خانواده‌های سوگمند کارگران معدن طبس

🌑 پیشامد دلگداز انفجار در معدن زغال سنگ ــ 1 🌑

🖌 کوشاد تلگرام

ساعت 9 ‌شب (شنبه 31 شهریور) ، معدن زغال سنگ شرکت «معدنجو» در طبس منفجر شد. کارگرانی که در آنجا کار می‌کردند نزدیک به هفتاد تن گزارش شده که تنها بیست تن از ایشان از مرگ رسته‌اند. گاریهای معدن بجای زغال سنگ این بار کالبد کارگران قربانی را بیرون آوردند. بسیار دلگداز بود.

در اندوه از دست دادن کارگران هم‌میهنمان ما نیز اندوهها به دل داریم. هنوز گزارشی از پیشامد فراهم نشده که در آن باره بتوان داوری کرد. ولی برخی مسئولان دولتی در این باره اظهارنظرهایی کرده‌اند.

وزیر کار خونسردانه آن را یک «حادثه» خواند و گفت چنان حوادثی «قابل پیش‌بینی نیست». گفته شده حتا در پیشرفته‌ترین معدنهای جهان قابل پیشگیری نیست. ما نمی‌خواهیم در پیشامدی که از آن دوریم و در کاری که نیاز به آگاهیهای فنی و کارشناسی دارد اظهارنظر کنیم. ولی چند چیز قطعیست که جا دارد در آن باره گفتگو شود.

نخست ، شما اگر در نوشتارهای اینترنت جستجو کنید خواهید دید که آمار حوادث معدنهای زغال سنگ در کشورهای پیشرفته‌ی جهان هرچه به روزگار کنونی نزدیکتر می‌شویم کاهش چشمگیرتری داشته.

در چین ، میان سالهای 2003 تا 2018 معدنچیان زغال سنگ کشته شده از 3.7 تَن به ازای یک‌میلیون تُن زغال استخراج شده به0.093 رسیده.
در آمریکا آسیبهای کشنده در معدنهای زغال سنگ زیرزمینی از 1977 تا سال 2004 ، 47.8 درصد کاهش داشته.
در استرالیا حوادث معدنهای زغال سنگ از 2010 تا کنون 40 درصد کاهش داشته است.

در منبعی دیگر چنین می‌خوانیم :
«در همه‌ی کشورهای اروپاییِ تولید کننده زغال سنگ ، تولید زغال سنگ در ده سال گذشته بسیار افزایش یافته است ، اما تعداد مرگ و میر به ازای هر 1000 معدنچی ، کاهش چشمگیر و قطعی داشته است. این کاهش به علت قوانین معادن در آن کشورها برای «حفاظت و نگاهداری جان کارگران» بوده و با اقدام دولت در برپا کردن ایستگاههای بررسی مشکلات مربوط به ایمنی در معدن امکان‌پذیر شده است». (1)

از آنسو ، به گزارش ایرنا (خبرگزاری پارس پیشین) که خبرگزاری رسمی حکومت است ، تنها در سه ماه نخست امسال ، هشت حادثه‌ی مرگبار کارگری در ایران رخ داده که چهار مورد یعنی نیمی از آنها مربوط به معادن زغال سنگ بوده است.
انفجار معدن شرکت معدنجو یازدهمین حادثه‌ی مرگبار در شش ماه گذشته در معادن ایران است.

ایرنا با اشاره به استانداردهای مدیریتی HSE (Health, Safety and Environment) که یک رشته از دستورها ، شیوه‌ها و مقررات جهانی است که به شرکتها در راهبری و کاهش آسیبها و بهبود بهداشت کار و محیط زیست و افزایش ایمنی کمک می‌کند ، از اینکه صنایع ایران نیز از آن بهره‌مند شده و استفاده‌ی معادن کشور از آن در یک دوره‌ی پنج ساله از 1396 تا 1400 از 14.2 درصد به 23.4 درصد رسیده است ، نتیجه می‌گیرد که در این دوره معادنی که در آنها حادثه روی داده نسبت به کل معادن کشور از 6.9 درصد به 4.5 درصد کاهش یافته است.

از همین گزارش می‌توان دریافت که بکار بستن چنین استانداردهایی به ایمنی پیشه‌ها می‌افزاید و از حوادث می‌کاهد ، همچنین دانسته می‌شود که هنوز بیش از سه چهارم معادن ایران از استانداردهای HSE پیروی نمی‌کنند. گذشته از آنکه نیک می‌دانیم در ایران استانداردها را چگونه بکار می‌بندند و تازه اگر یک چندی درست بکار بندند هیچ ضمانتی نیست که ادامه یابد. زیرا در این کشور به مهمترین موضوعات از جمله ایمنی نیز با دید یک رشته مقررات «صوری» می‌نگرند.

ایرنا خود علت تکرار اینگونه حوادث را از جمله
1ـ «ضعف جدی در نظارت و اجرای قوانین کار و ایمنی در معادن» می‌شمارد. ولی علت آن را «محدودیتهای بودجه‌ای و نبود نیروی انسانی کافی» یاد می‌کند.
2ـ علت دیگر را «عدم آموزش مناسب کارگران و سرپرستان در مورد مسائل ایمنی» می‌شمارد. همچنین علتی دیگر را بدینسان شرح می‌دهد :
3ـ «کارفرمایان نیز غالباً به دلیل[علت] هزینه‌های بالای تجهیز معادن به امکانات ایمنی پیشرفته و رعایت استانداردهای ایمنی ، از انجام تعهدات خود سر بازمی‌زنند».

نخست ، از روی‌همرفته‌ی این گفته‌ها دانسته می‌شود که آنچه کسانی در رسانه‌ها وانموده‌اند که اینگونه حوادث در این پیشه عادی است و نمی‌توان از آنها جلو گرفت. سخن بی‌پاییست.

دوم ، نظارت بر اجرای قوانین کار و ایمنی از وظایف دولتست. از وظایف وزارت کارست. پس باید گفت : دولت به وظایفش کار نبسته و باید ازو حساب پرسید.

سوم ، تربیت و آموزش نیروی انسانی لازم هم از وظایف دولت است. حال اگر این وظیفه را سازمان دیگری بگردن گرفت ، باز این دولتست که باید بر درستی اجرای آن دیده‌بانی (نظارت) کند.
تا اینجا آشکار شد که حکومت و دولتها در وظایف خود کوتاهی جدی کرده‌اند.

(1) : Coal-Mine Accidents: Their Causes and Prevention
By: Clarence Hall and Walter O. Snelling ,1907
👇

چهارم ، می‌نویسد چون ایمن گردانیدن معادن و رعایت استانداردها هزینه‌اش بالاست ، کارفرمایان (دولت یا بخش خصوصی) از تعهدات خود سر بازمی‌زنند. .. چه ننگی! چه بهانه‌ی رسوایی!

همین کافیست که دادگاهی برپا شود و موجوداتی با چنین اندیشه‌هایی را به محاکمه کشند. کدام تفسیر است که ما را به پذیرفتن چنین ننگی وادارد؟! با جان کارگر بازی شود ، او را به کشتن دهند چرا که تجهیزات (مثلاً سنسور گاز متان یا آژیر مرکزی یا دستگاههای تهویه‌ی مناسب) هزینه دارد؟! ای مرگ بر شما و آن اندیشه‌های پست پولپرستانه‌تان.

در راه پول‌اندوزی همه چیز حتا جان هم‌میهن خود را زیر پا می‌اندازید؟!. ای جانورانی که رخت آدمی بتن کرده‌اید ، اگر امروز از چنگ قانون گریختید ، از کجا که فردا هم بگریزید؟!. آن وزیری که هنوز گزارش قضایی بیرون نیامده پیشاپیش می‌کوشد پرونده‌ی باز نشده را ببندد و می‌گوید : حادثه بوده و نمی‌توان جلوگیری کرد ، آیا در یک دادگاه بیطرف هم می‌تواند از سخن خود دفاع کند؟!

