📗 پندارها ـ گفتار يكم : آيا توان پيشگويي كرد؟..


3ـ ستاره‌شماري : [بخش دوم]
يك چيز ديگري كه گذشته از اينها برواج ستاره‌شماري افزوده و مايه‌ي فريب مردم گرديده ، اينست كه هميشه ستاره‌شماري با ستاره‌شناسي توأم مي‌بوده.
چنانكه گفتم ستاره‌شناسي (هيئت) خود يكي از دانشهاي گرانبهاست و بنياد استواري دارد. اين نيز از زمانهاي باستان شناخته بوده ، و از همان زمانها دانشمندان بنامي بآن پرداخته‌اند كه اگرچه در بيشتر جاها لغزش پيدا كرده بودند در برخي چيزها فيروز مي‌بودند. از جمله حساب گردش ستارگان را از روي درستي كرده و جايگاه هر يكي از آنها را بدست آورده بودند. اينست مي‌بينيم از سه‌هزار سال پيش دانشمندان اين فن چگونگي گرفتن ماه و خورشيد و انگيزه‌ی آنها را دانسته و از پيش آگاهي مي‌داده‌اند.
اين داستان گرفتن ماه و خورشيد و آگاهي دادن از آن از روي حساب مي‌باشد و خود از جُستارهاي ستاره‌شناسيست. يك دانشمند ستاره‌شناس از روي حساب تواند دانست كه در فلان روز و فلان ساعت و فلان دقيقه خورشيد و ماه و زمين چنان خواهند بود كه خورشيد و ماه در روبروي يكديگر ، و زمين درميان آنها باشد و سايه‌ي زمين بروي ماه بيفتد و آن را تاريك گرداند. اين را از روي حساب تواند دانست و از روي پيش‌بيني آگاهي تواند داد.
اين يكي از كارهاي دانش است. ولي مردم چون نمي‌دانند آن را دليل ناپيداداني منجم شمارند ، و جدايي ميانه‌ي اين كار و ديگر پيشگوييهاي او كه همه از روي پندار است نگزارده آنها را نيز راست پندارند.
هنوز در زمان ما نيز عاميان چنين گويند : «منجم اگر يك چيزهايي نمي‌داند پس چطور گرفتن ماه و آفتاب را خبر مي‌دهد و راست درمي‌آيد؟!.» از زمان باستان اين يكي از انگيزه‌هاي فريب خوردن مردم بوده. همچنين درآمدن ماه نو ، و ديده شدن و نشدن آن ، و آغاز سال نو و مانند اينها كه همه از روي حسابست در نزد مردم دليل ناپيداداني منجمان مي‌باشد!..
بدينسان ستاره‌شماري پديد آمده و شناخته گرديده ، و چون در قرن دوم و سوم اسلام ، فلسفه‌ي يونان و ديگر دانشهاي يوناني و رومي بشرق آمده و در اينجا رواج بي‌اندازه يافته ، اين نيز درميان آنها بوده و آنچه ما مي‌دانيم از همان زمان تا يك‌هزار سال در اوج رواج خود بوده كه گذشته از مردم عامي پادشاهان و فرمانروايان بآن گرويده و هر كدام از آنان يك يا چند ستاره‌شمار (منجم) در دربار خود داشته‌اند. يك پادشاه اگر مي‌خواسته بتخت نشيند و يا بجنگ رود ، و يا سرايي بنياد‌‌ گزارد ، و يا زني بگيرد ، يا به هر كار بزرگ ديگري پردازد ، مي‌بايست منجم براي آن ، ساعت برگزيند. در اين دوره ستاره‌شماران جانشين بتكده‌ي دلفي مي‌بوده‌اند و ما در تاريخ داستانهاي بسيار شگفتي پيدا مي‌كنيم كه اينك برخي از آنها را براي گواهي در اينجا ياد مي‌كنيم :
پادشاهان صفوي باور بسيار بمنجمان مي‌داشتند و در دربار خود از آنان نگه مي‌داشتند. در زمان شاه‌ عباس يك داستان شگفتي رخ داد. بدينسان كه منجمان چنين گفتند : «اوضاع كواكب مي‌رساند كه در اين سال يك پادشاهي از ميان خواهد رفت». از آنسوي درباره‌ي شاه عباس گفتند :
«تربيع نحسين در خانه‌ی طالع واقع شده و اختر طالع در حضيض زوال و وبالست» از اين دو سخن چنين نتيجه مي‌گرفتند كه بشاه‌ عباس بيم يك آسيبي يا گزندي مي‌رود.
چون گمان دروغ در گفتار خود نمي‌داشتند ملا جلال يزدي كه يكي از ايشان مي‌بود چنين پيشنهاد كرد كه سه روز شاه‌ عباس خود را از پادشاهي بركنار گردانيده تاج و تخت را به يك كسي از زندانيان كشتني بازگزارد كه در آن سه روز همگي وزيران و سپاهيان و ديگران در فرمان آن باشند و پس از سه روز او را بكشد و از اين راه بلاي رسيده را از خود دور گرداند.
شاه‌ عباس كه از ترس جان فرمانبر منجمان شده بود اين پيشنهاد را پذيرفت و چون در آن سال چند تن از درويشان را بنام بيديني گرفته و بزندان سپرده بودند چنين نهادند كه ملا يوسفي نامي را از آنان بپادشاهي رسانيده سپس بكشند.

