📗 پندارها ـ گفتار ششم : آيا رشته‌ي كارها در دست خود آدميان نيست؟..

بخش یکم


يكي ديگر از پندارها كه مي‌بايد آن را بزرگتر و بدتر شماريم پندار بخت و سرنوشت و مانند اينهاست. از باستان‌زمان مردمان چون يكي را در زندگاني فيروز و ديگري را نافيروز يافته و شُوندهاي كارها را نمي‌دانسته‌اند باين پندار شده‌اند كه آدميان برخي خوشبخت و برخي بدبخت باشند. اين پندار از باستانترينِ زمانها پيدا شده و درميان همه‌ي توده‌ها رواج مي‌دارد.
سپس چون دين و خداشناسي رواج گرفته دينداران همه‌ي كارها را از خدا شمارده درباره‌ي فيروزي و نافيروزي آدمي پندار سرنوشت را پديد آورده‌اند. «خدا هر كه را باينجهان مي‌فرستد هر آنچه بسرش خواهد گذشت در پيشاني او نوشته شده».
سپس كه ستاره‌شماري رواج يافته ستاره‌شماران به پندار رنگ ديگري داده‌اند. در پندار آنان كارهاي اينجهان همه از گردش ستارگان گردنده و از دوري و نزديكي آنان بيكديگر برمي‌خيزد ، و فيروزي و نافيروزي هر كسي در زندگاني ، نتيجه‌ي «طالع» او (حال ستارگان در هنگام زاييدن او) مي‌باشد.
سپس در اسلام گفتگوي «لوح محفوظ» بميان آمده و جمله‌هايي از قرآن كه درست فهميده نشده عنواني گرديده و انبوهي از مسلمانان همه‌ي كارها را از خدا دانسته مردمان را در زندگاني داراي هيچ اختياري نشمارده‌اند.
رويهم‌رفته چند گونه گمراهي از كهنه و نو بهم آميخته و يك پندار بسيار زيان‌آوري درميان مردمان ـ بويژه ايرانيان و مسلمانان ـ رواج داده شده.
از اينرو اين پندار بسيار ريشه‌دار است. زيرا از يكسو با زبانهاي گوناگوني گفته‌ شده و با نامهاي گوناگوني ـ از بخت و سرنوشت و قضا و قدر و قسمت و طالع و مانند اينها ـ خوانده گرديده. از يكسو رنگ خداشناسي و دينداري بآن داده شده و انبوهي چنين دانسته‌اند كه اگر نپذيرند خدا را نشناخته‌اند. در كتابها صدها حديث و جمله در اين باره نوشته شده : «عبدي تريد و اريد و لا يكون الا ما اريد» ، «عرفت الله بفسخ العزائم» ، «السعيد سعيد في بطن امه الشقي شقي في بطن امه» ، «الرزق مقسوم»
از اينسو نيز شاعران كه با پستي و تنبلي زيسته با تنگدستي مي‌گذرانيده‌اند اين پندار دستاويز نيكي در دست آنان مي‌بوده ، و خود زمينه‌ي پهناوري براي ياوه‌گويي و سخنبافي بروي آنان مي‌گشاده. اينست در اين زمينه بيش از هر زمينه‌ي ديگري بسخنبافي پرداخته در بيهوده‌گويي اندازه نشناخته‌اند.
بلي قضاست بهر نيك و بد عنانكش خلق بدين دليل كه تدبيرهاي جمله خطاست
كسي ز چون و چرا دم نمي‌تواند زد كه نقشبند حوادث و راي چون و چراست
شاعركي كه با تهيدستي و گدايي با پادشاهان و توانگران دعوي همسري مي‌داشته افسانه‌ي «الرزق مقسوم» براي او دستاويز نيكي مي‌بوده :
ما آبروي فقر و قناعت نمي‌بريم با پادشه بگوي كه روزي مقرر است
مردك پي كاري نرفته و روز با ياوه‌بافي مي‌گذرانيده و آنگاه بهانه آورده و چنين مي‌گفته :
گر زمين را بآسمان دوزي ندهندت زياده از روزي
گاهي چنين وانموده‌اند كه باور نداشتن بقضا و قدر و بخت و قسمت ، خدا را نشناختن و بدستگاه او گردن نگزاردنست. يكي از آنان گفته :
خدا را ندانست و طاعت نكرد كه بر بخت و روزي قناعت نكرد

