‌📘 در پاسخ حقیقتگو

🖌 احمد کسروی

✴️ 35ـ چگونه پراکنده‌اندیشی در ایران فزونی گرفت
جنبش مشروطه در ايران از بزرگترين پیشامدهاي تاريخي اين كشور مي‌باشد ، و اين جنبش با آنكه ناانجام ماند نتيجه‌هاي بسياري را ـ از بد و نيك ـ بيرون داد و در حال كنوني ايران بيش از همه چيز ، آن جنبش كارگر است. پيش از مشروطه انبوه مردم ايران ديندار مي‌بودند و در انديشه و در همه‌چيز پيروي از كيش خود مي‌نمودندي و كمتر كسي ...

📘 بهائیگری (بخش هشتم)

به هر حال از گفته‌های شیخ اَحسایی دو سخن با زمینه‌ي کتاب ما بهمبستگی می‌دارد که می‌باید در اینجا بآنها پردازیم :

نخست : شیخ اَحسایی هزارسال زنده ماندن امام ناپیدا را با فلسفه سازگار نمی‌دیده و اینست درباره‌ي آن چنین گفته : «و اما مولای صاحب الزمان فخاف من اعدائه و فر و دخل فی العالم الهورقلیائی» معنی آنکه «آقای من صاحب‌الزمان چون از دشمنان خود ترسید گریخت و بجهان هورِقَلیایی رفت».

جهان هورِقَلیایی کجاست؟!.. «هورقَلیا» یک نام یونانی یا سُرْیانیست و دانسته نیست از کجا بدست شیخ افتاده. در این باره او را سخنان بسیاری هست که در اینجا فرصت گفتگو از آنها نیست.

جهان هورِقَلیایی همان جهان برزخست که در پندار مسلمانان جایگاه مردگان می‌باشد. پس معنی گفته‌ي شیخ آنست که امام ناپیدا از اینجهان رفته و بمردگان پیوسته. چیزی که هست چون آشکاره نتوانسته بگوید ، آن را در این لفافه پیچیده.

از آنسوی شیخ نمی‌خواسته امام ناپیدا (یا بگفته‌ي خودش : صاحب‌الزمان) را نابوده انگارد. نمی‌خواسته یک پایه از پایه‌های شیعیگری را براندازد. بلکه چنانکه خواهیم دید ، شیخ را به امام زمان دلبستگی بسیار می‌بوده و خود را یکی از «در»های او می‌شمارده است.

پس آن گفته‌اش چه معنی می‌داشته؟!.. باید دانست در این باره شیخ پیروی از سید محمد مُشَعشَع کرده و چنین پیداست که کتاب او را بنام «کلام المهدی» در دست می‌داشته است.

اگر کسانی داستان سید محمد را در «تاریخ پانصد ساله‌ي خوزستان» خوانده‌اند می‌دانند که این سید از یکسو شیعی دوازده‌امامی می‌بود و نامهای دوازده امام را بدانسان که در کتابهاست می‌شمرد و با این حال دعوی مهدیگری می‌کرد. در حالی که در نزد شیعیان مهدی جز امام دوازدهم که محمد بن حسن العسکری باشد ، نیست و نتواند بود. پس سید محمد چه می‌کرد و چه پاسخی به ایرادهای شیعیان می‌داد؟...

باید دانست که سید محمد نیز در این باره پیروی از باطنیان کرده یک سخن ایشان را گرفته کار خود را راه می‌انداخت. چگونگی آنکه باطنیان که یک دسته بیدینان ویرانکاری می‌بودند و خواستشان جز بیدین گردانیدن مردم و بهم زدن زندگانی آنان نمی‌بود ، برخی از سران ایشان بدعوی خدایی برخاسته و در آن باره چنین می‌گفتند : «هر چیزی در این جهان یک گوهری (ذات) دارد که همیشه برپاست و هیچگاه دیگر نگردد ، و یک رویه1 (صورت) یا پرده که هر زمان دیگر گردد». می‌گفتند : «مثلاً جبرئیل یک گوهر دارد که همیشه یکیست ، ولی رویه‌اش هر زمان دیگر می‌گردیده که گاهی در کالبد دِحیه‌ي کَلبی بنزد پیغمبر می‌آمده و گاهی برویه‌ي گدایی به امیرالمومنین نمایان می‌شده ...». می‌گفتند : «خدا نیز چنینست که یک گوهر پایداری می‌دارد ولی هر زمان برویه‌ي دیگری تواند درآمد ...».