سخنان دیگری در این زمینه هست که در نوشتار دیگری به آنها خواهیم پرداخت.


.

📖 حقایق زندگی

🖌 احمد کسروی

🔸 28ـ آیا زر و سیم ثروت نیست؟!.. (یک از یک)


(به قلم م. ن.)

در نامه‌ی پرچم اخیراً مقاله‌ی «ارزش اسکناس با پشتوانه نیست» را خواندم و در ضمن مقاله این هم بود که پول (اعم از اسکناس و زر و سیم ثروت نیست) چون مندرجات پرچم همواره منطقی و روی دلیل است و پاسخ‌های منطقی را هم از نظر دور نمی‌دارد این است در این قسمت که اشتباهی بنظرم رسید خواستم نظریات خود را عرض نمایم که اگر اشتباه از طرف بنده باشد رفع شود.

بنده می‌گویم ارزش اسکناس با پشتوانه است و اگر پشتوانه نباشد اسکناس ارزش ندارد و زر و سیم جزء ثروت است.

در موضوع اولی چنانکه در پرچم هم نوشته شده و مسلم است معاملات در دنیا برحسب احتیاج روی مبادله‌ی جنسی است و پول (زر و سیم یا اسکناس) از بابت یادداشت رد و بدل می‌شود که من امروزه ده من گندم بشخصی می‌دهم که بعد از یک ماه دو من پنبه بمن بدهد یا در زمستان بیست من ذغال بکسی می‌دهم که در تابستان سی من جو بدهد برای اینکه اطمینان کامل حاصل آید و گیرنده در سر وعده از زیر بار تعهد و قرض خود درنرود پول را برای یادداشت می‌گیرم و بهترین یادداشتها که حالا در تمام دنیا قبول و مسلم شده زر و سیم است. (حالا چرا از زر و سیم مستقلاً برای یادداشت منظور شده و این عمومیت و لیاقت را از کجا پیدا کرده مبحث و موقع جداگانه لازم دارد).

اکنون که مبادلات و معامله‌ها زیاد شده و محتاج است که در معاملات بخروارها زر و سیم نقل و انتقال داده شود علمای اقتصادی برای آسانی کار و راحتی مردم قرار گذاشته‌اند که این زر و سیم را در جایی جمع کرده و قبضهایی در مقابل آن بمردم بدهند که در جریان داد و ستد بکار وادارند.

و این محل را بانک و این قبض را اسکناس نامیدند و هر وقت دارنده‌ی قبض رجوع می‌کرد مقابل قبض ، زر و سیم باو می‌پرداختند و می‌پردازند و علت این مراجعه و تبدیلِ همان قبضها بزر و سیم ضرورت و احتیاجی است که دارنده‌ی قبض را وادار باین تبدیل خواهد کرد. مثلاً من محتاج هستم که دوا یا متاع دیگری از چین و هندوستان و آمریکا بیاورم و جنس محصول خودم را صلاح و صرفه نیست که به چین و هند ببرم یا این متاع را در آنجا خریدار نیست اما این را می‌دانم که زر و سیم را در تمام دنیا در مقابل متاع قبول دارند آنوقت آن قبض اسکناس را که در مملکت خودم رواج است در خارج از کشور نمی‌شناسند باید ببرم بصندوقداری (بانک) که زر و سیم مرا گرفته و در عوض قبض عندالمطالبه داده مسترد داشته و زر و سیم را گرفته به هند و چین برده مایحتاج خود را خریداری نمایم.

عیناً مثلی که خود در همان مقاله متذکر شده‌اید که در موقع مبادله‌ی اجناس ، پارچه [=تکه] چوبی برای یادداشت بمردم داده شود که هزار خاندان از مردم جدا شده و شهری بنیاد گزارده‌اند و یادداشت معامله (پول) را میان خودشان تکه چوب قرار داده‌اند و حال این عمل بشهرهای نزدیک هم سرایت کرده و در مقابل همان تکه چوب در شهر و دیه‌های نزدیک هم کفش و چیت و چیزهای دیگر می‌دهند. فرض نماییم در شهر اولی یک مرد زیرکی پیدا شده و می‌گوید مردم این تکه چوبها جیب و کیسه‌ی شما را پاره می‌کند و در حمل و نقل سنگین و اسباب زحمت است بیایید این تکه چوبها را از روی شماره و حساب بمن دهید و من در مقابل از کاغذ و یا پوست که علامت مخصوص روی آن زده‌ام بشما بدهم و شما در معامله به یکدیگر بدهید و هر کس هر وقت پیش من آورد و تکه چوبش را خواست فوری بدهم که برای شما هم راحتتر است.

مردم هم اگر اطمینان کردند و امتحان نمودند که هر کس مراجعه بآن مؤمن زیرک می‌کند تکه چوبش را بدون معطلی می‌دهد باطمینانشان افزوده و با طیب خاطر تکه چوبها را برده در مقابل کاغذ یا پوست را (اسکناس) می‌گیرد و شاید از آن شخص هم ممنون باشند.

حالا یک نفر از این شهر می‌خواهد بشهر دیگری برود که در آنجا تکه چوب رواج است ولی این کاغذ یا پوست را نمی‌شناسند این شخص کاغذها را مجبور است که ببرد پیش آن مرد و در مقابل تکه چوب خودش را گرفته و بشهر دیگر برای خریدن جنس ضروری برود.

و اگر احیاناً آن مرد در دادن پارچه چوبها اندک‌تعلل و تسامح نماید فوراً قبضهای آن مرد در بازار از اعتبار ساقط شده و مردم برای گرفتن تکه‌چوبهای خود و پس دادن قبضهای پوستی و کاغذی هجوم خواهند آورد و شاید بالمآل منجر به ورشکستگی آن مرد بشود و دیگر کسی متاع خود را در مقابل قبض پوستی نخواهد داد و از مشتری تکه چوب معمولی و رواج خودشان را خواهد خواست.

پس پارچه چوب بمنزله‌ی زر و سیم و آن قبض عین اسکناس است. و اسکناس بی‌پشتوانه ارزش ندارد و پیدایش اسکناس هم روی این اصل و اساس بوده است.

حالا اگر قائل شویم که اسکناسها غالباً این پشتوانه را ندارند و در کشورهای خارج هم زر و سیم در مقابل نمی‌دهند اعتبار رواجی آنها از جای دیگر است که دارنده‌ی اسکناس مطمئن است.


👇

قبل از تشکیل اداره‌ی بانک شاهی در یزد عین همین کار شده بود که چهار نفر از تجار معروف و معتبر یزد قبضهایی بمبلغ‌های مختلف چاپ نموده و هر چهار نفر امضاء و مهر و به وجه‌ پولیِ آن ضمانت کرده بودند و روی آن نوشته شده بود که دارنده‌ی این قبض فلان مبلغ (مقدار مبلغی که روی قبض نوشته شده بود) پول قران (پولهای نقره‌ی شاهی) از هر یک از این چهار نفر صاحب امضاء بخواهد دریافت خواهد کرد.

