هست ، همه چیز مرتب است ولی هیچ کس آنجا نیست پیش خود نمی‌گویی حتماً یک آدم خوبی این باغ را درست کرده که مردم از آن استفاده بکنند؟

حسین : بله

منوچهر : بسیار خوب. دنیا هم همین جور است : ما آمده‌ایم توی این دنیا ، می‌بینیم سازنده‌اش معلوم نیست. ولی همه‌ی وسایلش برای ما مرتب است ، ما همه جور قدرتی داریم ، از همه‌ی حیوانات و درختها و چیزهای دیگر قویتریم ، عقل داریم ، همیشه رو به پیشرفتیم. پس می‌فهمیم ، یک کسی ، یک کس دانا و توانایی این دنیا را خلق کرده ، منظورش هم راحتی ما بوده چون قدرت ما را از همه بیشتر کرده. این همانست که ما می‌گوییم «خدا». بیشتر از این درباره‌ی خدا چیزی نمی‌توانیم بگوییم.

حاجی‌حسن : چرا؟

منوچهر : چون که وسیله‌ای نداریم ، ما نمی‌دانیم خدا چیست ، کجاست ، چه شکلی است ، لازم هم نیست بدانیم چون فایده‌ای ندارد.

حاجی‌حسن : خب ، این هم درست ، دیگر چه می‌گویند؟ اینکه می‌گویند به دین باور ندارند راست است یا نه؟

منوچهر : نه ، این را هم اشتباه شنیده‌اید ، آزادگان خیلی به دین عقیده دارند و برعکس می‌گویند که همه باید دیندار بشوند.

حسین : خب ، اینکه کاری ندارد ، مردم همه دین دارند ، فقط این جوانهای مدرسه‌دیده از دین بیرونند. باید براهشان آورد.

منوچهر : حرف سر همین است. تقصیر این جوانها یا این مدرسه‌ها نیست. این چیزهایی را که باسم دین می‌گویند نمی‌شود قبول کرد.

حسین : مثلاً ؟..

منوچهر : مثلاً همین روضه‌خوانی و زیارت بیدینی است. من نشان دادم که اینها هر دو ضرر دارد و مخالف دین است. خود حضرت پیغمبر هم فرموده : نفرین باد بر کسانی که گورها را زیارت کنند و بر آنها عبادتگاهها بسازند و چراغها روشن کنند.

حاجی‌حسن : درسته ، فرموده : «لَعَنَ الله بزائرات القبور و المُتَّخذین علیهما المساجد و السُّرُج». این عربیش است.


👇

منوچهر : این راجع بزیارت بود. راجع بروضه هم فرموده : «اثنتان فی الناس هما بهم کفر ، الطعن فی النسب و النیاحة علی المیت».

حاجی‌حسن : یعنی دو چیز در مردم نشان کفر است : یکی بدگویی به نسب مردم و دیگری عزاداری و زاری بر مردگان.

منوچهر : خلاصه‌ این درسخوانده‌ها وقتی این چیزها را می‌بینند یکمرتبه وامی‌زنند. خیال می‌کنند دین همین کارهای بی‌معنی است. این است که بیدین می‌شوند. اصلاً از اول کلام شروع می‌کنم : اگر یکی از اینها بپرسد : «دین یعنی چه؟» چه جواب می‌دهند؟ مثلاً من یک بیدین (خدا نکند) ، خب آقای حاج‌حسن دین یعنی چه؟

حاجی‌حسن : «یعنی» نمی‌خواهد دیگر. دین یعنی دین.

منوچهر : نه ، نشد. حاجی جواب سئوالم را بدهید. چطور می‌شود دین معنی نداشته باشد ، پس سر یک چیز بی‌معنی گفتگو می‌کنید؟ اینهمه پیغمبرها و امامها سر یک چیز بی‌معنی حرف می‌زدند و زحمت می‌کشیدند و کشته می‌شدند؟

حاجی‌حسن : (می‌بیند بد حرفی زده ، سعی می‌کند چیزی بگوید ، بالاخره می‌گوید) دین یعنی ... یعنی ... عرض کنم. (بعد از قدری فکر) راستی که من تا حالا این فکر را نکرده‌ام. نمی‌دانم دین معنیش چیست.

منوچهر : ببینید این ملاها اینقدر از مردم پول می‌گیرند ، دم و دستگاهی برای خودشان درست می‌کنند ، اقلاً معنی دین را هم برای شما نگفته‌اند ، حقیقت اینست که خودشان هم نمی‌دانند.

تقی : این را که راست می‌گویید. من می‌بینم این آخوندها و ملاها تا سر منبرند هی وراجی می‌کنند ، آسمان ریسمان بهم می‌بافند ، دم از پاکی و درستکاری و دینداری می‌زنند ، ولی پایین که آمدند هزار کار دیگر می‌کنند ، بقول شاعر :

واعظان کاین جلوه بر محراب و منبر می‌کنند
چون بخلوت می‌روند آن کار دیگر می‌کنند

حسین : حالا آقا خودتان معنی دین را بگویید یاد بگیریم.

منوچهر : خیلی خوب من می‌گویم ولی شما هم از ملاها بپرسید ببینید چه می‌گویند. اما خودتان نگویید تا معلوم شود چه داخل چنته‌شان هست.

حسین : خیلی خوب.


🌸

🔶 «ورجاوندبنیاد» (بزبان عادی)

🔸 موضوع : آنچه برای یک زیست آدمیانه لازمست از جمله حقایقی از جهان و تاریخ ، رابطه‌ی دین و دانش ، آیین و قانونهای معقول.

🖌 احمد کسروی ـ کوشاد تلگرام

🔹 بخش 3 : درباره‌ی «زندگانی اجتماعی» ، بند 2 : در هر کشوری لازمست زمامدارانی باشند.

👈 متن را از اینجا بخوانید.


💐 💐 💐

🔶 چگونه حاجی‌حسن پس از چهل سال مسلمان شد !

🔸 تکه‌ی سه از چهار


(منوچهر آب می‌خواهد. می‌آورند می‌خورد. بعد حرف می‌زند) :


منوچهر : این آدم که می‌بینید خیلی وقت است ، چندین هزار سال است که بوجود آمده. اول مردم بصورت دسته‌های خیلی کوچک توی جنگلها و غارها زندگی می‌کردند و بدسته‌های دیگر کاری نداشتند. ولی کم‌کم همدیگر را دیدند و احتیاج بهم پیدا کردند. آمدند پهلوی هم و ده و شهر و این چیزها را درست کردند. ولی چون از هم غریب بودند و چیزی هم سرشان نمی‌شد باهم بدرفتاری می‌کردند ، هر که زورش می‌رسید ظلم می‌کرد ، قوی ضعیف را از بین می‌برد ، خلاصه درست مثل حیوان بودند.