📗 بهائیگری ـ گفتار دوم ـ ایرادهاي بزرگی که بکیش بهائی توان شمرد. 20

سالها چنین می‌گذشته و از دو دسته ، آن یکی پشتیبانی از روسیان می‌دیده و این یکی از هواداری انگلیسیان بهره می‌جسته ، و این پشتیبانی و هواداری در پیشامدهای درون ایران بی‌هنایش[=بی‌اثر] نمی‌بوده تا هنگامی که جنگ جهانگیر گذشته[جنگ جهانی یکم] پیش آمده. چون در نتیجه‌ي آن جنگ از یکسو دولت امپراتوری روس با سیاستهای خود برافتاد و از میان رفت و از یکسو دولت انگلیس بفلسطین که عَکّاء کانون بهائیگری در آنجاست ، دست یافت ، از آنسوی تا این هنگام میرزا یحیا مرده و دستگاه او بهم خورده و ازلیان چه در ایران و چه در دیگر جاها سست و گمنام گردیده بودند ـ این پیشامدها آن حال پیش را از میان برده است.
یکی از داستانهایی که دستاویز بدست بدخواهان بهائیگری داده و راستی را داستان ننگ‌آوری می‌باشد ، آنست که پس از چیره گردیدن انگلیسیان به فلسطین ، عبدالبهاء درخواست لقب «سر» (sir) از آن دولت کرده و چون داده‌اند ، روز رسیدن فرمان و نشان در عَکّاء جشنی برپا گردانیده و موزیک نوازیده‌اند و در همان بزم پیکره‌ای برداشته‌اند. پیداست که عبدالبهاء این را شُوند پیشرفت بهائیگری و نیرومندی بهائیان پنداشته و کرده. ولی راستی را جز مایه‌ي رسوایی نبوده است و جز بناتوانی بهائیان نتواند افزود.
پایان

در پایان چاپ دوم

چنانکه بارها گفته‌ایم ما را با بهائیان دشمنی نیست. آنچه ما را بنوشتن این کتاب واداشته ، دلسوزی بحال مردم است. امروز بهائیگری در این کشور یکی از گرفتاریهاست. این کيش هم خود بهائیان و هم دیگران را به رنج انداخته است.
اما بهائیان :
نخست ، همه می‌دانیم که آنان دسته‌ي کوچکی هستند و مردم که آنان را دشمن می‌دارند هر زمان که فرصت یافتند از گزند و آسیب به ایشان خودداری نمی‌کنند. چنانکه همین امسال آن پیشامد ننگ‌آور در شاهرود رخ داد.[ یکی از پاکدینان که گواه این پیشامد بوده ، آن وحشیگریها را در کتابی بنام «حقایق گفتنی» نوشت. کسروی نیز آن را چاپ نمود. ـ و]
دوم ، هر بهائی چه زن و چه مرد ، بدستور کيش خود ، ناچار است که «تبلیغ» کند و این تبلیغها نود و نه درصد بیهوده است و جز مایه‌ي شرمندگی و دل‌آزردگی بخود «تبلیغ» کننده نمی‌باشد. بدبختان باید این رنج بیهوده را بخود هموار گردانند.
سوم ، بهائیان چون تشنه‌ي «تبلیغ» می‌باشند و به «مُبَلِّغ» پول می‌دهند و پاس می‌گزارند و نوازش می‌نمایند ، این خود زمینه‌ای پدید آورده که برخی مردان بیدین و بی‌همه‌چیز که هنرشان جز سخنبافی و زبانگردانی نیست ، خود را بنام «مُبَلِّغ» بآنها می‌بندند که تا می‌توانند بهره‌جوییها می‌کنند و بخوشگذرانیها می‌پردازند و چون اندک‌رنجشی پیدا کردند ، این بار بیرون می‌آيند و بنام آنکه من فریب خورده بودم ، جا برای خود درمیان مسلمانان باز می‌کنند ، و این بار بدشمنیهای بسیار بیشرمانه با بهائیان می‌پردازند و هرچه دلشان می‌خواهد می‌نویسند.
اما رنج و زیانی که ایرانیان از بهائیگری می‌برند ، بیگفتگوست که بهائیان دشمن این توده‌اند. باز بیگفتگوست که از درون دل بدبختی و گرفتاری این توده را می‌خواهند. زیرا آنان که از مردم اینهمه رنج می‌برند و در این صد سال نتوانسته‌اند آزادی برای خود بدست آورند ، ناچاریست که در آرزوی بهم خوردن این کشور می‌باشند که بآزادی برسند. گذشته از رازهای سیاسی که نمی‌خواهم در اینجا بمیان آید.
به هر حال ما می‌خواهیم این دوتیرگی از میان برخیزد (چنانکه می‌خواهیم دوتیرگیهای دیگر از میان برخیزد) و این کتاب را بآن خواست نوشته‌ایم. ما نمی‌گوییم بهائیها دست از کيش خود بکشند ، بلکه می‌گوییم اگر کيش بهائی آن شایستگی را دارد که جهان را راه برد نشان بدهند و ما نیز خواهیم توانست با بهائیان همدست گردیم و آن را در سراسر ایران رواج دهیم ، و اگر ندارد در آن حال بهائیان باید دست بردارند و خود را و دیگران را به رنج نیندازند. بهائیان به ایرادهای ما پاسخ دهند تا بدانیم چه می‌گویند.
این را هم بنویسم که پس از آنکه چاپ نخست این کتاب پراکنده شد ، بهائیان (همچون شیعیان و دیگران) بکینه‌جوییهای پستی برخاستند. از جمله ریحانی نام که یکی از سردستگان ایشانست به تبریز رفت و ناشناسانه با ملایان آنجا در پدید آوردن دستگاه وحشیگریهای بهمن‌ماه آنجا همدستی نمود و پولها در آن راه بیرون ریخت. سپس در تهران برخی یاوه‌گوییهایی با تلفن یا از راههای دیگری دیده شد که در نتیجه‌ي آنها یک بهائی بنام محمد رفیع کتکی از دست پاکدینان خورد. این هم نمونه‌ي دیگری از زیانهای این دوتیرگی است.
کسروی

عبدالبهاء که لقب «سر» را از دولت انگلیس دریافت میکند.

