📖 کتاب در پاسخ حقیقتگو
🖌 احمد کسروی
🔸 17ـ جز ما کی بچاره‌ی این پراکندگیها برخاسته؟ (یک از دو)
شما بهتر است نگاهی نیز بکارهای دیگران اندازید. امروز هزاران کسان دعوای راهنمایی و پیشوایی می‌دارند ، ولی آیا چه می‌کنند؟!. در جای دیگری گفته‌ام از سالهاست که در شهرهای شرق دسته‌هایی با نامهای گوناگون بنگهداری دین و جلوگیری از پیشرفت بیدینی می‌کوشند ، ولی یگانه راهی که می‌شناسند و پیش گرفته‌اند جز آن نیست که ستایشهای گزافه‌آمیز پیاپی از اسلام و یا از مسیحیگری و از بنیادگزاران آنها نمایند و در این باره پافشاری از خود نشان دهند ، و من می‌پرسم آیا از این چه سودی تواند بود؟!. آیا پراکندگی را که درمیان دینهاست و از هر کدام ده یا بیست کیش جدا گردیده چاره خواهد کرد؟!. آیا بمادّیگری پاسخ خواهد داد؟!. آیا ناسازگاری را که میانه‌ی دین و دانشهاست از میان خواهد برداشت؟!. آیا به تباهی خویها و سستی خردها چاره خواهد نمود؟!. آیا جلو آزمندان اروپا را خواهد گرفت؟!.
نیز گفته‌ام که در ژاپن و نیویورک کنگره پدید آورده و نمایندگانی از همه‌ی دینها و کیشها ـ از شرق و غرب ـ در آن گرد آمده‌اند و چنین اندیشیدند که همگی دست بهم داده و در برابر بیدینی یک «فرونت» پدید آورند. یگانه چاره‌ای که باندیشه‌ی ایشان رسیده این بود ، که تو گویی بجنگ آدمیانی می‌رفتند که بفزونی شماره‌ی یاران خود کوشیدند. چرا این ندانستند که بیدینی از پندارهای بیپایی که دینها را فراگرفته برخاسته است ، از پراکندگی که میان آنهاست پدید آمده ، از ناسازگاری که میانه‌ی دانشها و کیشهاست زاییده شده ، و تا اینها هست هرگز چارهی آن نخواهد بود و آنان اگرهم شماره‌ی خود را بملیونها و صدملیونها رسانند بهیچ کاری دست نخواهند یافت؟!. چرا ندانستند که بیدینان کسان بیگانه‌ای نیستند و در جای دور نمی‌باشند ، بلکه فرزندان و برادران و خویشان خود آنان هستند و آنان را با زور و فشار به دین نتوان آورد و از دسته‌بندی و فزودن بر شماره‌ی خود هیچ سودی نتوانند برد؟!. چرا ندانستند که آن چندتیرگی که درمیان خود ایشانست و هر دسته‌ای دیگران را بیدین و دوزخی می‌شمارند بُرنده‌ترین افزار در دست بیدینان تواند بود؟! چرا ندانستند که گروهی که خود با یکدیگر همداستان نیستند و این نمی‌توانند فراهم نشسته با دلیل جدایی را از میان بردارند چنان کسانی اگر براهنمایی دیگران کوشند همه کس بر نادانی آنان خواهند خندید؟!.. چرا آنهمه کسان راه کوشش را نشناختند؟!.. اگر بچنین کاری بی‌خواست خدا و بی‌راهنمایی او راه توان برد چرا آنان نتوانستند برد؟!.
بهتر است دلیل دیگری یاد کنم : چندی پیش یکی نزد من آمده چنین می‌گوید : «شما می‌گویید همه‌ی دینها یکی شود. این را پیش از شما مولای ما فرموده است ...» گفتم : من نمی‌گویم همه‌ی دینها یکی شود. بلکه می‌گویم در جهان یک دین ـ یک دین راستین ـ باشد و این جز از آنست که شما می‌سرایید. وآنگاه مولای شما در کجا چنان سخنی را گفته است؟!. پاسخ داد : در آنجا که می‌فرماید : با همه‌ی دینها به نیکی آمیزش کنید و همه را به یک دیده ببینید. گفتم : این کجا و یکی شدن دینها کجاست؟!. وآنگاه کار مگر تنها گفتن است؟!. اگر یک کسی گفت باید همه‌ی دینها یکی باشد از همین یک سخن نتیجه تواند بود؟!. مگر این کیشهای گوناگون و این پراکندگیها خود بخود پیدا شده است که همینکه کسی گفت : نباشند و یکی شوند ، خود بخود از میان رود؟!. آیا کار باین آسانیست؟!.
کسی که آرزومند است همه‌ی دینها یکی گردد ـ یا راستتر گویم : در جهان همه یک دین باشد ـ باید نخست آن دین راستین را درمیان گزارد و با زبان ساده و با دلیلهای خردمندانه آن را روشن گرداند ، و سپس بکیشهای بیهوده پردازد و بیپایی یکایک آنها را بازنموده سنگ از جلو پای فهمها بردارد و بدینسان راه برای یکی شدن دین باز کند. آیا مولای شما کدام یکی از این کارها را کرده است؟!. آن راه روشن که او بمردم نشان داده کدام است؟!. آیا می‌توانید آن را در چند جمله بگنجانید و بما بگویید؟!.. آن پاسخهایی را که او بگمراهیها داده کدام است؟!.. مولای شما بیش از این چه کار کرده که گمراهیهای پیش را از صوفیگری و شیعیگری و مسیحیگری و مانند این درهم آمیزد و یک گمراهی نوینی پدید آورد؟!..
🌸
🖌 احمد کسروی
🔸 17ـ جز ما کی بچاره‌ی این پراکندگیها برخاسته؟ (یک از دو)
شما بهتر است نگاهی نیز بکارهای دیگران اندازید. امروز هزاران کسان دعوای راهنمایی و پیشوایی می‌دارند ، ولی آیا چه می‌کنند؟!. در جای دیگری گفته‌ام از سالهاست که در شهرهای شرق دسته‌هایی با نامهای گوناگون بنگهداری دین و جلوگیری از پیشرفت بیدینی می‌کوشند ، ولی یگانه راهی که می‌شناسند و پیش گرفته‌اند جز آن نیست که ستایشهای گزافه‌آمیز پیاپی از اسلام و یا از مسیحیگری و از بنیادگزاران آنها نمایند و در این باره پافشاری از خود نشان دهند ، و من می‌پرسم آیا از این چه سودی تواند بود؟!. آیا پراکندگی را که درمیان دینهاست و از هر کدام ده یا بیست کیش جدا گردیده چاره خواهد کرد؟!. آیا بمادّیگری پاسخ خواهد داد؟!. آیا ناسازگاری را که میانه‌ی دین و دانشهاست از میان خواهد برداشت؟!. آیا به تباهی خویها و سستی خردها چاره خواهد نمود؟!. آیا جلو آزمندان اروپا را خواهد گرفت؟!.
نیز گفته‌ام که در ژاپن و نیویورک کنگره پدید آورده و نمایندگانی از همه‌ی دینها و کیشها ـ از شرق و غرب ـ در آن گرد آمده‌اند و چنین اندیشیدند که همگی دست بهم داده و در برابر بیدینی یک «فرونت» پدید آورند. یگانه چاره‌ای که باندیشه‌ی ایشان رسیده این بود ، که تو گویی بجنگ آدمیانی می‌رفتند که بفزونی شماره‌ی یاران خود کوشیدند. چرا این ندانستند که بیدینی از پندارهای بیپایی که دینها را فراگرفته برخاسته است ، از پراکندگی که میان آنهاست پدید آمده ، از ناسازگاری که میانه‌ی دانشها و کیشهاست زاییده شده ، و تا اینها هست هرگز چارهی آن نخواهد بود و آنان اگرهم شماره‌ی خود را بملیونها و صدملیونها رسانند بهیچ کاری دست نخواهند یافت؟!. چرا ندانستند که بیدینان کسان بیگانه‌ای نیستند و در جای دور نمی‌باشند ، بلکه فرزندان و برادران و خویشان خود آنان هستند و آنان را با زور و فشار به دین نتوان آورد و از دسته‌بندی و فزودن بر شماره‌ی خود هیچ سودی نتوانند برد؟!. چرا ندانستند که آن چندتیرگی که درمیان خود ایشانست و هر دسته‌ای دیگران را بیدین و دوزخی می‌شمارند بُرنده‌ترین افزار در دست بیدینان تواند بود؟! چرا ندانستند که گروهی که خود با یکدیگر همداستان نیستند و این نمی‌توانند فراهم نشسته با دلیل جدایی را از میان بردارند چنان کسانی اگر براهنمایی دیگران کوشند همه کس بر نادانی آنان خواهند خندید؟!.. چرا آنهمه کسان راه کوشش را نشناختند؟!.. اگر بچنین کاری بی‌خواست خدا و بی‌راهنمایی او راه توان برد چرا آنان نتوانستند برد؟!.
بهتر است دلیل دیگری یاد کنم : چندی پیش یکی نزد من آمده چنین می‌گوید : «شما می‌گویید همه‌ی دینها یکی شود. این را پیش از شما مولای ما فرموده است ...» گفتم : من نمی‌گویم همه‌ی دینها یکی شود. بلکه می‌گویم در جهان یک دین ـ یک دین راستین ـ باشد و این جز از آنست که شما می‌سرایید. وآنگاه مولای شما در کجا چنان سخنی را گفته است؟!. پاسخ داد : در آنجا که می‌فرماید : با همه‌ی دینها به نیکی آمیزش کنید و همه را به یک دیده ببینید. گفتم : این کجا و یکی شدن دینها کجاست؟!. وآنگاه کار مگر تنها گفتن است؟!. اگر یک کسی گفت باید همه‌ی دینها یکی باشد از همین یک سخن نتیجه تواند بود؟!. مگر این کیشهای گوناگون و این پراکندگیها خود بخود پیدا شده است که همینکه کسی گفت : نباشند و یکی شوند ، خود بخود از میان رود؟!. آیا کار باین آسانیست؟!.
کسی که آرزومند است همه‌ی دینها یکی گردد ـ یا راستتر گویم : در جهان همه یک دین باشد ـ باید نخست آن دین راستین را درمیان گزارد و با زبان ساده و با دلیلهای خردمندانه آن را روشن گرداند ، و سپس بکیشهای بیهوده پردازد و بیپایی یکایک آنها را بازنموده سنگ از جلو پای فهمها بردارد و بدینسان راه برای یکی شدن دین باز کند. آیا مولای شما کدام یکی از این کارها را کرده است؟!. آن راه روشن که او بمردم نشان داده کدام است؟!. آیا می‌توانید آن را در چند جمله بگنجانید و بما بگویید؟!.. آن پاسخهایی را که او بگمراهیها داده کدام است؟!.. مولای شما بیش از این چه کار کرده که گمراهیهای پیش را از صوفیگری و شیعیگری و مسیحیگری و مانند این درهم آمیزد و یک گمراهی نوینی پدید آورد؟!..
🌸
📖 انکیزیسیون در ایران
🖌 نویساد (هیئت تحریریه)
🔸پیشگفتار : 8ـ بی‌پرده شدنِ همدستی ارتجاع و کمپانی (تکه‌ی سه از هشت)
کسروی در نوشته‌هایش پراکنده‌وار بدسته‌ی بدخواهان در ایران و تاریخچه‌ی کوششها و دشمنیها و شیوه‌ی کارشان اشاراتی می‌کند. برای مثال او بارها به پیشامد شهریور20 پرداخته و با نام بردن از برخی افسران و سران آرتش و وزیران ، از دسیسه‌ی شوم به شکست کشاندن آرتش در رویارویی با نیروهای متفقین پرده برمی‌دارد. این اشارات و آگاهیهای دامنه‌داری که از تاریخ معاصر بویژه پایان قاجار و جنبش مشروطه داشت و سرگذشت دهها تن از سردمداران را با جزئیات می‌دانست و سرانجام چاپ دادگاه ، این شک را به یقین رساند که با او نبرد قلمی و محاکمه کردن کار را بجای باریکتری خواهد کشاند ، چه آنجاست که ناگفته‌ها گفته گردد و پرده از روی نقشه‌های بدخواهانه‌ی سی و چهل ساله برافتد و رازها بروشنی درآید. چنانکه یک بار هم در محاکمه‌ی مختاری (1) این آزموده شده بود.
چنین پیداست که در آغاز ، از گشودن پرونده ، امیدِ بسیار بشکستن و خاموش ساختن او می‌بستند. ولی سپس که از توقیف‌ها و کارشکنیها هم نتیجه‌ای بدست نمی‌آورند ، بزورورزی بیشتر و شتاب دادن به جریانِ پرونده برمی‌خیزند. با اینهمه چون ایستادگی شگفتی از او و یارانش می‌بینند از سرِ ناچاری و درماندگی و بعنوان یکی از دو تیر آخرِ ترکش به پیگیری پرونده می‌پردازند. پیداست که این کار نه از سرِ امیدواری به تسلیم او بلکه از سرِ ناچاری بود و تنها سودی که برایشان داشت این بود که زمینه‌ای آماده می‌کرد که کسروی را فردی آشوبگر و «تحت پیگرد» بجامعه بشناساند و ملایان را در گستاخیها و فتنه‌گریها و احیاناً در جنایتشان ـ آخرین تیر ترکش ـ محق جلوه دهد.
از نوشته‌های روزنامه‌ها و سخنان جمعیتها و خردمندانِ کشور بکشته شدن دلگداز کسروی و منشی او در کاخ دادگستری در برابر چشمان بازپرس ، جایی که متهمین و مجرمین هم امنیت باید دارند ، بیشتر نفرت تراوید تا تأیید. اینبود جانیان و هواداران ایشان بدنبال کار وحشیانه‌ی خود ، یک جزوه‌ی کوچکی بنام «راجع بقتل کسروی» بیرون داده در آن چنین می‌نویسند :
"... ملت مسلمان ایران مسلمانست و به دین و کیش خود علاقمندست. ملت مسلمان نمی‌تواند ببیند که جلو چشم او قرآن را بسوزانند و آنها نگاه کنند. البته در این واقعه جز تحریکات دینی هیچ‌گونه تحریکی از هیچ کس درمیان نبوده است." (2) (تأکید از ماست)
روزنامه‌ی ایران ما در 22/12/24 دو روز پس از آن پیشامد جانگداز زیر عنوان «قاتلین کسروی و حدادپور را چگونه دستگیر کردند ـ اعلامیه‌ی نواب صفوی ـ اعترافات قاتلین ـ شهربانی درباره‌ی قتل کسروی اظهار عقیده می‌کند!» چنین می‌نویسد :
"... معلوم گردید قاتلین موقعی که بمریضخانه‌ی سینا می‌رسند چهار نفر بوده‌اند. دو نفر از آنها را برای دادن خبر نزد آقایان سید محمد بهبهانی و سید ابوالقاسم کاشانی می‌فرستند. ... یکی از متهمین فریاد زد : «بروید بآقای سید محمد بهبهانی خبر بدهید که ما کار خود را کردیم»." (3)
آری ، بدانسان که خبرِ ناایمنی در کشوری ، راهزنانِ گوشمالیده را به از سرگیری راهزنی دلیر می‌گرداند ، ملایان هم همینکه دریافتند اجرای قانون در دستِ پشتیبانان ایشانست در کارهاشان تا مرزِ جنایت دلیر گردیدند. چنانکه خواهد آمد ، جانیان که جز کسروی ، منشی او را نیز کشتند ، پس از هفت ماه آزاد می‌گردند. بدینسان ملایان بدستیاری کمپانی خیانت دست بجنایتی بی‌آزرمانه زدند و با این کار بجهانیان پیام دادند که اگر کشیشان پیش از کیفر دادن به بیدینان دادگاهی برپا می‌کردند ، ما را بآن هم نیازی نیست.