سید محمد این گفته‌ي باطنیان را گرفته و با داستان امام زمان و مهدیگری خود سازش داده و چنین گفته : «امام زمان همچون دیگر امامان در آن جهانست ولی گوهر امام زمانی در کالبد من نمایان گردیده». این کوتاه‌شده‌ي سخنان بسیاریست که سید محمد گفته.

شیخ اَحسایی نیز همین را گرفته و برنگ دیگری انداخته و سرمایه‌ي کار خود گردانیده. اینست در حال آنکه می‌گوید : «صاحب‌الزمان گریخت و بجهان هورِقَلیا رفت» که معنایش مرده بودن است ، در همان حال دست از او نکشیده از یکسو خود را «نایب خاص» یا «در» او می‌شمارید و از یکسو نوید می‌داد که صاحب‌الزمان در کالبد دیگری پیدا خواهد شد و کارهایی که بایستی کند خواهد کرد.

شما نیک ببینید که چگونه گمراهیها از یکدیگر سود جسته‌اند. نیک ببینید که چگونه یک پندار بيپا برنگهای گوناگون درآمده.

پابرگیها :
1ـ رویه همچون مویه ـ و

ما را با موسیقی دشمنی نیست
(گفتاری از پرچم روزانه)

‌✴️ پیدایش آمریکا
گفتار دوم
✴️ چگونه كلمبوس برای سفر آماده گردید؟.
(تکه‌ی سوم)
كوتاه‌سخن در سال 1491 بود كه دوباره كلمبوس بدربار ایزابل و فردیناند رفت و چون دوستان كلمبوس و هواداران او كه بیشترشان از دانشمندان می‌بودند از چگونگی آگاه شدند فرصت بدست آورده هواداریها نمودند.
جنگ اسپانیا با عرب نیز با فیروزی اسپانیاییها پایان می‌پذیرفت. از هر باره زمینه‌ی سازگار آماده شده بود. ولی فردیناند شوهر ایزابل دانسته نیست از پول‌دوستی و تنگدیدگی و یا از باور نداشتن بسخنان كلمبوس همچنان ایستادگی نشان می‌داد.

چگونه پاکدین شدم
(گواهی پاکدلانه)

‌📘 در پاسخ حقیقتگو

🖌 احمد کسروی

✴️ 36ـ زیانکاریهایی که روگردانان از دین دارند [بخش یکم]
نخست : اينان خودسرند و زيان آن را نمي‌دانند و خودسري و جدا جدا انديشيدن را فزوني خود مي‌شمارند. اينان آن نمي‌دانند يك مردمي كه در يكجا مي‌زيند بايد يكدل و يكزبان باشند تا نيك همدست گردند و نيروهاي خود را يكي گردانيده توده‌اي پديد آورند ، و اگر خودسر باشند و هر كسي چيزهاي ديگري انديشد و بدلخواه شيوه‌ي زندگاني ديگري پيش گيرد زندگي نابسامان گردد و هرگز يكدلي و يكزباني روي ندهد. ...

📘 بهائیگری (بخش هشتم)

به هر حال از گفته‌های شیخ اَحسایی دو سخن با زمینه‌ي کتاب ما بهمبستگی می‌دارد که می‌باید در اینجا بآنها پردازیم :

نخست : شیخ اَحسایی هزارسال زنده ماندن امام ناپیدا را با فلسفه سازگار نمی‌دیده و اینست درباره‌ي آن چنین گفته : «و اما مولای صاحب الزمان فخاف من اعدائه و فر و دخل فی العالم الهورقلیائی» معنی آنکه «آقای من صاحب‌الزمان چون از دشمنان خود ترسید گریخت و بجهان هورِقَلیایی رفت».

جهان هورِقَلیایی کجاست؟!.. «هورقَلیا» یک نام یونانی یا سُرْیانیست و دانسته نیست از کجا بدست شیخ افتاده. در این باره او را سخنان بسیاری هست که در اینجا فرصت گفتگو از آنها نیست.