🗂 چرا زندگانی رو بسختی رفته؟..

💎 بخش سه از سه

🖌 احمد کسروی

🔷 (گفتاری از پرچم روزانه)

✴️ بمناسبت «عید قربان» ✴️

(بخش نخست)
از چیزهایی كه باید در پیرامونش گفتگو كرد قربانیست.

درباره‌ی آن از دو رو سخنانی هست :

✴️ یكی آنكه قربانی چه معنی دارد؟.. مگر خدا از كشتن گوسفند و گاو خوشش می‌آید كه كسی نذر كند اگر فلان كار شد گوسفندی كشم؟!.. آن شنیده‌اید كه اصغر بروجردی ، آن مرد تیره‌درون ، كه بچه‌ها را می‌فریفته و با خود می‌برده و پس از زشتكاری می‌كشته ، چون گرفتار شده محكوم گردیده بود ، هنگامی كه بپای دارش می‌برده‌اند می‌گفته : «من نذر كرده بودم اگر از این بلا خلاص شدم در حضرت عبدالعظیم گوسفندی به نذر حضرت عباس بكشم». آن كارهای زشتش و این هم نذرش.

✴️ دیگری اینكه چگونه اسلام به قربانی دستور داده؟!..
یكی از ایرادهای بزرگ باسلام قربانیهاییست كه در مكه می‌شود.
در یك روز از نیم ملیون تا یك ملیون گوسفند و شتر را از یكسو سر می‌برند و از یكسو برای آنكه نگندد و بیماریها پدید نیاورد بیدرنگ گودالی كنده زیر خاك نهان می‌گردانند ـ باین چه نامی‌ توان داد؟!.
گوسفند اگر كالاست (چنانكه فهمیده‌ی دیگران می‌باشد) باید ارجش دانست و بدانسان تباهش نگردانید و اگر كالا نیست و آفریده‌ی جداسریست[مستقل] (چنانكه فهمیده‌ی ما می‌باشد) باید بآن اندازه ستم بیهوده سزا نشمرد. پس چه رازی داشته كه اسلام دستور آن را داده؟!.

✴️ باید دانست كه قربانی از پدیدآورده‌های اسلام نیست. قربانی از پیش از آن می‌بوده و اسلام چون نتوانسته آن را براندازد باین بس كرده كه شكلش را دیگر گرداند. قربانی بازمانده از زمانهای بت‌پرستی بوده و ما اگر بخواهیم تاریخچه‌ی آن را روشن گردانیم باید كمی هم از بت‌پرستی سخن رانیم.

✴️ چنانكه بارها گفته‌ایم بت‌پرستی كه مردمان باستان گرفتار آن بوده‌اند معنایش نشناختن جهان و كارهای آن می‌بوده.
باین معنی چون باین جهان نگریسته از گردش آن سر در نیاورده و شُوَند[=سبب] كارهایش را نمی‌دانسته‌اند درمی‌مانده‌اند و یك نافهمیشان این می‌بوده كه جهان را یك دستگاه نشناخته دستهای گوناگونی را در آن كارگر می‌شمارده‌اند.
مثلاً چون بچه را می‌دیده‌اند كه زاییده می‌شود و بزرگ می‌گردد و از آنسو ناگهان بیمار گردیده می‌میرد ، آن زاییده شدن و بزرگ گردیدن را با این بیمار شدن و مردن سازگار نشناخته نمی‌توانسته‌اند باور كنند كه هر دو از یك سرچشمه است. همچنان باران را می‌دیده‌اند كه می‌بارد و كشتها را می‌پرورد و می‌رویاند و از آنسو تگرگی باریده آنها را می‌كوبد و نابود می‌گرداند و این دو را هم آخشیج[=ضد] یكدیگر می‌شناخته‌اند.
در نتیجه‌ی اینها گروهی در جهان دو دست را كارگر دیده به دو خدا ـ یكی خدای نیكوكار یا یزدان ، دیگری خدای بدكار یا اهریمن ـ باور می‌داشته‌اند. (از جمله ایرانیان باستان باین باور می‌بوده‌اند). گروهی باین اندازه هم بس نكرده برای هر رشته از كارها خدای جدایی از پندار خود پدید می‌آورده‌اند. مثلاً برای دریا و كارهای آن خدایی ، برای جنگ و فیروزی و نافیروزی خدایی ، برای كشت و كار و گله‌داری خدایی می‌پنداشته‌اند. اگر متولوجی[mythology] یونان را بخوانیم برای باده‌گساری و خوشگذرانی نیز خدایی جداگانه می‌داشته‌اند.[1]

