پاکدینی ـ احمد کسروی

🔶 پراکندگی سرچشمه‌ی درماندگی است 🔶

دولتهای آزمند اروپا که در سده‌ها‌ی گذشته با کشتیهای جنگی خود بخاک دیگر کشورها حمله کرده آنجاها را مستعمره‌ی خود میکردند ، حق مالکیت که یک حق طبیعی آدمیان است با وحشیگری زیر پا میگزاردند.
علت چنین رفتاری را «تنها» در آزمندی و خودخواهی ایشان نباید جست. این دو از خیمهای آدمی است و همیشه در نهادش بوده و خواهد بود. بیش از آن ، علت درماندگی و سستی و زبونی آن توده‌ها بود. تاریخ بما میگوید که این نامردمی اروپاییان نه تنها گرفتن خاک بیگانه بلکه از آن مهمتر نگاهداریش بوده. چون درمیان آن توده‌ها ، چه آمریکایی و آفریقایی ، چه آسیایی و اقیانوسیه‌ای یگانگی (اتحاد) نبوده به آسانی توانسته‌اند از پراکندگی آنها سود برده و چیرگی خود را نگاه دارند. بویژه که برخی دسته‌های بومی (مثال : مهاراجه‌های هند) در همچشمی و نبرد با یکدیگر پای بیگانگان را بمیان میکشیدند و بدینسان نافهمانه آنان را بخود چیره میگردانیدند. یا برخی دیگر که از نهاد پست بودند و داد و ستم ، سود و زیان توده و سرفرازی و سرافکندگی در پیششان یکسان بود و در نتیجه تن به بیگانه‌پرستی میدادند. این بوده راز فیروزی اروپاییان.
انگلیسها که کشور پهناور هندوستان را گشاده و توده‌ی انبوه آن را دو سده زیردست خود میداشتند ، جز چند هزار افسر و سرباز در آنجا نبودند و بیشتر از همان بومیان برای رسیدن به خواستهاشان سود می‌بردند.
این خود پرسش ارجداریست که چگونه یک لشگر کم‌شماری به آن توده‌ی انبوه چیره گردیدند؟! گاندی ، آن مرد بزرگ میگوید : نگویید انگلیسها بر ما چیره شدند ، راستش اینست که ما با رفتارهای غلط آنها را بر خود چیره گردانیدیم.
راستی نیز جز این نیست. .. هنوز آیین زندگی در جهان بر پایه‌ی زور است. نزدیکترین مثالش ویران گردانیدن کشورهایی همچون لیبی و عراق است ،‌ حال چندین ساله‌ی اخیر کشور سوریه می‌باشد. دیده شد که در خاک توده‌‌ی باستانی شام چند کشور اروپایی و آمریکا و همسایگانش دخالت کردند و پیداست که هر یک سودهایی برای خود میخواهند و به آسانی دست‌بردار نیستند. تو گویی آن مردم از اداره‌ی خود ناتوان و نیازمند سرپرست می‌باشند.
اینگونه داستانها از تاریخ و پیشامدهایی که هر چندگاه یک بار در جهان روی میدهد به توده‌های پیشرفته‌ی جهان یاد داده که اگر یگانه و در نتیجه نیرومند نباشند یا نابود خواهند گردید ـ چنانکه توده‌های بسیاری از این پرتگاه فروغلتیده‌اند و نشانی از آنان بازنمانده ـ یا زیردست و برده خواهند بود.
اینست توده‌های بیدار این درس را نیک یاد گرفته‌اند که همیشه به نیرومندی خود کوشند و از هر چیز که مایه‌ی سستی و زبونیشان باشد بپرهیزند.

یکه‌ها (افراد) نیز جز از توده‌ها نیستند. آن خیم پست جانوری که در آدمی هست او را به نادیده انگاشتن حقوق ناتوانان برمی‌انگیزد. با اینهمه علت ستمگری یکه‌ها «تنها» در آزمندی و خودخواهی آدمیان نیست. یک علت آشکار آن سستی قانونها می‌باشد که بازدارنده‌ی ستمگران نیست و از نگه‌داری افتادگان و ستمدیدگان ناتوان می‌باشد.
از اینجا نیکخواهان جهان در سراسر تاریخ کوشیده‌اند از یکسو با گزاردن قانونهایی از ناتوانان پشتیبانی کرده دست زورمندان را برتابند و از سوی دیگر از هرچه به سستی قانونها می‌انجامد جلو گیرند.

هنوز هم در هر جایی که ستمگری حال عادی بخود گرفته ، باید بیگمان بود که یا قانونی در کار نبوده یا بوده و سستی گرفته و از رواج افتاده.

خوانندگان میدانند که آزادگان بسیاری در این کشور تنها به گناه اعتراض به قانونشکنیهای آشکار حکومت در زندانند. از آن جمله وکیلان آزادیخواهی که گناهشان دفاع از متهمانی خاص بوده. با آنکه قانون صراحت دارد که متهم نیز حقوقی دارد و باید وکیلی از آن حقوق دفاع کند ولی حکومت خودکامه‌ی ما گوشش شنوای چنین سخنانی نیست.

پیداست این را تنها به حساب فزون‌خواهی و خودکامگی او نباید گزاشت. باید این را از سستی قانونها و مردمی که به استواری بنیاد قانون نکوشیده اند نیز دانست.

مردمی که به قانونها بیپروایند و در بیشتر جاها خود قانون‌شکنند ، این زبونی جز نتیجه‌ی ناچاری رفتار خودشان نیست. آن مردمی که اگرچه ارج و بهای قانون و اهمیتی که برآن بار است را شنیده‌ ولی از بس از یکدیگر پراکنده‌اند و هر کسی راهی و آرمانی جدا برای زندگانی برگزیده‌اند که نمی‌توانند با همدستی و یگانگی اجرای قانونها را تضمین کنند ، آیا نتیجه‌ای جز این می‌توان چشم داشت؟!

یکی از آن نیکخواهان و آزادزنان که گرفتار ستم خودکامگی و همچنین سستی و ناروان بودن قانونها گردیده خواهر گرامیمان نسرین ستوده می‌باشد.

1.31K views09:02