33 سال پس از این یکی از جانیانِ حکومت ملایان ، آخوند خلخالی ، در پاسخ به این پرسش که «فلان کسان را که اعدام کردید آیا محاکمه شدند و گناهشان باثبات رسید؟» چنین گفته : «نیازی به محاکمه نبوده ، اگر گناهکار بودند که سزاشان را دیده‌اند و بجهنم خواهند رفت و اگر بیگناه بودند که شهیدند و به بهشت خواهند رفت».
باین گفته‌ی یک عضو فدائیان اسلام نیز توجه کنید :
👇
🖌 نویساد (هیئت تحریریه)
🔸پیشگفتار : 8ـ بی‌پرده شدنِ همدستی ارتجاع و کمپانی (تکه‌ی سه از هشت)
کسروی در نوشته‌هایش پراکنده‌وار بدسته‌ی بدخواهان در ایران و تاریخچه‌ی کوششها و دشمنیها و شیوه‌ی کارشان اشاراتی می‌کند. برای مثال او بارها به پیشامد شهریور20 پرداخته و با نام بردن از برخی افسران و سران آرتش و وزیران ، از دسیسه‌ی شوم به شکست کشاندن آرتش در رویارویی با نیروهای متفقین پرده برمی‌دارد. این اشارات و آگاهیهای دامنه‌داری که از تاریخ معاصر بویژه پایان قاجار و جنبش مشروطه داشت و سرگذشت دهها تن از سردمداران را با جزئیات می‌دانست و سرانجام چاپ دادگاه ، این شک را به یقین رساند که با او نبرد قلمی و محاکمه کردن کار را بجای باریکتری خواهد کشاند ، چه آنجاست که ناگفته‌ها گفته گردد و پرده از روی نقشه‌های بدخواهانه‌ی سی و چهل ساله برافتد و رازها بروشنی درآید. چنانکه یک بار هم در محاکمه‌ی مختاری (1) این آزموده شده بود.
چنین پیداست که در آغاز ، از گشودن پرونده ، امیدِ بسیار بشکستن و خاموش ساختن او می‌بستند. ولی سپس که از توقیف‌ها و کارشکنیها هم نتیجه‌ای بدست نمی‌آورند ، بزورورزی بیشتر و شتاب دادن به جریانِ پرونده برمی‌خیزند. با اینهمه چون ایستادگی شگفتی از او و یارانش می‌بینند از سرِ ناچاری و درماندگی و بعنوان یکی از دو تیر آخرِ ترکش به پیگیری پرونده می‌پردازند. پیداست که این کار نه از سرِ امیدواری به تسلیم او بلکه از سرِ ناچاری بود و تنها سودی که برایشان داشت این بود که زمینه‌ای آماده می‌کرد که کسروی را فردی آشوبگر و «تحت پیگرد» بجامعه بشناساند و ملایان را در گستاخیها و فتنه‌گریها و احیاناً در جنایتشان ـ آخرین تیر ترکش ـ محق جلوه دهد.
از نوشته‌های روزنامه‌ها و سخنان جمعیتها و خردمندانِ کشور بکشته شدن دلگداز کسروی و منشی او در کاخ دادگستری در برابر چشمان بازپرس ، جایی که متهمین و مجرمین هم امنیت باید دارند ، بیشتر نفرت تراوید تا تأیید. اینبود جانیان و هواداران ایشان بدنبال کار وحشیانه‌ی خود ، یک جزوه‌ی کوچکی بنام «راجع بقتل کسروی» بیرون داده در آن چنین می‌نویسند :
"... ملت مسلمان ایران مسلمانست و به دین و کیش خود علاقمندست. ملت مسلمان نمی‌تواند ببیند که جلو چشم او قرآن را بسوزانند و آنها نگاه کنند. البته در این واقعه جز تحریکات دینی هیچ‌گونه تحریکی از هیچ کس درمیان نبوده است." (2) (تأکید از ماست)
روزنامه‌ی ایران ما در 22/12/24 دو روز پس از آن پیشامد جانگداز زیر عنوان «قاتلین کسروی و حدادپور را چگونه دستگیر کردند ـ اعلامیه‌ی نواب صفوی ـ اعترافات قاتلین ـ شهربانی درباره‌ی قتل کسروی اظهار عقیده می‌کند!» چنین می‌نویسد :
"... معلوم گردید قاتلین موقعی که بمریضخانه‌ی سینا می‌رسند چهار نفر بوده‌اند. دو نفر از آنها را برای دادن خبر نزد آقایان سید محمد بهبهانی و سید ابوالقاسم کاشانی می‌فرستند. ... یکی از متهمین فریاد زد : «بروید بآقای سید محمد بهبهانی خبر بدهید که ما کار خود را کردیم»." (3)
آری ، بدانسان که خبرِ ناایمنی در کشوری ، راهزنانِ گوشمالیده را به از سرگیری راهزنی دلیر می‌گرداند ، ملایان هم همینکه دریافتند اجرای قانون در دستِ پشتیبانان ایشانست در کارهاشان تا مرزِ جنایت دلیر گردیدند. چنانکه خواهد آمد ، جانیان که جز کسروی ، منشی او را نیز کشتند ، پس از هفت ماه آزاد می‌گردند. بدینسان ملایان بدستیاری کمپانی خیانت دست بجنایتی بی‌آزرمانه زدند و با این کار بجهانیان پیام دادند که اگر کشیشان پیش از کیفر دادن به بیدینان دادگاهی برپا می‌کردند ، ما را بآن هم نیازی نیست.
33 سال پس از این یکی از جانیانِ حکومت ملایان ، آخوند خلخالی ، در پاسخ به این پرسش که «فلان کسان را که اعدام کردید آیا محاکمه شدند و گناهشان باثبات رسید؟» چنین گفته : «نیازی به محاکمه نبوده ، اگر گناهکار بودند که سزاشان را دیده‌اند و بجهنم خواهند رفت و اگر بیگناه بودند که شهیدند و به بهشت خواهند رفت».
باین گفته‌ی یک عضو فدائیان اسلام نیز توجه کنید :
👇
بعد از این بقدری فشار علیه کسروی زیاد شد که دولت مجبور شد او را محاکمه کند[!]. اطلاع پیدا کردیم که می‌خواهند کسروی را به اتهام نشر کتب ضاله فقط به سه ماه زندان محکوم کنند در حالی که نواب و ما دنبال اعدام انقلابی کسروی بودیم. باین ترتیب در جریان محاکمه‌ی کسروی بدادگاه رفتیم و از افراد بازاری تعدادی را بهمراه بردیم. رئیس کلانتری بازار «خوانساری» بود که با ما همکاری زیادی کرد و آن روز بکسانی که فقط ریش داشتند [!] اجازه‌ی ورود به دادگاه را داد. در روز دوم یا سوم محاکمه‌ی کسروی شخصی بنام «جواد مظفری» بدادگاه آمد و با هفت‌تیر «کسروی» و منشی او ، «حدادپور» را زد. یکی دیگر از افراد ما به نام شیخ مهدی شریعتمدار بدستور نواب با اتومبیل جلو دادگستری بحالت انتظار ایستاده بود. او مظفری را سوار ماشین کرد و به لاهیجان برد. از این ماجرا نه شاه ، نه دولت و نه مردم [!] هیچ کدام کمترین اطلاعی نداشتند." (4) تا الان هم کسی این مطلب را نمی‌داند. (5) (تأکید از ماست)
اگر از همه‌ی سندها چشم پوشیم و بپذیریم که نه شاه و نه دولت (و البته نه مردم!) هیچ کدام کمترین آگاهی از این کشتار وحشیانه نداشتند و دیگر جمله‌های او را راست بینگاریم ، دست‌کم گفته‌اش این را می‌رساند که آنچه فدائیان اسلام در اعلامیه‌هاشان (با عنوان «اهالی پایتخت») برای محاکمه شدنِ کسروی نوشته و پافشرده‌اند جز ظاهرسازی نبوده و از همان آغاز نقشهی کشتن او را در سر می‌داشتند.
همچنین جا دارد توجه کنیم که این فضایی را که یک جانی با احساس آزادی و آسودگی بتواند بدینسان بی‌شرمانه سخن از جنایتش براند و بآن بنازد جمهوری اسلامی فراهم کرده. او خود نفهمیده که با نوشتن این جمله‌ها نافهمی و دُژآگاهی (وحشیگری) خود را بنمایش می‌گزارد. راستی چه پاسخی تواند داد اگر از او بپرسند : «دادگاهی که هنوز تشکیل نشده ، وکیل مدافع و دادستان و داور آن تعیین نشده و اگرهم فرض کنیم که شده بود هیچ یک نمی‌توانسته بگوید متهم محکوم خواهد شد یا نه ، بویژه که چنان موردی پیشینه‌ای نداشته و چیز تازه‌ای بوده ، شما از کجا دانستید که متهم را «فقط بسه ماه زندان» محکوم خواهند کرد؟!» ، «شما که بگفته‌ی خودتان بدادگستری کشور بدگمان بودید ، پس آن پرونده‌سازیها و درخواستهای محاکمه‌تان برای چه بوده؟!».
پانوشتها :
1ـ برای آگاهی بیشتر بنگرید به دفتر «دفاع کسروی در دیوان کیفر».
2ـ پاکدامن ، یاد شده ، ص 181.
3ـ پیشین ، ص 222.
4ـ داستان پسرکی را بیاد می‌آورد که با برادرش بیرون رفته بستنی خورده بودند و برادرش ازو خواسته بود که نگوید ما بستنی خورده‌ایم. پسرک بخانه آمده می‌گفته : ما بستنی نخوردیم ها !
5ـ گفتگوی احمد شهاب با مرتضا رسولی ، یادشده.
🌸
اگر از همه‌ی سندها چشم پوشیم و بپذیریم که نه شاه و نه دولت (و البته نه مردم!) هیچ کدام کمترین آگاهی از این کشتار وحشیانه نداشتند و دیگر جمله‌های او را راست بینگاریم ، دست‌کم گفته‌اش این را می‌رساند که آنچه فدائیان اسلام در اعلامیه‌هاشان (با عنوان «اهالی پایتخت») برای محاکمه شدنِ کسروی نوشته و پافشرده‌اند جز ظاهرسازی نبوده و از همان آغاز نقشهی کشتن او را در سر می‌داشتند.
همچنین جا دارد توجه کنیم که این فضایی را که یک جانی با احساس آزادی و آسودگی بتواند بدینسان بی‌شرمانه سخن از جنایتش براند و بآن بنازد جمهوری اسلامی فراهم کرده. او خود نفهمیده که با نوشتن این جمله‌ها نافهمی و دُژآگاهی (وحشیگری) خود را بنمایش می‌گزارد. راستی چه پاسخی تواند داد اگر از او بپرسند : «دادگاهی که هنوز تشکیل نشده ، وکیل مدافع و دادستان و داور آن تعیین نشده و اگرهم فرض کنیم که شده بود هیچ یک نمی‌توانسته بگوید متهم محکوم خواهد شد یا نه ، بویژه که چنان موردی پیشینه‌ای نداشته و چیز تازه‌ای بوده ، شما از کجا دانستید که متهم را «فقط بسه ماه زندان» محکوم خواهند کرد؟!» ، «شما که بگفته‌ی خودتان بدادگستری کشور بدگمان بودید ، پس آن پرونده‌سازیها و درخواستهای محاکمه‌تان برای چه بوده؟!».
پانوشتها :
1ـ برای آگاهی بیشتر بنگرید به دفتر «دفاع کسروی در دیوان کیفر».
2ـ پاکدامن ، یاد شده ، ص 181.
3ـ پیشین ، ص 222.
4ـ داستان پسرکی را بیاد می‌آورد که با برادرش بیرون رفته بستنی خورده بودند و برادرش ازو خواسته بود که نگوید ما بستنی خورده‌ایم. پسرک بخانه آمده می‌گفته : ما بستنی نخوردیم ها !
5ـ گفتگوی احمد شهاب با مرتضا رسولی ، یادشده.
🌸
📖 کتاب در پاسخ حقیقتگو
🖌 احمد کسروی
🔸 17ـ جز ما کی بچاره‌ی این پراکندگیها برخاسته؟ (دو از دو)
ما در «راه رستگاری» نشان داده‌ایم که این شیوه‌ی کهن فریبکارانست که چون برخاستند ، بجای نبرد با گمراهیها میانه‌ی آنها آشتی دهند و چند گمراهی را درهم آمیخته و یک گمراهی نوین پدید آورند و داستان مانی را برای مثل یاد کرده‌ایم و در اینجا با مثال دیگری آن را روشن می‌گردانیم : چنین انگارید دو تن باهم دعوایی می‌دارند و یکی از دیگری هزار ریال می‌خواهد و آن خود را بدهکار نمی‌شناسد. اینان اگر بنزد یک داور قانون‌شناسی روند بگفتگوشان رسیدگی کرده اگر دید دادخواه دلیلی از نوشته یا گواه می‌دارد دعوا را براست داشته بدهکار را ناگزیر از پرداخت هزار ریال گرداند و اگر دید دلیلی نیست او را دور راند. لیکن اگر آنان به یک داور قانون‌ناشناسی رسند او چون نداند چه گوید و از چه راه داوری نماید میانه‌ی آنها بآشتی کوشد. آن را گوید پانصد ریال بده و این را گوید پانصد ریال نگیر. این کار در داوری چندان زیانی ندارد ولی در راهنمایی سراپا زیانست و مردمان را که گیج گمراهیهای پیشین می‌بودند گیجتر گرداند.