این بوده راز بت‌پرستی. از سوی دیگر اینان خدایانی را كه از پندار خود پدید می‌آورده‌اند هر یكی را دارای خیمهای آدمی ـ خشم ، رشك ، كینه ، خودخواهی و مانند اینها ـ می‌شمارده‌اند. این لغزش دیگری از ایشان می‌بوده و نتیجه‌ی این لغزش آن می‌شده كه همیشه از خدایان بترسند و از خشم و رشک و كینه‌ی آنها بیمناك باشند. از جمله این نافهمی درمیان ایشان رواج می‌داشته كه هر كسی كه دارایی اندوخت ، یا فرزندان بسیاری پیدا كرد ، یا سرداری در چند جنگ فیروز درآمد ، خدایان باو رشك برند و آسیب و آزار دریغ ندارند. از نافهمی چنین بیمی بخود راه داده آنگاه برای چاره چنان اندیشیده بودند كه با دادن ارمغانهایی از رشك و خشم خدایان جلو گیرند و خود را از آسیب و زیان نگه دارند. اینبود كسی كه توانگر می‌شده بایستی سهمی از داراك خود بنام خدایان جدا گرداند و به پرستشگاه برد. كسی كه دارای چند فرزند می‌بوده یكی از آنها را ـ دختر یا پسر ـ برگزیده بپرستاری در پرستشگاه می‌گمارده. سرداری كه از جنگ با فیروزی بازمی‌گشته بخشی از كالاهای تاراجی را ویژه‌ی خدایان می‌گردانیده.

✴️ این ترس از خدایان یا بهتر گویم این پندارها در برخی توده‌ها رویه‌ی سیاهكاری بخود می‌گرفته. زیرا می‌پنداشته‌اند خدایان خونخوارند و از ریخته شدن خون خشنود می‌گردند. با این پندار دختران و پسران خود را در جلو بتهای بیجان سر می‌بریده‌اند. كسانی را كه در جنگ دستگیر می‌ساخته‌اند قربانی خدایان می‌گردانیده‌اند.

✴️ آن یونانیان كه آوازه‌ی تمدنشان پس از هزارها سال در گردشست نیز گرفتار چنین اندیشه‌های پستی می‌بوده‌اند.

پُلوتارخ[2] چون داستان جنگ خشایارشا را می‌آورده می‌نویسد در روز جنگ سه تن خواهرزادگان خشایارشا دستگیر افتادند و چون آنها را بنزد ثمیستوكلیس[3] (سردار یونانی در آن جنگ) آوردند چون آتش روشن می‌بود كه قربانیها می‌گزاردند پیشینگو كه در آنجا می‌بود پافشاری كرد كه باید هر سه‌ی آنها را قربانی گردانید. گفت : «اگر اینها را به باخوس خون‌آشام قربانی گردانید نه تنها یونانیان از این گرفتاری رها خواهند گردید بدشمن چیرگی هم خواهند داشت». در سایه‌ی پافشاری او و دیگران سه تن جوان را بآتش انداخته قربانی باخوس خون‌آشام گردانیدند.
(در پیرامون جانوران ، بازپسین بخش ، ص 78 از 87 )

[1] : باخوس (یا دیونیسوس) : خدای باده
[2] : Plutarchus : پلوتارخوس (تلفظ نام او به یونانی) زندگینامه‌‌نویس و تاریخ‌نویس بنام یونانی
[3] : Themistoceles

(فردا این گفتار را دنبال خواهیم کرد)

مراسم قربانی حج

‌✴️ پیدایش آمریکا
بخش دوم
گفتار پنجم
✴️ چگونه کُرتيز آهنگِ مكزيك كرد؟...
(تکه‌ی دوم)
كرتيز راهي را كه غريچالوا رفته بود پيش گرفت. اينبود پس از چند روزي بجزيره‌يِ گوزوميل رسيده داكويلار نامي را از اسپانياييها كه از هشت سال پيش بدستِ هندويان افتاده در آنجا اسير مي‌زيست آزاد گردانيد و چون زبانِ بوميان را ياد گرفته بود او را ترجمانِ خود گردانيده همراه برداشت.