جهان هورِقَلیایی همان جهان برزخست که در پندار مسلمانان جایگاه مردگان می‌باشد. پس معنی گفته‌ي شیخ آنست که امام ناپیدا از اینجهان رفته و بمردگان پیوسته. چیزی که هست چون آشکاره نتوانسته بگوید ، آن را در این لفافه پیچیده.

از آنسوی شیخ نمی‌خواسته امام ناپیدا (یا بگفته‌ي خودش : صاحب‌الزمان) را نابوده انگارد. نمی‌خواسته یک پایه از پایه‌های شیعیگری را براندازد. بلکه چنانکه خواهیم دید ، شیخ را به امام زمان دلبستگی بسیار می‌بوده و خود را یکی از «در»های او می‌شمارده است.

پس آن گفته‌اش چه معنی می‌داشته؟!.. باید دانست در این باره شیخ پیروی از سید محمد مُشَعشَع کرده و چنین پیداست که کتاب او را بنام «کلام المهدی» در دست می‌داشته است.

اگر کسانی داستان سید محمد را در «تاریخ پانصد ساله‌ي خوزستان» خوانده‌اند می‌دانند که این سید از یکسو شیعی دوازده‌امامی می‌بود و نامهای دوازده امام را بدانسان که در کتابهاست می‌شمرد و با این حال دعوی مهدیگری می‌کرد. در حالی که در نزد شیعیان مهدی جز امام دوازدهم که محمد بن حسن العسکری باشد ، نیست و نتواند بود. پس سید محمد چه می‌کرد و چه پاسخی به ایرادهای شیعیان می‌داد؟...

باید دانست که سید محمد نیز در این باره پیروی از باطنیان کرده یک سخن ایشان را گرفته کار خود را راه می‌انداخت. چگونگی آنکه باطنیان که یک دسته بیدینان ویرانکاری می‌بودند و خواستشان جز بیدین گردانیدن مردم و بهم زدن زندگانی آنان نمی‌بود ، برخی از سران ایشان بدعوی خدایی برخاسته و در آن باره چنین می‌گفتند : «هر چیزی در این جهان یک گوهری (ذات) دارد که همیشه برپاست و هیچگاه دیگر نگردد ، و یک رویه1 (صورت) یا پرده که هر زمان دیگر گردد». می‌گفتند : «مثلاً جبرئیل یک گوهر دارد که همیشه یکیست ، ولی رویه‌اش هر زمان دیگر می‌گردیده که گاهی در کالبد دِحیه‌ي کَلبی بنزد پیغمبر می‌آمده و گاهی برویه‌ي گدایی به امیرالمومنین نمایان می‌شده ...». می‌گفتند : «خدا نیز چنینست که یک گوهر پایداری می‌دارد ولی هر زمان برویه‌ي دیگری تواند درآمد ...».

سید محمد این گفته‌ي باطنیان را گرفته و با داستان امام زمان و مهدیگری خود سازش داده و چنین گفته : «امام زمان همچون دیگر امامان در آن جهانست ولی گوهر امام زمانی در کالبد من نمایان گردیده». این کوتاه‌شده‌ي سخنان بسیاریست که سید محمد گفته.

شیخ اَحسایی نیز همین را گرفته و برنگ دیگری انداخته و سرمایه‌ي کار خود گردانیده. اینست در حال آنکه می‌گوید : «صاحب‌الزمان گریخت و بجهان هورِقَلیا رفت» که معنایش مرده بودن است ، در همان حال دست از او نکشیده از یکسو خود را «نایب خاص» یا «در» او می‌شمارید و از یکسو نوید می‌داد که صاحب‌الزمان در کالبد دیگری پیدا خواهد شد و کارهایی که بایستی کند خواهد کرد.

شما نیک ببینید که چگونه گمراهیها از یکدیگر سود جسته‌اند. نیک ببینید که چگونه یک پندار بيپا برنگهای گوناگون درآمده.