اینها را که می‌نگارم همگی از بهر یک خواست است ، و آن اینکه راهنمایی بجهان جز به یاری خدا و پشتیبانی او نتواند بود ، و این بر من ناگوار است که ناگزیر شده این سخنان را می‌نگارم. فراموش نمی‌کنم در بیست و اند سال پیش که در تبریز می‌زیستم روزی گزارم بسربازخانه افتاد و دیدم سرکرده‌ای به یک دسته از سواران قَرَداغ مشق می‌دهد و چون سواران فارسی نمی‌فهمند ناگزیر می‌شود یک بار فرمان دهد و یک بار نیز آن را به ترکی ترجمه کند مثلاً بگوید : «براست ـ صاغاها !» ما نیز با کسانی دچاریم که دریافتهای ساده و نیروهای خدادادی را از دست داده و به یک حالی افتاده‌اند که بگفتن نیاید. بارها گفته‌ایم : خدا در نهاد آدمی راستی‌پرستی نهاده و این گهریترین خویهای اوست. یک مردی با روان درست همینکه بشنود در چنین زمانی که بنیاد دین رخنه پذیرفته و نام خدا خوار گشته ، یک کسی بالا افراشته و به یاری دین برخاسته و از راه دانش و خرد بنیاد دین و خداشناسی را استوار می‌گرداند بسیار شادمان گردد و راستی‌پرستانه به یاری برخیزد. ولی چه باید گفت بآن بدبختانی که خویهای پاک خدادادی را از دست داده و جز یکمشت پندارهای بیهوده که در مغز آکنده‌اند سرمایه و جز از رشک و خودنمایی کالایی نمی‌دارند. در برابر این کسان است که ناگزیریم یک بار راستیها (حقایق) را بازنماییم ، دوباره بگوییم : اینها راستیهاست و از برای آن می‌باشد که شما بشنوید و بداوری خرد سپارید و بپذیرید و بکار بندید و از برای آن نمی‌باشد که گرفته و در اینجا و آنجا سرمایه‌ی خودفروشی سازید ، سه‌باره یادآوری کنیم که این راستیها همه از یک راه است و شما باید آنها را بپذیرید! نه اینکه هر کسی بدلخواه نیمی را بپذیرید و نیمی را کنار گزارید ، چهارباره روشن گردانیم که چون مردم گمراه شدند باید براه آوردن آنان کوشید و این هیچ بدی ندارد که کسی راهنما باشد ـ بدینسان همچون کودکان از دستشان بگیریم و گام بگام راهشان بریم.
اگرچه در این یک رشته گفتارها روی سخن را با کسانی می‌دارم که از راه خرده‌گیری و زباندرازی درآمده‌اند و اینست من هم از در نکوهش و تندی درمی‌آیم و بدینسان ایرادها می‌گیرم. ولی چون می‌دانم در این زمینه کسانی از هواخواهان مهنامه بدشواری خواهند افتاد اینست می‌خواهم زمانی خرده‌گیران را فراموش کرده و روی سخن را از ایشان برگردانیده با دیگران بگفتگو پردازم و اینک می‌گویم :
🌸
🖌 احمد کسروی
🔸 17ـ جز ما کی بچاره‌ی این پراکندگیها برخاسته؟ (دو از دو)
ما در «راه رستگاری» نشان داده‌ایم که این شیوه‌ی کهن فریبکارانست که چون برخاستند ، بجای نبرد با گمراهیها میانه‌ی آنها آشتی دهند و چند گمراهی را درهم آمیخته و یک گمراهی نوین پدید آورند و داستان مانی را برای مثل یاد کرده‌ایم و در اینجا با مثال دیگری آن را روشن می‌گردانیم : چنین انگارید دو تن باهم دعوایی می‌دارند و یکی از دیگری هزار ریال می‌خواهد و آن خود را بدهکار نمی‌شناسد. اینان اگر بنزد یک داور قانون‌شناسی روند بگفتگوشان رسیدگی کرده اگر دید دادخواه دلیلی از نوشته یا گواه می‌دارد دعوا را براست داشته بدهکار را ناگزیر از پرداخت هزار ریال گرداند و اگر دید دلیلی نیست او را دور راند. لیکن اگر آنان به یک داور قانون‌ناشناسی رسند او چون نداند چه گوید و از چه راه داوری نماید میانه‌ی آنها بآشتی کوشد. آن را گوید پانصد ریال بده و این را گوید پانصد ریال نگیر. این کار در داوری چندان زیانی ندارد ولی در راهنمایی سراپا زیانست و مردمان را که گیج گمراهیهای پیشین می‌بودند گیجتر گرداند.
اینها را که می‌نگارم همگی از بهر یک خواست است ، و آن اینکه راهنمایی بجهان جز به یاری خدا و پشتیبانی او نتواند بود ، و این بر من ناگوار است که ناگزیر شده این سخنان را می‌نگارم. فراموش نمی‌کنم در بیست و اند سال پیش که در تبریز می‌زیستم روزی گزارم بسربازخانه افتاد و دیدم سرکرده‌ای به یک دسته از سواران قَرَداغ مشق می‌دهد و چون سواران فارسی نمی‌فهمند ناگزیر می‌شود یک بار فرمان دهد و یک بار نیز آن را به ترکی ترجمه کند مثلاً بگوید : «براست ـ صاغاها !» ما نیز با کسانی دچاریم که دریافتهای ساده و نیروهای خدادادی را از دست داده و به یک حالی افتاده‌اند که بگفتن نیاید. بارها گفته‌ایم : خدا در نهاد آدمی راستی‌پرستی نهاده و این گهریترین خویهای اوست. یک مردی با روان درست همینکه بشنود در چنین زمانی که بنیاد دین رخنه پذیرفته و نام خدا خوار گشته ، یک کسی بالا افراشته و به یاری دین برخاسته و از راه دانش و خرد بنیاد دین و خداشناسی را استوار می‌گرداند بسیار شادمان گردد و راستی‌پرستانه به یاری برخیزد. ولی چه باید گفت بآن بدبختانی که خویهای پاک خدادادی را از دست داده و جز یکمشت پندارهای بیهوده که در مغز آکنده‌اند سرمایه و جز از رشک و خودنمایی کالایی نمی‌دارند. در برابر این کسان است که ناگزیریم یک بار راستیها (حقایق) را بازنماییم ، دوباره بگوییم : اینها راستیهاست و از برای آن می‌باشد که شما بشنوید و بداوری خرد سپارید و بپذیرید و بکار بندید و از برای آن نمی‌باشد که گرفته و در اینجا و آنجا سرمایه‌ی خودفروشی سازید ، سه‌باره یادآوری کنیم که این راستیها همه از یک راه است و شما باید آنها را بپذیرید! نه اینکه هر کسی بدلخواه نیمی را بپذیرید و نیمی را کنار گزارید ، چهارباره روشن گردانیم که چون مردم گمراه شدند باید براه آوردن آنان کوشید و این هیچ بدی ندارد که کسی راهنما باشد ـ بدینسان همچون کودکان از دستشان بگیریم و گام بگام راهشان بریم.
اگرچه در این یک رشته گفتارها روی سخن را با کسانی می‌دارم که از راه خرده‌گیری و زباندرازی درآمده‌اند و اینست من هم از در نکوهش و تندی درمی‌آیم و بدینسان ایرادها می‌گیرم. ولی چون می‌دانم در این زمینه کسانی از هواخواهان مهنامه بدشواری خواهند افتاد اینست می‌خواهم زمانی خرده‌گیران را فراموش کرده و روی سخن را از ایشان برگردانیده با دیگران بگفتگو پردازم و اینک می‌گویم :
🌸
سرمایه‌ی_اجتماعی_ایرانیان_بخشهای_هشت_تا_سیزده.pdf
2.8 MB
📘 سرمایه‌ی اجتماعی ایرانیان
🔹 شایندگی از چیست؟
(بخشهای هشت تا سیزده)
🖌 نویساد
👈 فهرست بخشها
🔹 بخش هشتم : موانع اتحاد در ایران
🔹 بخش نهم : راه نمودن است یا گمراه گردانیدن؟
🔹 بخش دهم : باید آلودگیهای توده را دانست
🔹 بخش یازدهم : دین و بیدینی
🔹 بخش دوازدهم : باید راه زندگی روشن باشد
🔹 بخش سیزدهم : چارهی بدبختیها جز در دستان خودمان نیست
🌸💐🌹
🔹 شایندگی از چیست؟
(بخشهای هشت تا سیزده)
🖌 نویساد
👈 فهرست بخشها
🔹 بخش هشتم : موانع اتحاد در ایران
🔹 بخش نهم : راه نمودن است یا گمراه گردانیدن؟
🔹 بخش دهم : باید آلودگیهای توده را دانست
🔹 بخش یازدهم : دین و بیدینی
🔹 بخش دوازدهم : باید راه زندگی روشن باشد
🔹 بخش سیزدهم : چارهی بدبختیها جز در دستان خودمان نیست
🌸💐🌹
📖 انکیزیسیون در ایران
🖌 نویساد (هیئت تحریریه)
🔸پیشگفتار : 8ـ بی‌پرده شدنِ همدستی ارتجاع و کمپانی (تکه‌ی چهار از هشت)
از بررسی رخدادهای صد ساله‌ی اخیر ، آشکار می‌گردد که از جنبش مشروطه تا شهریور 20 پیاپی از نیرو و شکوه دستگاه ملایان چنان کاسته گردید تا جایی که ایشان «دوره‌ی روحانیت را خاتمه یافته» دیده رخت ملایی از تن بیرون کردند. دیگران که چنین نکردند بناچار بگوشه‌ای خزیدند. ایشان در نوشته‌هاشان «ضمناً» همین معنی را فهمانده‌اند : شهریور 20 برای دستگاه ایشان ، تبدیل «روزگار سیاه متدینین و اهل علم» بود به «صبح روشن و تابناک» و این پیشامد «کمتر از نفع آفتاب بر ذرات نبود». (1) پس از آن ، از ملایان رفته‌رفته تکان بیشتری دیده می‌شود و سرانجام بموقعیتهایی دست می‌یابند که پیش از آن در خواب نیز نمی‌دیدند.
سردمدارانِ «جمهوری اسلامی» در تاریخهایی که تاکنون منتشر کرده‌اند ، وانموده‌اند که این تنها زور و فشار دولت رضاشاه بود که نمی‌گزاشت ملایان خودی نشان دهند و پیشامدهای شهریور20 تنها باعثِ برداشته شدن این جلوگیر شد. دلیل درستی این سخن را هم بازیافتن نیروی گذشته و میدانداری دوباره‌ی «روحانیت» یاد می‌کنند. حال آنکه رویدادهای دهه‌ی بیست نشان می‌دهد که شاه و دولت بشیوه‌های گوناگونی بدستگاه ملایان یاوری می‌رسانده‌اند. از جمله‌ی این یاوریها ، میدان دادن و کمکهای پولی ـ تبلیغاتی بایشان بوده. همچنین دولتها با تنگ گردانیدن میدان بآزادیخواهان ، غیرمستقیم بنیرومندی ارتجاع کوشیده. این یاوریها را در زیر فهرست‌وار می‌آوریم :
1ـ میدان دادن بملایان و ایشان را در چشم مردم بزرگ و نیرومند جلوه دادن ، که بشیوه‌های گوناگونی انجام می‌گرفته : سستی در اجرای قانونهای «برداشته شدن چادر» و «رخت یکسان» ، گردن نهادن بدرخواستهای ایشان در آزاد گزاشتن خزینه‌ها و بستن مدرسه‌های مختلط ، چشم بستن بر وحشیگریهایی که ملایان با تحریک مردم عامی علیه یهودیان ، بهائیان ، آزادگان و توده‌ایها برپا می‌کردند. خاموشی در برابر ملایان که دولت را با شورانیدنِ عشایر تهدید می‌کردند و یا چشم بستن بر اجرای نمایشهای بیخردانه‌ی کیشی و روضه‌خوانیها و نشریات تحریک‌آمیز و بیشرمانه‌ی ایشان علیه آزادیخواهان از نمونه‌های این شیوه‌هاست.
2ـ کمکهای مالی ـ تبلیغاتی : همچون رسمیت دادن به «ناظر شریعات» ، گنجانیدنِ درس تعلیمات دینی و نماز در مدرسه‌ها ، بنیاد گزاردن دانشکده‌ی الهیات ، براه انداختن روزنامه‌ای برای ملایان و مزدور گرفتن گفتارنویسانی برای آن و تشویق دیگر روزنامه‌های مزدور به گفتارنویسی بسود ارتجاع. افزار تبلیغاتی گردانیدنِ رادیو برای ملایان و راه انداختن دستگاه «تبلیغات دینی» در آن. همراهیهای شاه ، نخست‌وزیرها ، وزیران و سران اداره‌ها با ملایان و تأییدهای ضمنی ایشان. بازگردانیدن اوقاف بملایان ، تعمیر امامزاده‌ها و راه‌سازی برای آنها ، نوسازی سقاخانه‌ها و اینگونه جاها.
3ـ فشار یکسره‌ی دولت بمخالفان ارتجاع : همچون دستگیری کسروی و یارانش در یکم دی‌ماه 1321 ، لغو جواز وکالت او ، بستن پرچم نیمه‌ماهه و هفتگی و فشار آوردن بدیگر روزنامه‌های مخالف ارتجاع ، فشار و گزند رساندن بهواداران کسروی و خوانندگان نوشته‌های او ، جلوگیری از فرستاده شدن کتابهای او با پُست ، پراکندن گزارشهای دروغ ، پرونده‌سازی و بازپرسیها ، دخالت در دستگاه داوری (قوه‌ی قضائیه) و جلو انداختن نوبت دادرسی پرونده (فرس ماژور) ، بستن کلوپهای حزب توده و دهها ناپاکدلی و بیدادگری ریز و درشت دیگر.
با بدیده گرفتن این رفتارهای بدخواهانه‌ی دولت ، آیا دیگر جایی برای خوش‌گمانی می‌ماند؟! پس از دو سال و نیم بیشتر یاوری از دولت دیدن ، شرح حال همچنان زارشان را در نوشته‌ی خمینی دیدیم. پس اینکه وانمود شده : ملایان همچون فنرِ بسته‌ای بودند که تنها «قلدری» رضاشاه جلو باز شدنش را می‌گرفته و چون او رفت ایشان با نیروی خود بیکبار برجهیدند ، دروغ بیشرمانه‌ایست.