چون هر کس مراجعه می‌کرد فوری پول نقره‌ی معمولی آنزمان را باو می‌دادند کمتر مراجعه می‌شد و مدتی در داد و ستد معمول بود. شنیدم اگر پاره یا فرسوده می‌شد می‌بردند در عوض کاغذ سالم و درست می‌گرفتند تا اینکه بعداً بانک شاهی اعتراض نموده و گفت : انتشار این قبضها مثل اسکناس است و امتیاز اسکناس با بانک است و نشر این باسکناس بانک سکته [1] دارد و با دست مأمورین دولت موقوف و قدغن گردید. البته این قبضها باعتبار دارایی و تموّل آن چهار نفر صاحب امضا که مردم از اعتبارشان خاطرجمع و مطمئن بودند رواج یافته بود و دارایی و اعتبار همان چهار نفر پشتوانه‌ی این قبضها بود و مردم اطمینان داشتند که هر وقت این قبضها را ببرند آن تکه چوبهای مرسومی و معمولی خودشان را پس خواهند گرفت. [2]

حالا از شرح [نرخ] اجناس که فوق‌العاده در ظاهر بالا می‌رود آنچه بنظر بنده می‌رسد عرض نمایم.

این مسئله مسلم است که هر کالا که کمتر شد گران و هرچه که بسیار و فراوان است ارزان می‌باشد. آب با این فراوانی و ارزانی که هست اگر در جایی کمتر پیدا شد بسیار گرانبها و ارجدار خواهد بود. از شخص موثقی شنیدم که در یکی از منزلهای راه مکه یک مشک کوچک آب را به چهار لیره‌ی طلا خریده بود البته از این خیلی بالاتر هم ممکن است (مسئولیت و سزاوار مجازات بودن محتکرین هم از این سبب است که مایحتاج مردم را جمع آوری و حبس کرده باعث کمی و گرانی می‌شود).

اکنون که وضع روزگار و تجارت بجهت جنگ غیرعادی است و بعضی از کالاها که از خارج وارد می‌شد و نمی‌شود و کم و گران شده که بالطبع اینطور می‌بایست بشود برکنار بگزاریم.

می‌بینیم که کالاها گران نشده بلکه اسکناسِ بی‌پشتوانه فراوان شده و می‌شود که ارزان است. مثلاً چون بنا بمبادله‌ی جنس است ، قند سابق منی دو تومان و فلفل هم دو تومان بود حالا قند ده تومان و فلفل هم ده تومان شده که اگر در مبادله یک من قند بدهیم باز یک من فلفل بی‌کم و زیاد می‌توانیم بگیریم و یک عدل شکر سابقاً یکصدوپنجاه تومان و یک عدل نخ سیصد تومان بود که در مقابل دو عدل شکر یک عدل نخ می‌دادند اکنون یک [3] عدل شکر سیصد تومان و یک عدل نخ ششصد تومان شده باز در مقابل دو عدل شکر یک عدل نخ مثل سابق میدهند و همچنین سایر اجناس و اگر در ترقی و تنزل ، بعضی کالاها تناسب را از دست داده‌اند بعلت و سببهای خارجی است که علت آنها را از چیزهای دیگر باید جست.

دلیل دیگر اینست که پول نقره‌ی سابقی که ده قران را یک تومان می‌گفتیم و چند سال پیش در بازار با این اسکناس برابر خرج می‌شد حالا پنج شش برابر علاوه شده که اگر ده قران سابقی را بدهید پنجاه یا شصت ریال اسکناس بشما می‌دهند پس اگر کاغذی که برای روزنامه می‌خرید و پوطی [4] 400 ریال مثلاً می‌دهید اگر پول نقره‌ی سابقی را بدهید بهفت تومان (70 ریال) می‌خرید. زارع دهاتی پیش از جنگ یک من گندم می‌داد دو ذرع چیت یا یک چارک قند می‌خرید حالا هم می‌خرد.

پس معلوم شد که [نرخ] اجناس چندان ترقی نکرده (باز می‌گویم که بعضی کالاها از قبیل دوا و اجناس خارجیِ دیگر را از این کلیات باید استثنا کرده و جداگانه منظور نمود) بلکه اسکناس فراوان شده یا احتمال فراوانی زیاد را می‌دهند و اگر دولت جلو اسکناس بی‌پشتوانه را نگیرد و مهمانان عزیز اصرار در زیادی اسکناس برای مصرف خودشان بنمایند اعتبار اسکناس بکلی از بین رفته و دارنده‌ی هر کالا مجبور خواهد شد و حق خواهد داشت که جنس خود را معامله با تبادل جنس دیگر بکند نه با اسکناس. زیرا که اسکناس نیقولای روسیه و مارک آلمان و قبضهای بی‌پشتوانه‌ی سایر دولتها را در جنگ گذشته دیدند.

و دولت حالا می‌تواند که دیگر نشر جدید اسکناس را تا چندی موقوف نموده و اسکناسهای موجودی را بوسیله‌ی مالیات و استقراضهای داخلی جمع آوری نماید که ورقه‌های قرضه‌ی پنج‌ساله با فرع معینی چاپ کرده و با تشویقهای گوناگون و بل بالاجبار متمولین را وادار بخریداری آن بنماید و در هر سال یک خمس آن را بابت مالیات و گمرک و غیره قبول نماید که باین طریق اسکناس جمع آوری شده و کمتر گردد و اعتبار خود را بدست بیاورد. و اینکه پول آیا ثروت است یا نه ، پول اگر مقصود طلا و نقره است و کاغذی که در مقابل طلا و نقره دارد چرا جزء ثروت نباشد؟

👇

بدیهی است هر کالایی که خریدار دارد و در مقابل آن دارنده‌ی آن کالا به هرچه احتیاج دارد می‌دهند و تبدیل می‌نماید ثروت است و تمام محصولات زمینی هم اینحال را دارد. اگر محصول یک نفر پنبه باشد و کسی پیدا نشود که مازاد از احتیاج او را بخرد و در مقابل گندم یا شکر باو بدهد آنوقت این پنبه هم ثروت نیست.

ثانیاً زر و سیم از فلزات است و در ضمن سایر فلزات جزء ثروت است مگر مس و قلع و آهن و جیوه جزء ثروت نیست؟ زر و سیم هم یکی از آنها است چون فلزات بعلت کمی و فراوانی در مقابل یکدیگر ارزان و گران هستند و زر و سیم هم که از تمامی آنها بسیار کمتر بدست می‌آید گران و مرغوبتر است. اگر از معادن قرچه‌داغ خروارها آهن تهیه کنیم در عین حال که جزء ثروت است بروسیه که نزدیکتر است برده و در مقابل قند و چیت روسی بخواهیم شاید در روسیه نخرند زیرا خودش آهن دارد و احتیاج هم ندارد اما اگر از معدن دیگر طلا استخراج شود آن را با امتنان در روسیه و در تمام جهان قبول کرده و در مقابل به هر کالا که دارنده‌ی طلا احتیاج دارد می‌دهند. پس آن هم در جزء ثروت و برای رفع احتیاج ضروری‌تر می‌باشد ، اگر باندازه‌ی فراوانی مس در روی زمین بود و مردم تشت و دیگ خود را از طلا می‌ساختند و از شر سم و مخارج سفیدگری خلاص می‌شدند می‌گفتیم که طلا هم جزء ثروت است و طرف احتیاج ، حالا که کم شده محل مصرف را نوع دیگر پیدا کرده.

و این موضوع شرح مفصلتر از این لازم دارد که قلم بنده آن توانایی را ندارد.

تبریز م. ن.


پرچم : ما دوست می‌داریم از اینگونه گفتارها بیشتر نوشته شود. درباره‌ی اینکه زر و سیم ثروت است یا نه باز سخن خواهیم راند.