پابرگیها :
1ـ رویه همچون مویه ـ و

سرچشمه‌ی درماندگیهای ایران
(گفتاری از پرچم روزانه)

‌پس از آنکه دیروز گواهی پاکدلانه‌ی دکتر محمد رفیع شفایی را در کانال گزاردیم (https://t.me/pakdini/6056 ) ، یکی از یارانمان کوتاهشده‌ی زندگانی این یار کهن ما را از پایگاه اینترنتی «پیام دانش» به نشانی زیر یافته و برای ما همراه با پیکره‌ای از آن شادروان فرستاده است.
http://www.payamedanesh.com/1395/04/19/%D9%85%D8%AE%D8%AA%D8%B5%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D9%85%D8%B1%D8%AD%D9%88%D9%85-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF%D8%B1%D9%81%DB%8C%D8%B9-%D8%B4%D9%81/
از یار گرامیمان سپاسمندیم و این کار او را ارج می‌گزاریم که شرح کوتاهی از زندگانی این مرد کوشا و دلسوز را جستجو کرده و فراهم آورده.
کوتاهشده ای از زندگانی دکتر شفائی
مرحوم دکتر محمد رفیع شفائی یکی از برجسته ترین چشم پزشکان و جراحان بودند که در بخش اوز از توابع شهرستان لارستان، چشم به جهان گشودند. خدمات ارزنده ایشان در زمینه چشم پزشکی بر تمامی مردمان آن خطه از خاک ایران آشناست. مختصری از زندگانیش را که به قلم خودش در نوروز ۱۳۶۵ به رشته تحریر درآورده است نقل می کنم.
ایشان در بیستم اسفند ماه سال ۱۲۸۲ هجری شمسی در اِوَز [1] فارس متولد شدند. در سالهای اولیه زندگانی اش مختصری سواد در مکتب آموختند و سپس در سن ۱۳ سالگی به همراه یکی از دوستان پدرشان عازم بمبئی می شوند. در آنجا به مدت چند سال در یکی از مدارس خصوصی انگلیسی مشغول به تحصیل می شوند. سپس در یک تجارتخانه که متعلق به یکی از تجار ایرانی الااصل به نام مرحوم حاج محمد علی زینعلی بوده است استخدام می شوند. در این مکان زبان عربی را نیز می آموزند. سپس برای فروش مروارید به اتفاق ایشان عازم فرانسه می گردند. در پاریس با زنی مواجه می شوند که روی بازویش لکه خون دیده می شده. در خصوص لکه خون از همراهشان پرس و جو می کنند و در این زمان بوده که با مفهوم واکسینه کردن در برابر بیماری آبله آشنا می شوند. از آنجایی که این بیماری در لارستان همه ساله تلفات جانی و چشمی فراوانی به همراه داشته، ایشان بی درنگ به این فکر می افتند که چرا تا کنون همشهریانش از این موهبت عظیم بی بهره مانده اند!!
نقل قولی زیبا از ایشان: “تا به امروز پی به این واقعیت برده ام که مزیت انسان بودن در این است که می تواند به هم نوع خود خدمت کند.” با چنین انگیزه و دیدگاهی شروع به کسب اطلاعاتی در این زمینه می کند و مصمم می گردد که به هر نحو ممکن این موهبت را برای همشهریانش به ارمغان آورد. این می شود که در بازگشت به هند با کوشش و تلاش به موسسه واکسن سازی بمبئی راه می یابند و چگونگی تهیه مایع آبله از گوساله و تلقیح آن به انسان را به طور علمی و عملی می آموزند. سپس با گرفتن مقداری مایع تازه در سال ۱۳۰۵ به اوز باز می گردند. در آنجا علی رغم نبود هرگونه امکاناتی، آبله کوبی را در آن منطقه رایج و هزاران نفر را از این بیماری شوم نجات می دهند. سپس با مشاهده موارد زیادی از نابینایی و دیگر بیماریهای چشمی به هند باز می گردند و در آنجا به مدت چندین سال به طور اختصاصی در رشته چشم پزشکی و زیر نظر جراحان برجسته در این زمینه به کسب علم و مهارت در این خصوص می پردازند. سپس مجددا به لارستان بازگشته و از آن پس به درمان بیماران چشمی همت می گمارند. به نقل از ایشان: “ابتدا با چه مشکلات و ناهمواریها و کارشکنی ها روبرو شدم که همه را با توفیق الهی پشت سرگذاردم، چنانچه همه می دانند که تا به امروز صدها نابینا را بینا و هزارها نفر را از بیماریهای مختلف چشمی نجات دادم و می توانم بگویم مرض تراخم را که در لارستان عمومیت داشته با دقت و کوشش من تقریبا ریشه کن شده است. در پایان از اینکه تا به امروز توانسته ام در حد توانائی خود به جامعه خدمتی انجام دهم از پروردگار خود شکر گزارم و امیدوارم که در پیشگاه کبریایی اش شرمنده و سرافکنده نباشم.”
تهیه و تدوین: قدریه پرمون
[1] : اوز. [اِ وَ ] (اِخ ) شهری با جمعیتی بالغ بر 7744 تن (در سرشماری 1345هَ. ش .) مرکز بخش اوز شهرستان لار استان فارس در 34 کیلومتری غرب لار. (فرهنگ دهخدا)

