‌✴️تاریخ پانصد ساله‌ی خوزستان
بخش نخست

1-2-6✴️ والیان عربستان
شورش افشاریان و سید مبارك بار دوم
پس از این سامانها در كار خوزستان ، حاتم‌خان و فرهادخان به قزوین بازگردیدند. ولى در سال ١٠٠۵ بار دیگر افشاریان به شورش برخاسته در رامهرمز گرد آمدند و در پرده با سید مبارك همدست بودند. بلكه باید گفت سید مبارك آنان را به این شورش برانگیخته بود.
مهدى‌قلى‌خان این شنیده بیدرنگ آهنگ شورشیان كرد و در بیرون رامهرمز به ایشان رسیده جنگ نمود و آنان را پراكنده كرد. ولى چون بازمى‌گشت میان راه ناگهان به سید مبارك و اعراب برخورد كه بیارى افشاریان از هویزه بیرون آمده بودند. اندك جنگى روى داده مهدى‌قلى‌خان چون سپاه خود را اندك مى‌دید به دزى در آن نزدیكى پناهنده گشت.

👇

‌📗 صوفیگری

🔷 گفتار یکم : صوفیگری چگونه پیدا شده؟..

(بخش دوم)

سپس در سده‌های نخست اسلام که دانشهای یونانیان و همچنان فلسفه‌ی یونانی بمیان مسلمانان آمد ، این نیز همراه آنها رو بشرق آورد و در اینجا درمیان مسلمانان رواجش بسیار بیشتر شده تکان بزرگی در سراسر کشورهای اسلامی پدید آورد. چون هنگامی می‌بود که خردها رو به پستی می‌داشت ، کسان بسیاری گفته‌های فیلسوف رومی را پذیرفته آن را دنبال کردند. این به بسیاری خوش می‌افتاد که می‌شنیدند آدمی با خدا یكیست. خوش می‌افتاد که خود را خدا شناسند و زبان بلاف «أنا الله»[=من خدایم] بگشایند. اینبود شوری درمیان سبکمغزان پدید می‌آورد.

در زمان کمی دسته‌ها پدید آمد و خانقاه‌ها برپا گردید. پلوتینوس چنانکه از سخنش پیداست ، تنها از آدمیان گفتگو می‌داشت و تنها روان آدمی را می‌گفت که از خدا جدا شده. ولی در اینجا میدان بزرگتری برای «وحدت وجود» (یا یکی بودن هستی) باز کرده دامنه‌ی آن را به چهارپایان و دَدان و بلکه بهمه چیز رسانیدند : «لیس فی الدار غیره دیار».

👇

‌📗 در راه سیاست

🔷 نشست یکم

💎 (بخش یکم)


درباره‌ی اين كتاب

چنانكه بسياري از خوانندگان مي‌دانند ، از چند سال باز آقاي كسروي روزهاي پنجشنبه نشست در خانه‌ی خود برپا مي‌گرداند كه گروهي از ياران و ديگران مي‌آيند و آقاي كسروي بگفتار پرداخته سخناني مي‌راند و ديگران پرسشهايي مي‌كنند و گاهي چند نشست پياپي در يك زمينه سخن رانده مي‌شود كه سپس خود آقاي كسروي آنها را يادداشت مي‌كند و برويه‌ی كتاب بچاپ مي‌رسد (چنانكه تاكنون چند كتاب بهمين گونه چاپ شده است).

از جمله از فروردين‌ماه ١٣٢٤ گفتاري در زمينه‌ی سياست آغاز شده بود كه چون آسيب هشتم اردي‌بهشت بآقاي كسروي رسيد ناانجام ماند تا سپس چون كمي بهبود يافت باز رشته را دنبال كرد و بپايان رسانيد كه اينك در اين كتاب چاپ شده است.
زمينه‌ی سياست بسيار پهناور است و اين كتاب بايستي بزرگتر از اين باشد. ولي ناتندرستي آقاي كسروي و اينكه ناچار بوده‌اند كم گويند و كم نويسند ، بيش از اين فرصت نداده و ما اميدمنديم در چاپ دوم جبران اين كمي كرده شود.