📗 بهائیگری (بخش بیستم و پنجم)

10ـ شوقی اَفَندی
پس از مرگ عبدالبهاء نوه‌ي دختری او شوقی اَفَندی جایش را گرفت. در این هنگام باز سخنانی بمیان آمد و کسانی بازگشتند. زیرا از روی گفته‌ي بهاء در کتاب اقدس که می‌گوید : «قد اصطفینا الاکبر بعد الاعظم ...» بایستی پس از عبدالبهاء که «غصن اعظم» می‌بود نوبت بمیرزا محمدعلی
«غصن اکبر» برسد. آنگاه عبدالبهاء نوید برپا گردانیدن «بیت‌العدل» نیز داده بود ، اینها مایه‌ي گفتگو می‌بود. ولی چون عبدالبهاء وصیت کرده بود ، شوقی در جای او پایدار گردید و اکنون نیز هست.

این شوقی نیز لوحها می‌فرستد و پیروان را راه می‌برد و برای آنکه نمونه‌ای هم از نوشته‌های این در دست باشد ، لوحی را که دو سال پیش به ایران فرستاده و نسخه‌ای از آن در دست منست در پایین می‌آورم :

طهران محفل مقدس روحانی بهائیان ایران شید الله ارکانه عرایض تقدیمی آن امنای الهی مورخه‌ي 6 و 27 و 38ـ 2 ماه و 3 و 21 و 23ـ 3 ماه 1321 بساحت اقدس مبارک حضرت ولی امر الله ارواحنا فداه و اصل و مطالب معروضه با نامهای گرامی اعضای محترمه‌ي موقره‌ي منتخبه‌ کاملاً در محضر اطهر انور معلوم و به لحاظ مکرم فائز فرمودند بنویس در این سنه که مخاطرات عظیمه متوجه‌ قلب جامعه‌ي بهایی در ارض اقدس و مهد امرالله در ایران گشته و دشمنان قدیم و جدید در داخل و خارج مستعد هجوم و تولید انقلاب و ایجاد اختلاف و فسادند یاران الهی علی الخصوص هیئت منتخبه‌ي برگزیدگان جامعه و حامیان و حارسان شریعت مقدسه‌ي الهیه باید با کمال جدیت و خلوص و انقطاع و اتحاد و اتفاق و عزمی متین و شجاعتی بی‌مثل و حکمت و متانتی بی‌نظیر و عدیل بآنچه علت استحکام اساس و توسعه‌ي دایره و ارتفاع شأن جامعه است لیلاً و نهاراً قیام نمایند صرصر امتحانات متتابعه‌ي شدیده را مقاومت نمایند و از هبوب عواصف بلایا و رزایاء متوالیه در داخل و خارج پریشان و اندوهگین و مأیوس و متزلزل نگردند. به یقین مبین بدانید که در بحبوحه‌ي انقلاب و اضطراب و اغتشاس و اعتراض و طغیان دول و امم و قبایل و ملل عظمت امرالله به اسباب غیبیه و وسایل غیر منتظره‌ي عجیبه بغتة جلوه نماید و قهاریت و غلبه‌ي روح نازنینش کاملاً ثابت و آشکار گردد و وحدت اصلیه و متانت اساس و علو منزلت جامعه‌ي پیروانش بر عالمیان مکشوف و مبرهن گردد زیرا جمال الهی حامی عدل است و ناصر حق حافظ یاران راستان است و هادم بنیان ظلم و عدوان هر چند این سنه‌ي جدیده و سنه‌ي آتیه از سنین اخیره‌ي قرن اول دور بهایی محسوب ولی وقایع هولناکش از مبادی محسوب نتایجش در قرن ثانی ظهور نماید و چهره گشاید. یاران باید در نتایج نظر نمایند نه در مبادی هذا ما یلیق لهم ولا مثالهم فی هذا الیوم المریب راجع بعرایض مرسله از طرف محفل مقدس روحانی تبریز جناب حاجی آقا صفایی اشتهاردی و جناب عفیفیان امة الله قدسیه خانم شیوایی علویه خانم تاج صفوی امة الله علویه ملکه توسلی و جناب آقا محمد علی معینی و امة