‌✴️ پیدایش آمریکا
گفتار سوم
✴️ چگونه كلمبوس بمقصد رسید؟
(تکه‌ی یکم)
روانه شدن كشتیها ـ پندارپرستی همراهان كلمبوس ـ ایست در جزیره‌های كاناری ـ دشواریهای سفر ـ جایی كه سوزن قطب‌نما بسوی غرب می‌چرخید ـ سبزیهایی كه روی آب را می‌گرفت ـ شورشهای پیاپی كشتی‌نشینان

ای بیچارگان شما افتاده‌ی اندیشه‌های پراكنده و پست و خویهای ناستوده و زشت خود می‌باشید كه اگر در آرزوی برخاستن هستید باید باینها چاره كنید وگرنه جهان به هر حال بیفتد شما همینید كه هستید و بهره‌تان از زندگانی همین خواهد بود كه دارید.
(پرچم روزانه شماره‌ی 160)
*****
بارها گفته‌ایم : این پراكندگی اندیشه‌ها كه شما گرفتارش هستید چاره‌ای جز این ندارد كه حقایقی بیرون آید و این پندارهای پراكنده از میان رود و شما اگر رستگاری میخواهید باید از پذیرفتن حقایق سر باز نزنید.
(پرچم روزانه شماره‌ی 192)
*****
آن مردمی كه خود را در پذیرفتن دلیل آزاد شمارند و در برابر حقایق بهیاهوی پردازند سرنوشتشان همین باشد كه در میان بیست ملیون ، ده تن با یك اندیشه و باور پیدا نشود و در سختترین روزی نیز همدستی نتوانند ، و اینست همیشه در برابر حوادث شكست خورند و لگدمال دیگران گردند.
(پرچم روزانه شماره‌ی 192)