👇

‌✴️تاریخ پانصد ساله‌ی خوزستان
بخش نخست

1-2-7✴️ والیان عربستان
برانداختن سید مبارك كیش مشعشعیان را
چنانكه گفتیم مبارك مرد بیباك و ناپاكى بود و از او كارهاى ناستوده¬ی فراوان سر مى‌زد. گذشته از راهزنیهاى او ، و داستان چقاشیران این سیاهكارى هم ازو سر زد كه به چشم برادر خود خلف میل كشیده كورش ساخت.

👇

✴️واژه‌هایی که میخواهیم

آمیغ : این واژه در فرهنگها به معنی «حقیقت» نوشته شده. ما نیز در همان معنی می‌آوریم. ما باین معنی واژه‌ی «راستی» را می‌آوردیم. ولی چون آن را در معنیِ خود در جای دیگری میخواهیم (مثلاً میگوییم : من از راستی سخن او خوشم آمد) ، از اینرو «آمیغ» را برگزیدیم.

سپهر : این واژه در زبان شاعران و در کتابها یک معنی روشنی نمیداشت. ما آن را به معنی «طبیعت» (اینجهان و دستگاهش) می‌آوریم.

شُوَند (با پیش شین) این واژه را آقای آگاه یادآوری کرده‌اند که بمعنی «سبب» است. ما نیز پذیرفته در همان معنی بکار می‌بریم. (انگیزه در جاییست که انگیزشی درمیان باشد. مثلاً «انگیزه‌ی ناخشنودی من بدرفتاری‌ایست که از شما می‌بینم» و «شوند» در جایی که چنان نباشد. (مثلاً میگوییم : «شُوند مرگ فلان کس نادانی پزشک بود). نوشته‌ی آقای آگاه در این باره در یکی از شماره‌های پرچم نیمه‌ماهه خواهد آمد.

زَند : این واژه در زبان باستان بمعنی «شرح» بوده و ما نیز در همان معنی بکار می‌بریم و جداشده‌ها نیز از آن می‌آوریم : زندید ، زندنده ، زندش ،‌ بزند.

هوده : این واژه به معنی «نتیجه» است. ولی در زبان بکار نمی‌رفت. ما آن را روان گردانیده‌ایم که در همان معنی بکار می‌بریم و جداشده‌ها نیز از آن خواهیم آورد : هودید ،‌ می‌هودد ، ‌نمی‌هودد.

پرستش : این واژه در زبان بیک معنی ناروشن پنداری بکار می‌رود. میگویند : «من تو را می‌پرستم». اگر بپرسید که خواستت چیست؟!.. چگونه می‌پرستید؟!.. خواهند درماند. ولی معنی راست آن «خدمت کردن» است که پرستار بمعنی خادم می‌آید . ما نیز در همین معنی راست بکار می‌بریم.

آک : بمعنی «عیب» است و ما نیز در همان معنی بکار می بریم. از این نیز جداشده‌ها توان آورد : آکید ، آکانید ،‌ می‌آکد.

(پرچم نیمه‌ماهه ـ شماره‌ی دوم)

صوفیگری
گفتار یکم
صوفیگری چگونه پیدا شده؟..
(بخش سوم)

تا آغاز قرن هفتم که زمان چیرگی مغولست ، صوفیگری چه در ایران و چه در هند و خوارزم و بخارا و ترکستان و آسیای کوچک و عراق و سوریا و مصر و دیگر ...

در راه سیاست
نشست یکم
(بخش دوم)

٢ـ سياست چيست؟..
٣ـ سياست در ايران نبوده :

‌✴️تاریخ پانصد ساله‌ی خوزستان
بخش نخست

1-2-8✴️ والیان عربستان
سید راشد
پس از سید ناصر پسر عموى او سید راشد بن سالم بن مطلب بفرمان شاه عباس فرمانروایى یافت. سید على داستانهایى ازو و از نافرمانى عشایر بَرو آورده كه چون استوارى و نااستوارى آنها دانسته نیست در اینجا نمى‌نگاریم. به ‌هر حال زمان والیگرى او نیز اندك بود و در سال  ١٠٢٩  كشته گردید. چگونگى را چنانكه در عالم‌آرا و كتاب سید على نوشته این است كه آل¬غزى (بنى¬لام) كه بسته¬ی مشعشعیان بودند پس از مرگ سید مبارك گروهى از آنان بخاك بصره رفته و در آنجا نشیمن گزیده بودند. سید راشد با سپاه اندكى بر سر آنان رفت كه ایشان را بار دیگر به خوزستان برگردانَد و آنان ایستادگى نموده به جنگ برخاستند و سید راشد در جنگ كشته گردید.