(پرچم روزانه شماره‌ی 243)


پانوشتها :
1ـ اصل : نشر این سکته باسکناس بانک سکته دارد. (سکته‌ی یکم فزونیست)
2ـ بجای تکه‌چوبها درست آن بود که بنویسد قرانها ، زیرا بالاتر در این مثال به سکه‌های نقره یا قران اشاره کرده بود.
3ـ اصل : دو. پیداست در نوشتن لغزش رخ داده.
4ـ یک پوط (پود ، واحد وزن روسی) برابر 4/16 کیلوگرم است. (دائرةالمعارف مصاحب)


🌸

📖 کتاب «بدبختیهای توده و ریشه‌ی آن»

🖌 احمد کسروی

🔸 20ـ یک گفت و شنیدی (یک از یک)


چون در شماره‌ی پریروز پرچم نامه‌ی آقای آگاه را درباره‌ی بیزاری از شاعری و چشم‌پوشی از شعرهای خود بچاپ رسانیدیم یکی از خوانندگان با من چنین می‌گوید : «نامه‌ی آن لاری را خواندم ، راست نوشته ، ولی تند رفته.» گفتم : لاری نیست. در لارستان مأموریت دارد. اما این سخن شما بیمعنی است ، زیرا اگر راست گفته دیگر تند رفتنش کدامست؟!. او می‌گوید من چون زیان شعرهای بیهوده را فهمیدم بخود چنان کاری را نپسندیدم و آنچه داشتم از میان بردم ، شما بکجای این سخن ایراد دارید؟!. این کاریست که هر خردمندی باید بکند و تند رفتن هم نیست. نویسنده‌ی آن نامه از خرد پیروی کرده و جای هیچ ایرادی نیست.

چون گفتگو در مجلسی می‌رفت و حاضران گوش می‌دادند ، سخن را دنبال نموده چنین گفتم : شما امروز بر سر یک دو راهی ایستاده‌اید که اختیار دارید هر کدام را بپذیرید :

یکی آنکه بهمین حال که هستید باشید : این اندیشه‌های پراکنده همچنان در مغزها باشد ، از شعر و شاعری دست برندارید ، کتابهای سراپا زیان زمان مغول را پیاپی چاپ کرده بیرون ریزید ، چهارده مذهب همچنانکه هست باشد ، اخلاق پست بحال خود بماند ، از هر کسی زور دیدید گردن گزارید و همه بخاموشی گرایید ، و اگر او رفت بیکبار زبان بزشتگویی باز کنید ، آدمکشان آسوری و کرد در جای خود بمانند ، تاراجگران بوئراحمدی و لر و بلوچ در کار خود باشند ، پیاپی حزبها سازید ، و دسته‌ها ببندید ، ‌و در راه خودنمایی و هوسبازی از گراییدن به بیگانگان هم خودداری ننمایید. یک جمله بگویم : تغییری در اندیشه و رفتار و کردار خود ندهید.

این یک راه است و می‌توانید آن را پیش گیرید. ولی در این صورت حالتان همین خواهد بود که هست. گرفتار صد بدبختی خواهید بود ، لگدمال بیگانگان خواهید گردید ، اختیار زندگانی را در دست خود نخواهید داشت. یک جمله بگویم : این درماندگی و زبونی پایدار خواهد ماند و بلکه روز بروز سختتر گردیده کم‌کم نوبت نابودی خواهد رسید.

یک راه دیگر آنست که این حقایق را که ما یاد می‌کنیم و یکایک روشن می‌گردانیم بپذیرید و هر کسی در سهم خود بکار بندد و زشتیها را از خود دور گرداند و یک تبدیلی در اندیشه‌ها و خویها و رفتارها پدید آید و زندگانی رنگ نوینی گیرد. یک راه هم اینست.

اختیار با شماست که کدام یکی از اینها را بپذیرید و پیش گیرید. اگر بخواهید با همین حال بازمانید چنانکه گفتم گرفتاریهاتان همین خواهد بود که هست ، و شما باید باینها رضایت دهید و بیهوده بگله و ناله نپردازید. زیرا این گرفتاریها یک حادثه‌ی تصادفی ، یا نتیجه‌ی قضا و قدر نیست. بلکه نتیجه‌ی قطعی همان حال و رفتاریست که دارید ، و می‌خواهید دست برندارید.

یک بیچارگی که من در شما می‌بینم آنست که نمی‌خواهید نیک بشوید ولی می‌خواهید از روزگار نیکی بینید. می‌خواهید در این آلودگیها بمانید و هیچ کم نکنید ، ولی نتیجه‌ی آنها را که زبونی و زیردستیست درنیابید. در اینجاست که باید گفت معنی زندگی را نمی‌دانید. در اینجاست که باید گفت : یک دسته کودکان چهل‌ساله و پنجاه‌ساله‌اید.

این کار کودکانست که دست بآتش دراز می‌کنند و چون سوزانید بگریه می‌افتند. در جلو کندوی عسل ببازی پردازند و چون زنبورها بیرون ریختند و سر و روی ایشان را خستند بناله و فریاد برخیزند.

شما بخودتان بسیار مغرورید. من چون می‌آزمایم می‌بینم این غرور و نادانی شما از اندازه گذشته. زیرا امروز در حال آنکه از هر باره خوار و زبون می‌باشید و در توی بدبختی و درماندگی فرورفته‌اید باز حال خود را درک نمی‌کنید. شما هر یکی خود را دانشمند می‌شمارید هر سخنی بمیان آید می‌گویید : «مگر ما این را نمی‌دانستیم» ولی من چون می‌آزمایم می‌بینم ، شما چیزهای بسیار روشنی را نمی‌دانید.

شما از داستان «علت و معلول» ناآگاهید و این نمی‌دانید که در این جهان هر چیزی از یک علتی برمی‌خیزد و تا آن علت از میان نرود بحال خود خواهید ماند. این نمی‌دانید که هر گرفتاری یا بیماری که برای کسی یا توده‌ای رخ می‌دهد از یک علتی برخاسته که باید آن را جست و شناخت و بچاره پرداخت. این چراغ برق بالا سر ما ، اگر اکنون خاموش گردد شاید کسانی آن را تصادفی شمارند و بسخنان گله‌آمیزی پردازند. ولی یک اهل فن آن را جز نتیجه‌ی یک علتی نخواهد شمرد و اینست جستجوی آن علت را کرده و بدست آورده و چاره خواهد کرد.

این یک قاعده‌ی بزرگ همگانیست و بهمه چیز جاریست. ولی شما آن را نمی‌دانید و اعتنا ندارید. بجای آنکه آلودگیها را از خود دور گردانید و بگرفتاریها از راهش چاره کنید تنها بگله و ناله بس می‌کنید و یا بیخردانه امیدوارید که ایران یک طلسمی دارد و کسی آن را از دست شما نتواند گرفت.

👇

شما از نادانی و بیچارگی ، هم زبونی و هم بدبختی را می‌کشید و هم بیهوده ناله و فریاد می‌کنید که این خود زیان دیگری می‌باشد. شما به هر چیزی از آلودگیهای خود نام فریبنده‌ی دیگری می‌گزارید : شعرهای بیهوده سرودن ، و افسانه‌های بیخردانه بافتن را «ادبیات» می‌نامید ، کهنه‌بافندگیهای یونان و روم را «فلسفه» می‌خوانید ، به بدآموزیهای خانه‌برانداز صوفیگری «عرفان» نام می‌دهید ، آشفتن مغزهای جوانان را «آموزش و پرورش» یاد می‌کنید ، گمراهیهای پراکنده و کشاکشهای بیهوده‌ی قرنهای گذشته را «مذهب» می‌شمارید ... بدینسان به هر یکی از آلودگیهای خود عنوان دیگری می‌دهید و ما هر یکی را که دنبال می‌کنیم بهایهوی و ایستادگی می‌پردازید و با این حال نیکی از جهان می‌خواهید. دوباره می‌گویم : این خود نشان درماندگی شماست.

دوباره می‌گویم : شما یا چنانکه هستید باشید و تن باین خواری و زبونی دهید و یا اگر رهایی می‌خواهید این حقایق را از ما بپذیرید و هر کسی تکانی بخود دهید و هر کسی این آلودگی‌ها را از خود دور گردانید.

(پرچم روزانه شماره‌ی 102)


🌸

(از این نوشتار)
.