الله فاطمه خانم معینی سنگسری و عریضه جناب آقای علی اصغر رشیدی سنگسری فرمودند این مکاتیب و اصل و جواب هر یک علیحده مرقوم و ارسال خواهد شد در خصوص قضیه‌ي تعرفه‌ي رسمی بهایی فرمودند بنویس الغاء تعرفه‌ي جائز ولی محافل روحانیه باید با کمال دقت و جدیت اسماء مومنین و مومنات را کاملاً در محل محفل ثبت نمایند تهاون و مسامحه جائز نه و الا امور جامعه مغشوش گردد و مشکلات جدیده رخ نماید دستور کامل از طرف هیئت محفل ملی روحانی بمراکز تابعه علی الخصوص مراکز قسمتهای امریه باید در این خصوص صادر گردد تقدیمی امة الله قدسیه خانم فدایی صبیه‌ی حضرت حاجی ایمان مرحوم سه طغری لوح مبارک جمال اقدس ابهی جل شانه الاعلی و هفده طغری الواح مبارکه‌ي حضرت عبدالبهاء ارواحنا لرمسه الاطهر فدا فرمودند بنویس این الواح مقدسه سالما بارض اقدس واصل و بنام تقدیم کننده بیادگار در محفظه‌ي آثار در خود مقام اعلی محفوظ و دیگر فرمودند در حق متصاعدین الی الله آقا حبیب الله صمیمی و علاء الدین کاظم‌زاده از اعماق قلب علو درجات و مقدمات مقدسه‌ي علیا استدعا نمایم تا در بحر انوار مستغرق گردند و در جوار رحمت کبریایی مقر و مأوی جویند و بآنچه آمال مخلصین و مقربین است در ملکوت ابهی فائز و نائل شوند منتسبین آنان را از قبل این عبد تسلی و اطمینان دهند حسب الامر مبارک مرقوم گردید فی الشهر الکلمات 99ـ21 جولای ـ 1942 نورالدین زین ـ ملاحظه گردید بنده‌ي آستانش شوقی.

اینست تاریخچه‌ي کوتاهی از پیدایش کيش بهایی (یا بگفته‌ي خودشان : دین بهایی) چون خواست ما داستان پیدایش خود کيش یا دین می‌بود ، بداستان جنگها و رخدادهای دیگر نپرداختیم.

شوقی افندی

آرامگاه باب و عبدالبهاء در شهر حیفا ـ اسرائیل

زیارت آرامگاه باب و عبدالبهاء

زیارتگاههای بهائیان :
1- خانه میرزا علی محمد باب در شیراز
2- باغ رضوان ( باغ نجیب پاشا در بغداد)
3- آرامگاه میرزا علی محمد باب و نیز عبدالبهاء در دامنه‌ی كوه كَرمَل در شهر حیفای اسرائیل
4- آرامگاه بهاء الله در شهر عكا اسرائیل (قبله‌ی بهائیان)
5- آرامگاه شوقی افندی در شهر لندن انگلستان
6- مشرق الاذكار بهائی ( پرستشگاههای بهائی)

مشرق الاذکار در لانگنهاین آلمان یکی از پرستشگاههای بهاییان

بیهوده گویان را بخود باز‌گزارید
(بخش پایانی)
(گفتاری از پرچم روزانه)

‌✴️ پیدایش آمریکا
(بخش یکم)
گفتار هشتم
✴️ چگونه كلمبوس بسفر سوم رفت و چگونه با بند و زنجیر بازگشت؟.
(تکه‌ی سوم)
چنین پیداست كه اسپانیاییها در آن زمان مردم ناستوده و بدكردار بودند. بویژه اینها كه آن راه دور را پیموده به هیسپانیولا آمده بودند. از سوی دیگر كلمبوس چون اسپانیایی نبود او را بیگانه شمرده بآن بالا رفتنش رشك می‌بردند. كلمبوس نیز با همه‌ی دانشمندی و نیكخویی جربزه‌ی راهبری نداشته در نتیجه‌ی اینهاست كه می‌بینیم در هیسپانیولا هر زمان آشوب دیگری برمی‌خاسته و كلمبوس یا برادرانش كمتر زمانی روی آسایش می‌دیده‌اند.