📗 بهائیگری ـ 21

ده‌هزار ریال1 جایزه

کتاب بهائیگری که چاپ دومش بیرون آمده برای یک مقصود بزرگیست. از مدتهاست که آقای کسروی و همراهان او می‌کوشند که اختلافاتی را که درمیان توده‌ی ایرانست از هر نوع که باشد رفع کنند و برای اینست که در هر رشته کتابها نوشته می‌شود.
این کتاب نیز برای رفع اختلافهاییست که بنام شیخی و کریمخانی و متشرع و بهائی و ازلی [و] مانند اینها در این توده‌ی بدبخت پیدا شده و باعث زحمت گردیده. اینست در این کتاب جز بحقایق پرداخته نشده و تمام مطالب از روی انصاف و دلیل ذکر گردیده.
چیزی که هست بهائیان از بس متعصبند قانع نمی‌شوند. من بچند نفر از ایشان گفتم : پس شما پاسخ دهید ... یا اگر ایرادی پیدا می‌کنید بگویید. پاسخ می‌دهند که اینها قابل اهمیت نیست.
اینست من از همه‌ی دانشمندان و مردان بافهم ایرانی خواهشمندم این کتاب را مطالعه کنند و عقیده‌ی خود را بنویسند تا قضایا روشنتر گردد ، و برای آنکه این قضیه جدی‌تر تلقی شود اظهار می‌کنم هر کسی از دانشمندان و بافهمان ـ چه از آقایان بهائیان و چه از دیگران ـ این کتاب را بخواند و یکی از ایرادهایی را که آقای کسروی گرفته وارد نداند و یا خود او ایرادی بنوشته‌های آقای کسروی وارد کند و مطلب خود را با دلیل ثابت نماید من تعهد می‌کنم که ده‌هزار ریال بایشان تقدیم دارم که اگرهم خودش نخواست به یکی از بنگاههای نیکوکاری واگزارد. آری این تعهد را می‌کنم. آقایان مقاله یا کتاب خود را نوشته در روزنامه‌ها یا جداگانه بچاپ رسانند و اگر خواستند ما خود نیز توانیم آن را در روزنامه‌ی پرچم چاپ کنیم و برای داوری من سه نفر کسان پایین را پیشنهاد میکنم :
جناب آقای دکتر افشار که مردی دانشمند و در این قضایا بکل بیطرفست.
آقای محمد قاضی که از علمای اهل سنت است و قهراً بیطرفست.
آقای یقیکیان مدیر روزنامه‌ی ایران کنونی که معروف می‌باشد.
اگر آقایان در این باره نظری داشته باشند بفرمایند.
محد وحدت صاحب مغازه‌ی وحدت

پابرگیها :
1ـ در آن زمان ده هزار ریال کمابیش برابر ده ماه حقوق یک آموزگار بود. ـ و

📗 پندارها ـ گفتار ششم : آيا رشته‌ي كارها در دست خود آدميان نيست؟..