همینجا باید بیفزایم که برخلاف آنچه که اینک بنام تاریخ بما داده می‌شود ، این اقبال بسوی کار و کوشش دینی[منظور شیعیگریست] ، دست‌کم تا میانه‌ی سال ۱۳۲٥، در برابر آنچه که در عرصه‌ی کلان جامعه می‌گذشت ، خُرد و کوچک بود. شمار طلاب علوم دینی گواهی بر این گفته است : در سال ۱۳۱۳ که سیزده سال از بنای حوزه علمیه‌ی قم در دوران رضاشاه می‌گذشت ، شمار طلاب این حوزه هفتسد نفر بود. در پایان سال ۱۳۲1 ، یک سال و نیم پس از پایان دوره‌ی رضاشاه ، شمار طلاب این حوزه به نهسد نفر رسید و در پایان سال ۱۳۲٥، در نخستین سال مرجعیت بروجردی ، شمار طلاب حوزه هزارودویست تن بود. (2)
👇
🖌 نویساد (هیئت تحریریه)
🔸پیشگفتار : 8ـ بی‌پرده شدنِ همدستی ارتجاع و کمپانی (تکه‌ی چهار از هشت)
از بررسی رخدادهای صد ساله‌ی اخیر ، آشکار می‌گردد که از جنبش مشروطه تا شهریور 20 پیاپی از نیرو و شکوه دستگاه ملایان چنان کاسته گردید تا جایی که ایشان «دوره‌ی روحانیت را خاتمه یافته» دیده رخت ملایی از تن بیرون کردند. دیگران که چنین نکردند بناچار بگوشه‌ای خزیدند. ایشان در نوشته‌هاشان «ضمناً» همین معنی را فهمانده‌اند : شهریور 20 برای دستگاه ایشان ، تبدیل «روزگار سیاه متدینین و اهل علم» بود به «صبح روشن و تابناک» و این پیشامد «کمتر از نفع آفتاب بر ذرات نبود». (1) پس از آن ، از ملایان رفته‌رفته تکان بیشتری دیده می‌شود و سرانجام بموقعیتهایی دست می‌یابند که پیش از آن در خواب نیز نمی‌دیدند.
سردمدارانِ «جمهوری اسلامی» در تاریخهایی که تاکنون منتشر کرده‌اند ، وانموده‌اند که این تنها زور و فشار دولت رضاشاه بود که نمی‌گزاشت ملایان خودی نشان دهند و پیشامدهای شهریور20 تنها باعثِ برداشته شدن این جلوگیر شد. دلیل درستی این سخن را هم بازیافتن نیروی گذشته و میدانداری دوباره‌ی «روحانیت» یاد می‌کنند. حال آنکه رویدادهای دهه‌ی بیست نشان می‌دهد که شاه و دولت بشیوه‌های گوناگونی بدستگاه ملایان یاوری می‌رسانده‌اند. از جمله‌ی این یاوریها ، میدان دادن و کمکهای پولی ـ تبلیغاتی بایشان بوده. همچنین دولتها با تنگ گردانیدن میدان بآزادیخواهان ، غیرمستقیم بنیرومندی ارتجاع کوشیده. این یاوریها را در زیر فهرست‌وار می‌آوریم :
1ـ میدان دادن بملایان و ایشان را در چشم مردم بزرگ و نیرومند جلوه دادن ، که بشیوه‌های گوناگونی انجام می‌گرفته : سستی در اجرای قانونهای «برداشته شدن چادر» و «رخت یکسان» ، گردن نهادن بدرخواستهای ایشان در آزاد گزاشتن خزینه‌ها و بستن مدرسه‌های مختلط ، چشم بستن بر وحشیگریهایی که ملایان با تحریک مردم عامی علیه یهودیان ، بهائیان ، آزادگان و توده‌ایها برپا می‌کردند. خاموشی در برابر ملایان که دولت را با شورانیدنِ عشایر تهدید می‌کردند و یا چشم بستن بر اجرای نمایشهای بیخردانه‌ی کیشی و روضه‌خوانیها و نشریات تحریک‌آمیز و بیشرمانه‌ی ایشان علیه آزادیخواهان از نمونه‌های این شیوه‌هاست.
2ـ کمکهای مالی ـ تبلیغاتی : همچون رسمیت دادن به «ناظر شریعات» ، گنجانیدنِ درس تعلیمات دینی و نماز در مدرسه‌ها ، بنیاد گزاردن دانشکده‌ی الهیات ، براه انداختن روزنامه‌ای برای ملایان و مزدور گرفتن گفتارنویسانی برای آن و تشویق دیگر روزنامه‌های مزدور به گفتارنویسی بسود ارتجاع. افزار تبلیغاتی گردانیدنِ رادیو برای ملایان و راه انداختن دستگاه «تبلیغات دینی» در آن. همراهیهای شاه ، نخست‌وزیرها ، وزیران و سران اداره‌ها با ملایان و تأییدهای ضمنی ایشان. بازگردانیدن اوقاف بملایان ، تعمیر امامزاده‌ها و راه‌سازی برای آنها ، نوسازی سقاخانه‌ها و اینگونه جاها.
3ـ فشار یکسره‌ی دولت بمخالفان ارتجاع : همچون دستگیری کسروی و یارانش در یکم دی‌ماه 1321 ، لغو جواز وکالت او ، بستن پرچم نیمه‌ماهه و هفتگی و فشار آوردن بدیگر روزنامه‌های مخالف ارتجاع ، فشار و گزند رساندن بهواداران کسروی و خوانندگان نوشته‌های او ، جلوگیری از فرستاده شدن کتابهای او با پُست ، پراکندن گزارشهای دروغ ، پرونده‌سازی و بازپرسیها ، دخالت در دستگاه داوری (قوه‌ی قضائیه) و جلو انداختن نوبت دادرسی پرونده (فرس ماژور) ، بستن کلوپهای حزب توده و دهها ناپاکدلی و بیدادگری ریز و درشت دیگر.
با بدیده گرفتن این رفتارهای بدخواهانه‌ی دولت ، آیا دیگر جایی برای خوش‌گمانی می‌ماند؟! پس از دو سال و نیم بیشتر یاوری از دولت دیدن ، شرح حال همچنان زارشان را در نوشته‌ی خمینی دیدیم. پس اینکه وانمود شده : ملایان همچون فنرِ بسته‌ای بودند که تنها «قلدری» رضاشاه جلو باز شدنش را می‌گرفته و چون او رفت ایشان با نیروی خود بیکبار برجهیدند ، دروغ بیشرمانه‌ایست.
همینجا باید بیفزایم که برخلاف آنچه که اینک بنام تاریخ بما داده می‌شود ، این اقبال بسوی کار و کوشش دینی[منظور شیعیگریست] ، دست‌کم تا میانه‌ی سال ۱۳۲٥، در برابر آنچه که در عرصه‌ی کلان جامعه می‌گذشت ، خُرد و کوچک بود. شمار طلاب علوم دینی گواهی بر این گفته است : در سال ۱۳۱۳ که سیزده سال از بنای حوزه علمیه‌ی قم در دوران رضاشاه می‌گذشت ، شمار طلاب این حوزه هفتسد نفر بود. در پایان سال ۱۳۲1 ، یک سال و نیم پس از پایان دوره‌ی رضاشاه ، شمار طلاب این حوزه به نهسد نفر رسید و در پایان سال ۱۳۲٥، در نخستین سال مرجعیت بروجردی ، شمار طلاب حوزه هزارودویست تن بود. (2)
👇
پانوشتها :
1ـ پاکدامن ، یاد شده ، ص 79 ، بنقل از حاج‌شیخ‌محمد رازی ، آثار الحجة ، قم ، 33ـ1332، جلد یکم ، ص 119 و سید محمدحسین علوی طباطبایی ، خاطرات زندگی آیت‌الله‌العظمی آقای بروجردی ، تهران ، اطلاعات ، خرداد 1341 ص 51.
2ـ امینی ، فداییان اسلام و سودای حکومت اسلامی ، بخش یکم ، 1384 ، پایگاه اینترنتی آینده‌نگر.
🌸
1ـ پاکدامن ، یاد شده ، ص 79 ، بنقل از حاج‌شیخ‌محمد رازی ، آثار الحجة ، قم ، 33ـ1332، جلد یکم ، ص 119 و سید محمدحسین علوی طباطبایی ، خاطرات زندگی آیت‌الله‌العظمی آقای بروجردی ، تهران ، اطلاعات ، خرداد 1341 ص 51.
2ـ امینی ، فداییان اسلام و سودای حکومت اسلامی ، بخش یکم ، 1384 ، پایگاه اینترنتی آینده‌نگر.
🌸
📖 کتاب در پاسخ حقیقتگو
🖌 احمد کسروی
🔸 18ـ ریشه‌ی یک رشته گمراهیهای کیشی (یک از سه)
این گرفتاریها که امروز شرق دچار است آن قاعده را روشن می‌گرداند که گفته‌اند : «دروغ هر چند پیش رود در جایی خواهد درماند».
این بسیار رخ دهد که کسی دغلکاریهایی کند و دروغهایی پردازد و زمانی از آنها سود جوید ولی سرانجام پاپیچش گردیده گرفتارش کند و چه‌بسا دغلکارانی که شومی کارهای ایشان پاپیچ فرزندان و نوادگانشان گردد و چه‌بسا کسان بیگانه زیان آن را کشند. گرفتاریهای امروزی شرق از این راه است و اینک آن را روشن می‌گردانم :
هزار و سیصد سال پیش پیغمبر اسلام در مکه برخاست و برستگاری جهان کوشید ، و پس از بیست و اند سال رنج و تلاش چون مردان ارجدار بسیار نیکی همچون علی و بوبکر و عمر و کسان دیگری از قریش باو گرویده و به یاریش برخاستند و از آنسوی عرب مردم بیابانی و ساده‌ای می‌بودند و آلودگی کم می‌داشتند کار پیش رفت و دین اسلام بنیاد یافت. نخست کارها بس ساده می‌بود ، یاران پیغمبر او را جز یک مرد برگزیده‌ی خدایی نمی‌شناختند و با اینهمه در راهش جان دریغ نمی‌گفتند. ولی چون پنجاه و شصت سال درمیانه گذشت و آن جانبازان کم‌کم از میان رفتند و اسلام نیز نیرو گرفته و از هر سو سودجویان و دغلکاران باو رو آورده بودند و اینان چنانکه شیوه‌ی همیشگی اینانست به سادگی دین خرسندی نمی‌دادند و از اندیشه‌ی کوتاه خود هر زمان دروغ دیگری بیرون می‌ریختند و هر زمان چیزهای دیگری به پیغمبر و دین او می‌بستند و تا آنجا رسید که گفتند پیغمبر سایه نمی‌داشت ، و همیشه ابری بر سرش سایه می‌انداخت ، و مُهر پیغمبری بر دوشش می‌بود ، و شبی که بجهان آمد ایوان خسرو افتاد و دریاچه‌ی ساوه خشکید ، و خدا جهان را از بهر او و خاندانش آفریده بوده ، و دار و ندارش همان بوده و بس ـ پیاپی از این گزافه‌ها بیرون ریختند. پیغمبر چون برخاست یکی از گرفتاریهایش این بود که کسانی بانگیزش جهودان و ترسایان نزد او آمده کارهای نیارَستنی می‌طلبیدند و آگاهی از ناپیدا می‌خواستند و پیغمبر ناگزیر بود پیاپی پاسخ داده بگوید : «من اینها را نتوانم» لیکن اینان صدها داستان از آنگونه ساخته و بنام او بر زبانها انداختند. یاران خود پیغمبر هرگز آگاهی از اینگونه گزافه‌ها نمی‌داشتند ولی آن جانبازیها را در راه وی می‌کردند. اینان جانبازی و غیرت را کنار گزارده بجای آنها باین ستایشها و دروغ‌پردازیها پرداختند ، و چون انبوهی از این راه نان می‌خوردند روز بروز آن را فزونتر گردانیدند.
از آنسوی تا زمان امام علی‌بن‌ابیطالب چندان گفتگویی درباره‌ی خلافت نبود ولی چون علی کشته شد و پسر او حسن‌بن‌علی خلافت را بمعاویه واگزاشت و معاویه که خودش و خاندانش دشمنان دیرین اسلام می‌بودند رنگ دیگری بکارها داد ، این رفتار او بر مسلمانان سخت ناگوار افتاد و همه را تکان داد و دسته‌بندیها آغاز شد که خلافت را از دست بنی‌امیه بیرون آورند. چنانکه یک دسته از آنْ پسران عباس بودند که خلافت را برای ایشان می‌خواستند. یک دسته از آنْ علویان می‌بودند که خلافت را بهر اینان می‌طلبیدند. خواستاران دیگری نیز می‌بودند که یکایک نمی‌شماریم. اینان در این راه از هیچ گونه کوشش بازنمی‌ایستادند و یکی از دستاویزهای آنان دروغهایی بود که برای پیشرفت کار خود به پیغمبر اسلام می‌بستند و از زبان او سخنانی پدید می‌آوردند. بویژه دسته‌های ناتوان که چون زورشان بچیزی نمی‌رسید دست بدامن دروغسازی می‌زدند و صد دغلکاری بکار می‌آوردند. اگر تاریخ را بخوانید و داستان باطنیان و دیگران را نیک اندیشید خواهید دید چه هنگامه‌ی ناگواری بوده است و مسلمانان بدروغسازی و بدآموزی تا چه اندازه دلیر گردیده بوده‌اند.
اینان پیشرفت کار خود را در هر چه می‌دیدند آن را می‌کردند و نه ترس از خدا می‌داشتند و نه شرم از مردم می‌نمودند. آنهمه خبرهای آخرالزمان که کتابها را پر کرده ـ خبرهایی که از آینده آگاهی می‌دهد ـ اگر نیک نگرید همگی در این کشاکشها ساخته شده و هر کدام یک خواست سیاسی دیگری را دربر می‌دارد. بآن اندازه که سیاست امروزی اروپا و پیمانهای دولتها ارج می‌دارد در آن روز خبر ساختن و رواج دادن آن داشته است و بیشتر کارها از این راه پیش می‌رفته. مسعودی در مروج‌الذهب یکی از دانایان بنام آن زمان را (گویا جاحِظ باشد) می‌نگارد که سه کتاب نوشت : یکی در امامت بنی‌امیه ، دومی در امامت بنی‌عباس ، سومی در امامت علویان. پیداست که به هر کتابی از دسته‌ی دیگری پول گرفته است.
🌸
🖌 احمد کسروی
🔸 18ـ ریشه‌ی یک رشته گمراهیهای کیشی (یک از سه)
این گرفتاریها که امروز شرق دچار است آن قاعده را روشن می‌گرداند که گفته‌اند : «دروغ هر چند پیش رود در جایی خواهد درماند».