‌۸ سال پیش در تیر ماه ۱۳۸۹، دکتر عنایت‌الله رضا ـ محقق و پژوهشگر ـ درگذشت.
عنایت‌الله رضا در سال ۱۲۹۹ در رشت متولد شد. عنایت‌الله رضا برادر بزرگ دکتر فضل‌الله رضا از دانشمندان ایرانی است که مدتی رئیس دانشگاه آریامهر تهران و سالهای دراز در کانادا از استادان و دانشمندان تئوری اطلاعات و مهندسی برق بوده است.
عنایت الله رضا تحصیلات مقدماتی را در زادگاهش گذراند. در سال ۱۳۱۵ به تهران آمد و در دارالفنون تحصیلات خود را تا گرفتن دانشنامه‌ی دیپلم متوسطه ادامه داد. بعد به دانشکده‌ی افسری رفت و افسر خلبان نیروی هوایی شد.
عنایت‌الله رضا به عضویت حزب توده درآمد ، در سال 1324 دستگیر و به کرمان تبعید شد. در ۱۳۲5 پس از آزادی از زندان بدستور رهبری حزب به عنوان معاون نیروی هوایی حکومت جدایی‌خواه دموکرات آذربایجان به آنجا رفت. در شب 21 آذر 1325 دستور داده شد که به خارج روند و او را همسر و دو فرزندش به شوروی رفتند. به دنبال اختلاف با سران فرقه‌ی دموکرات آذربایجان ، از حزب اخراج گردید و از کار برکنار شد. عنایت‌الله رضا در دوران تبعید ناخواسته که حدود ۲۰ سال به درازا کشید ، موفق به گرفتن دانشنامه‌ی لیسانس در دانشکده‌ی حزب کمونیست باکو شد. سپس در سال ۱۳۳۵ با دفاع از پایاننامه‌ی خود زیر عنوان «اندیشه‌های کسروی» دکتری فلسفه را به دست آورد.
دکتر عنایت‌الله رضا در سال ۱۳۴۷ به میهن بازگشت. او به استادی دانشگاه رسید ، در کتابخانه‌ی پهلوی بکار آغاز کرد و سالهایی نیز ریاست آن را بعهده داشت. در اواخر عمر نیز با مرکز دائرة‌المعارف بزرگ اسلامی همکاری میکرد و در آنجا مدیر بخش جغرافیا بود.
شادروان دکتر کتابهای زیر را نوشته است :
کمونیسم و دموکراسی ، تهران ۱۳۵۳
مارکسیسم و ماجرای بیگانگی انسان ، تهران
کمونیسم اروپایی
آذربایجان و اران (آلبانیای قفقاز) ، تهران ۱۳۶۰
ایران و ترکان در روزگار ساسانیان، تهران ۱۳۶۵ ش
اران از دوران باستان تا آغاز عهد مغول ، تهران ۱۳۸۰
او در کتاب آذربایجان و اران (آلبانیای قفقاز) یافته‌های کسروی در زمینه‌ی زبان آذری را براست داشته.
همچنین اینها ترجمه‌های او می‌باشد :
اورارتو
تمدن ایران ساسانی ، نوشته لوکونین ، تهران ۱۳۵۰
طبقه جدید تحلیلی از تحول جامعه کمونیست ، نوشته میلوان جیلاس
اسرار مرگ استالین ، نوشته آوتور خانوف
به زمامداران شوروی ، نوشته سولژنیتسین
منابع کمونیسم روسی و مفهوم آن ، نوشته نیکلای الکساندرویچ بردیایف ، تهران ۱۳۶۰
نیکیتا خروشچف سال‌های حاکمیت
گفتگو با استالین ، نوشته میلوان جیلاس
سیزده روزی که کرملین را لرزاند (انقلاب مجارستان) ، نوشته تیبور مرای
خاطرات بوریس باژانف رئیس دبیرخانه دفتر سیاسی حزب کمونیست اتحاد شوروی
تاریخ سری جنایت‌های استالین ، نوشته الکساندر آرلوف
شهرهای ایران در دوران پارتیان وساسانیان نوشته پیگولوسکایا
اعراب حدود مرزهای روم شرقی و ایران در سده‌های ۴–۶ میلادی ، نوشته پیگولوسکایا

دکتر عنایت‌الله رضا ، در ۲۰ تیر ۱۳۸۹ در ۹۰ سالگی در تهران درگذشت.
یادش گرامی و روانش شاد باد.

‌8 سال پیش در چنین روزهایی در سال ۱۳۸۹، رحیم رضازاده‌ی ملک ـ پژوهشگر و مصحّح ـ درگذشت.
رحیم رضازاده‌ی ملک در سال ۱۳۱۹ در مراغه به دنیا آمد. تحصیلات ابتدایی و متوسطه را در تهران گذراند. تحصیلات دانشگاهی خود را در رشته‌ی امور مالی و حسابداری از دانشکده‌ی صنعت نفت و دانشگاه تهران به پایان رسانید و دانشنامه‌ی لیسانس گرفت. در ۱۳۵۲ به آمریکا رفت و دوره‌ی دکتری را در رشته‌ی مدیریت مالی و اقتصادسنجی طی کرد.
دکتر رضازاده‌ی ملک پس از بازگشت به میهن ، در دانشکده‌ی اقتصاد و علوم تربیتی دانشگاه تهران به تدریس مشغول شد و به تحقیق و پژوهش در زمینه‌ی تاریخ و فرهنگ ایران و گاه‌شماری پرداخت. وی سال‌ها در زمینه‌ی تصحیح متون خطی تلاش نمود و کتاب‌هایی چون «زیج مَلِک» ، «در معرفت تقویم» ، «گاه‌شماری» ، «دو رساله‌ی فلسفی» ، «دانشنامه‌ی خیامی» و «انقلاب مشروطه‌ی ایران بر اساس اسناد بریتانیا» را تألیف کرد.
گویش آذری (متن و ترجمه و واژه‌نامه‌ی رساله‌ی روحی انارجانی) از انتشارات انجمن فرهنگ ایران باستان ، تهران 1352 ، پژوهشی از رضازاده‌ی ملک می‌باشد. این کتاب او نیز همچون دیگر پژوهشها در این زمینه دلیلهای کتاب «آذری یا زبان باستان آذربایجان» نوشته‌ی کسروی (1304) ، را استوار میدارد.
پیشگفتاری که او به کتاب تاریخ مشروطه‌ی ایران نوشته ، از یکسو تاریخچه‌ای از نوشته شدن آن کتاب می‌باشد و از سوی دیگر چهره‌ی راست سیدحسن تقیزاده از سرجنبانان جنبش مشروطه را آشکار میگرداند.
شادروان رضازاده‌ی ملک گفتارهای دیگری نیز درباره‌ی کتاب کاروند کسروی (بکوشش یحیای ذکاء) نوشته است. او همچنین از ظاهرسازی و فریبکاری فرهنگستان یکم که فروغی بنیاد گزاشت نکوهش کرده و این را براست داشته که آن را در برابر کوششهای کسروی در زمینه‌ی زبان پدید آوردند.
دکتر رحیم رضازاده‌ی ملک در ۲۲ تیر ۱۳۸۹ در ۷۰ سالگی در تهران درگذشت.