👇

✴️ خرده‌هایی که به کیش شیعیگری توان گرفت ✴️

سیزدهمین خرده (بخش یکم) :
در داستان امام ناپیدا سخن فراوانی هست و ایرادهای بسیاری توان گرفت :

1ـ چگونه تواند بود که یکی را فرزندی زاییده شود و کسی آگاه نگردد؟!. چگونه تواند بود که پنج سال گذرد و شناخته نشود؟!. مگر حسن‌العسکری در سامرا درمیان مردم نمیزیسته؟!. مگر کسی به خانه‌ی او آمد و شد نمیکرده؟!. آیا با گفته‌ی عثمان بن سعید[1] چنین چیزی را باور توان کرد؟!.

آنگاه نهفتگی چه رازی میداشته؟!. اگر نهفته نبودی چه گزندی دیدی؟!.

میگویند : از دشمنان خود میترسید. میگویم : پس چرا پدرانشان نترسیده بودند؟!.

آنگاه گروهی که «تقیه» توانند کرد و باورهای خود را از دیگران پوشیده توانند داشت چه جای ترسی برای ایشان بازمانَد؟!.

2ـ امام اگر پیشواست باید درمیان مردم باشد و آنان را راه بَرد. امام ناپیدا چه معنی تواند داشت؟!.

پاسخ داده میگویند : «امام ناپیدا همچون خورشید پشت ابر است».

میگویم : مَثَل بسیار غلطیست. خورشید در پشت ابر زمان کمی مانَد و بیرون آید. آنگاه خورشید در پشت ابر روشناییش و گرمایش پیداست. از آن امامتان چیزی جز نام پیدا نمیباشد.

3ـ هزار سال زندگی باور کردنی نیست. میگویند : «از قدرت خدا چه بعید است؟!.»

میگویم همین پاسخ نمونه‌ای از ناآگاهی شما از معنی دین است. شما اگر معنی دین را دانستیدی این دانستیدی که خدا برای کارهای خود آیینی گزارده است و هیچگاه آن آیین را دیگر نگرداند. دانستیدی که این را همان خدا گزارده است که کسی بیش از صد و بیست سال و صد و چهل سال زنده نمانَد و نتواند مانْد.

میگویند در قرآن گفته : «نوح نهصد و پنجاه سال درمیان مردم خود ماند» پس به آن چه پاسخ میدهید؟!.

میگویم : آن خود جای ایراد است. این گونه چیزها در قرآن از «متشابهاتِ» آن میباشد و باید بحال خود بماند و گفتگویی از آنها نرود.

[1] : «باب» یکم امام ناپیدا

(کتاب «بخوانند و داوری کنند» سات 43 از 105)

نمایشی از دست‌افشانی صوفیان

‌📗 صوفیگری (گفتار دوم)

⭐️ بدیهایی که از صوفیگری توان شمرد

👈🏻 (بخش یکم)

چنانکه گفتیم صوفیگری گذشته از آنکه پندارهای بیپاست ، چون به هر گوشه‌ی زندگانی برمی‌خورد ، زیانهای بسیاری از آن پدید می‌آید. آنگاه هزار سال بیشتر است که این گمراهی درمیان توده‌ها جا برای خود باز کرده و در چند کشور رواج داشته و دسته‌بندیهایی درمیان بوده و با داستانهای تاریخی آمیختگی پیدا شده. اینست ما اگر بخواهیم از بدیهای آن ، چنانکه باید و شاید ، سخن رانیم و بداستانهای تاریخی پردازیم ، ناچار خواهیم بود کتاب بس بزرگی پدید آوریم. چون ما را آن فرصت نیست وآنگاه برای خواست ما که بیداری مردم است نیاز به چنین گفتگوهای دراز نمی‌باشد ، از اینرو در این دفتر بکوتاهی سخن کوشیده تنها چند رشته ایرادهای روشنی را یاد خواهیم کرد.