این بسیار رخ دهد که کسی دغلکاریهایی کند و دروغهایی پردازد و زمانی از آنها سود جوید ولی سرانجام پاپیچش گردیده گرفتارش کند و چه‌بسا دغلکارانی که شومی کارهای ایشان پاپیچ فرزندان و نوادگانشان گردد و چه‌بسا کسان بیگانه زیان آن را کشند. گرفتاریهای امروزی شرق از این راه است و اینک آن را روشن می‌گردانم :
هزار و سیصد سال پیش پیغمبر اسلام در مکه برخاست و برستگاری جهان کوشید ، و پس از بیست و اند سال رنج و تلاش چون مردان ارجدار بسیار نیکی همچون علی و بوبکر و عمر و کسان دیگری از قریش باو گرویده و به یاریش برخاستند و از آنسوی عرب مردم بیابانی و ساده‌ای می‌بودند و آلودگی کم می‌داشتند کار پیش رفت و دین اسلام بنیاد یافت. نخست کارها بس ساده می‌بود ، یاران پیغمبر او را جز یک مرد برگزیده‌ی خدایی نمی‌شناختند و با اینهمه در راهش جان دریغ نمی‌گفتند. ولی چون پنجاه و شصت سال درمیانه گذشت و آن جانبازان کم‌کم از میان رفتند و اسلام نیز نیرو گرفته و از هر سو سودجویان و دغلکاران باو رو آورده بودند و اینان چنانکه شیوه‌ی همیشگی اینانست به سادگی دین خرسندی نمی‌دادند و از اندیشه‌ی کوتاه خود هر زمان دروغ دیگری بیرون می‌ریختند و هر زمان چیزهای دیگری به پیغمبر و دین او می‌بستند و تا آنجا رسید که گفتند پیغمبر سایه نمی‌داشت ، و همیشه ابری بر سرش سایه می‌انداخت ، و مُهر پیغمبری بر دوشش می‌بود ، و شبی که بجهان آمد ایوان خسرو افتاد و دریاچه‌ی ساوه خشکید ، و خدا جهان را از بهر او و خاندانش آفریده بوده ، و دار و ندارش همان بوده و بس ـ پیاپی از این گزافه‌ها بیرون ریختند. پیغمبر چون برخاست یکی از گرفتاریهایش این بود که کسانی بانگیزش جهودان و ترسایان نزد او آمده کارهای نیارَستنی می‌طلبیدند و آگاهی از ناپیدا می‌خواستند و پیغمبر ناگزیر بود پیاپی پاسخ داده بگوید : «من اینها را نتوانم» لیکن اینان صدها داستان از آنگونه ساخته و بنام او بر زبانها انداختند. یاران خود پیغمبر هرگز آگاهی از اینگونه گزافه‌ها نمی‌داشتند ولی آن جانبازیها را در راه وی می‌کردند. اینان جانبازی و غیرت را کنار گزارده بجای آنها باین ستایشها و دروغ‌پردازیها پرداختند ، و چون انبوهی از این راه نان می‌خوردند روز بروز آن را فزونتر گردانیدند.
از آنسوی تا زمان امام علی‌بن‌ابیطالب چندان گفتگویی درباره‌ی خلافت نبود ولی چون علی کشته شد و پسر او حسن‌بن‌علی خلافت را بمعاویه واگزاشت و معاویه که خودش و خاندانش دشمنان دیرین اسلام می‌بودند رنگ دیگری بکارها داد ، این رفتار او بر مسلمانان سخت ناگوار افتاد و همه را تکان داد و دسته‌بندیها آغاز شد که خلافت را از دست بنی‌امیه بیرون آورند. چنانکه یک دسته از آنْ پسران عباس بودند که خلافت را برای ایشان می‌خواستند. یک دسته از آنْ علویان می‌بودند که خلافت را بهر اینان می‌طلبیدند. خواستاران دیگری نیز می‌بودند که یکایک نمی‌شماریم. اینان در این راه از هیچ گونه کوشش بازنمی‌ایستادند و یکی از دستاویزهای آنان دروغهایی بود که برای پیشرفت کار خود به پیغمبر اسلام می‌بستند و از زبان او سخنانی پدید می‌آوردند. بویژه دسته‌های ناتوان که چون زورشان بچیزی نمی‌رسید دست بدامن دروغسازی می‌زدند و صد دغلکاری بکار می‌آوردند. اگر تاریخ را بخوانید و داستان باطنیان و دیگران را نیک اندیشید خواهید دید چه هنگامه‌ی ناگواری بوده است و مسلمانان بدروغسازی و بدآموزی تا چه اندازه دلیر گردیده بوده‌اند.
اینان پیشرفت کار خود را در هر چه می‌دیدند آن را می‌کردند و نه ترس از خدا می‌داشتند و نه شرم از مردم می‌نمودند. آنهمه خبرهای آخرالزمان که کتابها را پر کرده ـ خبرهایی که از آینده آگاهی می‌دهد ـ اگر نیک نگرید همگی در این کشاکشها ساخته شده و هر کدام یک خواست سیاسی دیگری را دربر می‌دارد. بآن اندازه که سیاست امروزی اروپا و پیمانهای دولتها ارج می‌دارد در آن روز خبر ساختن و رواج دادن آن داشته است و بیشتر کارها از این راه پیش می‌رفته. مسعودی در مروج‌الذهب یکی از دانایان بنام آن زمان را (گویا جاحِظ باشد) می‌نگارد که سه کتاب نوشت : یکی در امامت بنی‌امیه ، دومی در امامت بنی‌عباس ، سومی در امامت علویان. پیداست که به هر کتابی از دسته‌ی دیگری پول گرفته است.
🌸
🔶 بجوانان درسخوانده
🔸 در ایران بسیاری از جوانان می‌پندارند که دانستنیها همانست که در دبیرستانها و دانشکده‌ها یاد گرفته‌اند. می‌پندارند با همان سرمایه در راه زندگانی راه روشنی در پیش توانند داشت و با دانش و بینش توانند زیست. ولی اینها نه راستست.
🔸 آن جوانان باید بدانند بسیاری از دانستنیهاست که در دبیرستان و دانشکده نتوان آموخت. دانشمندان جهان همه نیازمندند که چیزهای دیگری نیز یاد گیرند.
🔸 آنگاه اگر دبیرستانها و دانشکده‌های ایرانست در آنها دست بدخواهان کشور در کار است و بیش از همه بفریفتن جوانان و گمراهانیدن ایشان کوشیده می‌شود.
🔸 جوانان اگر می‌خواهند در زندگانی راه روشنی در پیش دارند و بکشور و توده‌ی [=ملتِ] خود سودمند باشند باید از این کوششهایی که ما می‌کنیم آگاه گردند و کتابهایی که می‌نویسیم بخوانند و دانستنیها را بدانند.
🔸 آن جوانان اگر دانستنیها را دانستندی آن نبودی که وزارت فرهنگ بافندگیهای پوچ صوفیان را که روزگارْ آنها را کهنه گردانیده تازه سازد و با رنگهای دیگر در مغزهای ایشان جا دهد. آن نبودی که بگفته‌های حافظ که جز پریشانگوییهای زهرآلود نیست فلسفه نام داده در دانشسرا درس «فلسفه‌ی حافظ» بگویند. آن نبودی که رباعیهای خیام را که برای سَهِشهای [=احساساتِ] جوانی زهر کشنده است با آن هایهوی رواج دهند.
🔸 جوانان باید اینها را بدیده گیرند و از فریبهایی که خورده‌اند آگاه گردند. باید کتابهای ما را بخوانند و دانستنیهای بسیار ارجداری را بدانند.
🔸 ما امروز در برابر نادانیها به یک رشته نبردهای سختی نیازمندیم و بخش بزرگ آنها باید با دست جوانان درسخوانده انجام یابد.
🔸 جوانان باید بدانند که در ایران راه کوشش «حزب» پدید آوردن و در پیشامدها و کارها آواز بآواز دیگران انداختن و هایهوی پدید آوردن نیست. در ایران راه کوشش نبرد با گمراهیها و نادانیهای گوناگونیست که گریبانگیر این توده‌ی بدبخت گردیده و راه این نبرد همینست که ما پیش گرفته‌ایم.
🖌 احمد کسروی
کانالهای ما :
https://t.me/addlist/hMYtGUBCSVoyZjgx
💐
🔸 در ایران بسیاری از جوانان می‌پندارند که دانستنیها همانست که در دبیرستانها و دانشکده‌ها یاد گرفته‌اند. می‌پندارند با همان سرمایه در راه زندگانی راه روشنی در پیش توانند داشت و با دانش و بینش توانند زیست. ولی اینها نه راستست.
🔸 آن جوانان باید بدانند بسیاری از دانستنیهاست که در دبیرستان و دانشکده نتوان آموخت. دانشمندان جهان همه نیازمندند که چیزهای دیگری نیز یاد گیرند.
🔸 آنگاه اگر دبیرستانها و دانشکده‌های ایرانست در آنها دست بدخواهان کشور در کار است و بیش از همه بفریفتن جوانان و گمراهانیدن ایشان کوشیده می‌شود.
🔸 جوانان اگر می‌خواهند در زندگانی راه روشنی در پیش دارند و بکشور و توده‌ی [=ملتِ] خود سودمند باشند باید از این کوششهایی که ما می‌کنیم آگاه گردند و کتابهایی که می‌نویسیم بخوانند و دانستنیها را بدانند.
🔸 آن جوانان اگر دانستنیها را دانستندی آن نبودی که وزارت فرهنگ بافندگیهای پوچ صوفیان را که روزگارْ آنها را کهنه گردانیده تازه سازد و با رنگهای دیگر در مغزهای ایشان جا دهد. آن نبودی که بگفته‌های حافظ که جز پریشانگوییهای زهرآلود نیست فلسفه نام داده در دانشسرا درس «فلسفه‌ی حافظ» بگویند. آن نبودی که رباعیهای خیام را که برای سَهِشهای [=احساساتِ] جوانی زهر کشنده است با آن هایهوی رواج دهند.
🔸 جوانان باید اینها را بدیده گیرند و از فریبهایی که خورده‌اند آگاه گردند. باید کتابهای ما را بخوانند و دانستنیهای بسیار ارجداری را بدانند.
🔸 ما امروز در برابر نادانیها به یک رشته نبردهای سختی نیازمندیم و بخش بزرگ آنها باید با دست جوانان درسخوانده انجام یابد.
🔸 جوانان باید بدانند که در ایران راه کوشش «حزب» پدید آوردن و در پیشامدها و کارها آواز بآواز دیگران انداختن و هایهوی پدید آوردن نیست. در ایران راه کوشش نبرد با گمراهیها و نادانیهای گوناگونیست که گریبانگیر این توده‌ی بدبخت گردیده و راه این نبرد همینست که ما پیش گرفته‌ایم.
🖌 احمد کسروی
کانالهای ما :
https://t.me/addlist/hMYtGUBCSVoyZjgx
💐
Telegram
پاکدینی
Piruz F ✨ invites you to add the folder “پاکدینی”, which includes 6 chats.
📖 انکیزیسیون در ایران
🖌 نویساد (هیئت تحریریه)
🔸پیشگفتار : 8ـ بی‌پرده شدنِ همدستی ارتجاع و کمپانی (تکه‌ی پنج از هشت)
اکنون اگر رفتارهای بیشتری را از دو همدستِ تازه (دولت و ملایان) بدیده گیریم موضوع باز هم روشنتر خواهد شد. برای مثال می‌بینیم چنین وانمود می‌شود که دولت سهیلی در برابر ملایان از ناتوانی ، بدرخواستهای پنجگانه‌ی آقاحسین قمی رسمیت داده و آنها را در هیئت وزیران مطرح و تصویب می‌کند. بدینسان کابینه‌ی او بزرگترین ضربه را ـ تا آن زمان ـ بآزادیخواهی و دمکراسی در ایران می‌زند. در آن کابینه ، ساعد وزیر خارجه است. یک سال بعد خود ساعد نخست‌وزیر شده و دیده می‌شود که بر سر امتیازِ نفت شمال ، بنام «میهن‌پرستی» و «ایراندوستی» در برابر کشور بزرگی همچون شوروی ایستادگی می‌کند (1323) و گردن بخواستِ همسایه‌ی شمالی نمی‌گزارد.
کتاب «دادگاه» پس از شرح یاوریهای ساعد بارتجاع ، از او بعنوان یک وزیر مسئول کابینه‌ی سهیلی پرسشهای اندیشه‌برانگیزی می‌پرسد :
ای «قهرمان نفت» که چنین ایستادگی «میهن‌پرستانه»ای در برابر کشوری نیرومند از خود نشان می‌دادی ، چگونه در هیئت وزیرانِ کابینه‌ی سهیلی ، ده‌یک آن ایستادگی را در برابر درخواستهای آقاحسین قمی نکردی؟! آیا آنها را بی‌زیان می‌دانستی؟! آیا چنین گمانی توان برد؟!
باید افزود : اگر بگویی در برابر ملایان نمی‌توانستی بایستی ، می‌پرسیم پس چگونه در برابر کشوری همچون شوروی می‌توانی بایستی؟! اگر جلو ارتجاع ایستادن نمی‌توانستی آیا استعفا دادن نیز نمی‌توانستی؟! استعفا دادن دشوارتر بود یا در برابر روسها ایستادن؟!
پیروی از قانونها و پایبندی باجرای آن وظیفه‌ی همه‌ی دولتهاست و همه‌ی وزیران مسئولیت مشترک دارند. پیشنهادهایی که پذیرفتن و تصویبش مخالفت با قانونهای جاری است خود قانون‌شکنی است و مسئولان باید پاسخگو باشند. کابینه‌های آن چند سال را بیش از همه ده دوازده وزیرِ ماندگار تشکیل می‌دادند. بسخن دیگر ، تفاوت چندانی میان کابینه‌ی ساعد و کابینه‌ی سهیلی نبود. دولتها می‌آمدند و می‌رفتند ولی وزیران اصلی در بیشتر کابینه‌ها همچنان می‌ماندند. در کابینه‌ی سهیلی ساعد وزیر خارجه و هژیر وزیر دارایی بودند. اینان در آن کابینه بتصویب درخواستهای آقاحسین قمی هیچ اعتراضی نکردند. اکنون چگونه بپذیریم همین ساعد که در 1323 در برابر شوروی می‌ایستد ، یک سال جلوتر نمی‌توانسته اعتراضی کند و بانگی برآورد؟! چگونه بپذیریم که سیاستمداری چون او زیانهای آن تصویبنامه را درنمی‌یافته؟!
بماند آنکه همین پرسشها را کتاب «دادگاه» از او می‌کند و او پاسخی نمی‌دهد. بماند آنکه وزیران دولتهای پس از شهریور20 (دوره‌ی دمکراسی) ، بویژه تا 1325، بیشتر همان سیاستمدارانِ «دوره‌ی دیکتاتوری» بودند. با آنکه پس از شهریور20 خواستارانِ محاکمه‌ی ستمگران و تاراجگرانِ دوره‌ی دیکتاتوری فریادشان همه‌جا را فراگرفته بود و زمینه برای پیدایش یک تحول آماده می‌شد ، در ساختارِ دولت و مجلس جز تفاوتهای اندکی پدید نیامد. آیا در دیگر کشورها هم چنین چیزی رخ می‌دهد؟! در هر کشوری که تحولی بدینسان رخ دهد نه آن سیاستمداران پیشین مانند و نه مردم گزارند که ایشان بمانند.