بخش دوم


بسياري از اينان گامي بالاتر گزارده چنين وانموده‌اند كه «چرخ» (يا فلك) كه مي‌گردد و رشته‌ي كارها در دست آنست با دانشمندان و نيكان دشمن مي‌باشد و هميشه با آنان بدخواهي كند. اينست آن را «غدّار» ، «سفله‌پرور» و مانند اينها ناميده در اين باره ناداني و رسوايي را از اندازه گذرانيده‌اند :
فلك بمردم نادان دهد زمام مراد تو اهل دانش و فضلي همين گناهت بس
شيخ بهايي كه از ملايان بنام مي‌بوده اين دو شعر را بنام او مي‌نويسند :
اي چرخ كه با مردم نادان ياري همواره بر اهل فضل غم مي‌باري
پيوسته ز تو بر دل من بار غميست گويا كه ز اهل دانشم مي‌پنداري
خراباتيان كه خيام و حافظ از پيشروان ايشان بوده‌اند يكي از بدآموزيها كه برويش پافشاري بي‌اندازه نشان داده‌اند همين «جبريگري» است. اين دستاويز نيكي در دست آنان مي‌بوده كه بگويند : «بودنيها بوده است و از كار و كوشش نتيجه نتواند بود». خيام مي‌گويد :
زين پيش نشان بودنيها بودست پيوسته قلم ز نيك و بد ناسود است
تقدير ترا هر آنچه بايست بداد غم خوردن و كوشيدن ما بيهود است
حافظ مي‌گويد :
بر عمل تكيه مكن خواجه كه در روز ازل تو چه داني قلم صنع بنامت چه نوشت
اين ياوه‌گوي تيره‌درون از هيچ افسانه‌اي در اين باره چشم نپوشيده.
گاهي دست بدامن ستاره‌شماري زده و چنين گفته :
بگير طُرَّه مه طلعتي و غصه نخور كه سعد و نحس ز تأثير زهره و زحل است
گاهي افسانه‌ي بخت را پيش كشيده چنين گفته :
ز قسمت ازلي چهره‌ي سيه‌بختان بشست و شوي نگردد سفيد اين مثل است
گاهي دست بدامن قضا زده و چنين سروده :
در كوي نيكنامي ما را گذر ندادند گر تو نمي‌پسندي تغيير ده قضا را
آن «ادبيات ايران» كه با دهان پر باد نامش را مي‌برند و بآن مي‌نازند همين ياوه‌گوييها ، و همين بدآموزيهاست.
گذشته از همه‌ي اينها ، در خود زندگاني زمينه براي رواج چنين باوري باز است و انگيزه‌هاي بسياري درميان مي‌باشد. زيرا مردم كه از چگونگي جهان ، و از بهمبستگي كارها آگاه نيستند ، ناچارند پيشامدها را از بخت يا از «قضا» و يا از ستارگان آسمان دانند ، بويژه در جاهايي كه برخورد با خيم «خودخواهي» دارد. فلان مرد كه در زندگاني پس مانده اين باو دشوار است كه خود را ناتوان و كارندان شناسد و ناچار است كه گناه را بگردن بخت يا «قضا و قدر» اندازد.
از همينجاست كه كسان پست و تنبل باين پندارها بيشتر گرايند. اينها دستاويز نيكي است كه در آن پستي و درماندگي كه هستند شكستي بخود راه ندهند و گناهي بگردن خود نگيرند.
مي‌توان گفت : در پديد آوردن پندارها خيم خودخواهي بيش از چيزهاي ديگر كارگر افتاده. در اين باره داستاني هست كه مي‌بايد بنويسم :
اگر فراموش نگرديده تا سي و چهل سال پيش در ايران ، مردم هر گناهي را بگردن شيطان انداختندي. مثلاً دو تن با هم به پيكار برخاستندي و آنان كه خواستندي ميانجي باشند و آرامشان گردانند چنين گفتندي : «بشيطان لعنت كنيد. صلوات بفرستيد.» لعن و صلوات براي آن بودي كه شيطان بگريزد. كسي كه كاري بد كردي و از آن پشيمان شدي چنين گفتي : «خدا بشيطان لعنت كند ديدي چه كار كرد؟!..». كسي كه دزدي كردي و گرفتار شدي چون پرسيدندي پشيماني نمودي و چنين گفتي : «شيطان گولم زد».
اين شيوه‌ي همگاني مي‌بود و هنوز هم مردم عامي به همان شيوه پابندند. ولي درسخواندگان ديگر بشيطان باوري نمي‌دارند و گريبان آن را رها كرده‌اند. چيزي كه هست خيم «خودخواهي» از كار نيفتاده اينها نيز چيزهاي ديگري را جانشين شيطان گردانيده‌اند.
از جمله در ايران كه در توده اينهمه آلودگيها و گرفتاريها پيدا شده و بيش از همه مايه‌ي بدبختي اينهاست ، اين به ايرانيان گران مي‌افتد كه ببدي خود گردن گزارند و در انديشه‌ي چاره بآلودگيهاي خود باشند. اين بخودخواهي آنان برمي‌خورد. اينست همه‌ي گناه را بگردن انگليس انداخته خود را بكنار مي‌گيرند.

🗂 چرا زندگانی رو بسختی رفته؟..

💎 هر سه بخش

🖌 احمد کسروی

🔷 (گفتاری از پرچم روزانه)

🗂 کلمه‌هایی که معنایش دانسته نیست

💎 بخش یک از دو

🖌 احمد کسروی

🔷 (گفتاری از پرچم روزانه)

✴️ بمناسبت «عید قربان» ✴️

(بخش دوم)
هنگامی كه كلمبوس آمریكا را پیدا كرد در مكزیك اینگونه قربانی رواج بسیار می‌داشت. خدایان مكزیك همه خون‌آشام می‌بودند. اگر داستانش خواهید كتاب «پیدایش آمریكا» را خوانید.

این راز قربانی بوده و چیزهایی را كه برای فرونشاندن خشم خدایان ـ خدایان پنداری ـ و جلوگیری از كینه‌ی آنها از داراك[= مال] خود می‌داده‌اند قربانی می‌نامیده‌اند.

✴️ نخست از همه چیز می‌بوده كه كاهنان خوردنیها را می‌خورده‌اند و ناخوردنیها را بحساب خدایان می‌سوزانیده‌اند. بشُوَند[سبب] همین سوزانیدن بوده كه كسانی می‌جسته‌اند و چیزهای خوشبو را می‌برده‌اند. بیش از همه كُندُر و اسفند و چوبهای خوشبو را برمی‌گزیده‌اند.

✴️ یكی از عادتهایی كه امروز در میان ماست آنست كه برای بازگردانیدن چشم‌زخم كُندُر و اسفند می‌سوزانند. جای اندیشیدنست كه چشم‌زخم چیست؟.. آنگاه چه بهمبستگی میانه‌ی آن با اسفند و كُندُر است؟.. این عادت از كجا پیدا شده؟.. اگر نیك اندیشید سرچشمه‌ی آن همان داستان قربانی زمانهای باستانست. خیم رشك كه بخدا نسبت می‌دادند چون با مسلمانی و دینداری سازگار نبوده آن را برویه‌ی دیگری انداخته پندار چشم‌زخم را پدید آورده‌اند. آسیبهای ناگهانی را كه به داراك یا به تن رسد ، آنها از رشك خدایان می‌شماردند و اینها از بدچشمی و شومی نگاه این و آن می‌پندارند. چنانكه آنها برای جلوگیری اسفند و كُندُر می‌سوزانیده‌اند اینها نیز می‌سوزانند. بیشتر عادتهای ما چنینست كه از زمانهای باستان بازمانده است.
از زمینه‌ی گفتگو دور نیفتیم. سخن در آن بود كه نخست قربانی از همه چیز توانستی بود. گوسفند و گاو نیز می‌برده‌اند كه كاهنان كشته گوشتش را می‌خورده‌اند. سپس رواج این بیشتر گردیده. گویا این را با آن اندیشه‌ی خون‌آشامی خدایان سازگارتر یافته‌اند اینست كم‌كم دیگر چیزها فراموش شده و این بازمانده و رفته‌رفته شناخته‌تر گردیده.