شادروان محمدکریم فرهنگ از یاران جهرم که در تهران می‌زیست.

📗 پندارها ـ گفتار يكم : آيا توان پيشگويي كرد؟..

3ـ ستاره‌شماري : [بخش سوم]
در عالم‌آرا اين داستان را چنين مي‌نويسد : «يوسفي مزبور را به اردو آورده حضرت اعلي خود را از سلطنت و پادشاهي خلع فرمود و اسم پادشاهي بر آن خون گرفته اطلاق فرمودند و تاج شاهي بر سرش نهاده اثواب فاخره در او پوشيدند و در روز كوچ بر استر بردعي با زين و لگام مرصع سوار كرده اعلام پادشاهي را بر سرش افراشتند و جميع امرا و مقربان و اهل خدمت با لشكر و قشون بآيين مقرر در ملازمتش كمر بسته بمنزل مي‌رسانيدند و در ديوانخانه‌ي همايون فروآورده اطعمه و اشربه مي‌كشيدند و شب قورچيان عظام و عساكر منصوره بكشيك قيام مي‌نمودند و آن بيچاره عاقبت كار خود را فهميده آن سه روز را بفراغت گذرانيد ... و حضرت اعلي در آن سه روز با دو سه نفر جلودار و خدمتكاري كه سوار گرديده اصلاً بتمشيت امور سلطنت نمي‌پرداختند. مولانا يوسفي در سر سواري جناب مولانا جلال منجم را ديده باو گفته بود ايحضرت ملا چه بخون ما كمر بسته ... مجملا بعد از سه روز از لباس مستعار حيات عريان گشته از تخت افتاد. بعد از واقعه‌ي مزبور حضرت اعلي مجدداً بر مسند فرماندهي جلوس فرمودند».
داستان دوم نيز از پادشاهان صفويست. چون در سال ١٠٧٧ شاه عباس دوم درگذشت پسر او صفي ‌ميرزا را بجانشيني برداشتند. منجمان ساعت برگزيدند و شاه جوان در آن ساعت تاج بسر گزارده بتخت نشست.
ولي در سال يكم و دوم پادشاهي او آشوبهاي بسياري برخاست. زيرا از يكسو تركمانان و ازبكان بتاخت و تاراج آمدند و زيان بسيار رسانيدند و از يكسو در شيروان و آن پيرامونها زمين‌لرز سختي رخ داد و آسيب بسيار پديد آورد. مردم روي خوشي نمي‌ديدند و از پادشاه ناخشنودي مي‌نمودند.
از آنسوي خود پادشاه جوان ناتوان مي‌بود ، و چون هميشه با زنان در گردش و آميزش بوده در باده‌خواري و كامگزاري اندازه نمي‌شناخت روزبروز ناتندرست‌تر مي‌گرديد و بناتوانيش مي‌افزود.
پزشك درباري (يا حكيم‌باشي) بسيار مي‌كوشيد و هر چاره بكار مي‌برد. ولي با آن ناپرهيزي پادشاه نتيجه نمي‌داد. از آنسوي مادر شاه بجاي آنكه پسرش را بپرهيز وادارد پزشك را گناهكار مي‌گرفت و او را نادان مي‌خواند. چون در يك دربار خودكامه نتيجه‌ي اين كار كشته شدن پزشك و گرفته شدن دارايي او بودي وي سخت مي‌ترسيد و اينبود براي رهايي جان و دارايي خود چنين پراكند كه منجم‌باشي در برگزيدن ساعت براي تخت‌نشيني پادشاه دچار نافهمي گرديده و اين ناخوشي پادشاه و آن ناايمني كشور و آن زمين‌لرز و ديگر آسيبها همگي نتيجه‌ي خوش نبودن ساعت تخت‌نشيني مي‌باشد.
اين سخن چون پراكنده شد درباريان بيخردانه آن را باور كردند. شاردن فرانسوي كه آن زمان در ايران مي‌بوده و ما اين داستان را در سياحتنامه‌ي او مي‌يابيم ، چنين مي‌نويسد :
«پادشاه و مادرش پيش از ديگران اين ياوه‌گويي را باور كردند. زنهاي اعليحضرت نيز گناه منجم را بيگمان دانستند. خواجگان و ديگر درباريان چاپلوس كه جز رأي پادشاه رأيي ندارند بآن باور گرويدند. بدينسان پزشك كار را پيش برد و از اين راه جان و دارايي و آبروي خود را بازخريد. منجم‌باشي هرچه دليل به بيگناهي خود آورد سودي نداد و كار بجايي رسيد كه از ترس جان نه تنها خاموشي گزيد ناگزير گرديده بنافهمي خود اقرار كرد. در اين حال مي‌بايست لغزش گذشته را جبران كنند و براي اين كار پس از انديشه‌ي بسيار راهي جز آن نيافتند كه پادشاه دوباره تخت‌نشيني و تاجگزاري كند ، و چون مردم «صفي» را خوش‌يمن ندانسته مي‌گفتند در زمان شاه‌ صفي نخست نيز بديهايي در ايران رخ داده ، در نتيجه‌ي اين چنان نهادند كه دوباره ساعتي گزينند و پادشاه با نام ديگري دوباره تاجگزاري كند. اينبود منجمان با رنج بسيار ساعتي برگزيدند كه در آن ساعت بار ديگر آيين تاجگزاري بكار بسته شد و پادشاه بنام شاه‌ سليمان بار ديگر تاج بسر گزارده بتخت نشست.
شاردن اين داستان را بدرازي نوشته شگفتي مي‌نمايد از اينكه ايرانيان بچنين كار بيهوده‌اي برخاستند ، و چنانكه او مي‌نويسد و ما نيز از تاريخ مي‌دانيم اين كار هيچ نتيجه‌اي نداشت و هَنايشي از آن در كارها پديدار نگرديد.