حاجی‌حسن : حالا هم اینطورند ، هی باهم جنگ می‌کنند ، دنیا را خراب کردند.

منوچهر : به هر حال در آن موقعها یک آدمهای خوبی پیدا شدند ، بمردم گفتند : باهم برادر باشید ، از هم دستگیری بکنید ، ظلم نکنید ، زیردستانتان را از بین نبرید ، مهربان باشید. خلاصه یادشان دادند چطور زندگی بکنند. این را اسمش گذاشتند دین ، پس دین بآدم یاد می‌دهد چطور در دنیا با مردم زندگی بکند. دین یعنی راه زندگی ، یعنی راه باهم زیستن.

حاجی‌حسن : شما این معنی را از کجا می‌دانید؟

منوچهر : من از خودم نگفتم ، همیشه دین بهمین معنی بوده ، ولی خیلیها نمی‌دانند. همه‌ی دینها که آمده‌اند و مردم را براه راست هدایت کرده‌اند مقصودشان همین بوده. نیست؟

حسین و تقی و حاجی : بله ، درست است.

منوچهر : خیلی خوب. آزادگان هم همین را می‌گویند. آنها هم دین حقیقی را دارند.

حسین : پس چرا این ملاها اینقدر با آنها مخالفند و می‌گویند بیدین هستند؟

منوچهر : چون که حرفهای آزادگان ، یعنی دین راست ، بضرر دکانهای آنها است. حالا چون مردم اینها را نمی‌شناسند بآنها پول می‌دهند و احترام می‌کنند ولی وقتی فهمیدند که نه ، ملاها تنها بفکر منفعت شخصی خودشان هستند و مفتخورند ، دیگر بآنها چیزی نمی‌دهند ، احترامشان هم نمی‌کنند ، ازشان هم نمی‌ترسند ، آن وقت بازارشان کساد می‌شود. از این جهت از حالا بفکر افتاده‌اند و دشمنی می‌کنند.

حاجی‌حسن : شما که می‌گویید دین حقیقی این چیزها است که گفتید ، مگر اسلام همینها را نگفته ، مگر نگفته باهم برادر باشید ، از هم دستگیری بکنید؟

منوچهر : عجب !! اسلام خیلی چیزها گفته ولی مردم که عمل نمی‌کنند.

حاجی‌حسن : مثلاً چه گفته که ما نمی‌کنیم؟

منوچهر : خیلی چیزها. مثلاً گفته : شراب نخورید ، بیشتر مردم شراب را مثل آب می‌خورند.

حسین : اینش که راستست.

منوچهر : گفته دروغ نگویید ، هر کس صبح تا شب چهل بار بیشتر دروغ می‌گوید.

تقی : این هم راست است.

منوچهر : گفته از بیچیزها دستگیری بکنید کسی نمی‌کند. اینهمه تاجر که مخصوصاً در این چند سال جنگ زیاد شده هیچ باین فقیرها که گوشه و کنار خیابانها پهلوی خانه‌های آن تاجرها افتاده‌اند و پشت سر هم می‌میرند کمکی نمی‌کنند.

گفته گرانفروشی نکنید ، گران می‌فروشند ؛ گفته در ترازو تقلب نکنید ، کم نفروشید ...

حاجی‌حسن : وَیلٌ لِّلْمُطَفِّفِینَ.

منوچهر : با این وجود در این چند سال هزارها مردم از راه گرانفروشی و کمفروشی ملیونر شده‌اند. هی جنسها را نگه داشتند ، قایم کردند ، نفروختند ، بعد درآوردند چهار برابر پنج برابر ، بعضی چیزها را ده برابر و بیست برابر فروختند.

حسین : همه‌اش راست است.

منوچهر : آنوقت با همین پولها که همه‌اش حرام است به مکه هم رفتند.

تقی : توی این کتاب «گفت و گو» راجع بزیارت خوب نوشته.

منوچهر : بله. حاجی شما هم بخوانیدش. شما هم حسین.

حسین : آقا من که سواد ندارم.

تقی : من برایت می‌خوانم.

منوچهر : خلاصه این چیزها و خیلی چیزهای دیگر هست که اسلام می‌گوید نکنید ولی این مردم که بقول خودشان مسلمان هستند می‌کنند. بدتر از همه اسلام همه‌اش با بت‌پرستی جنگیده که اسمش گذاشتند «دین بت‌شکن» ، ولی مسلمانها امروز از همه بت‌پرست‌ترند ، عوض یکی دو تا ، صد تا ، دویست تا ، بلکه هزارها بت می‌پرستند.

حاجی حسین : (با عصبانیت) چه می‌گویید آقا؟ توهین نکنید!

منوچهر : (با آرامی) صبر کنید حاجی ، عصبانی نشوید ، با دلیل حرف بزنیم. اول بفرمایید بت‌پرستی چیست؟

حاجی‌حسن : (بعد از قدری فکر) اینست که آدم یک چیزی را خودش بسازد و همان را بپرستد.

منوچهر : یعنی یک چیزی را که خودش ساخته شریک خدا بگیرد ، بگوید که این هم کارهای خدا را می‌تواند بکند ...

حاجی‌حسن : بله دیگر.


👇

منوچهر : مثلاً مریض را می‌تواند شفا بدهد ، کور را می‌تواند بینا کند ، بی‌پول را می‌تواند پولدار بکند ، مراد همه را می‌تواند بدهد. پس اینکه مردم می‌روند از گنبد و بارگاهها حاجت می‌خواهند ، شفا می‌طلبند ، پول می‌خواهند ، یا حتا از بعضی درختها و یا سنگها هم این چیزها را می‌خواهند بت‌پرستی است. اصلاً هر کس چیزی می‌خواهد یا مریض است و شفا می‌خواهد یا پول می‌خواهد باید از راهش اقدام بکند. خدا برای دنیا قانون قرار داده. مثلاً یکی از قانونهایش این است که تا تخم نپاشی ، زمین را آب ندهی ، مواظبت نکنی ، درختی درست نمی‌شود.

حسین : درست است.