در همین کشور خودمان آیا سیاستمداران پس از بهمن 57 همانهایی بودند که در زمان محمدرضاشاه کارهای مهمی داشتند؟! اگر هویداها و آموزگارها و شریف‌امامیها و قره‌باغیها در دولتهای پس از بهمن 57 سر کار می‌آمدند مایه‌ی صد شگفتی نبود؟! در هر حال باید پرسید چنین چشم‌بندی‌ای چگونه انجام گرفته؟! اینهاست که ناچاریم آن سیاستمداران را جز خائن به میهن نشماریم.
همچنین وزیرانی که به پشتیبانی از ملایان برخاستند می‌دانستند که بر پایه‌ی باورهای ملایان ، حکومتهای عرفی «جائر» و «غاصب» بشمار می‌آیند و نانی که کارکنان دولت (و ایشان) می‌خورند حرامست. اصلاً کتابهای کسروی که ایشان دستور توقیفش را می‌دادند ، باین باورهای ملایان ایراد می‌گرفت و اینست هیچ یک از ایشان نمی‌توانست بگوید من چنین چیزی را نمی‌دانستم. پس چگونه بود که باز هم دست از پشتیبانی ملایان برنمی‌داشتند؟!
👇
🖌 نویساد (هیئت تحریریه)
🔸پیشگفتار : 8ـ بی‌پرده شدنِ همدستی ارتجاع و کمپانی (تکه‌ی پنج از هشت)
اکنون اگر رفتارهای بیشتری را از دو همدستِ تازه (دولت و ملایان) بدیده گیریم موضوع باز هم روشنتر خواهد شد. برای مثال می‌بینیم چنین وانمود می‌شود که دولت سهیلی در برابر ملایان از ناتوانی ، بدرخواستهای پنجگانه‌ی آقاحسین قمی رسمیت داده و آنها را در هیئت وزیران مطرح و تصویب می‌کند. بدینسان کابینه‌ی او بزرگترین ضربه را ـ تا آن زمان ـ بآزادیخواهی و دمکراسی در ایران می‌زند. در آن کابینه ، ساعد وزیر خارجه است. یک سال بعد خود ساعد نخست‌وزیر شده و دیده می‌شود که بر سر امتیازِ نفت شمال ، بنام «میهن‌پرستی» و «ایراندوستی» در برابر کشور بزرگی همچون شوروی ایستادگی می‌کند (1323) و گردن بخواستِ همسایه‌ی شمالی نمی‌گزارد.
کتاب «دادگاه» پس از شرح یاوریهای ساعد بارتجاع ، از او بعنوان یک وزیر مسئول کابینه‌ی سهیلی پرسشهای اندیشه‌برانگیزی می‌پرسد :
ای «قهرمان نفت» که چنین ایستادگی «میهن‌پرستانه»ای در برابر کشوری نیرومند از خود نشان می‌دادی ، چگونه در هیئت وزیرانِ کابینه‌ی سهیلی ، ده‌یک آن ایستادگی را در برابر درخواستهای آقاحسین قمی نکردی؟! آیا آنها را بی‌زیان می‌دانستی؟! آیا چنین گمانی توان برد؟!
باید افزود : اگر بگویی در برابر ملایان نمی‌توانستی بایستی ، می‌پرسیم پس چگونه در برابر کشوری همچون شوروی می‌توانی بایستی؟! اگر جلو ارتجاع ایستادن نمی‌توانستی آیا استعفا دادن نیز نمی‌توانستی؟! استعفا دادن دشوارتر بود یا در برابر روسها ایستادن؟!
پیروی از قانونها و پایبندی باجرای آن وظیفه‌ی همه‌ی دولتهاست و همه‌ی وزیران مسئولیت مشترک دارند. پیشنهادهایی که پذیرفتن و تصویبش مخالفت با قانونهای جاری است خود قانون‌شکنی است و مسئولان باید پاسخگو باشند. کابینه‌های آن چند سال را بیش از همه ده دوازده وزیرِ ماندگار تشکیل می‌دادند. بسخن دیگر ، تفاوت چندانی میان کابینه‌ی ساعد و کابینه‌ی سهیلی نبود. دولتها می‌آمدند و می‌رفتند ولی وزیران اصلی در بیشتر کابینه‌ها همچنان می‌ماندند. در کابینه‌ی سهیلی ساعد وزیر خارجه و هژیر وزیر دارایی بودند. اینان در آن کابینه بتصویب درخواستهای آقاحسین قمی هیچ اعتراضی نکردند. اکنون چگونه بپذیریم همین ساعد که در 1323 در برابر شوروی می‌ایستد ، یک سال جلوتر نمی‌توانسته اعتراضی کند و بانگی برآورد؟! چگونه بپذیریم که سیاستمداری چون او زیانهای آن تصویبنامه را درنمی‌یافته؟!
بماند آنکه همین پرسشها را کتاب «دادگاه» از او می‌کند و او پاسخی نمی‌دهد. بماند آنکه وزیران دولتهای پس از شهریور20 (دوره‌ی دمکراسی) ، بویژه تا 1325، بیشتر همان سیاستمدارانِ «دوره‌ی دیکتاتوری» بودند. با آنکه پس از شهریور20 خواستارانِ محاکمه‌ی ستمگران و تاراجگرانِ دوره‌ی دیکتاتوری فریادشان همه‌جا را فراگرفته بود و زمینه برای پیدایش یک تحول آماده می‌شد ، در ساختارِ دولت و مجلس جز تفاوتهای اندکی پدید نیامد. آیا در دیگر کشورها هم چنین چیزی رخ می‌دهد؟! در هر کشوری که تحولی بدینسان رخ دهد نه آن سیاستمداران پیشین مانند و نه مردم گزارند که ایشان بمانند.
در همین کشور خودمان آیا سیاستمداران پس از بهمن 57 همانهایی بودند که در زمان محمدرضاشاه کارهای مهمی داشتند؟! اگر هویداها و آموزگارها و شریف‌امامیها و قره‌باغیها در دولتهای پس از بهمن 57 سر کار می‌آمدند مایه‌ی صد شگفتی نبود؟! در هر حال باید پرسید چنین چشم‌بندی‌ای چگونه انجام گرفته؟! اینهاست که ناچاریم آن سیاستمداران را جز خائن به میهن نشماریم.
همچنین وزیرانی که به پشتیبانی از ملایان برخاستند می‌دانستند که بر پایه‌ی باورهای ملایان ، حکومتهای عرفی «جائر» و «غاصب» بشمار می‌آیند و نانی که کارکنان دولت (و ایشان) می‌خورند حرامست. اصلاً کتابهای کسروی که ایشان دستور توقیفش را می‌دادند ، باین باورهای ملایان ایراد می‌گرفت و اینست هیچ یک از ایشان نمی‌توانست بگوید من چنین چیزی را نمی‌دانستم. پس چگونه بود که باز هم دست از پشتیبانی ملایان برنمی‌داشتند؟!
👇
همچنین می‌بینیم دولتِ قوام از یکسو وامی‌نماید که از ترسِ آشوبگری ملایان ، ناچار شده جلو تشییع جنازه‌ی کسروی و حدادپور را بگیرد و از خاکسپاری و مراسم سوگواری تا آنجا که می‌تواند جلو می‌گیرد و از سوی دیگر بجای آنکه بر محاکمه‌ی بیدرنگ جانیان پافشارد ، با سستکاری زمان می‌گذراند و بملایان و علما مجال مداخله در پرونده‌ی قتل می‌دهد و دستشان را در هایهوی کردن و براه انداختنِ «تظاهرات» برای آزادی «برادران» دربندِ خود باز می‌گزارد. موضوع آزادی قاتلان کسروی را در هیئت وزیران مطرح می‌کند و هژیر وزیر کشور کابینه‌اش در همان نشست هواداری از جانیان می‌کند و او را «مهدورالدم» و سزاوار کشته شدن دانسته خواهان آزادی کشندگانِ او می‌شود. سرانجام هم دولت خواسته‌ی وزیر کشورش را اجرا کرده جانیان را پس از هفت هشت ماه از زندان آزاد می‌سازد. در حالی که همین دولت ، در برابر دمکراتهای آذربایجان و کردستان و نواهای جدایی‌خواهانه‌ی مازندران و گیلان و خوزستان گامی کوتاه نمی‌آید و سرانجام آرتش بر سر آذربایجان و کردستان می‌بَرَد و آنها را تارانده رهبران را دستگیر و اعدام می‌کند.
آیا باز هم باید پذیرفت که آزادی جانیان و سر و تهِ پرونده‌ی قتل را هم آوردن از ترسِ ملایان بوده؟! در خرداد 1323 آقاحسین قمی «قهرمان رفع حجاب» هنوز در ایران بود که متفقین ، کاشانی را باتهام همکاری با آلمانها زندانی کردند لیکن نه تنها از «مبارزان با بیدینی» هیچ اعتراضی شنیده نشد ، از ملایان نیز آواز همدردی بگوش نرسید. (1) آن غیرتی که از «ادعای پیغمبری» و «مخالفت با اسلام» بجوش می‌آمد و متعصبین را تا مرز جنایت ، خشمناک می‌گردانید پس چرا در برابر زندانی شدن یک آیت‌الله بدستِ کفّار نمودار نشد؟! چرا «تحریکات دینی» در اینجا مؤثر نبود.
پانوشت :
1ـ پاکدامن ، یاد شده ، ص 97.
🌸
آیا باز هم باید پذیرفت که آزادی جانیان و سر و تهِ پرونده‌ی قتل را هم آوردن از ترسِ ملایان بوده؟! در خرداد 1323 آقاحسین قمی «قهرمان رفع حجاب» هنوز در ایران بود که متفقین ، کاشانی را باتهام همکاری با آلمانها زندانی کردند لیکن نه تنها از «مبارزان با بیدینی» هیچ اعتراضی شنیده نشد ، از ملایان نیز آواز همدردی بگوش نرسید. (1) آن غیرتی که از «ادعای پیغمبری» و «مخالفت با اسلام» بجوش می‌آمد و متعصبین را تا مرز جنایت ، خشمناک می‌گردانید پس چرا در برابر زندانی شدن یک آیت‌الله بدستِ کفّار نمودار نشد؟! چرا «تحریکات دینی» در اینجا مؤثر نبود.
پانوشت :
1ـ پاکدامن ، یاد شده ، ص 97.
🌸
📖 کتاب در پاسخ حقیقتگو
🖌 احمد کسروی
🔸 18ـ ریشه‌ی یک رشته گمراهیهای کیشی (دو از سه)
هوس خلافت چندان بر مردم چیره شده بود که سالی نمی‌گذشت که یکی برنشورد و کشته نشود. در کیش شیعی خلافت ازآنِ دوازده امام بوده. با اینهمه اگر بشماریم دسته‌ی بزرگی از خود علویان آن را نشناخته‌اند و هر یکی خلافت را برای خود خواسته‌اند. داستان زید را هر کسی شنیده که باآنکه پسر علی‌بن‌الحسین و برادر امام محمدباقر بود خلافت را برای خود خواست و در کوفه با پیروان بسیار بشورید و در جنگ کشته گردید. این شگفت که زید می‌گفت خلافت ازآنِ کسیست که با شمشیر بیرون آید ، که اگر این سخن راست باشد پدر و برادر و برادرزادگان او هیچ یک خلیفه یا امام راستینی نبوده‌اند. زیرا هیچ کدام از ایشان با شمشیر بیرون نیامده‌اند. محمد نفس زکیه پسر نوه‌ی حسن‌بن‌علی نخستین کسی بود که مهدی نام یافت و پدرش عبدالله و عموهایش و بسیاری از سران بنی‌هاشم در مدینه باو دست دادند و او را بنام مهدی شناخته بخلافت برداشتند ، و چون در این زمان امام جعفرصادق زنده می‌بود دنبال او فرستاده و بانجمن خواندند که او نیز بیاید و بمحمد دست دهد (بیعت کند) و او چون آمد دست بمحمد نداد ولی نکوهش نیز بر بنی‌هاشم از رهگذر آن کار نکرد. از اینگونه چندانست که اگر بشماریم می‌باید چندین صفحه را پر سازیم. داستان امین و مأمون را که دو برادر بر سر خلافت یکدیگر را می‌کشتند و بسیار داستانها از اینگونه هر کسی شنیده است. ننگین‌تر از همه داستان باطنیان و قَرمَطیانست که در راه رسیدن بخلافت آن سیاهکاریها را کرده‌اند و شما اگر می‌خواهید از داستان آنان آگاه شوید بخش سوم از کتاب جوینی را خوانید. امام جعفر پسر خود اسماعیل را بجانشینی نامزد گردانید ولی چون اسماعیل بکارهای بدی برخاست وآنگاه پیش از پدر خود درگذشت امام جعفر پسر دیگرش امام موسا را بجانشینی برگزید. ولی گروهی از پیروان باین سخن او گردن نگزارده گفتند جانشین جز اسماعیل نتواند بود و مرگ او را نپذیرفته گفتند زنده است و چشمهای مردم بخطا دیده. بدینسان دسته‌ای جدا گردیدند و باطنیگری را بنیاد نهادند. ببینید گستاخی و دلیری بر دروغ و فریبکاری تا چه اندازه بوده است و هوس پیشوایی تا چه اندازه چیرگی داشته است.
یکمشت مردم گستاخ و بیشرم همینکه در جایی درمی‌ماندند درزمان حدیثی ساخته رواج می‌دادند و یا آیه‌ای را از قرآن گرفته با گزارش بخواست خود می‌خوابانیدند و از بهر رسیدن به یک گامی چند گام بخطا برمی‌داشتند.