🌑 پیشامد دلگداز انفجار در معدن زغال سنگ ــ 2 🌑

🖌 کوشاد تلگرام

دیشب از حادثه‌ی معدن طبس و استانداردهای ایمنی گفتیم. امشب آن گفتگو را دنبال می‌کنیم.
یک نکته‌ی درخور پروا اینست که با حالی که کشور پیدا کرده ما بیم آن داریم که این حادثه آخرین آنها از اینگونه نباشد. گفتگوی ما در اینجا نیز برای آنست که از حادثه‌ی دیگری از اینگونه جلوگیری شود.
نیاز به «آسیب‌شناسی» هر حادثه‌ای را بسیار شنیده‌ایم. ببینیم در این باره سرنخهایی می‌توان بدست آورد. از بخش یکم این نوشتار این چیزها بدست آمد :

1ـ کارفرما (همچنین پیمانکار) با کارگر چنان رفتار می‌کند تو گویی جان او هیچ ارزشی ندارد. احترامی ندارد. باید سختترین و پربیمترین کارها را بکند و صدایش هم درنیاید. اعتراض نکند. به دستاویز اخراج از کار (بریدن نان خانواده‌اش) همه گونه ستم برو روا ‌می‌دارند.

در گزارشهای همین حادثه‌ی طبس ، گفته شده که چون نمی‌خواسته‌اند آمبولانس بیشتری درخواست کنند ، کالبدهای بیجان کارگران را بیش از اندازه در آمبولانس انباشته‌اند و چون در بسته نمی‌شده به کالبدهاشان لگد می‌زده‌اند تا جا باز شود و در بسته شود.
نیز گفته شده که کارگران بیست روز پیش از حادثه بوی گاز در محوطه‌ی معدن شنیده‎‌اند. ولی کارفرما پروا نکرده. روز پیش از حادثه نیز کارگری شنیده شدن بوی گاز را به کارفرما گفته بوده ولی به او گفته‌اند : «هر کسی نمی‌خواهد کار کند بیاید تصفیه حساب کند».

2ـ در بیشتر معادن امنیت و بهداشت کارگران از روی استانداردهای جهانی رعایت نمی‌شود. باید علت این را جست و یافت. ما کنون یک علت را که خود رسانه‌ها نیز به آن اعتراف کرده‌اند در اینجا می‌آوریم و در آن باره گفتگویی خواهیم کرد. گفته‌اند چون استخراج زغال سنگ پرسود نیست ، کارفرما از سر و ته آموزش و استانداردهای امنیتی و بهداشتی می‌زند.
این را چنان گفته‌اند تو گویی سخن از قانونهای فیزیک و شیمی و طبیعی می‌رانند. (مثلاً اگر اسید با باز ترکیب شود نمک پدید می‌آید). گذشته از اینکه ما می‌توانیم بپرسیم اگر استخراج زغال سنگ پرسود نیست ، پافشاری دولت در باز نگاه داشتن معادن ناایمن و پافشاری کارفرما بر ادامه‌ی کارش چیست؟!

ببینید یکی از رسانه‌‌ها چه تفسیری در این زمینه کرده. میان سخنانش ارتباط درستی نمی‌توان یافت. پس از هر جمله‌اش می‌توان پرسید : «چرا» ، «به چه دلیل» ؟! گویا نویسنده چنین می‌انگارد که همه‌ی مردم تنها معبودشان پول است و نیک و بد در دیده‌شان یکسان ، اینست به هیچ چیز دیگری جز پول نمی‌اندیشند. آیا چنین فرضی درست است؟! آیا این یک قانون طبیعی ، اجتماعی یا اقتصادی است؟! می‌نویسد :

«هنگامی که سطح اقتصادی تنزل می‌کند ، درآمد بنگاه و کارگر کاهش می‌یابد. بنگاهی که نتواند محصول خود را صادر یا تکنولوژی را وارد کند ، محصول را ارزان‌تر می‌فروشد ، دستمزد را کم می‌دهد ، آموزش را حذف می‌کند ، تجهیزات ایمنی را محدود می‌نماید و نیروی کار ارزان را جانشین فن‌آوری پیشرفته می‌کند و به مرور ، استانداردهای ایمنی تنزل پیدا می‌کند».

آیا فرض نویسنده جز اینست که بنگاه در هر حالی تنها در اندیشه‌ی سود خود است و به دیگر چیزها از جمله جان و بهداشت کارگر هرگز نمی‌اندیشد؟! آیا این اندیشه‌ی او درباره‌ی همه‌ی کارفرمایان درست است؟! آیا راه دیگری نیست؟! مثلاً در جایی که ببیند با رعایت همه‌ی استانداردها سودش بسیار کاهش یافته یا به زیان رسیده ، آیا نمی‌تواند بنگاه را تعطیل کند؟! بر فرض چنین باشد ، آیا دولت هیچکاره است؟!
درپی آن می‌نویسد :

«نهادهای نظارتی فاسد و کم‌انگیزه می‌شوند و دولت برای جلوگیری از تعطیلی معدن ، استانداردهای آن را تنزل می‌دهد. در اغلب موارد در کوتاه‌مدت مشکلی پیش نمی‌آید ، چون جلوگیری از حوادث برای موارد استثنایی است که کمتر پیش‌ می‌آید.
همه‌ی اینها را در ذیل ناترازی و کاهش سطح اقتصادی و استهلاک زیرساخت‌ها می‌توان دید».

به باور نویسنده فساد در نظارت ، ریشه‌اش در ضعف اقتصاد است. اینکه می‌گوید : «دولت برای جلوگیری از تعطیلی معدن ، استانداردهای آن را تنزل می‌دهد» ، آیا هر دولتی چنین می‌کند؟!
از آنسو این سخن با آن ادعا که وامی‌نماید کار معدن پرسود نیست تناقض دارد. اگر سودی در کار معدنداری نیست کارفرما چرا بکارش ادامه می‌دهد؟!
پس از همه ، ببینیم چه نتیجه‌ای از سخنان خویش برمی‌دارد :

«در درجه‌ی اول باید درون حکومت وفاق ایجاد شود. برای تحقق وفاق ، مجموعه‌ی نیروها ضروری است حول وجود و حل سه دسته از مسائل توافق کنند ؛ حل ناترازی‌های اقتصادی و زیست‌محیطی ، حل شکاف‌های اجتماعی و فرهنگی و حل بحران‌ها و تنش‌های موجود در روابط خارجی ؛ راه دیگری باقی نمی‌ماند».

به باور نویسنده تا چاره‌هایی که نشان می‌دهد ـ که خود براه آوردن یک توده و یک کشورست ـ بکار بسته نشود ، گرفتاری معادن نیز بدانسان بازخواهد ماند. این سخن چندان بی‌پا نیست. زیرا در یک کشور باید ناراستیهای بسیاری راست گردد تا کارها براه درست خود بیفتد. کجیها یا بدیها در یک کشور به هم مربوطند. همچنانکه راستیها و نیکیها بهم همبسته‌اند. برای بسامان آوردن برخی کجیها باید چند رشته از بدیها یکجا از میان برخیزد. ولی این هم نیست که تا آن زمان هیچ کاری برای بهبود حال کشور نمی‌توان کرد.

(این گفتگو ادامه دارد)

فرهاد پیرزاد ، رتبه‌ی 180 کنکور سال 1391 ، یکی از کارگران جانباخته‌ی معدن طبس

در کشوری که بیکاری بیداد می‌کند ، کارگر معدن شدن یک دانشجو (یا کارشناس) حقوق چه شگفت است؟!
.