نخست : چنانکه گفتیم بنیاد صوفیگری به «یکی بودن هستی» (وحدت وجود) است. می‌گویند : خدا همان هستی ساده (وجود مطلق) است که همه‌ی چیزها دارای آن می‌باشند». چنانکه گفتیم معنی این سخن آنست که خدایی نیست و ما خود خداییم. ولی گفته‌های بسیاری از ایشان با این ناسازگار می‌باشد. گفته‌های بسیاری از ایشان چنین وامی‌نماید که خدایی هست و ما (یا روانهای ما) ازو جدا شده. این خود یک ایرادیست که گفته‌هاشان گوناگون است.
👇

‌📗 در راه سیاست
🗒 نشست یکم
📝 (بخش سوم)

٤ـ نادرشاه :

من در اين باره جستجوهايي از تاريخ نيز كرده‌ام و در اين زمينه آگاهيهايي از گذشته نيز بشما توانم داد :
ما اگر سيصد سال بازپس گرديده از آنجا گرفته پيش آييم ، درمیان همه‌ی پادشاهان و سررشته‌داران كه از زمان نابودي صفويان تا هنگام پيدايش مشروطه در اين كشور بوده‌اند جز دو تن را نخواهيم يافت كه كارهاشان از روي فهم و بينش بوده و سياستي داشته‌اند. آن دو تن يكي نادرشاه و ديگري ميرزا تقيخان اميركبير بوده.
👇

‌✴️تاریخ پانصد ساله‌ی خوزستان
بخش نخست

1-2-9✴️ والیان عربستان
دیریان در بصره
در این زمان كه نوبت پادشاهى در ایران ازآنِ شاه عباس یكم و نوبت والیگرى در هویزه ازآنِ سید مبارك و جانشینان او بود در بصره و بخش جنوبى عراق خاندانى بنام دیریان فرمانرواى داشتند كه به استقلال فرمان مى‌راندند و چون داستان ایشان با این تاریخ ارتباط دارد در اینجا به اختصار مى‌سراییم.

👇

کشکول درویشان و صوفیان

‌مراسمهای عجیب و غریب صوفی‌های سنی

✴️ خرده‌هایی که به کیش شیعیگری توان گرفت ✴️

سیزدهمین خرده (بخش دوم) :
در داستان امام ناپیدا سخن فراوانی هست و ایرادهای بسیاری توان گرفت :

4ـ خدا را چه نیازی بوده است که کسی را از هزار سال پیش نگاهدارد و در بیابانها بگرداند تا روزی او را بیرون آورد و با دستش جهان را نیک گرداند؟!.

مگر خدا نتوانستی او را در زمانی که بیرون خواهد آمد به جهان آورد و بکار انگیزد؟!.

اینکه مردم چیزی را اندوخته برای آینده نگاه دارند در سایه‌ی نیاز و ناتوانی است (مثلاً بادمجان چون در زمستان نباشد و مردم نتوانند داشت از تابستان اندوخته کرده نگاهش دارند). آیا درباره‌ی خدا چه نیاز و ناتوانی توان پنداشت؟!.

5 ـ مهدیگری جز افسانه‌ای نیست. اینکه کسی برخیزد و با یک رشته کارهای بیرون از آیین (خارق‌العاده) جهان را به نیکی آورَد جز سَمَردی[وهم] نمی‌باشد.

دوباره میگویم : خدا این جهان را از روی آیینی میگردانَد و آن آیین هیچگاه دیگر نشود.

آری خدا راهنمایانی برانگیزد و با دست آنان به مردمان راه نماید. ولی هیچگاه با یك رشته کارهای بیرون از آیین نیاز نباشد.

خدا هر زمان که خواست یکی را از میان مردمان برگزیند و پرده از جلو‌ بینش او برداشته به آمیغها [= حقایق] بینایش گرداند ،

و آن برگزیده یا برانگیخته به کوشش پرداخته با گمراهیها نبرد آغازد ، و با گفتن آمیغها خِردها را به تکان آورد ، و در سایه‌ی کوشش و پافشاری ، خردمندان و پاکدلان را پشتیبان خود گرداند ، و با بیخردان و ناپاکان درافتاده از میان بردارد.

اینست آیین خدا. اینست آنچه تاکنون بوده و پس از این هم خواهد بود. مهدیگری بدانسان که گفته می‌شود هیچگاه نتواند بود.

میگویند : چنین باوری در کیشهای دیگر نیز هست : جهودان مسیح را می‌بیوسند [2] ، عیسویان به فرود آمدن عیسی از آسمان امیدمندند ، زردشتیان چشم به راه شاه‌بهرامند.