📗 بهائیگری ـ گفتار دوم ـ ایرادهاي بزرگی که بکیش بهائی توان شمرد. 1

بکیش بهائی ایرادهای بسیاری توان شمرد. بلکه باید گفت : این کيش از سرتاپا ایراد است. ولی ما چون فرصت کم می‌داریم در اینجا نیز بکوتاهی کوشیده جز بچند ایراد بزرگی نخواهیم پرداخت.
نخست : این کيش چنانکه دیده شد ، پندار بر پندار است. باین معنی این کيش بروی بابیگری ، و آن بروی شیخیگری ، و آن بروی شیعیگری و مهدیگری نهاده شده و همه‌ي اینها پایه‌ای جز پندار نمی‌دارد.
ببینید بهاءالله گفته : من آن مَن یُظهِرُهُ اللهم که سید باب آمدنش را آگاهی داده. سید باب
گفته : من آن مهدیم که شیعیان می‌بیوسیدند و شیخ اَحسایی آن را معنی کرده.
برای آنکه نیک دانسته شود چه پندارهایی در ریشه‌ي کيش بهائی خوابیده ، فهرست پایین را می‌آورم :
1) امام جعفر الصادق که بنیادگزار شیعیگری بوده چنین گفته : «خلیفه یا امام باید از سوی خدا برگزیده شود».
2) هم او چنین گفته : «مرا خدا برگزیده». جانشینانش نیز یکی پس از دیگری این دعوی را کرده‌اند.
3) امام حسن العسکری که جانشین پنجم جعفر بن محمد بوده چون مرده و فرزندی در بیرون[=ظاهر] نمی‌داشته ، عثمان بن سعید نامی چنین گفته : «او را فرزندی هست که نهانست و او امام می‌باشد».
4) یک داستان مهدیگری از باستان‌زمان درمیان جهودان و ایرانیان می‌بوده که سپس بمیان مسلمانان نیز آمده و آنان چنین می‌گفته‌اند : «کسی در آينده با یک نیرویی بیرون از آيین خواهد برخاست و جهان را به نیکی خواهد آورد».
5) عثمان بن سعید از این نیز سودجویی نموده و چنین گفته : «آن امام ناپیدا مهدی نیز هست و روزی که بیرون آید شمشیر کشیده جهان را به نیکی خواهد رسانید».
6) شیخ احسایی پس از هزارسال برخاسته و چون دیده هزارسال زندگی امام ناپیدا باورکردنی نیست ، بتأویل پرداخته و چنین گفته : «آن امام ناپیدا مرده است ولی گوهر او پایدار است و در یک کالبد دیگری خواهد آمد».
7) سید باب برخاسته و همان سخن شیخ احمد را گرفته و چنین گفته : «من امام زمانم و آن گوهر در کالبد من می‌باشد».
8) هم او درمیان دیگر گزافه‌های خود چنین گفته : «پس از دیر زمانی خدا یکی را که بزرگتر از منست (مَن یُظهِرُهُ الله) پدید خواهد آورد».
9) بهاء اندکی پس از باب برخاسته و چنین گفته : «آن کسِ بزرگتر یا مَن یُظهِرُهُ الله من می‌باشم».
اینها نُه چیز است که بروی هم آمده که اگر یکی پوچ باشد ، کيش بهائی بی‌بنیاد خواهد گردید ، و راستی آنست که هر نُه تا پوچ و بیپاست. اینست می‌گوییم : این کيش پندار بر پندار می‌باشد.
ما از برخی از این پندارها در این کتاب و در کتاب شیعیگری سخن رانده‌ایم. در اینجا تنها از مهدیگری سخن خواهیم راند.
مهدیگری (یا اینکه کسی با نیروی بیرون از آيین (خارق‌العاده) برخیزد و جهان را به نیکی آورد) گذشته از اینکه پندار بیپاست و چنانکه گفتیم پدید آورده‌ي جهودان و ایرانیانست ، خود با آيین خدا (یا بهتر گویم : با آيین گردش جهان) ناسازگار می‌باشد.
چنانکه در جاهای دیگری بارها گفته‌ایم یکی از چیزهایی که باید هر کسی بداند و بشناسد آيین گردش جهانست. این خود پایه‌ي بزرگی از دین می‌باشد. باید هر کسی این را بداند و بشناسد تا بچیزهای بیرون از آيین دل نبندد و فریب نخورد.