سخنان یکی از بستگان قربانی معدن طبس

📖 حقایق زندگی

🖌 احمد کسروی

🔸 29ـ ارزش سیم و زر چیست؟. (یک از دو)


در شماره‌ی 243 پرچم گفتاری بعنوان «آیا سیم و زر ثروت نیست؟!..» بخامه‌ی آقای م. ن. که از بازرگانان آزموده و بنام آذربایجانست بچاپ رسانیدیم. ما چون در گفتارهای پیشتر خود نوشته بودیم «زر و سیم ثروت نیست» آقای م. ن. بآن ایراد گرفته و آن گفتار را فرستاده‌اند و ما اینک خواست خود را روشنتر می‌گردانیم :

نخست باید دانست که زر و سیم از فلزهاست و می‌توان آنها را همچون دیگر فلزها بکار برد و افزارهایی برای زندگانی ساخت. مثلاً از زر یا از سیم می‌توان پیاله یا کاسه یا لگن یا هر چیزی دیگری ساخت. می‌توان گردنبند و انگشتر و بازوبند برای زنها درست گردانید. این سود آنها و ارزشی که از این راه پیدا می‌کنند درخور گفتگو و نپذیرفتن نیست. گفتگو در بهاییست که امروز بآنها می‌گزارند و بسیار بی‌اندازه است.

باید دانست ارزش هر چیزی از روی نیازیست که مردم در زندگانی بآن می‌دارند. مثلاً ما در زندگی بجو و گندم و دیگر خوراکها نیازمندیم و بآنها ارج می‌گزاریم و ارزش می‌دهیم. همچنین دیگر چیزها که نیاز می‌داریم. اینست درباره‌ی زر و سیم می‌پرسیم : چه نیازی بآنها هست که به برنز و مس و آهن نیست؟!.. چرا بهای آنها صدها برابر اینهاست؟!.. آری همه‌ی فلزها یکسان نیست و شاید زر و سیم از حیث درخشانی یا از راه دیگر برتری به برنز و مس و آهن دارد. ولی این برتری تا چه‌ اندازه است؟!.

بهای امروزی زر و سیم از روی بنیادی نیست. این بها جز نتیجه‌ی همچشمی ‌توانگران نبوده. چنین انگارید در یک زمان باستانی چند تن پولداری باهم نشسته بوده‌اند و یکی از آنان انگشتر زرینی بانگشت داشته و بدیگران نشان داده. دیگران گفته‌اند ما هم داریم و انگشترهای برنزین یا مسین خود را نشان داده‌اند. ولی آن کس بخود بالیده و چنین گفته : «این کجا و آنها کجا؟! این از زر است ، زر بسیار کمیابست و دست هر کس بآن نمی‌رسد». همین بخود بالیدن او و گفتن اینکه زر بسیار کمیابست آن دیگران را واداشته که بنام همچشمی از هر راهی که باشد و به هر بهایی که بدست آید انگشتر زرینی بخرد و در انگشت کند و او نیز در نشست‌ها بخود بالد. بهای کنونی زر و سیم از همان جاست. امروز هم زر و سیم بیش از همه در راه خودنماییها بکار می‌رود و بدرد پولداران می‌خورد. مثلاً فلان کس قنددان و جا‌استکانیش از سیم است دیگر آشنایان و همچشمان او نیز می‌کوشند که قنددان و جااستکانی سیمین داشته باشند و از اینجا سیم ارزش بیش از اندازه پیدا می‌کند. ولی اگر کسانی از همچشمی درگذرند و بگویند : «چه فرقی میانه‌ی سیم و ورشو یا برنز است؟» و قنددان و جا استکانی ورشوین و برنزین بکار برند پیداست که سیم از آن ارزش بی‌اندازه خواهد افتاد. [1]

می‌دانم کسانی خواهند گفت : هر چیزی که کم باشد ناگزیر گرانتر می‌شود. زر و سیم نیز چون کمست باید گرانتر باشد. زر و سیم را بپای برنز و ورشو و مس و آهن نتوان برد. می‌گویم : نخست باید دانست که گرانی چیز دیگری و ارزش چیز دیگر است. چنانکه گفتیم ما ارزش هر چیزی را از نیازی که بآن می‌باشد اندازه می‌گیریم نه از گرانی یا ارزانی. مثلاً آب در ایران بسیار فراوانست و با پول فروخته نمی‌شود. ولی چون در زندگانی نیاز سختی بآن هست ما بآن ارزش بسیار می‌گزاریم. دوم در گرانی نیز یک چیزی هنگامی از کمیابی گرانبها می‌گردد که جانشینش نباشد ، و اگر جانشینی داشت جهتی برای گرانی نیست. مثلاً تا بیست سال پیش در ایران ماهوت فراوان بود و از آن رختها می‌پوشیدند ولی رفته‌رفته کم گردید و امروز بسیار کمیابست. با اینحال اگر از جایی بدست آید و بخواهند بفروشند کسی آن را بنام کمیابی بدو برابر قیمت عادی نخواهد خرید. زیرا فاستونی یا پارچه‌های دیگر جانشین آن می‌باشد و نیازی نیست.

درباره‌ی زر و سیم نیز چنینست و آنها جانشین دارند. دوباره می‌گویم : از زر و سیم چه کاری برمی‌آید که از برنز و نیکل و ورشو و مس و آهن برنیاید؟!..

آنکه امروز به زر و سیم ارزش بی‌اندازه می‌گزارند و آن را ثروتی می‌دانند و بارها دیده می‌شود در روزنامه‌ها گفتگو از «ذخیره‌ی طلای ایران» می‌کنند و پشتوانه‌ی اسکناس را زر و سیم اندوخته در بانک می‌دانند و بگفته‌ی آقای م. ن. امروز یک تومان از پول نقره‌ی پیشین را با شش یا هفت برابر بالاتر از اسکناس گرفته یک تومان را با شصت یا هفتاد ریال مبادله می‌کنند ، اینها ناشی از پندار است. چون از نخست نام زر و سیم را با بزرگی شنیده‌اند و همیشه زر یا سیم داده هرچه خواسته‌اند گرفته‌اند ، اینست از حقیقت درمانده چنین پنداشته‌اند که راستی زر و سیم ثروتست. چنین دانسته‌اند که با زر و سیم هر کاری توان کرد و هر چیزی توان خرید ، و تا آن اندازه از حقایق بدور افتاده‌اند که غم از دست دادن کشور را نمی‌خورند و غم زر و سیم و جواهرات خود را می‌خورند.




👇

پانوشت :

1ـ امروز این رفتار در زندگی جا باز کرده است. زیرا نسبت بگذشته مردمان بجای سیم و زر ، از استیل و فلزات آبکاری شده‌ی گوناگون بهره می‌برند ، زنان نیز خود را با زیورهایی می‌آرایند که از فلزات کم‌بها ولی با روشهای نوینی خوشنما گردیده و از گوهرهای مصنوعی ساخته شده. بسا که اگر به همان شیوه‌ی گذشته پابندی به سیم و زر و یاقوت و الماس و زمرد می‌داشتند ، بهای اینها بسیار بیشتر از امروز بود.


🌸

📖 کتاب «بدبختیهای توده و ریشه‌ی آن»

🖌 احمد کسروی

🔸 21ـ پراکنده‌اندیشی چه اثری تواند داشت؟.. (یک از دو)


در چند شماره‌ی پیش نمونه‌ای از پراکندگی اندیشه‌ها را نشان دادیم. کنون می‌خواهیم دنباله‌ی سخن را گرفته پیش رویم. می‌خواهیم رابطه‌ای را که میانه‌ی آن اندیشه‌های پراکنده با بدبختیها و درماندگیهای ایرانیان است روشن گردانیم : این بدبختیها و درماندگیها چه ربطی باندیشه‌های پراکنده دارد؟!.. مگر اندیشه هم می‌تواند یک توده‌ی بزرگی را بدینسان درمانده گرداند؟!.. برای دانستن اینها باید چند چیز را بدیده گرفت :

1) «سرچشمه‌ی کارهای آدمی مغز اوست». شما را به هر کاری مغزتان وامی‌دارد. مرکز اراده مغز است.