منوچهر : تا آجر و گِل و سنگ و خاک آماده نکنی و معمار نیاوری و عمله نگیری خانه ساخته نمی‌شود.

حسین : بله.

منوچهر : اینها قانون است ، قانونهای خداست ، هر چیزی یک همچو قانونی دارد. مثلاً کسی که مریض می‌شود قانونش این است که برود پیش دکتر تا معاینه‌اش بکند ، نسخه بدهد ، برود دوا بخرد و بخورد تا خوب بشود. یا اگر بی‌پول است باید برود کار بکند ، زحمت بکشد ، پولدار بشود. این هم یک قانونی است. همینطور برای همه چیز. پس هر کسی این قانونها را عمل نکند خلاف قانون خدا رفتار کرده و تکلیفش معلوم است. این هم خودش یک بت‌پرستی و بیدینی است.


🌸

🔶 «ورجاوندبنیاد» (بزبان عادی)

🔸 موضوع : آنچه برای یک زیست آدمیانه لازمست از جمله حقایقی از جهان و تاریخ ، رابطه‌ی دین و دانش ، آیین و قانونهای معقول.

🖌 احمد کسروی ـ کوشاد تلگرام

🔹 بخش 3 : درباره‌ی «زندگانی اجتماعی» ، بند 3 : حکومت برای خدمت به ملت است.

👈 متن را از اینجا بخوانید.


💐 💐 💐

🔶 چگونه حاجی‌حسن پس از چهل سال مسلمان شد !

🔸 تکه‌ی چهار از چهار


(حاجی‌حسن که جوابی ندارد بدهد آرام می‌شود. دیگر چیزی نمی‌گوید. تا دوباره گفتگو شروع می‌شود.)


حاجی‌حسن : خیلی خوب. ولی یک چیز دیگر هم راجع باینها می‌گویند.

منوچهر : چه می‌گویند؟

حاجی‌حسن : می‌گویند این آزادگان بهائیند.

منوچهر : بعضی از این مردم خیلی بی‌انصافند. این ملاها هم که ما جلو مفتخواری و بیدینیشان را می‌گیریم کینه‌ی ما را در دل گرفته‌اند و بین مردم دروغی پخش کرده‌اند که آزادگان بهائیند.

حاجی‌حسن : پس دروغ می‌گویند؟.

منوچهر : طوری نیست. تا حالا خبر نداشتید. حالا که مطلع شدید ان‌شاءالله تلافی می‌کنید. در صورتی که بعضی بقدری معتصب و بی‌انصافند که سر حرفهای خودشان سخت می‌ایستند و حرفهای حسابی را قبول نمی‌کنند. راستی ببینید چقدر جای تأسف است که آقای کسروی با یک عده‌ی دیگر دست بهم داده‌اند و روز و شب زحمت می‌کشند ، سختی می‌بینند ، حبس می‌شوند ، غارت می‌شوند ، تیر می‌خورند ، با همه‌ی اینها از هیچ فداکاری برای خاطر مردم خودداری نمی‌کنند و آنوقت ، این ملایان مردم‌فریب ، بجای اینکه با آنها همراهی بکنند دشمنی می‌کنند ، کارشکنی می‌کنند ، دروغ می‌سازند ، هوچیگری می‌کنند ، مردم بی‌خبر و لاتها و اوباش را بسر آنها می‌شورانند. ولی عیبی ندارد. همیشه اشخاص پاکدل هستند که از هیچ چیز باک ندارند ، و از حقیقت هواخواهی می‌کنند. ما هم امیدمان به همانست. شما و امثال شما است که دلتان پاک است و حرف حسابی را اگرچه بر خلاف عقیده‌تان باشد قبول می‌کنید.

حاجی‌حسن : خدا لعنت کند این مردم دروغگو را. با همین دروغها کسروی را کشتند. راستی حالا چطور می‌شود؟ کسروی که کشته شده ، همه‌ی زحمتهایش هدر رفته ، بیچاره!!

منوچهر : نه خیر ، این طور نیست. این ملاها هم اینطور گمان کرده‌اند که با کشتن کسروی آسوده می‌شوند و دکانشان رواج بیشتری می‌گیرد. ولی اشتباه کرده‌اند. کسروی خیلی همراه دارد. کتابهایی که نوشته بود ، همینطور که گفتم کسانی که آنها را خوانده و راست دیده‌اند با او همدست شده‌اند. حالا که او کشته شده همراهانش پافشارتر شده‌اند ، ندیدید آن چند روز که تازه کسروی کشته شده بود چطور فعالیت می‌کردند ، پشت سر هم بیانیه بیرون می‌دادند؟ گذشته از آزادگان خیلی از دیگران هم که کتابهای مرحوم کسروی را خوانده و قبول کرده بودند ولی می‌ترسیدند یا بعلل دیگر نزدیک نمی‌آمده‌اند از این قضیه تکان خورده‌اند و مطمئن شده‌اند که کسروی حرفهایش راست بوده. چون اگر حرفهایش راست نبود آخوندها هم با دلیل جواب می‌دادند و او را نمی‌کشتند. همین کشتن او ، آنهم در آخرین جلسه‌ی بازپرسی بهترین دلیل است ...

حاجی‌حسن : راستی آقا می‌گویند کسروی را در اتاق بازپرسی کشتند. بازپرسی چه بوده؟

منوچهر : قضیه این است که ملایان اول خواستند کسروی را با هُو از میدان درببرند ، دیدند نشد. بعد شروع کردند و کتابهایی نوشتند که سراپا فحش بود ، از این هم نتیجه‌ای نگرفتند. از این جهت پارسال روز هشتم اردی‌بهشت چند نفر را که سردسته‌شان نواب صفوی بود پول دادند و فرستادند که او را بکشند. نواب و همراهش که «خورشیدی» اسم داشت با هفت‌تیر و با گلوله زدند و با کارد هم تقریباً سیزده زخم کارد باو زدند ولی الحمدالله کشته نشد و بعد از چند روز که در بیمارستان خوابید سالم شد. از این جهت ملاها خیلی عصبانی شدند و این مرتبه به نخست‌وزیر و مجلس و وزارت فرهنگ و وزارت دادگستری شکایت کردند که کسروی مخالف دین اسلام است. بعضی بیانیه‌هایی هم نوشتند که بعضی را فریب داده به امضاء کردن آنها واداشته و مقدار زیادی هم امضای جعلی پای آنها گذاشتند. خلاصه دولت بجای اینکه بزورگویی ملاها گوش ندهد کسروی را بمحاکمه کشید. همراهان مرحوم کسروی ...