‌#پرچم_روزانه

یك گفت و شنیدی

چون در شماره‌ی پریروز پرچم نامه‌ی آقای آگاه را درباره‌ی بیزاری از شاعری و چشم‌پوشی از شعرهای خود بچاپ رساندیم یكی از خوانندگان با من چنین میگوید : «نامه‌ی آن لاری را خواندم راست نوشته ، ولی تند رفته.» گفتم : لاری نیست. در لارستان مأموریت دارد. اما این سخن شما بیمعنی است ، زیرا اگر راست گفته دیگر تند رفتنش كدامست؟!. او میگوید من چون زیان شعرهای بیهوده را فهمیدم بخود چنان كاری را نپسندیدم و آنچه داشتم از میان بردم ، شما بكجای این سخن ایراد دارید؟!. این كاریست كه هر خردمندی باید بكند و تند رفتن هم نیست. نویسنده‌ی آن نامه از خرد پیروی كرده و جای هیچ ایرادی نیست.
...

📎👇🏻

‌گفتار نهم
چگونه كلمبوس خانه‌نشین گردید؟. [تکه‌ی یکم]
پشیمانی دولت اسپانیا از بدرفتاری خود ـ خانه‌نشینی كلمبوس و تاریخنویسی او ـ كشف برازیل ـ آمریكو ویسپوكسی ـ آمادگی كلمبوس برای سفر چهارم.
  
رفتاری كه با كلمبوس رفته بود ننگ‌آور بود. همانكه كشتیها باسپانیا رسیدند و ایزابل و شوهرش از چگونگی آگاه شدند از ترس آنكه آوازه‌ی پیشامد بكشورهای بیگانه رسد و در همه‌جا از نیكی‌ناشناسی دولت اسپانیا سخن بمیان آید دستور فرستادند كه بیدرنگ زنجیر از پا و گردن كلمبوس بردارند و ایزابل بنام دلجویی رختهای شایسته و كمی پول برای او فرستاده دستور داد روانه‌ی دربار گردد. راستی هم ملكه و شوهرش باین اندازه تحقیر و آزار اجازه نداده بودند.
📎👇🏻