2) «مغز تابع اندیشه‌هاییست که در آن جا گیرد». مثلاً فلان پیره‌زن بزیارت سقاخانه می‌رود و نذر بآنجا می‌برد ولی شما بآن ریشخند می‌کنید و اگر بدستتان افتاد آن سقاخانه را ویران خواهید کرد ـ این تفاوت از آنجاست که در مغز او اندیشه‌های دیگر است و در مغز شما اندیشه‌های دیگر. اگر بآن پیره‌زن هم حقایق را یاد داده بگوییم : این سقاخانه‌ها هیچ‌کاره‌ی جهانست. اینها نه تنها به بیماران شفا نتوانند داد ، بلکه سالانه صدها کسان را مبتلای بیماری می‌گردانند ـ وقتی که اینها را باو یاد دهیم ، خواهید دید دیگر او نیز بزیارت سقاخانه نمی‌رود ، و بلکه باید گفت نمی‌تواند رفت [1] . دیگر اراده‌ای که او را بتکان آورده و بسوی سقاخانه روانه گرداند نیست.

3) «اندیشه‌های ضد هم مغز را از کار اندازد». چون دانستیم مغز تابع اندیشه‌هایی است که در آن جا گیرد باید بآسانی بپذیریم که ‌اندیشه‌های ضد هم مغز را از کار می‌اندازد. زیرا این اندیشه‌ها هر یکی آن را بکار دیگری وادارد و آن درمیانه درماند. درست بدان می‌ماند که به یک ترنی دو لوکومتیو ببندند که یکی از جلو باین سو کشد و دیگری از پشت بآن سو ، پیداست که ترن درمیان آن دو بیکاره خواهد ماند.

شما اگر در سر یک سه‌راهی بایستید و یک کسی بآنجا رسیده بپرسد : «راه فلان اداره کدامست» و شما خود یک راهی را نشان دهید و رفیقتان راه دیگری را ، خواهید دید که آن شخص درمانده و نتواند بهیچ یکی از دو راه روانه گردد. از این آزمایش صدها نمونه توان پیدا کرد.

اگر شما این سه مقدمه را نیک اندیشید و باهم بسنجید رابطه‌ای را که درمیان اندیشه‌های ضد هم و پریشان با درماندگیهای ایران است بآسانی خواهید دریافت. این اندیشه‌ها مغزها را از کار انداخته و اراده‌ها را سست گردانیده ، اینست یک توده‌ی بزرگی را درمانده و بیچاره گردانیده. این چیزیست که خودتان بآسانی توانید دریافت. با اینحال ما باز هم دلیلهایی یاد می‌کنیم.

امروز در سراسر جهان هیاهویی برخاسته و توده‌ها ، سختترین نبردها را باهم می‌کنند و در همه‌ی کشورها مردمان بآینده‌ی خود توجه دارند و از هیچ کوششی بازنمی‌ایستند. در همه جای جهان صدا افتاده که باید بکوشیم و کشور خود را نگه داریم و آزادی را از دست ندهیم. اینها جمله‌هاییست که در کشورها تکرار می‌شود ، در ایران نیز این سخنان هر روز گفته می‌شود و با اینحال شما اگر دقت کنید تأثیری از آنها درمیان نیست و ایرانیان با صد بی‌پروائی روز می‌گذرانند. اگر این گفته‌ها در ایرانیان تأثیر داشت بایستی درگام نخست بهمدستی و یگانگی کوشند ، (زیرا گام نخست همه‌ی کوششها آنست) ، و شما می‌بینید که آنچه در ایران نیست ، یگانگی و همدستیست ، بلکه می‌بینید که بجای همدستی بدسته‌بندی‌های بسیار کودکانه می‌کوشند و هر چند تنی در یکجا نشسته یک حزبی پدید می‌آورند. دیگر چه دلیلی بالاتر از این که آن سخنان را در این مردم تأثیری نیست و هیچگاه تکانی در دلهاشان پدید نمی‌آورد.

آیا این از چیست؟.. چرا این مردم باین حال افتاده‌اند؟... چرا اندیشه‌ی خود و فرزندان خود را نمی‌کنند؟..

ما پاسخ این پرسشها را می‌دانیم. بیچاره ایرانیان به یک درد بسیار خطرناکی مبتلا گردیده‌اند. مثلاً در برابر همان سخنانی که درباره‌ی کشور و نگهداری آن گفته می‌شود در مغزها چند رشته تعلیمات ، که همگی بضد آنهاست خوابیده و من برخی از آنها را فهرست‌وار در اینجا می‌شمارم.

1) جبریگری و اعتقاد بقضا و قدر که از بدترین مخدرهاست. این عقیده در کتابها هست ، در شعرها هست ، در زبانها هست ، در سراسر مغزها خوابیده است :

بخت و دولت بکاردانی نیست جز بتقدیر آسمانی نیست
رضا بداده بده وز جبین گره بگشای که بر من و تو در اختیار نگشادند


👇

2) عقیده بدفع بلا بوسیله‌ی نذر و طلسم و حرز و دعا. هر زمان که یک خطری رو می‌آورد ، بسیاری از مردم بجای آنکه همدست باشند و بچاره‌ی آن کوشند هر یکی به یک وسیله‌ی نامشروع دیگری می‌پردازند. این نذر می‌کند اگر خودش و خاندانش سالم جَست یک گوسفندی بکشد. آن بسر دعانویس رفته یک دعای دفع بلا می‌گیرد. آن دیگری امید بدعا و توسل می‌بندد. چون این امیدها در دلها خوابیده اینست پروای خطر ندارند و درپی کوشش نمی‌باشند.

3) خراباتیگری و باورهای رندانه که دلها را پر گردانیده :

مِی خور که ندانی ز کجا آمده‌ای خوش باش که ندانی بکجا خواهی رفت
چون کار نه بر مراد ما خواهد رفت اندیشه و جهد ما کجا خواهد رفت
روزی که گذشتست ازو یاد مکن فردا که نیامدست فریاد مکن
بر نامده و گذشته بنیاد مکن حالی خوش باش و عمر بر باد مکن

این گفته‌های زهرآلود که با تار و دنبک خوانده می‌شود ، تا ته دلها تأثیر کرده و بدترین زیان را می‌رسانیده.

4) عقیده‌های باطل کیشی : «انسان باید در فکر آخرت باشد این جهان فانیست و به هر نحوی که باشد می‌گذرد». «الدنیا سجن ‌المؤمن و جنة ‌الکافر» [2] ، «این دولت جابر است نباید باو مالیات پرداخت و سرباز داد» ، «اگر کسی در این جنگها [3] کشته شود مرتد است و بجهنم خواهد رفت».

5) تعلیمات صوفیگری : «انسان باید در فکر تهذیب نفس باشد و به کارهای دنیایی نپردازد» ، «جهاد اکبر مجادله با نفس است. باید کوشید و نفس را کشت. از آدمکشی چه نتیجه تواند بود؟!..».

6) بدآموزیهای مادّیگری : «آدم باید زیرک باشد و پول دربیاورد و زندگانی را با خوشی بسر دهد. من بروم کشته شوم که دیگران استراحت خواهند کرد؟!.. از استراحت آنها بمن چه نتیجه خواهد بود». این نیز سخنیست که از اروپا رسیده و در این سی سال آخر در سراسر ایران انتشار یافته و دلها را پر گردانیده.

7) فریبکاریهای سوسیالیستی : «میهن‌پرستی یعنی چه؟! تمام دنیا یک میهنست و همه‌ی انسانها هم‌میهن می‌باشند». این هم از سخنانیست که در سالهای آخر بزبانها افتاده و دستاویزی بدست یک دسته داده است.