حاجی‌حسن : یعنی آزادگان ...

منوچهر : بله آزادگان ، وقتی اینطور دیدند از همه جای ایران بدولت تلگراف کردند و کاغذ فرستادند که اگر می‌خواهید محاکمه کنید باید همه‌ی ما را محاکمه کنید. گفتند ما برای محاکمه حاضریم.

حاجی‌حسن : بارک‌الله. چه مردم باغیرتی !!

منوچهر : بله. آخر اینها همه اشخاص باغیرت و فهمیده‌ای هستند که با آقای کسروی همراه شده بودند. همه‌شان برای فداکاری ـ حتا کشته شدن هم ـ حاضرند ، همینطور که یکی از آنها بالاخره با خود آقای کسروی کشته شد.

حاجی‌حسن : خدا نابود کند نادانی را.

منوچهر : خلاصه آقای کسروی را ببازپرسی کشیدند. ولی آنجا هم هرچه زور زدند کاری از پیش نبردند. هرچه خواستند او را گیر بیندازند نتوانستند. هرچه می‌پرسیدند جواب می‌داد و آنها را محکوم می‌کرد.


👇

بالاخره بازپرسی داشت تمام می‌شد. روز بیستم اسفند روز آخرین بازپرسی بود. ملاها چون دیدند از این هم فایده‌ای نبردند و آقای کسروی جواب داده و آنها خجل شده‌اند ، دوباره چند نفر را با دادن پول گول زدند و فرستادند و کسروی را با یکی از همراهان وفادارش در اتاق شعبه‌ی 7 بازپرسی داخل عمارت دادگستری کشتند. حالا آنها در شهربانی حبسند.

حاجی‌حسن : اینکه با کسروی کشته شد گفتید کی بود؟

منوچهر : اسمش «محمدتقی حدادپور» بود. جوانی بود بیست‌وچهار ساله ، مدرسه‌رفته ، سربازی‌دیده ، فهمیده ، باغیرت. مرحوم حدادپور اصلاً از مردم اهواز بود. ولی چون خانواده‌اش با او مخالفت می‌کردند و یک مرتبه هم برادرهایش شب او را در خیابان گیر آوردند که کتک بزنند از آنها جدا شد و به تهران آمد. تا در قضیه‌ی اخیر که دم اتاق بازپرسی ایستاده بود و بعد از دیدن واقعه بداخل اتاق رفت که شاید دفاع کند ، او را هم کشتند.

حاجی‌حسن : بیچاره را جوانمرگ کردند.

منوچهر : درست است ، ما هم از کشته شدن او غمناکیم. ولی همه‌ی ما ـ همه‌ی آزادگان ـ باو حسد داریم. ایکاش من بودم و کشته می‌شدم. چه افتخاری بالاتر از این که آدم در راه حقیقت کشته شود؟ بزرگان عالم چنین چیزی را آرزو می‌کنند و خوش بحال حدادپور که باین آرزو رسید. او خودش همیشه این آرزو را بزبان می‌آورد.

حاجی‌حسن : خب ، شما گفتید همراهان کسروی پافشارتر شده‌اند. حالا آنها چه می‌کنند؟

منوچهر : همان کاری را که تا حالا می‌کردند. کتابهای کسروی را می‌دهند بدیگران. آنها هم می‌خوانند و بآنها دست همراهی می‌دهند. گذشته از آن خودشان هم کتابها خواهند نوشت.

حاجی‌حسن : مگر می‌توانند؟

منوچهر : البته. چرا نمی‌توانند؟ آزادگان همه اشخاص تحصیل‌کرده ، لیسانسیه ، دیپلمه هستند ، همه فهمیده‌اند.

حاجی‌حسن : الحمدالله.

منوچهر : خلاصه ، ملاها اینجا هم روسیاه درآمدند. اینها هر کاری بکنند بضرر خودشان است. اینقدر کارها در این مدت کردند ، در چندین شهر بر ضد آزادگان شلوقی راه انداختند ، کتابهای پر از فحش نوشتند ، در بالای منبرها دروغها گفتند ، ولی همه‌ی کارهاشان بضررشان تمام می‌شد. از این واقعه هم جز ضرر نتیجه‌ای نبردند و نخواهند برد. آخر مگر با حقیقت هم می‌توان جنگید؟

حاجی‌حسن : البته که نه. حقیقت همیشه پیش می‌رود.

منوچهر : بله. در این قضیه هم همانطور که گفتم آزادگان آماده‌تر و دلگرمتر شده‌اند. از همه جا با تلگراف اطلاع داده‌اند که ما آماده‌ی همه گونه فداکاری هستیم. روزی پنجاه شصت تلگراف یا کاغذهای اینطوری می‌رسد.

حاجی‌حسن : عجب ! مگر اینها در جاهای دیگر هم هستند؟

منوچهر : بله. من که گفته‌ام در وقت محاکمه همه تلگراف کردند که ما را محاکمه کنید. در بیشتر از شهرهای ایران آزادگان هستند. هر جا بروید عده‌ی زیادی از آنها می‌بینید. گذشته از ایران در جاهای دیگر هم هستند.

حاجی‌حسن : مثلاً ؟!

منوچهر : مثلاً کویت ، بغداد ، بصره ، کربلا ، نجف. جاهای دیگر هم اگر خودشان نباشند کتابهاشان هست. کتابهای آنها بعربی و انگلیسی ترجمه شده و در همه‌ی جاها هست.

حاجی‌حسن : لَا حَوْلَ وَ لَا قُوَّةَ اِلَّا بِالله. موضوع باین بزرگی و خوبی را چقدر کوچک و بد جلوه داده‌اند! چه مردم پستی هستند!!

خب آقای منوچهر ، بیشتر زحمتتان نمی‌دهم. خیلی ممنونم. من تا حالا در اشتباه بوده‌ام و حالا از شما نمی‌دانم چطور تشکر کنم که از اشتباه بیرونم آوردید. از این حرفهایی که زدید گذشته از اینکه آقای کسروی و همراهان او را خوب شناختم فهمیدم که این چهل و چند سال عمر را همه با اشتباه گذرانده‌ام و تازه امشب مسلمان شده‌ام. امیدوارم پیش ببرید ، ما هم هرچه از دستمان برآید همراهی می‌کنیم. خواهش می‌کنم از کتابهای آقای کسروی بیاورید بخوانم. گاهگاهی هم بیایید برایمان گفتگو بکنید.