✴️ آیا دانش به تنهایی ، آدمیان را بس است؟

هر سال در آغاز مهر ماه مدرسه‌ها ، آموزشکده‌ها و دانشگاهها باز می‌شوند و بکار می‌آغازند. همه‌ی شش ساله‌ها و بالاترها می‌روند تا آموختنیها را یاد بگیرند. دیده‌هاشان به جهان و زندگانی باز گردد. با بینایی بیشتری به پیشامدها بنگرند : چرا شب و روز پدید می‌آید؟ این خورشید و ستارگان چیستند؟ کشورهای دیگر جهان چگونه‌اند؟ مردمانشان چگونه زندگی می‌کنند؟ زبانهاشان چگونه است؟ می‌روند تا حساب یاد ‌گیرند ، جبر و حسابان ، زیست‌شناسی و دانشهای پایه یاد گیرند. آنها که به دانشگاهها می‌روند اینها را در سالهای پیش یاد گرفته‌اند ، اکنون می‌روند یاد گیرند بهترین ساختمانها را بسازند ، بیماران را درمان کنند ، زیباترین شهرها و دلپذیرترین نماها و چشم‌اندازها را بسازند. ماشینها و دستگاههای تازه و نوپدیدی اختراع کنند و در جهان بیجانها ، گیاهان ، جانوران و آدمیان رازهای نوینی را کشف کنند. داروهای تازه و مؤثرتری بسازند و از اینگونه دانشها و آگاهیهایی یاد گیرند که همه دست بدست هم داده زندگانی ما را بهتر از آنچه هست گردانند.
این کوششها همه بجاست. آدمیان که به این جهان آمده‌اند در آغاز بهره‌شان از آسایش و خوشیِ زندگی بیش از آسودگی یک گله بز کوهی یا گورخر نبوده : باشندگانی لخت ، دمادم هراسان ، بی‌سرپناه و آسیب‌پذیر. لیکن راه بهره‌مندی از جهان را یاد گرفته گام بگام پیش آمده‌ تا بروزگار ما رسیده‌اند. هنوز باید کوششها کنند تا توانند خود را از آسیبهای طبیعی نگاه دارند. از بیماریها خود را برهانند. بکوشند بدست خود بیماری و گرفتاری نسازند.
کسانی می‌پندارند آنچه آدمیان را از رنجها رهانیده و به این پایه از پیشرفت و بهر‌ه‌مندی از طبیعت رسانیده دانشهاست و آنچه پس از این نیاز دارد نیز با دانش بدست خواهد آورد. ولی نگاه ژرفتر به رویدادهای جهان جز این را نشان میدهد.
دانش در دست هر دو دسته‌ی پاکان و ناپاکان تواند بود. ولی او را آن توانایی که بتواند دست ناپاکان را از خود کوتاه گرداند نیست.
چندی پیش در تلویزیون یکی از پزشکانِ بنام ، از جستجوهای دانشی ستایش می‌کرد و خواهان بنیادگزاریهایی در این زمینه در ایران بود و برای آنکه نشان دهد با این گونه بنیادهاست که ما می‌توانیم دستاوردهای دانشی گرانمایه بدست آوریم مثالی بدینسان آورد : دانشگاه هاروارد که در جهان پرآوازه است این آوازه‌ی او از رهگذر پژوهشهایش می‌باشد. همین رابطه‌ی سیگار و سرطان را نخست بار پژوهشگران این دانشگاه کشف کردند.
جای گفتگو نیست که اینها از ارجمندی پژوهشهای دانشی است ولی نیک که جستجو میکنیم می‌بینیم همین دانشگاه بود که بمب ناپالم را نیز به جهانیان « ارمغان» کرد. بماند آنکه این دانشگاه از دانش شرقشناسی برای دخالت در کشورهای شرقی بهره می‌گیرد و همانند کالج ایتُن (Eton) در انگلستان شرقشناس و مردان سیاست برای سودجوییهای ناروا از این کشورها می‌پرورد.
آری ، یادگیری دانشها کار پرارجیست که هر کسی و هر توده‌ای باید به آن بها دهد و در پیشرفت دانشها بکوشد ولی باید دانست :
1ـ دانشها راه خود را می‌پوید و از میوه‌ی یافته‌هایش ، بدان و نیکان هر دو سود می‌جویند. راستی آنکه امروز بیشترین زیانی که به جهانیان میرسد از سودجویی ناسزایی‌ است که بَدانِ جهان از پیشرفتهای دانشی میکنند.
2ـ دانش نمی‌تواند خود از زیانهایی که از او برمی‌خیزد جلو گیرد. توانا به آن نیست که راه رستگاری بروی جهانیان باز کند. توانا به آن نیست که دست بدان را از خود کوتاه گرداند. توانا نیست جلو آز و خیمهای پست آدمی را بگیرد.
3ـ پژوهشهای دانشی اکنون افسارگسیخته یا در دست بدخواهان و آزمندان جهان می‌باشد. برای آنکه از آن زیان برنخیزد باید زیر دیده‌بانی (نظارت) نیکخواهان جهان درآید.
✴️
بسیاری این پیام را در پیامرسانها دید‌ه‌اند :
در آلمان یک مدیر مدرسه در آغاز هر سالِ درسی برای آموزگارانش این نامه را می‌فرستد :
« کسی هستم که از یک اردوگاه اسیران جان بدر برده است. چشمانم چیزهایی دیده که چشم هیچ آدمی نباید می‌دید ، اتاقهای گازی که بدستیاری مهندسانی ساخته شده بود که بخوبی آموزش دیده بودند ، کودکانی که بدست پزشکانی مسموم شدند که بخوبی تربیت شده بودند ، نوزادانی که با آمپولهای پرستارهایی مـُردند که بخوبی کارشان را بلد بودند ، آدمهایی که بدست درسخوانده‌های دبیرستانها و دانشگاهها سوزانده شدند.
به « آموزش» به این علت مَشکوکم. چیزی که از شما میخواهم اینست که :
برای نیک گردیدن دانش‌آموزان تلاش کنید و این تلاش جانورانِ دانشمند و بیماران روانیِ چیره‌دست نپرورد. خواندن ، نوشتن ، ریاضیات و ... آن گاه ارجدار است که به نیک گردیدن کودکانتان کمک کند.»
آری ، اینها آرزوهای آدمیانه‌ایست. ما نیز با او همزبانیم. لیکن می‌پرسیم : راهش چیست؟