✴️ در یونان و روم از این قربانی سودجویی دیگر می‌كرده‌اند. كاری را كه ملایان ما با استخاره انجام می‌دهند آنها با قربانی انجام می‌داده‌اند. گوسفند را كشته از چگونگی روده‌های آن دستور خدا را درباره‌ی كارهای خود می‌فهمیده‌اند. خدا با آنها سخن می‌گفته بدستیاری روده‌های گوسفندان ، و چون فهمیدن زبان روده‌ها كار هر كسی نمی‌بوده می‌بایست قربانی در زیر دیده‌بانی[= نظارت] كاهنان انجام گیرد.

✴️ نتیجه‌ی این سخنها آنست كه قربانی بازمانده از زمانهای بت‌پرستی بوده. از دیده‌ی خداشناسی بسیار نابجاست كه پنداشته شود خدا از گوسفندكشی و گاوكشی خوشش آید. تاریخچه‌اش اینست كه یاد كردم.

✴️ در زمان اسلام چون نشدنی می‌بود كه این برانداخته شود پاكمرد عرب آن را نگه داشته چیزی كه هست از رنگ بت‌پرستی پاك گردانیده. باین معنی كه دستور داده كه هرچه از مرغ و چهارپا سر می‌برند بنام خدا باشد. آنچه بنام بتها سر بریده شود (بگفته‌ی قرآن وَمَا ذُبِحَ عَلَى النُّصُبِ) گوشتش ناپاك و حرام بوده.

✴️ اینكه بهنگام بریدن سر گوسفند یا مرغ نام خدا را می‌برند نه از آنروست كه اسلام این كار را «عبادت» شناخته است بلكه از آنروست كه خواسته است از رنگ بت‌پرستی پیراسته باشد.

گویا بریدن سر گوسفند یا شتر درمیان حج پیش از اسلام نیز بوده است كه آن را هم اسلام نگه داشته ، نه آنكه خود پدید آورده.

✴️ به هر حال از این باره باسلام ایرادی نیست. زمان اسلام جدا می‌بود و زمان ما جداست. ما نخواهیم توانست با آیین سپهر[=طبیعت] درنبردیم.

✴️این آیین سپهر است كه جهان كم‌كم پیش رود و نیكیها كم‌كم انجام یابد.

✴️ اما اینكه كسانی بدستاویز اسلام دست از قربانی بریدن برنمی‌دارند از نافهمی خود آنهاست.

✴️ اسلام بنیادش برافتاده و تنها این چیزهایش بازمانده.

✴️ اسلام امروز افزاری برای هوسبازیهای مردمست. فلان انباردار[=محتکر] از گرانفروشیها و خانه‌براندازیها پولها گرد آورده به مكه رفته و چون بازمی‌گردد باید برای «تشریفات» گوسفندهای بی‌زبان را بخوابانند و زیر پای او سر ببرند. [فلا]ن دختر عروس شده بخانه‌ی دامادش می‌برند باید در زیر پای او گوسفندی خونش ریخته گردد. این كارها را می‌كنند و نسبتش را هم بخدا می‌دهند. اینها همه از نافهمیست.

(در پیرامون جانوران ، بازپسین بخش ، ص 81 از 87 )
(فردا این گفتار را دنبال خواهیم کرد)

✴️ بت‌پرستی و قربانی کردن آدمیان بپای خدایان

چنانکه در گفتار «بمناسبت عید قربان» از بت‌پرستی و قربانی کردن سخن رفته ، در برخی توده‌ها نافهمی به آن پایه بوده که آدمیان را نیز بپای خدایان قربانی میکرده‌اند. ما از تاریخ میدانیم که قربانی کردن فرزند بپای بتها درمیان عربها نیز بوده. این از زنده‌بگور کردن دختران جداست.
در ویدئویی به نشانی زیر از ده توده (بعنوان نمونه) نام می‌برد که گروهی از باستانشناسان بر این باورند که آدمیان را برای خدایانشان قربانی میکرده‌اند.
https://www.youtube.com/watch?v=RzYzvvIqPPc
در زیر کوتاهشده‌ی شرح ویدئو را می‌آوریم. آن توده‌ها اینهایند :