ببینید : در برابر یک سخنی هفت رشته سخنان متناقص که همه بضد آن می‌باشد رواج دارد و گوشها و دلها را پر گردانیده است. آیا اینها تأثیری نباید داشته باشد؟!.. آیا نبایستی مغزها را از کار اندازد و اراده‌ها را بکشد؟!. شما چگونه می‌خواهید که آن سخنانی که درباره‌ی کشور و نگهداری آن می‌گوییم تأثیر کند ولی اینها که با زبانهای مؤثرتر گفته شده و از سالها درمیان توده رواج داشته تأثیر نکند؟!..


🔹 پانوشتها :
1ـ «نمی‌تواند رفت» سبک شده‌ی «نمی‌تواند رفتن» است.
2ـ معنی : این جهان زندان دیندار و بهشت بیدین است.
3ـ توجه کنید یکی از آن جنگهای مورد نظر ، جنگ سپاهیان ایران در برابر بیگانگان در شهریور20 بوده! چرا که علما فتوا به آن نداده‌اند یا سودی از آن بدیده نداشته‌اند.


🌸

(از این نوشتار)


🛎 فهرست کتابخانه

🌹

🌑 پیشامد دلگداز انفجار در معدن زغال سنگ ــ 3 🌑

(حقوق کارهای سختی مانند معدنکاری چگونه تعیین می‌شود؟)

🖌 کوشاد تلگرام

در دو نوشتار دیشب و پریشب از حادثه‌ی معدن طبس ، استانداردهای ایمنی و بهداشت و نیاز به آموزش کارکنان برای کاهش یا جلوگیری از چنین پیشامدهایی ، از اینکه آیا می‌توان چنین پیشامدهایی را آسیب‌شناسی کرد و تفسیر برخی رسانه‌ها درباره‌ی حادثه سخن راندیم. اکنون گفتگو را دنبال می‌کنیم.

3ـ در گزارشها آمده که این کارگران بدبخت ماهانه‌شان 12 میلیون تومان یا کمتر بوده. امروز هر کسی می‌داند که یک خانواده‌ی متوسط را با 12 میلیون تومان در ماه حتا در شهرهای کوچک نمی‌توان راه برد. در نتیجه نخستین پرسشی که به اندیشه راه می‌یابد اینست که کارگرانی که به چنان کار پربیمی برمی‌خیزند ، چگونه است که به حقوقی به این ناچیزی خشنودی می‌دهند؟!

پاسخ این دشوار نیست. زیرا در این سیستم اقتصادی که بر ما (و بسیاری کشورهای دیگر) فرمانروا است ، حقوق یا ماهانه‌ی کارکنان همچون بسیاری کالاها و خدمات دیگر از روی تعادل عرضه و تقاضا تعیین می‌گردد. به این معنی که چون هزاران تن خواهان کارند و کاری نمی‌یابند اینست از زور بیکاری و بی‌نانی ناچار به هر کاری تن درمی‌دهند. بیکاری چندانست که اگر ده‌میلیون تومان یا کمتر هم بدهند باز کسانی پیدا می‌شوند که به چنین کار پرخطری تن دهند تا پاسخی به گله‌های معصومانه‌ی زن و فرزند و چشمان اشک‌آلودشان بیابند.

چیزی که هست ، ممکنست به آن اندازه که کارفرما می‌خواهد پیدا نشوند. چه این کارفرمایان همیشه می‌خواهند بیشتر از آنچه نیاز دارند خواستاران کار باشند تا بتوانند هر زمان نیاز بود کارگران ناخشنود را بیرون کنند. یا به ایشان بفهمانند که اگر شما بروی برای جای خالیت چندین تن داوطلب خواهد بود.

همین فرمول خود از بیدادگرانه‌ترین فرمولهاست. اگر در شرایط عادی برای خوراک و پوشاک و مسکن و اینگونه دربایستها (مایحتاج) ، فرمانروایی قاعده‌ی عرضه و تقاضا را دادگرانه بدانیم باز هم شرایطی همچون جنگ ، آشوب ، خشکسالی ممکنست پیش آید که دولت وظیفه دارد مداخله کند و مثلاً با سیستم کوپن نگزارد زندگی به بیچیزان دشوارتر گردد. به سخن دیگر دولت نمی‌تواند و نباید به بهانه‌ی قاعده‌ی عرضه و تقاضا شانه از زیر بار مسئولیت خالی کند و مثلاً بگوید مردم در هر شرایطی باید دربایستهای خود همچون برنج و لبنیات و نان را به هر بهایی که هست بخرند و این به من مربوط نیست.

همین را درباره‌ی ماهانه‌ی برخی پیشه‌ها می‌باید گفت. بهتر می‌دانیم سخن را از کتاب کار و پیشه و پول (بزبان عادی) بیاوریم.

«کسانی که مزد می‌گیرند به اندازه‌ی ارزش کارشان مزد تعیین شود. مثلاً امروز در میان ما خیاط مزد خوب می‌گیرد و زندگانیش به خوبی تأمین می‌شود. برخی از پزشکان که شناخته شده‌اند مزد بیش از اندازه می‌گیرند که گذشته از آنکه با خوشیها زندگی می‌کنند پول‌اندوزی هم می‌کنند. از آن طرف هیزم‌شکن و چاه‌کن و خشت‌زن و مانند اینها مزدشان بسیار کمست. یک هیزم‌شکن که شش ساعت تبر می‌زند و کوفته می‌شود ، در این موقعِ گرانی [روزانه] بیش از صد ریال[امروز بخوانید پنج‌میلیون ریال] مزد نمی‌گیرد که تنها ناهار و شام او و خانواده‌اش را می‌تواند تأمین کند ، برای رخت و دیگر چیزها سختی باید بکشد.

ما عادت کرده‌ایم که به کارهای هیزم‌شکنی و چاه‌کنی و خشت‌زنی و مانند اینها اهمیت کم بگزاریم و مزدهای کم بدهیم. خود آن کارگران نیز همین حال را می‌دارند. ولی از نقطه نظر حقایق ، به کارهای آنها در زندگانی نیاز هست و باید اهمیتی که سزاوار است بگذاریم و مزدهایی که شایسته است تعیین کنیم.

مثلاً امروز در تهران که یک خانواده‌ی متوسط روزانه چهارصد ریال خرج‌ دارد و با کمتر از آن نمی‌تواند زندگی کند و از طرف دیگر یک هیزم‌شکن در یک روز بیش از پانصد کیلو هیزم نمی‌تواند بشکند ، از اینرو ما باید حداقل به هر صد کیلویی هشتاد ریال مزد بدهیم (در حالی که امروز بیش از بیست ریال داده نمی‌شود). دیگر کارها نیز همین طور است».

در همین زمینه در بخش سوم کتاب ورجاوندبنیاد ، که به زندگانی اجتماعی می‌پردازد چنین آمده :

15ـ حکومت باید مانع بیکاری و درماندگی مردم بشود.

«حکومت باید نظارت به کارها و حرفه‌ها و تنظیم آنها را از وظایف بزرگ خود بداند و بآن اهمیت بدهد. باید راهِ کارهای نامشروع و بیهوده را ببندد. باید از گدایی و مفتخوری و زیاده‌خواهی و گرانفروشی جلوگیری کند. برای مزدها منصفانه اندازه تعیین کند. ... هرچه لازمست بکند تا مانع بیکاری و درماندگی مردم شود.
اگر زندگی از راهش باشد کسی بیکار نخواهد بود و کسی بینوا نخواهد ماند».

اینها را که در نظر بگیریم خواهیم دانست که فرمول تعیین ماهانه که اکنون بر کشور ما فرمانرواست ستمگرانه است.

در نوشتاری دیگر باز به این نکته‌ها خواهیم پرداخت.