منوچهر : این «گفت و گو» را بخوانید. «دانستنیها و آموختنیها» ، «امروز چه باید کرد؟» ، «گفت و شنید» ، «پرسش و پاسخ» ، «شیخ قربان از نجف می‌آید» ، «حاجیهای انباردار چه دینی دارند؟» ، «عطسه به صبر چه ربطی دارد؟» ، «رمضان کفاش از روضه برگشته» ، «بدرالشریعه شعر سروده» ، «جناب آقا از میدان دررفت» ، «حسن کتاب حافظش را می‌سوزاند» و باقی کتابها را هم کم‌کم می‌آورم بخوانید. بخوانید تا بدانید این ملاهای خداناشناس چقدر دروغگو و بی‌انصاف هستند. بخوانید تا بدانید سر چه چیزهایی یک مرد خداپرست غیرتمند را که می‌خواست ما را از گمراهی و بدبختی نجات بدهد با یک جوان غیرتمند که همراه او بود کشتند.

اینها را بخوانید. من هم گاهی پیش شما می‌آیم و گفتگو می‌کنم. اما کمکی که شما می‌توانید بکنید این است که این حرفها را بدیگران هم بزنید و این کتابها را هم بدیگران بدهید بخوانند و از اشتباه بیرون بیایند.

من چون کار دارم می‌روم. تقی همراهم بیاید از این کتابها که گفتم از هر کدام یک نسخه بدهم بیاورد. فعلاً خداحافظ.

👇

(تقی با منوچهر می‌روند. حاجی هم در را بسته با حسین بطرف خانه می‌روند.)


🌸

🔶 «ورجاوندبنیاد» (بزبان عادی)

🔸 موضوع : آنچه برای یک زیست آدمیانه لازمست از جمله حقایقی از جهان و تاریخ ، رابطه‌ی دین و دانش ، آیین و قانونهای معقول.

🖌 احمد کسروی ـ کوشاد تلگرام

🔹 بخش 3 : درباره‌ی «زندگانی اجتماعی» ، بند 4 : حکومت برای خدمت به ملت است.

👈 متن را از اینجا بخوانید.


💐 💐 💐

🔸 چرا از راه سیاست نمی‌آییم؟..

🔹 (تکه‌ی یک از چهار)


در این ماه نامه‌ای از آقای طلوعیان از مراغه رسیده که چون بخشی از آن درباره‌ی دینست و می‌باید پاسخی داده شود در اینجا می‌آوریم. می‌نویسد :

من از میلیونها کسانی بودم که با شنیدن پاره‌‌ای چیزها «آقای کسروی دین تازه آورده و اسلام را پوچ می‌شمارند ...» از نوشته‌هایش اجتناب می‌ورزیدم ولی اخیراً با ملاحظه‌ی حقایقی که واقعاً در ایران سابقه نداشته و نشنیده‌ایم سخت تکان خورده با عصبانیت تمام خود را مذمت کرده بین رفقا و معاریف شهر افتاده و دعوت نمودم. حتا در یک محل (در حدود 30 نفر) حاضرین در اثر تذکرات بنده که از مصائب تاریخ ایران می‌نمودم به هایهای گریستند. گفتم آقایان از گریه‌ی صدساله یک کار جزئی هم ساخته نمی‌گردد. امروز از توجه یزدانِ پاک ، مرد بلندهمتی جان بکف نهاده و با یک اصول متین پیش افتاده بخلاف سایر منادیان حقایق را بگوش می‌رساند.

یک عده از ایشان آه سرد برآورده و گفتند هزار حیف که این مرد نیز عیوباتی دارد. اگر بقول خود شما این مرد عاشق ملک و ملت است و می‌خواهد توده‌ی ستمدیده را براه راست برساند با دین و مذهب چکار دارد؟. لازم بود موضوع دین را کنار گذاشته مانند یک سیاستمدار اقداماتی بکند. منتها خرافاتی که سنگ راه ترقی است با مرور زمان از بین بردارند. گفتم نسبت بموضوع دین نچنان است که شنیده‌اید. چنانکه از نوشته‌هایش مستفاد می‌گردد اصل دین اسلام را مقدس شمرده و در صدد اصلاح آن می‌باشد بالاخره قانع نشدند. حتا چند جمله از کتاب راه رستگاری مانند «دین همان دین کهن است راه را از سر باید گرفت» برای ایشان متذکر شدم. عاقبت مرا وادار نمودند که عریضه کرده خواستار شوم که با زبان ساده و عوام فهم مرقوم فرمایند «می‌خواهند اصل دین اسلام اجرا شود یا اینکه دین تازه‌‌ای را باید پذیرفت؟».

اینست بخشی از نامه‌ی آقای طلوعیان. ما خشنودیم که نیکمردانی بدینسان رو بما می‌آورند و امیدمندیم بزودی نتیجه‌ی این رو آوردنها نمودار گردد و میوه‌ی کوششها بدست آید. اما گفته‌ی آن کسان بهتر است یک پاسخ گشاده‌تری داده شود. گفته‌اند : «لازم بود موضوع دین را کنار گزارده ، مانند یک سیاستمدار اقداماتی کند ...». من می‌پرسم : سیاست چیست؟.. آیا شما سیاست را به چه معنی می‌گیرید؟.. آنچه ما می‌دانیم سیاست بهمبستگی (رابطه) یک کشوری با همسایگانش و رفتار آنها با یکدیگر می‌باشد. ما سیاست این را می‌گوییم اگر شما نیز این معنی را خواسته‌اید بگویید من درباره‌ی بهمبستگی ایران با دولتهای همسایه چکار توانم کرد؟!. یک کشوریست بسیار ناتوان و همسایگانی است بسیار توانا (1) ، پیداست که این باید زیردست و لگدمال ایشان باشد. این نهاده‌ی خداست ، آیین طبیعت است که یک ناتوانی زیردست توانایان باشد و بسود آنان زندگی کند. بگویید : من یا شما یا هر کس دیگری در این باره چه توانیم کرد؟!.

آیا می‌توان از دولتها خواهش کرد که از سیاست و سود خود چشم پوشند؟!.. آیا با خواهش یا با داد و فریاد بچنان نتیجه‌ای توان رسید؟!.. یا آیا می‌توان آیین طبیعت را بهم زد و با همه‌ی ناتوانی لگدمال و زیردست نبود؟!.. آیا چنین چیزی شدنیست؟!..