زیدبن‌علی را که نام بردم او را داستانی هست که نمونه‌ی نیکی از بیشرمی این کسان و از گستاخی آنان می‌باشد. زید هنگامی که آماده‌ی شورش می‌گردید بیشتر شیعه باو دست دادند ولی چون برخاست و کنون بایستی دست‌دهندگان بر سر او گرد آیند و در راهش جانفشانی نمایند یک دسته از ایشان از زید پرسیدند : «درباره‌ی ابوبکر و عمر چه می‌گویی؟!.» زید گفت : «من درباره‌ی ایشان جز نیک نمی‌گویم ، ما خاندان از ایشان بدی ندیده‌ایم». پرسندگان چون این پاسخ را شنیدند زید را رها کرده پراکنده گردیدند. زید گفت : «مرا در سختترین هنگام رها کردید». از اینجا آن دسته را «رها کنندگان» (رفضة ـ رافضیان) گفتند. این چیزیست که همه‌ی تاریخنگاران بزرگ از طبری و ابن‌خلدون و ابن‌عبری و ابوالفرج اسپهانی نوشته‌اند. در اینجاست که می‌باید شما گفته‌ی عامیانه‌ی «کاسه‌ی گرمتر از آش» را بیاد آورید. در اینجاست که می‌باید اندازه‌ی گستاخی و بیراهی این کسان را دریابید. امام علی‌بن‌ابیطالب با دو خلیفه‌ی نخست همه بخوشی زیست و دختر دوازده ساله‌ی خود ام‌کلثوم را بخلیفه عمرِ شصت‌ساله داد و هرگز رنجشی پدید نیامد ، اینان پس از صد سال می‌گفتند باید آنان را بد دانست و زید را که بامامت شناخته و دست باو داده بودند می‌خواستند پیرو نادانیهای خود سازند.
🌸
🖌 احمد کسروی
🔸 18ـ ریشه‌ی یک رشته گمراهیهای کیشی (دو از سه)
هوس خلافت چندان بر مردم چیره شده بود که سالی نمی‌گذشت که یکی برنشورد و کشته نشود. در کیش شیعی خلافت ازآنِ دوازده امام بوده. با اینهمه اگر بشماریم دسته‌ی بزرگی از خود علویان آن را نشناخته‌اند و هر یکی خلافت را برای خود خواسته‌اند. داستان زید را هر کسی شنیده که باآنکه پسر علی‌بن‌الحسین و برادر امام محمدباقر بود خلافت را برای خود خواست و در کوفه با پیروان بسیار بشورید و در جنگ کشته گردید. این شگفت که زید می‌گفت خلافت ازآنِ کسیست که با شمشیر بیرون آید ، که اگر این سخن راست باشد پدر و برادر و برادرزادگان او هیچ یک خلیفه یا امام راستینی نبوده‌اند. زیرا هیچ کدام از ایشان با شمشیر بیرون نیامده‌اند. محمد نفس زکیه پسر نوه‌ی حسن‌بن‌علی نخستین کسی بود که مهدی نام یافت و پدرش عبدالله و عموهایش و بسیاری از سران بنی‌هاشم در مدینه باو دست دادند و او را بنام مهدی شناخته بخلافت برداشتند ، و چون در این زمان امام جعفرصادق زنده می‌بود دنبال او فرستاده و بانجمن خواندند که او نیز بیاید و بمحمد دست دهد (بیعت کند) و او چون آمد دست بمحمد نداد ولی نکوهش نیز بر بنی‌هاشم از رهگذر آن کار نکرد. از اینگونه چندانست که اگر بشماریم می‌باید چندین صفحه را پر سازیم. داستان امین و مأمون را که دو برادر بر سر خلافت یکدیگر را می‌کشتند و بسیار داستانها از اینگونه هر کسی شنیده است. ننگین‌تر از همه داستان باطنیان و قَرمَطیانست که در راه رسیدن بخلافت آن سیاهکاریها را کرده‌اند و شما اگر می‌خواهید از داستان آنان آگاه شوید بخش سوم از کتاب جوینی را خوانید. امام جعفر پسر خود اسماعیل را بجانشینی نامزد گردانید ولی چون اسماعیل بکارهای بدی برخاست وآنگاه پیش از پدر خود درگذشت امام جعفر پسر دیگرش امام موسا را بجانشینی برگزید. ولی گروهی از پیروان باین سخن او گردن نگزارده گفتند جانشین جز اسماعیل نتواند بود و مرگ او را نپذیرفته گفتند زنده است و چشمهای مردم بخطا دیده. بدینسان دسته‌ای جدا گردیدند و باطنیگری را بنیاد نهادند. ببینید گستاخی و دلیری بر دروغ و فریبکاری تا چه اندازه بوده است و هوس پیشوایی تا چه اندازه چیرگی داشته است.
یکمشت مردم گستاخ و بیشرم همینکه در جایی درمی‌ماندند درزمان حدیثی ساخته رواج می‌دادند و یا آیه‌ای را از قرآن گرفته با گزارش بخواست خود می‌خوابانیدند و از بهر رسیدن به یک گامی چند گام بخطا برمی‌داشتند.
زیدبن‌علی را که نام بردم او را داستانی هست که نمونه‌ی نیکی از بیشرمی این کسان و از گستاخی آنان می‌باشد. زید هنگامی که آماده‌ی شورش می‌گردید بیشتر شیعه باو دست دادند ولی چون برخاست و کنون بایستی دست‌دهندگان بر سر او گرد آیند و در راهش جانفشانی نمایند یک دسته از ایشان از زید پرسیدند : «درباره‌ی ابوبکر و عمر چه می‌گویی؟!.» زید گفت : «من درباره‌ی ایشان جز نیک نمی‌گویم ، ما خاندان از ایشان بدی ندیده‌ایم». پرسندگان چون این پاسخ را شنیدند زید را رها کرده پراکنده گردیدند. زید گفت : «مرا در سختترین هنگام رها کردید». از اینجا آن دسته را «رها کنندگان» (رفضة ـ رافضیان) گفتند. این چیزیست که همه‌ی تاریخنگاران بزرگ از طبری و ابن‌خلدون و ابن‌عبری و ابوالفرج اسپهانی نوشته‌اند. در اینجاست که می‌باید شما گفته‌ی عامیانه‌ی «کاسه‌ی گرمتر از آش» را بیاد آورید. در اینجاست که می‌باید اندازه‌ی گستاخی و بیراهی این کسان را دریابید. امام علی‌بن‌ابیطالب با دو خلیفه‌ی نخست همه بخوشی زیست و دختر دوازده ساله‌ی خود ام‌کلثوم را بخلیفه عمرِ شصت‌ساله داد و هرگز رنجشی پدید نیامد ، اینان پس از صد سال می‌گفتند باید آنان را بد دانست و زید را که بامامت شناخته و دست باو داده بودند می‌خواستند پیرو نادانیهای خود سازند.
🌸
📖 انکیزیسیون در ایران
🖌 نویساد (هیئت تحریریه)
🔸پیشگفتار : 8ـ بی‌پرده شدنِ همدستی ارتجاع و کمپانی (تکه‌ی شش از هشت)
همچنین در تیرماه 1325 هنگامی که قوام مخالفان خود را دستگیر و زندانی کرد ، درمیان دستگیر شدگان سرشناسانی از هوادارانِ ارتجاع همچون سید ضیاء ، کاشانی و علی دشتی ـ «مدافع جدیدالورود و سینه‌چاک» آنزمانِ «مذهب جعفری» ـ بچشم می‌خوردند. بدستور قوام روزنامه‌ی پرچم اسلام و چندین روزنامه‌ی راستی دیگر تعطیل شد. او از یکسو داراییهای دو حزب عدالت (برهبری علی دشتی) و اراده‌ی ملی (برهبری سید ضیاء) را مصادره کرده و از سوی دیگر فشار و محدودیت‌ها را از روی حزب توده برداشت. کادرهای حزبی را از زندان آزاد کرد ... و حزب را به بازگشایی باشگاههای خود که هنگام نخست‌وزیری صدر بآتش کشیده شده بود تشویق نمود و حتا با ایشان ائتلاف کرده سه وزارتخانه را بایشان واگزار کرد. (1) به سخن دیگر با حزبی ائتلاف کرد که پستنهادانی از همین تیره‌ی ملایان ، فتوا بارتداد ایشان داده ازدواج با توده‌ایها و ایشان را بهمسرانشان حرام اعلام کرده بودند. رویهم‌رفته قوام بکارهایی دست زد که اگر واکنش بنوشته‌های کسروی را «خودجوش» و از رهگذر «غیرت» ملایان به کیششان بینگاریم ، می‌بایست وحشیگریها و آدمکشیهای گسترده‌ای در سراسر کشور در واکنش به تصمیم‌های او راه می‌افتاد. حال آنکه باز هم از ملایان اعتراضی یا هایهویی برنخاست و خشمناک نگردیدند.
با این رخدادها دانسته شد آنچه می‌بایست دانسته شود. روشن گردید چه جاهاست که «ملت مسلمان» «بدین و کیش خود علاقمندست». دانسته گردید چرا پرسیدنِ چند پرسش از ملایان و بشیعیگری ایراد گرفتن گناهی بزرگتر و ناآمرزیدنی‌تر از دستگیری پیشوایان ملایان و پشتیبانانِ آنان و بستن چندین روزنامه‌ی دست راستی و ائتلاف با حزبی همچون حزب توده است. دانسته گردید در جایی که نخست‌وزیری با ائتلاف با حزبی همچون حزب توده به فتواهای آقایان دهان‌کجی می‌کند و صدایی از آنان برنمی‌آید ، این سخن که تنها «قلدری» رضاشاه جلو ملایان را گرفته بود تا چه اندازه ناراست است. همچنین این سخن که دولت بعلت فشار بازاریان و علما بناچار جانیان کسروی را آزاد گردانید چه اندازه از راستی بدورست.
باشد که بگویید : دور نیست که علت دشمنی وزیران و زیردستانِ ایشان با کسروی و آزادگان از رهگذر کینه‌های شخصی و همچنین همکیشی با ملایان بوده و نه از بدخواهی و نقشهی از پیش آماده. البته اگر این را راست بپنداریم ، همانست که «عذر بدتر از گناه»اش می‌نامند.
کینه‌های شخصی و کمترین آن رشک ، بیگمان در دشمنی با او کارگر بوده. خود کسروی هم باین موضوع در جاهایی و از جمله در نامه به ساعد نخست‌وزیر اشاره دارد. (2) ولی قرائن نشان می‌دهد که این بخش کوچکی از علت‌هاست.
درباره‌ی یاری دولتیان بملایان از رهگذر مسلمانی و همکیشی باید گفت : ما دشمنی را بیشتر از کسانی می‌بینیم که هیچ درد دین نداشتند و این مایه‌ی بدگمانی بیشترست.
از فروغی بنام کارگردان اصلی (تا آنجا که ما دانسته‌ایم) نام بردیم. سه نخست‌وزیر دیگر ساعد و هژیر و صدر هم در بدخواهیهاشان بسیار پافشردند که کتاب «دادگاه» اندازه‌ی مسلمانی هر کدام را نیک نشان می‌دهد. جز اینها چند تن از سرشناسان ، از نمایندگان مجلس و سرانِ اداره‌ها و افسران هستند که در همان کتاب می‌بینیم دین اسلام را آن می‌دانند که به نام او یا به نام شیعیگری با آزادیخواهان بدخواهی و دشمنی کنند. یکی از آن سیاست‌بازان را که بعنوان نماینده‌ی مجلس دوره‌ی چهاردهم ، در دفاع از «مذهب جعفری» ، علیه کسروی بسخنان تحریک‌آمیزی برخاسته بود در اینجا بعنوان نمونه بشناسیم. دیگران مسلمان‌تر از او نیستند.
او در جوانی به طلبگی پرداخته ، سپس از آن بازگشته و سخن از تجدد و اروپاخواهی می‌رانده و در این راه قلم می‌زده. آنگاه بدستگاه رضاشاه راه یافته و از ستایندگان او گردیده. در دوره‌ی دیکتاتوری شش دوره نماینده‌ی مجلس و پس از آن رئیس اداره‌ی سانسور گردیده که می‌بایست نشریات را بر پایه‌ی خواستِ دولت ممیزی کند. لیکن پس از سوم شهریور20 ، هنوز رضاشاه از کشور بیرون نرفته بعنوانِ نماینده‌ی مجلس «سفارشی» دوازدهم ، سخن از «حق تضییع شده‌ی» مردم در بیست سال گذشته رانده و خواستار رسیدگی به «اموال منقول و غیرمنقول» شاهِ گذشته و حتا اموالی که با خود از ایران بیرون می‌برد شده از نخست‌وزیر می‌پرسد : اگر «مبلغی» از جواهرات سلطنتی گم شود آیا او و دولت مسئولیت آن را بگردن خواهند گرفت؟!
همو چند سال پس از افتادن رضاشاه ، در مجلس چهاردهم برخاسته در پرده به نوشته‌های کسروی تاخت آورده و سخن از «مذهب جعفری» می‌راند و اینکه مذهب رسمی‌کشور است و قانون اساسی آن را تصریح نموده و از اینکه «حالا عده‌ای پیدا شده‌اند که بر ضد این مذهب چیز می‌نویسند و انتشاراتی می‌دهند» افسوس می‌خورد.
👇
🖌 نویساد (هیئت تحریریه)
🔸پیشگفتار : 8ـ بی‌پرده شدنِ همدستی ارتجاع و کمپانی (تکه‌ی شش از هشت)
همچنین در تیرماه 1325 هنگامی که قوام مخالفان خود را دستگیر و زندانی کرد ، درمیان دستگیر شدگان سرشناسانی از هوادارانِ ارتجاع همچون سید ضیاء ، کاشانی و علی دشتی ـ «مدافع جدیدالورود و سینه‌چاک» آنزمانِ «مذهب جعفری» ـ بچشم می‌خوردند. بدستور قوام روزنامه‌ی پرچم اسلام و چندین روزنامه‌ی راستی دیگر تعطیل شد. او از یکسو داراییهای دو حزب عدالت (برهبری علی دشتی) و اراده‌ی ملی (برهبری سید ضیاء) را مصادره کرده و از سوی دیگر فشار و محدودیت‌ها را از روی حزب توده برداشت. کادرهای حزبی را از زندان آزاد کرد ... و حزب را به بازگشایی باشگاههای خود که هنگام نخست‌وزیری صدر بآتش کشیده شده بود تشویق نمود و حتا با ایشان ائتلاف کرده سه وزارتخانه را بایشان واگزار کرد. (1) به سخن دیگر با حزبی ائتلاف کرد که پستنهادانی از همین تیره‌ی ملایان ، فتوا بارتداد ایشان داده ازدواج با توده‌ایها و ایشان را بهمسرانشان حرام اعلام کرده بودند. رویهم‌رفته قوام بکارهایی دست زد که اگر واکنش بنوشته‌های کسروی را «خودجوش» و از رهگذر «غیرت» ملایان به کیششان بینگاریم ، می‌بایست وحشیگریها و آدمکشیهای گسترده‌ای در سراسر کشور در واکنش به تصمیم‌های او راه می‌افتاد. حال آنکه باز هم از ملایان اعتراضی یا هایهویی برنخاست و خشمناک نگردیدند.