✴️ کارتاژها (توده‌ی تونس امروزی) این توده با همه‌ی توانگری و نیرومندی کودکان خود را بپای خدایان قربانی میکرده‌اند ـ بویژه خاندانهای دارا برای آنکه توانگریشان را از دست ندهند. دوره‌ی این رسم وحشیانه میان 800 تا 146 پیش از میلاد برآورد شده است.
✴️ یهودیان باستان. جز از قربانیهای دیگر گویا کودکانشان را برای خدای مولوخ (molox) نام آتش زدندی. (برخی پژوهندگان باور ندارند که آدمی را نیز قربانی می‌کرده‌اند).
✴️ ایتراسکینها (مردم ایتالیای غربی کنونی). چنانکه بتازگی از بازمانده‌های قربانیان یافت شده در نشیمنگاههای این توده به باستانشناسان آشکار گردیده ، این مردمان گویا بیشتر کودکان ، بزرگسالان ، بیگانگان ، فرودستان و بیماران را برای خدایانشان نابود کردندی.
✴️ چینیان. درمیان چینیان باستان رسم قربانی کردن آدمی بسیار رواج داشته. نوشته‌هایی هم در اینباره از ایشان بدست آمده است. آنان از هر گونه آدم ، زن و مرد و کودک ، کسانی را بروشهای بیرحمانه‌ای نابود می‌گردانیده اند. چیزی که هست به آخشیج (ضد) مردان و کودکان که تنشان را تکه تکه کردندی ، تن دختران جوان را پس از قربانی کردن دست نخورده بخاک سپاردندی.
✴️ کلتها یا سِلتها (باشندگان اروپای میانی). این مردمان به شیوه‌های بسیار دردناک و خشنی با شمشیر و دیگر جنگ افزارها قربانیانشان را بنام کیش کشتندی.
✴️ مردم هاوایی باستان. آنها آدمها را به پای خدای جنگ و دفاع و فیروزی ، قربانی میکردند تا خشنودی او را بجویند. اسیران جنگی از قبیله‌های دیگر را به سنگها بسته چندان میزدند تا جان بسپارند و سپس به کاهن‌شان (سر قبیله) ارمغان میکردند تا او پخته یا خام بخورد.
✴️ مردم میانرودان باستان. کسان خاندان پادشاهی یا بزرگان که می‌مردند ، افزارها ، جنگ افزارها و رختهاشان را همراه با پرستارانشان بخاک می‌سپاردند (تا در زندگانی پس از مرگ بکارشان آید). تا دیر زمانی باستانشناسان گمان میکردند که پرستاران را با زهر میکشتند ولی نشانه‌هایی که سپس بدست آمد دانسته گردید که گاه ایشان را با شیوه‌ها‌ی وحشیانه و زدن بسرشان می‌کشته‌اند.
✴️ آزتکها. ایشان باور داشتند خدای خورشید برای آرامش نیازمند خون آدمی است که دارای نیروی مقدس زندگانی می‌باشد.
✴️ مصریان باستان. برخی باستانشناسان بر این باورند که مصریان باستان هنگامی که یکی از فرعونهاشان می‌مرد ، همچون مردم میانرودان ، پرستاران او را با افزارهایش برای زندگانی پس از مرگ بخاک می‌سپاردند تا در آن زندگانی نیز به پادشاه پرستش(خدمت) کنند.
✴️ اینکاها. در سرزمینی میزیستندی که پر از پتیاره‌های (بلا) طبیعی چون آتشفشان و زمین‌لرزه و سیل بوده. ایشان چنین می‌پنداشتند که اینها بخواست خدایان پدید می‌آید و اینست اگر آدمها (بیشتر زندانیان) را بپای خدایان قربانی کنند توانند این پتیاره‌ها را از خود دور گردانند. همچنین برخی بچگان تندرست خود را تنها برای قربانی شدن می‌پروردند!

‌✴️ پیدایش آمریکا
بخش دوم
گفتار پنجم
✴️ چگونه کُرتيز آهنگِ مكزيك كرد؟...
(تکه‌ی سوم)
چنانكه گفته‌ايم مكزيكيها همچون ديگرِ هنديانِ آمريكا نبوده گامهايي در راهِ تمدن پيش رفته بودند. گذشته از آنكه حكومتي بآن بزرگي برپا گردانيده بودند ، خط داشتند كه ماننده‌يِ هيروغليف با صورتكشي و نقاشي مطلب را مي‌فهمانيدند.
گذشته از اينها چون كشورشان پهناور بود برايِ رسانيدنِ خبر از هر گوشه‌يِ آن بپايتخت پُست برپا گردانيده بودند. پست آن زمان در اروپا شناخته نبود. ولي اينها آن را داشتند. باين معني در شاهراههايِ بزرگ كه بسويِ پايتخت كشيده بودند در هر فاصله‌يِ معيني جايي ساخته و كسي را نشانده بودند كه همانكه خبر يا نامه‌اي بود هر يكي هرچه تندتر و زودتر بآن ديگري مي‌رسانيد و بدينسان تا بمقصد مي‌رسيد.