📘 بهائیگری (بخش نهم)

دوم : شیخ اَحسایی چنین می‌گفته که باید میانه‌ي امام ناپیدا و مردمان یک تن میانجی باشد. داستان «در» که پس از مرگ محمد بن علی سِیمَری کهن شده و از میان رفته بود ، شیخ آن را تازه گردانیده خود را جانشینی یا دری از امام زمان می‌شمرد. در این باره در نوشته‌هایش چیزی دیده نمی‌شود (یا ما ندیده‌ایم) لیکن بیگمان چنین دعوایی می‌داشته ، و جایگاه خود را برتر از مجتهدی یا «نیابت عامه» می‌پنداشته. اینست گاهی در نوشته‌های خود سخن از دیدن امامان و گفتگو با آنان رانده است.

به هر حال آن گفته‌ي شیخ درباره‌ي امام ناپیدا ، و این دعویش درباره‌ي جانشینی یا دری ، سرمایه‌ای برای سید علی‌محمد باب گردیده (چنانکه کمی پایینتر خواهیم دید).

شیخ احمد چنانکه نوشته‌اند در سال 1242 بدرود زندگانی گفت. ولی پیروانش با همان گرمی می‌بودند و شاگردانش در کربلا بسر سید کاظم رشتی که بزرگترین آن شاگردان می‌بود گرد آمده او را بجای شیخ نشاندند. این سید کاظم شاگرد شیخ احمد ، ولی استاد بزرگی در بافندگی می‌بود. ازو چرند بافیهایی در دست است که من نمیدانم چه نامی بآنها دهم.

کتابی ازو بنام «شرح‌القصیده» درمیانست که بچاپ رسیده. داستان این کتاب آنست که در همان زمانها یکی از «خدام نجف» خوابی دیده (راست یا دروغ) که امیرالمومنین به او گفته شمشیری (یا درفشی) از نجف برای والی بغداد فرستاده شود و این دستور بکار بسته شده و عبدالباقی عمری که یکی از شاعران بنام آن زمان می‌بوده ، قصیده‌ای در ستایش والی بغداد و در پیرامون این داستان ساخته که در دیوان او هست. سید رشتی چون با عبدالباقی دوستی می‌داشته ، آن قصیده را شرح کرده و کتابی گردانیده.

چون عبدالباقی جمله‌ي «انا مدینة العلم و علی بابهاء» را در شعر خود آورده بود ، سید کاظم در شرح آن چنین گفته : مدینة‌العلم شهری در آسمان است که هزاران کوی می‌دارد و به هر کویی هزاران هزار کوچه می‌باشد. چنین گفته : من نامهای همه‌ي این کویها و کوچه‌ها را می‌دانم. ولی چون شمردن همه‌ي آنها بسیار دراز می‌شده ، تنها بشمردن برخی از آنها پرداخته و جمله‌هایی نوشته که از هیچ دیوانه‌ای سر نتوانستی زد. مثلاً نوشته : «عقد صاحبه رجل اسمه شلحلحون» (کوچه‌ایست که دارنده‌اش مردی بنام شلحلحون است) یا «عقد صاحبه کلب اسمه کلحلحون» (کوچه‌ایست که دارنده‌اش سگی بنام کلحلحونست).