من می‌خواهم بگفته‌ی شما مانند یک «سیاستمدار» بکوشم ، می‌بینم جز این چاره نیست که این توده را نیرومند گردانم که در برابر همسایگان و بیگانگان ایستادگی توانند و آزادی خود را نگه دارند. یک توده چگونه نیرومند گردد؟. خود نیرو چیست؟.. در اینجا چه معنایی از آن می‌خواهیم؟.. باشد که دیگران ندانند ، ولی ما نیک می‌دانیم : «نیروی یک توده رویهم آمدن آهنگهای ایشانست».


پابرگی :
1ـ خواست از همسایگان توانا ، همسایگان شمالی و جنوبی آن روزی ایران ـ روس و انگلیس ـ می‌باشد. ـ ویراینده


.

🔶 «ورجاوندبنیاد» (بزبان عادی)

🔸 موضوع : آنچه برای یک زیست آدمیانه لازمست از جمله حقایقی از جهان و تاریخ ، رابطه‌ی دین و دانش ، آیین و قانونهای معقول.

🖌 احمد کسروی ـ کوشاد تلگرام

🔹 بخش 3 : درباره‌ی «زندگانی اجتماعی» ، بند 5 : هر کسی باید بکار یا حرفه‌ای بپردازد.

👈 متن را از اینجا بخوانید.


💐 💐 💐

🔸 چرا از راه سیاست نمی‌آییم؟..

🔹 (تکه‌ی دو از چهار)


می‌گویند : در ایران بیست‌ملیون مردم هستند. من ده‌ملیون را بچگان و پیران و بیماران و درماندگان گرفته کنار می‌گزارم. آن ده‌ملیون دیگر از زن و مرد ، اگر یکایک ایشان بکشور و توده دلبستگی داشته برآن باشند که کوشش و جانفشانی در راه نگهداری کشور دریغ نگویند و این آهنگ (قصد) در دلهای آنان باشد ، و از آنسوی همگی اینان اندیشه‌شان یکی باشد و دست بهم داده یک دسته‌ای پدید آورند و هر روزی که نیاز افتاد همگی بکوشش و جانفشانی آماده باشند ، از اینجا یک نیروی ده‌ملیونی پدید آید که تواند در برابر بیگانگان پافشاری نماید و کشور را نگه دارد و با آزادی و گردنفرازی زندگی بسر برد. اینست معنی نیروی توده.

ما نیز اگر بخواهیم «سیاستمدارانه» یک کوششی کنیم و توده را نیرومند گردانیده از زیردستی و لگدمالی بیرون آوریم باید بکوشیم و از ایرانیان چنان نیرویی پدید آوریم. باید بکوشیم که ایرانیان به کشور خود دلبسته باشند ، آبادی آن را بخواهند ، بزرگیش را آرزو کنند ، و برای نگهداری آن آماده‌ی جانفشانی باشند ، از آنسوی اندیشه‌هاشان یکی باشد و همگی دست بهم داده یک دسته شمرده شوند ، که اگر روزی نیاز افتاد همگی با دلخواه و آرزو از شتافتن بمیدان جنگ و از هیچگونه جانبازی خودداری ننمایند. باید برای این کوشیم.

من می‌پرسم : آیا چنین کاری با حال کنونی ایران شدنیست؟!. آیا این کیشها جلوگیر چنان کوششی نمی‌باشد؟!.. من از یکایک آنها سخن خواهم راند تا روشن گردد که چه جلوگیری از دلبستگی مردم بکشور و توده و زندگانی می‌کنند.

نخست از کیش شیعی که کیش انبوه ایرانیانست گفتگو می‌کنم : این کیش پیروان خود را با اندیشه‌های بیهوده‌ای سرگرم داشته از پرداختن بزندگانی و دلبستگی بکشور بیگانه می‌گرداند. یک شیعی مغزش آکنده است از دشمنی بیپا و بیجای ابوبکر و عمر و عثمان و عایشه و از دوستی گزافه‌آمیز علی و خاندان او ، و از داستان کشاکش خلافت ، و از تاریخچه‌ی زندگانی دوازده امام ، و از رفتار دشمنانشان با ایشان ، و از پندار امام ناپیدا و نشانه‌های پیدایش او و مانند اینها که آموزاکهای آن کیش است ، و یگانه آرزوی او رفتن بزیارت کربلا و نجف و مشهد می‌باشد ، و همیشه چشم براه امام ناپیداست که پیدا گردد و جهان را بنیکی رساند. اینهاست پندارها و آرزوهایی که دلهای شیعیان پر می‌گرداند ، و اینست یک شیعی دلبسته‌ی کشور و توده نتواند بود[bud] و به جانفشانی در راه آن نتواند برخاست. بلکه از روی باورهای او ، این دولتها که هستند چه بهنگام مشروطه و چه در زمان خودکامگی ، «جائر» و ستمگرند. زیرا از روی باورهای او فرمانروایی از آن علماست و دیگران هر کسانی که باشند ستمگرند. از اینرو یک شیعی مالیات پرداختن بدولت ، سرباز دادن ، و فرمان بردن را گناه می‌شمارد و تا ناچار نباشد بچنین کاری نباید برخیزد. بِدِهِ‌ یک شیعی خمس یا زکات است که باید بعلماء پردازد ، جنگ او جهاد است که در نبودن امام «جایز» نیست. نیکی جهان جز بدست امام زمان که پدید خواهد آمد نتواند بود و اینست که دیگری نباید کوشد. یک شیعی بجای کوشش باید دعای ندبه بخواند و شتاب کردن امام را در پدید آمدن بخواهد.

اینها چیزهاییست که همه می‌دانند. کنون شما بگویید : آیا این کیش جلوگیر نیرومندی کشور است یا نه؟.. آیا شدنیست که ما باین کیش ایرادی نگیریم و آن را بحال خود گزاریم و امیدمند باشیم که مردم بکشور و توده دلبستگی خواهند داشت و ما یک توده نیرومندی پدید خواهیم آورد؟!..