با این رخدادها دانسته شد آنچه می‌بایست دانسته شود. روشن گردید چه جاهاست که «ملت مسلمان» «بدین و کیش خود علاقمندست». دانسته گردید چرا پرسیدنِ چند پرسش از ملایان و بشیعیگری ایراد گرفتن گناهی بزرگتر و ناآمرزیدنی‌تر از دستگیری پیشوایان ملایان و پشتیبانانِ آنان و بستن چندین روزنامه‌ی دست راستی و ائتلاف با حزبی همچون حزب توده است. دانسته گردید در جایی که نخست‌وزیری با ائتلاف با حزبی همچون حزب توده به فتواهای آقایان دهان‌کجی می‌کند و صدایی از آنان برنمی‌آید ، این سخن که تنها «قلدری» رضاشاه جلو ملایان را گرفته بود تا چه اندازه ناراست است. همچنین این سخن که دولت بعلت فشار بازاریان و علما بناچار جانیان کسروی را آزاد گردانید چه اندازه از راستی بدورست.
باشد که بگویید : دور نیست که علت دشمنی وزیران و زیردستانِ ایشان با کسروی و آزادگان از رهگذر کینه‌های شخصی و همچنین همکیشی با ملایان بوده و نه از بدخواهی و نقشهی از پیش آماده. البته اگر این را راست بپنداریم ، همانست که «عذر بدتر از گناه»اش می‌نامند.
کینه‌های شخصی و کمترین آن رشک ، بیگمان در دشمنی با او کارگر بوده. خود کسروی هم باین موضوع در جاهایی و از جمله در نامه به ساعد نخست‌وزیر اشاره دارد. (2) ولی قرائن نشان می‌دهد که این بخش کوچکی از علت‌هاست.
درباره‌ی یاری دولتیان بملایان از رهگذر مسلمانی و همکیشی باید گفت : ما دشمنی را بیشتر از کسانی می‌بینیم که هیچ درد دین نداشتند و این مایه‌ی بدگمانی بیشترست.
از فروغی بنام کارگردان اصلی (تا آنجا که ما دانسته‌ایم) نام بردیم. سه نخست‌وزیر دیگر ساعد و هژیر و صدر هم در بدخواهیهاشان بسیار پافشردند که کتاب «دادگاه» اندازه‌ی مسلمانی هر کدام را نیک نشان می‌دهد. جز اینها چند تن از سرشناسان ، از نمایندگان مجلس و سرانِ اداره‌ها و افسران هستند که در همان کتاب می‌بینیم دین اسلام را آن می‌دانند که به نام او یا به نام شیعیگری با آزادیخواهان بدخواهی و دشمنی کنند. یکی از آن سیاست‌بازان را که بعنوان نماینده‌ی مجلس دوره‌ی چهاردهم ، در دفاع از «مذهب جعفری» ، علیه کسروی بسخنان تحریک‌آمیزی برخاسته بود در اینجا بعنوان نمونه بشناسیم. دیگران مسلمان‌تر از او نیستند.
او در جوانی به طلبگی پرداخته ، سپس از آن بازگشته و سخن از تجدد و اروپاخواهی می‌رانده و در این راه قلم می‌زده. آنگاه بدستگاه رضاشاه راه یافته و از ستایندگان او گردیده. در دوره‌ی دیکتاتوری شش دوره نماینده‌ی مجلس و پس از آن رئیس اداره‌ی سانسور گردیده که می‌بایست نشریات را بر پایه‌ی خواستِ دولت ممیزی کند. لیکن پس از سوم شهریور20 ، هنوز رضاشاه از کشور بیرون نرفته بعنوانِ نماینده‌ی مجلس «سفارشی» دوازدهم ، سخن از «حق تضییع شده‌ی» مردم در بیست سال گذشته رانده و خواستار رسیدگی به «اموال منقول و غیرمنقول» شاهِ گذشته و حتا اموالی که با خود از ایران بیرون می‌برد شده از نخست‌وزیر می‌پرسد : اگر «مبلغی» از جواهرات سلطنتی گم شود آیا او و دولت مسئولیت آن را بگردن خواهند گرفت؟!
همو چند سال پس از افتادن رضاشاه ، در مجلس چهاردهم برخاسته در پرده به نوشته‌های کسروی تاخت آورده و سخن از «مذهب جعفری» می‌راند و اینکه مذهب رسمی‌کشور است و قانون اساسی آن را تصریح نموده و از اینکه «حالا عده‌ای پیدا شده‌اند که بر ضد این مذهب چیز می‌نویسند و انتشاراتی می‌دهند» افسوس می‌خورد.
👇
کسروی در کتاب «دولت بما پاسخ دهد» از سخنرانی آن نماینده در مجلس یاد کرده و پس از آنکه نامسلمانیش را به رخش می‌کشد ، از او می‌خواهد یا از مردمفریبی دست کشد و یا با قلم توانایی که دارد بپرسشهای کتاب پاسخ دهد. لیکن پاسخی نیست! آری از آن نویسنده‌ی «پرده‌در» و زبردست با داشتنِ مصونیت پارلمانی دیگر بانگی برنمی‌خیزد.
اگر خوشباورانی در آن زمان ، جوش و خروشهای اینچنانی او را برخاسته از باور و تعصب او بشیعیگری گمان می‌کردند ، امروز دیگر جایی برای آن خوشگمانیها نیست. زیرا او ، علی دشتی ، کسیست که در سالهای بازپسینِ عمرش کتابی بنامِ «23 سال» را در انتقاد به محمد و اسلام نوشت.
مسلمانی شاه را نیز امروز همه می‌دانند که چه بود و پایبندی او به دین بیش از آن وزیران و سیاستمداران نبود. پس اینکه اینان خود را پایبند کیش و مسلمانی می‌نمودند جز فریبکاری نمی‌بود. همچنان دیدیم که کسروی از شاه می‌خواهد که از فرصت بهره جسته با ملایان گفتگوی حکومت را به نتیجه رساند ولی از شاه در این زمینه کمترین تکانی دیده نمی‌شود.
آری ، هواداریها و پشتیبانیها چنان استادانه کارگردانی می‌شد که پس از چندی گویا خود ملایان هم پنداشتند (یا بهتر دانستند چنین بپندارند) آنچه پیش آمده و می‌آید در سایه‌ی نیروی ایشان و والایی کیش شیعیست. به سخن دیگر «امر به ایشان مشتبه شده». باشد که پنداشته‌اند آنچه باعث یاوری دولتیان بایشان شده ، باورهای مذهبی وزیران و زیردستان ایشان بوده. اینها را از اعلامیه‌ها و نوشته‌هاشان درمی‌یابیم.
پانوشتها :
1ـ آبراهامیان ، یاد شده ، ص 277 تا 292.
2ـ پاکدامن ، پیشین ، ص 267 و 268.
🌸
اگر خوشباورانی در آن زمان ، جوش و خروشهای اینچنانی او را برخاسته از باور و تعصب او بشیعیگری گمان می‌کردند ، امروز دیگر جایی برای آن خوشگمانیها نیست. زیرا او ، علی دشتی ، کسیست که در سالهای بازپسینِ عمرش کتابی بنامِ «23 سال» را در انتقاد به محمد و اسلام نوشت.
مسلمانی شاه را نیز امروز همه می‌دانند که چه بود و پایبندی او به دین بیش از آن وزیران و سیاستمداران نبود. پس اینکه اینان خود را پایبند کیش و مسلمانی می‌نمودند جز فریبکاری نمی‌بود. همچنان دیدیم که کسروی از شاه می‌خواهد که از فرصت بهره جسته با ملایان گفتگوی حکومت را به نتیجه رساند ولی از شاه در این زمینه کمترین تکانی دیده نمی‌شود.
آری ، هواداریها و پشتیبانیها چنان استادانه کارگردانی می‌شد که پس از چندی گویا خود ملایان هم پنداشتند (یا بهتر دانستند چنین بپندارند) آنچه پیش آمده و می‌آید در سایه‌ی نیروی ایشان و والایی کیش شیعیست. به سخن دیگر «امر به ایشان مشتبه شده». باشد که پنداشته‌اند آنچه باعث یاوری دولتیان بایشان شده ، باورهای مذهبی وزیران و زیردستان ایشان بوده. اینها را از اعلامیه‌ها و نوشته‌هاشان درمی‌یابیم.
پانوشتها :
1ـ آبراهامیان ، یاد شده ، ص 277 تا 292.
2ـ پاکدامن ، پیشین ، ص 267 و 268.
🌸
📖 کتاب در پاسخ حقیقتگو
🖌 احمد کسروی
🔸 18ـ ریشه‌ی یک رشته گمراهیهای کیشی (سه از سه)
هنگامی که این کشاکشها و سودجوییها بنام خلافت پیش می‌رفت از یکسو نیز کشاکش مُعتَزِله و اشعری و قَدَری و جبری و چندین کشاکش دیگر برخاسته و در کار می‌بود. نیز خارجیان دسته دسته پدید آمده و با آن اندیشه‌های تند ویژه‌ی خود هر دسته‌ای در یک گوشه‌ی کشور میدانداری می‌نمودند. نیز در همان زمان بود که نخست فلسفه‌ی یونان و سپس صوفیگری راه بمیان مسلمانان یافته و جا برای خود باز می‌کرد ، و این بدآموزیها گرچه از بیرون آمده و در آغاز هر کس از آنها رو برمی‌گردانید ولی کم‌کم رواج یافته و با دین درمی‌آمیخت.
بدینسان اگر بشماریم سخن بس دراز خواهد گردید. همین بس که بگوییم هنوز سه چهار قرن از پیدایش اسلام نمی‌گذشت که بگفته‌ی شهرستانی و دیگران هفتاد و دو راه میان پیروان آن پدید آمد. اینها هنوز در قرنهای نخستین می‌بود. در قرنهای دیرتر رنگهای دیگری پیدا شده و هیچ قرنی نگذشته که یک کیش نوینی پیدا نشود و یک رشته گمراهیهای دیگری رو ننماید.
سید محمد مُشَعشَع برخاسته ، شاه‌اسماعیل برخاسته ، آن شیخ عرب [1] برخاسته ، این مردان ایرانی برخاسته‌اند [2] ـ پیاپی برخاسته‌اند و آمده‌اند و رفته‌اند و کار هر یکی جز آن نبوده که دروغهای کهن را بگیرند و باهم آمیزند و چیزهایی از خود بر آنها افزایند و یک گمراهی درهم نوینی پدید آورند. هیچ کسی دربند راستیها نبوده و هیچ کسی اندیشه‌ی جهان و مردمان را نکرده است. سید محمد مُشَعشَع چون برخاسته داستان امام دوازدهم را از کیش شیعی برداشته و آن را با پندار «گوهر و پرده» که در کیش باطنیانست بهم آمیخته و این نتیجه را گرفته که خود را امام دوازدهم نماید و چندزمانی فرمان راند. آن شیخ عرب افسانه‌ی «خردهای ده‌گانه» را از فلسفه‌ی یونان گرفته و با باورهایی که علی‌اللهیان درباره‌ی امام علی‌بن‌ابیطالب می‌داشتند درآمیخته و آن نتیجه را گرفته که خدا زمین و آسمان را با دست دوازده امام آفریده و آنانند که جهان را راه می‌برند و بمردم روزی می‌دهند. یکایک چه بشمارم. هر یکی جز بر سنگینی بار نکوشیده است.
پانوشتها :
1ـ اشاره به شیخ احمد احسائی است. تاریخچه‌ی این کیشها که بر پایه‌ی مهدیگری بنیاد یافته را در کتاب «بهائیگری» بخوانید.
2ـ اشاره به سید کاظم رشتی ، علی‌محمد باب و حسینعلی بهاء می‌باشد.
🌸
🖌 احمد کسروی
🔸 18ـ ریشه‌ی یک رشته گمراهیهای کیشی (سه از سه)
هنگامی که این کشاکشها و سودجوییها بنام خلافت پیش می‌رفت از یکسو نیز کشاکش مُعتَزِله و اشعری و قَدَری و جبری و چندین کشاکش دیگر برخاسته و در کار می‌بود. نیز خارجیان دسته دسته پدید آمده و با آن اندیشه‌های تند ویژه‌ی خود هر دسته‌ای در یک گوشه‌ی کشور میدانداری می‌نمودند. نیز در همان زمان بود که نخست فلسفه‌ی یونان و سپس صوفیگری راه بمیان مسلمانان یافته و جا برای خود باز می‌کرد ، و این بدآموزیها گرچه از بیرون آمده و در آغاز هر کس از آنها رو برمی‌گردانید ولی کم‌کم رواج یافته و با دین درمی‌آمیخت.
بدینسان اگر بشماریم سخن بس دراز خواهد گردید. همین بس که بگوییم هنوز سه چهار قرن از پیدایش اسلام نمی‌گذشت که بگفته‌ی شهرستانی و دیگران هفتاد و دو راه میان پیروان آن پدید آمد. اینها هنوز در قرنهای نخستین می‌بود. در قرنهای دیرتر رنگهای دیگری پیدا شده و هیچ قرنی نگذشته که یک کیش نوینی پیدا نشود و یک رشته گمراهیهای دیگری رو ننماید.
سید محمد مُشَعشَع برخاسته ، شاه‌اسماعیل برخاسته ، آن شیخ عرب [1] برخاسته ، این مردان ایرانی برخاسته‌اند [2] ـ پیاپی برخاسته‌اند و آمده‌اند و رفته‌اند و کار هر یکی جز آن نبوده که دروغهای کهن را بگیرند و باهم آمیزند و چیزهایی از خود بر آنها افزایند و یک گمراهی درهم نوینی پدید آورند. هیچ کسی دربند راستیها نبوده و هیچ کسی اندیشه‌ی جهان و مردمان را نکرده است. سید محمد مُشَعشَع چون برخاسته داستان امام دوازدهم را از کیش شیعی برداشته و آن را با پندار «گوهر و پرده» که در کیش باطنیانست بهم آمیخته و این نتیجه را گرفته که خود را امام دوازدهم نماید و چندزمانی فرمان راند. آن شیخ عرب افسانه‌ی «خردهای ده‌گانه» را از فلسفه‌ی یونان گرفته و با باورهایی که علی‌اللهیان درباره‌ی امام علی‌بن‌ابیطالب می‌داشتند درآمیخته و آن نتیجه را گرفته که خدا زمین و آسمان را با دست دوازده امام آفریده و آنانند که جهان را راه می‌برند و بمردم روزی می‌دهند. یکایک چه بشمارم. هر یکی جز بر سنگینی بار نکوشیده است.
پانوشتها :
1ـ اشاره به شیخ احمد احسائی است. تاریخچه‌ی این کیشها که بر پایه‌ی مهدیگری بنیاد یافته را در کتاب «بهائیگری» بخوانید.
2ـ اشاره به سید کاظم رشتی ، علی‌محمد باب و حسینعلی بهاء می‌باشد.
🌸