من این کتاب را بیست و چند سال پیش در تبریز خوانده‌ام و چنین بیاد می‌دارم که نود و چند صفحه را با خط ریز پر از این چرندنویسیها گردانیده.

شما نیک اندیشید که به این مرد و به این نوشته‌هایش چه نامی می‌توان داد؟!.. جمله‌ایست می‌گویند پیغمبر اسلام گفته که اگر راست باشد معنایش اینست : «من شهر دانشم و علی در آن شهر می‌باشد». راستی را سخنی از شهر نرانده. راستی را پیغمبر شهر و علی دروازه نمی‌بوده. این جمله کجا و آن معنایی که سید کاظم داده کجاست؟!.. آنگاه سید کاظم نامهای کوچه‌های آن شهر آسمانی را از کجا می‌دانسته؟!. مگر سید کاظم بآسمان رفته بوده؟!.. از اینها بگذریم ، چگونه دارنده‌ي یک کوچه سگ است؟.. آیا اینها جز چرندبافی چه نامی می‌‌تواند داشت؟!..

در آن سالی که در تبریز خیابانی برخاست و من از شهر بیرون رفتم و نهانی سفر می‌کردم ، از بُناب بآنسو با یکی از ملایان شیخی که بحج می‌رفت همراه گردیدم. مردی می‌بود پنجاه و چند ساله و در راه پیاپی حدیث شیخ رجب برسی را می‌خواند. رجب برسی یکی از علی‌اللهیان می‌بوده و کتابی نوشته و حدیث درازی در آن یاد کرده که بنام وی «حدیث شیخ رجب برسی» شناخته گردیده.

حدیث اینست که روزی سلمان و اباذر با خود گفته‌اند : ما تاکنون علی را از راه «نورانیت» نشناخته‌ایم و بهتر است برویم و از او در این باره پرسشهایی کنیم ، و چون بنزد علی رفته پرسیده‌اند ، او پرده از روی رازها برداشته و بسخن پرداخته : منم آنکه زمینها و آسمانها را پدید آوردم ، منم آنکه آدم و حوا را آفریدم ، منم آنکه نوح را رها گردانیدم ...

‌📘 در پاسخ حقیقتگو

🖌 احمد کسروی

✴️ 36ـ زیانکاریهایی که روگردانان از دین دارند [بخش دوم]
نخست داستان اروپاييگري را يادشان خواهيم آورد. اگر فراموش نشده همه‌ي اينان از دانشهاي خود آن نتيجه را مي‌گرفتند كه شرقيان بايد هرچه در اروپاست بگيرند و از هر باره پيروي با اروپايیان نمايند و اين را هميشه آشكاره مي‌گفتند ، و در گفتگو از نيك و بد هميشه دليلشان آن مي‌بود كه فلان‌چيز در اروپا نيز چنين است و يا چنانست ، و پيشوايان چاره‌ي شرق را جز در آن نمي‌ديدند كه ...

یك نمونه از اندیشه‌های پراكنده
(بخش یکم)
(گفتاری از پرچم روزانه)

‌✴️ پیدایش آمریکا
گفتار سوم
✴️ چگونه كلمبوس بمقصد رسید؟
(تکه‌ی دوم)
بدینسان بار دیگر آشوب را فرونشاند. در آغازهای اكتبر كه هفتصد میل از كاناری دور شده بودند و كلمبوس بشیوه‌ی خود آن را كمتر بازنموده پانصد میل نشان می‌داد برخی از كشتیرانان پی بچگونگی بردند و همان را دستاویز ساخته بشورانیدن دیگران كوشیدند. این بار آشكاره دشمنی نشان می‌دادند و باهم نشسته بگله و ناله می‌پرداختند و از اینكه ملكه‌ی اسپانیا آنهمه دارایی و جانها را بدست یك كشتیران تهیدست بیگانه سپرده و بمیان دریا فرستاده بدگویی ازو می‌كردند.