ببینید تاریخ ایران پر از نامهای ستمگرانست. این کشور ، چنگیزخان را دیده که چهار سال در ماوراءالنهر و خراسان قصابی کرد و در آن داستان بسیاری از شهرهای بزرگ ایران کشتار دید که در هر یکی بیش از یک کرور و دو کرور مردم کشته گردیدند ، هلاکو خان را دیده که چهل روز در بغداد کشتار کرد. تیمور لنگ را دیده که در اسپهان هفتادهزار سر خواست و در بغداد از کله‌ها مناره برپا گردانید. ولی شیعی هیچ یکی از اینان را ستمگر نمی‌شناسد و بیزاری از آنان ندارد و در پیش او یگانه ستمگر یزید بوده که حسین‌بن‌علی را کشته و بس ، و اینست پس از هزاروسیصد سال هنوز جز به یزید نفرین نمی‌فرستد. صمدخان با آن ستمگریها و پست‌نهادیها که از خود نمود کسی او را ستمگر نشناخت و چون مُرد در همان مراغه‌ی شما برایش قرآن خواندند و از خدا آمرزش طلبیدند.

.

🔶 «ورجاوندبنیاد» (بزبان عادی)

🔸 موضوع : آنچه برای یک زیست آدمیانه لازمست از جمله حقایقی از جهان و تاریخ ، رابطه‌ی دین و دانش ، آیین و قانونهای معقول.

🖌 احمد کسروی ـ کوشاد تلگرام

🔹 بخش 3 : درباره‌ی «زندگانی اجتماعی» ، بند 6 : بازرگانان باید بیش از اندازه‌ی نیاز نباشند.

👈 متن را از اینجا بخوانید.


💐 💐 💐

🔸 چرا از راه سیاست نمی‌آییم؟..

🔹 (تکه‌ی سه از چهار)


آمدیم بکیشهای دیگر : کیش بهایی از پیروان خود تنها آن را می‌خواهد که کتاب اقدس و ایقان و مفاوضات خوانند ، و لوح احمد را ازبر کنند ، و به تبلیغ کوشند ، محفل برپا کرده از فضایل «جمال قدم» (1) گفتگو کنند ، یک رشته سخنان پوچی را که راه به هیچ دیهی نمی‌برد پیاپی گردانند ، به «مولی الورای» خود پولها فرستند و دستگاه او را بی‌پول نگزارند و بس ، و هیچ کاری بکشور و نگهداری آن ندارند. بلکه اگر راستی را خواهیم بهائیان همیشه بدخواه این کشورند و خود را در زیر پناه بیگانگان نگاه می‌دارند و آزادی خود را در چیرگی آنها می‌دانند.

صوفیگری که هنوز رواج بسیاری در ایران دارد یکسره آخشیج[=ضد] دلبستگی بکشور و پرداختن بزندگانیست. یک صوفی باید سرگرم پندارهای بیخردانه‌ی خود باشد ، «اربعین» بسر برد ، به «تهذیب نفس» کوشد ، درپی «وصول بخدا» باشد ، آنچه دیگران در «آفاق» می‌بینند او در «انفس» ببیند ، «سیر در نفس» خود کند ، مثنوی بخواند ، «طامات» ببافد. او را با کشور و توده چه کار است؟!.. او سربازی چه تواند؟!.. جانفشانی و جانبازی کی کند؟!.. یک صوفی جهان در دیده‌اش خوار است «همتش سر باین جهان فرونمی‌آورد» و آنگاه صوفی همگی را به یک دیده می‌بیند. در دیده‌ی او ستمگر و ستمدیده ، بدکار و نیکوکار ، خودی و بیگانه یکیست. «یکرنگی اسیر رنگ شده و موسیئی با موسیئی در جنگ شده» «همه خدایند و از خدا کِی جدایند».

علی‌اللهیگری نیز چنین است. این کیشِ قاچاقِ شگفت که بیش از هزارودویست سالست پیدا شده و امروز پیروان آن بنام گوران یا اهلِ حق یا علی‌اللهی در آذربایجان و کردستان و همدان و لرستان فراوانند ، در این زمان دراز همیشه خود را از ایرانیان جدا می‌گیرند و آنان را بیگانه می‌شمارند و به یک رشته اندیشه‌های پست و کارهای پستتری که همیشه نهان می‌دارند سرگرم و دلخوش می‌باشند. در این کشور می‌زیند و کمترین دلبستگی بآن نمی‌دارند. کسانی از آنان هنرهاشان بآتش رفتن و نسوختن و شمشیر بشکم فروبردن و گزند ندیدنست و از همه‌ی خوشیهای جهان باین بازیها بس کرده‌اند.

باطنیگری نیز چنین است. این کیش نیز بیش از هزارودویست سالست پدید آمده و اکنون پیروان آن در محلات و دیگر جاها فراوانند و اینان نیز خود را از دیگران جدا می‌گیرند و به یک رشته اندیشه‌های پست و کارهای پستتری سرگرمند و سررشته‌شان بدست سِر آقاخان است که اکنون در لندن می‌زید.

یکایک چه بشمارم. همه‌ی کیشها چنین است ـ از آنسوی ارمنی ، آسوری ، کردی ، زردشتی گذشته از جدایی در کیش ، در آرمان و آرزو جدایند ، در سیاست جدایند ، و همگی آنان از دلبستگی بایران بی‌بهره می‌باشند بلکه بسیاری دشمن نیز هستند و نابودی این کشور را می‌خواهند.

کنون شما بیندیشید که از چنین توده‌ای چگونه می‌توان نیرویی پدید آورد؟!.. چنین توده‌ای چگونه می‌تواند بمیدان سیاست درآید و با دولتهای دیگر روبرو ایستد؟! چنین مردمی زیردستی و لگدمالی به پیشانیشان نوشته شده و هیچ سیاستی نخواهد توانست اینها را از آن سرنوشت که نتیجه‌ی حال و رفتار خودشانست رها گرداند.

این مردم نمی‌دانند که این بدبختی که گرفتار شده‌اند نتیجه‌ی همین حال و رفتار خودشانست ، نتیجه‌ی این کیشهای گوناگون ، و آن اندیشه‌های پراکنده ، و آن کتابهای پستِ گمراه‌کننده است که باید اینها را از میان بردارند. بلکه چنین می‌پندارند که زبون سیاست شده‌اند و اینست چاره را نیز از راه سیاست چشم می‌دارند. ولی این نادانی دیگری از آنانست. دوباره می‌گویم مایه‌ی بدبختی درمیان خودشانست.

آری ، اینان زبون سیاست نیز گردیده‌اند. ولی انگیزه‌ی[علت] آن زبونی نیز این ناتوانیها و گرفتاریها بوده است. دولتهای بزرگ همینکه اینان را آلوده دیده‌اند این دانسته‌اند که هیچ نیرویی ندارند و بی‌هیچ ترسی بر سرشان کوفته‌اند.