میگویم : چه خوش دلیلی پیدا کرده‌اید؟!. آیا شناخته بودن یک افسانه درمیان این گروه و آن گروه نشان راستی آن باشد؟!.

میگویند : پیغمبر از مهدی آگاهی داده.

میگویم : پیغمبر که آشکاره میگفت : «من ناپیدا ندانم» چگونه از آینده آگاهی داده است؟!.

چرا داستان به این شگفتی و بزرگی در قرآن نیامده است؟!.

[2] : بیوسیدن (همچون نیوشیدن) = انتظار کشیدن ، منتظر بودن

(کتاب «بخوانند و داوری کنند» سات 43 از 105)

‌📗 در راه سیاست ـ نشست یکم

(بخش چهارم)

💎 ٥ـ ميرزا تقيخان اميركبير :
در زمان ناصرالدين‌شاه ، ميرزا تقيخان اميركبير صدر اعظم شد و چون شاه ، جوان كمسالي ...

💎 ٦ـ پيشروان مشروطه :
اكنون بياييم بزمان مشروطه. در مشروطه (يا حكومت دمكراسي) شاه يا وزير در حساب نيست. رشته در دست خود توده است. سياست هم بايد از توده باشد. ببينيم در اين دوره در ايران چه بوده؟..
آنچه من مي‌دانم درمیان پيشگامان مشروطه‌خواهي كسان بافهم بسيار مي‌بودند ...

💎 ٧ـ يك كردار بدخواهانه‌ی زشت :
اين سخن گرچه از زمينه‌ی گفتگو بيرون است بهتر مي‌دانم بگويم : در ايران كساني هستند كه دوست مي‌دارند جنبش مشروطه را بي‌ارج نشان دهند. چنين وامي‌نمايند كه آن را سياست انگليس پديد آورده و مشروطه‌خواهان يكسره افزار سياست آن دولت بودند و شگفتست كه از اين كردار لذت مي‌برند و بآساني نمي‌خواهند از آن دست بردارند. ...

👇

‌‌ 📗 صوفیگری
گفتار دوم

💎 بدیهایی که از صوفیگری توان شمرد
(بخش دوم)

شما اگر مثنوی ملای رومی را بخوانید خواهید دید گاهی بیکبار صوفی می‌شود و خود را بآن جهان پنداری «یکی بودن هستی» می‌کشاند :
بشنو از نی چون حکایت می‌کند وز جداییها شکایت می‌کند
از نیستان تا مرا ببریده‌اند از نفیرم مرد و زن نالیده‌اند
گاهی نیز آنها را فراموش می‌کند و سخن از خدا بدانسان که باور کرده‌ی مسلمانان می‌بوده می‌راند و داستانها می‌سراید. تنها او نیست ، دیگران نیز همین سرگردانی را داشته‌اند.
به هر حال «یکی بودن هستی» را به هر معنایی که می‌گیرند ایرادهایی بآن هست :

✴️ روز جهانی کارگر ✴️

((چنانکه میدانید روز اول ماه مه (یازدهم اردی‌بهشت) روز جهانی کارگر است. در این روز کسانی که به توده‌ی رنجبران پروا دارند به یکدیگر پیام تبریک میفرستند.
ما جز از خجسته باد گویی ، از این فرصت سود جسته برخی از سخنانمان را از راه چاره به وضع زندگانی این گروه از مردم اینجا بازمی‌نماییم )) :

✴️«همه میدانیم که گروه بزرگی از مردم این کشور کار میکنند و رنج میکشند و زندگانی توده را براه می‌اندازند و در همانحال خودشان و خانواده‌هاشان بآتش نداری می‌سوزند و زندگانی را با صد سختی بسر میبرند.
چرخ زندگانی ما را کیها می‌گردانند؟.. کارگران کارخانه‌ها ، شاگردان دکانها ، هیزم‌شکنها ، باربرها ، خشت‌مالها ، ناوه‌کشها ، ... اینهایند که رنج میکشند و برای ما کار میکنند».
(کتاب «امروز چاره چیست؟» سات 43)