✴️ کسان بسیاری هستند که نیندیشیده و نسنجیده چیزی را که جایی شنیده و از بر کرده‌اند زود پیش می‌کشند : « بله ، آموزش به تنهایی بس نیست باید در کنارش پرورش هم باشد. باید انسان پرورْد».
اینکه در ایران و جهان ما به «پرورش» یا تربیت نیاز بسیار داریم و آن افسوسمندانه در این کشور بیکبار تعطیل است را بسیاری دریافته‌اند. این دانسته‌اند که پزشکان و مهندسان و کارشناسان و پرستاران اردوگاههای مرگ با آموزش دانشها برآمده‌اند و از پرورشی که هر « آدمی» به آن نیاز دارد بی‌بهره بوده‌اند ولی راهی برای از میان برداشتن این کاستی نمی‌شناسند.
آن کسی که اینها را همینکه شنید توگویی به یافته‌ی شگفتی رسیده ، می‌گوید : «آری ، باید به پرورش بها داد» مانند کسیست که هرگاه بیماری را دید بگوید : «باید او را درمان کرد». یا مانند کسیست که هرگاه پای گفتگوی قانونشکنی و بیفرهنگی مردم پیش ‌آید این جمله را بزبان می‌آورد : « باید فرهنگسازی شود». ولی اگر گامی پیش گزارید و بپرسید : «چگونه باید درمانش کرد؟» یا «فرهنگسازی چیست؟» ، « چه باید کرد که فرهنگسازی باشد؟» ، «چه باید یاد داد و چگونه؟» ، آنگاهست که می‌بینید درمانْد و سخنی نتوانست بگوید.
✴️
امروز بسیاری از کسانی که گرفتاریِ آموزش دانشهای افسارگسیخته و کمبود پرورش آدمیانه را دریافته‌ و با دیباچه‌ای که در بالا آمد همداستانند ، می‌کوشند برای این پرسشها پاسخی بیابند :
نیکخواهان جهان از چه راهی و چگونه می‌توانند بر دانشها دیده‌بانی کنند؟ آنچه در این میان کمبودش نیک نمایان است چیست؟
سخن ما در اینباره در نوشته‌هامان پراکنده‌وار و بویژه در کتابهای زیر آمده : فرهنگ چیست؟ ، پیام به دانشمندان اروپا و آمریکا ، از سازمان ملل متحد چه نتیجه تواند بود؟ ، دین و جهان ، دین و دانش ، ورجاوند بنیاد.
آیا پاسخ پرسشهای بالا را در نوشتارهای ما می‌توان یافت؟!
داوری با شماست.