پابرگی :
1ـ «جمال مبارک» و «جمال قدم» پاینامهاییست که بهائیان ، میرزا حسینعلی نوری را با آنها می‌خوانند. ـ ویراینده


.

🔶 «ورجاوندبنیاد» (بزبان عادی)

🔸 موضوع : آنچه برای یک زیست آدمیانه لازمست از جمله حقایقی از جهان و تاریخ ، رابطه‌ی دین و دانش ، آیین و قانونهای معقول.

🖌 احمد کسروی ـ کوشاد تلگرام

🔹 بخش 3 : درباره‌ی «زندگانی اجتماعی» ، بند 7 : مالک زمین کسی است که آن را می‌کارد.

👈 متن را از اینجا بخوانید.


💐 💐 💐

🔸 چرا از راه سیاست نمی‌آییم؟..

🔹 (تکه‌ی چهار از چهار)


در ایران یکی از گرفتاریها همینست که کسانی یک رشته کلمه‌ها یا جمله‌هایی یاد گرفته بزبان می‌دارند بی‌آنکه معنایش را بدانند ، همچون دین ، تمدن ، فرهنگ ، سیاست ، ادبیات و بسیار مانند اینها. اینان گفته‌اند : بهتر بود من مانند یک سیاستمدار بکوشش پردازم. این هم رخ داده که یکی آمده و گفته : «ایران باید از راه فرهنگ ترقی کند. بهتر بود شما نیز از آن راه اقدام می‌کردید». گفته‌ام : فرهنگ چیست؟.. چه چیز را شما فرهنگ می‌نامید؟.. دیده‌ام درماند و پاسخی نتوانست. ناگزیر شده‌ام خودم پاسخ داده بگویم : اگر خواست شما از فرهنگ این دبستانها و دبیرستانهاست این را که آزمودید و دیدید ، مگر در این پنجاه سال بیشتر که در ایران دبستانها برپا گردیده شما پیش رفته‌اید؟!.. مگر حال جوانان درسخوانده در آن دبیرستانها بما پوشیده است؟!.. از این گذشته مگر ما از درسهایی که در این آموزشگاهها داده می‌شود آگاه نیستیم؟ اگر خواست شما معنی درست فرهنگ است که «تربیت» باشد ، آن همینست که ما پیش گرفته‌ایم و می‌کوشیم. نخستین گام تربیت آنست که معنی زندگی را بمردم یاد دهیم. آنان را از پراکندگی رها گردانیم ، از چنگال پندارها بیرون آوریم.

همچنین دیگری آمده و چنین گفته : «امروز دیگر دین مورد اعتنا نیست. بهتر بود شما از راه تمدن سعی کنید». ازو نیز پرسیده‌ام شما دین چه چیز را می‌گویید و تمدن چه چیز را؟!.. دیده‌ام درماند و ناگزیر شده گفته‌ام : تمدن آن پیشرفتیست که آدمیان در راه زندگی می‌کنند. یک روزی آدمی لخت و تهیدست و ناآگاه در یک غاری می‌زیسته و از همان هنگام رو بسوی پیشرفت داشته و امروز می‌بینیم که اینهمه افزار و شکوه می‌دارد و این همه دانش و آگاهی اندوخته است. این پیشرفتست که تمدن می‌نامند. ولی باید دانست یک بخش بزرگی از این تمدن دینست. باین معنی آدمیان چنانکه افزارها می‌سازند و آگاهیها می‌اندوزند باید معنی درست جهان و زندگانی را نیز بشناسند و یک راه بخردانه‌ای برای زیستن پیش گیرند ، و ما دین همینها را می‌گوییم و اینست آن را از تمدن جدا نمی‌شناسیم. از این گذشته در این کشور شما که پانزده کیش گوناگون هست و مغزها پر از گمراهیها و نادانیها است تا باینها چاره نشود از تمدن چه بهره توانید برداشت؟!..

اینها نمونه‌ایست که این مردم چگونه درمانده شده‌اند : جمله‌هاییست بزبانها افتاده بی‌آنکه معنایش بدانند. در اینجاست که باید گفت مغز می‌دارند و نمی‌فهمند ، چشم می‌دارند و نمی‌بینند ، گوش می‌دارند و نمی‌شنوند.

اما عنوان «اصل اسلام» ، آن نیز از اینگونه است. کلمه‌ایست می‌گویند و معنایش نمی‌فهمند. بارها ما در این باره سخن راندیم و باز می‌بینیم این کلمه بمیان می‌آید. این خود شگفت است که مردمی باصل دین خود بنازند. این معنایش آنست که آنان بآلودگی کیش کنونی خود خَستُوان[=معترف] می‌باشند. شگفتتر اینکه با این خَستُوش خم به ابرو نیاورند و آن آلودگی را آکِ[=عیب] خود نشمارند. شگفتترین اینکه به یک کس که می‌خواهد بچاره کوشد دستور دهند و راه نمایند. «بیماران دستور ده» اینان می‌باشند.
می‌باید پرسید : آیا شما اصل اسلام را می‌شناسید؟!.. اگر می‌شناسید پس چرا آن را نگرفته‌اید؟!.. چرا اصل را گزارده به فرعش گراییده‌اید؟!.. اگر نمی‌شناسید از کجا می‌دانید که اینها که ما می‌گوییم اصل اسلام نیست؟!. ما بارها نوشته‌ایم که بنیاد دین دیگر شدنی نیست. بارها نوشته ایم : «دین نه چیزیست که کهنه و نو گردد. همان دین کهنست ، راه را باید از سرگرفت».

راستی آنست که این کسان نمی‌خواهند دست از کیشهای پوچ و بی‌بنیاد خود بردارند ، و از آنسوی چون ما ایرادهایی می‌گیریم و پاسخی نمی‌توانند داد اصل دین را پیش می‌کشند ، که تو گویی دین رخت است که دو دست باشد. یکی را بتن کنند و دیگری را در بقچه نگه دارند. بهر حال این خود گمراهی دیگری از ایشانست.

کوتاه‌سخن آنکه ما در این راهی که می‌پیماییم همه در بند راستیها می‌باشیم و اینست کسانی که می‌خواهند از ما باشند باید بیکبار دست از پندارهای بیپای خود برداشته گردن بدلیل گزارند و پیروی از راستیها نمایند وگرنه از ما نمی‌توانند بود.


.