✴️«باید باینها دل سوزانید. راهش هم اینست که ما ببینیم امروز زندگانی متوسط یک خانواده (یک خانواده‌ی پنج نفری) ، چه مبلغ خرج دارد و همان را میزان حقوق مزد کارگران و رنجکشان گردانیم.
همین رفتار را با پاسبانها باید کرد ، با سُپورها باید کرد ، با نظامیان باید کرد ، با کارمندان پایین‌رتبه‌ی ادارات باید کرد.
این چه نامردیست که کارگران رنج کشند و وسایل زندگی برای ما تهیه کنند و خودشان بی‌بهره باشند؟!.. این چه نامردیست که ما شب با فرزندان خود آسوده بخوابیم و این نیندیشیم که پاسبانهایی که در خیابانها ، در سرما و گرما ، میگردند و در راه پاسداری بما بیداری میکشند آنها نیز فرزندانی دارند ، این نیندیشیم که باید بآنها چندان حقوق داد که باری وسایل ضروری زندگانی خانواده‌هاشان آماده گردد؟!..».
(کتاب «امروز چاره چیست؟» سات 44)

((اجحافاتی گوناگونی در بهره‌مندی مردم از درآمدهای کشور درمیان است که از دیرباز دلسوزان کشور به آن ایراد داشته‌ خواهان یافتن راه چاره‌ای برای آن بوده‌اند)) :

✴️«فلان خانواده روزانه یک مَن روغن میخرد و مصرف میکند و بفلان خانواده یک سیر هم نمیرسد و با نانِ تهی شکمهای خود را پر میگردانند. همچنین در دیگر کالاها. از نظر کار و کوشش نیز چنانست : فلان مرد هیچ کاری نمیکند و شبان و روزان به تن‌پروری می‌پردازد و فلان کارگر روزانه دوازده ساعت رنج میکشد و عرق میریزد. اجحافات باین آشکاری را نمی‌شود که از دیده دور داشت. ...
ببینیم این اجحافات از کجا ناشی می‌شود و سرچشمه‌ی آن را بدست آوریم و از همان راه جلو گیریم. آنچه ما دانسته‌ایم این اجحافات از سه جا ناشی می‌شود : یکی مفتخواری ، دیگری عادلانه نبودن مزدها و حقوقها ، دیگری محدود نبودن سرمایه ، و من درباره‌ی هر کدام چند جمله‌ای مینویسم :

1) مفتخواری در این کشور رواج بسیار دارد و راههای مختلفی پیدا کرده. مثلاً فلان کس در خانه می‌نشیند و از دولت مستمری میگیرد ، یا خانقاهی باز کرده مریدانش پول می‌آورند ، یا از املاکش میرسد و میخورد ، یا پول بمرابحه میدهد و عایدی دارد. امثال اینها بسیار است ـ یک رشته کارها نیز هست که چون بیهوده است ، در حکم مفتخواریست. مثلاً فلان شخص رمان مینویسد و میفروشد ، فلان مرد فال میگیرد و پیشگویی میکند ، بازرگانان در بازار کالاها را دست بدست میگردانند. اینها نیز بسیار است.
این مفتخواران اگر جلوشان گرفته شود ناچار خواهند بود بکار پردازند و باندازه‌ی کوشش خود پول بدست آورند و به همان اندازه از کالاها و از خوشیهای زندگانی سهم یابند و این برخوردهای بیحساب امروزی از میان خواهد رفت.

2) عادلانه نبودن مزدها و حقوقها موضوع مهم دیگریست. یک رشته‌ی بزرگی از اجحافات از این راه تولید می‌شود. از یکسو بکارهای لازم مزد کمتر از اندازه‌ی عدالت داده می‌شود و از یکسو بکارهایی که چندان لازم نیست ، مزد یا حقوق بیش از اندازه منظور میگردد. فلان هیزم‌شکن چند ساعت عرق میریزد و صد ریال بیشتر بدستش نمی‌آید و فلان پشت میزنشین عالی‌رتبه که دانسته نیست بکارش چه نیازی هست ، روزانه پانصد ریال حقوق میبرد. اگر اینها تعدیل شود بدیهیست که رشته‌ی بزرگی از اجحافات از میان خواهد برخاست».
(امروز چاره چیست؟ سات 59 و 60)

((معاش کارگران و رنجکشان را تاکنون به عهده‌ی «عرضه و تقاضا» گزارده‌اند که کار بیدادگرانه‌ای بوده است. در جایی که کارگر فراوانست و کار کم ، تا می‌شده دستمزدی که با آن میتوان زندگی حداقلی را گذرانید پایین آورده حتا یک سوم آن را به کارگر (همچنین به کارمند) داده‌اند)).