📗 #پرسش_و_پاسخ (رشته‌ی یکم ـ بخش دهم)

د ـ اعتقاد بخدا و اعتقاد به آخرت هر دو از دين است. ما در شناختن جهان ناچاريم بهستي خدا اقرار كنيم. بخش بزرگي از شناختن جهان همينست كه ما بدانيم اين دستگاه بيهوده نيست و درو نظم و ساماني هست و دست آفريدگاري درميان ميباشد.
يكي از كشاكشهاي ما با فلسفه‌ی مادّي در همين زمينه است. شما اگر كتاب «ورجاوند بنياد» را بخوانيد در آنجا در اين زمينه استوارترين دليل ذكر شده است.
همچنان درباره‌ی آخرت ، ما چون بگوهر آدمي پي ببريم خواهيم ديد آدمي همين كالبد مادّي نيست و درو دستگاه ديگري بنام روان ميباشد و مانعي نيست كه اين دستگاه پس از نابوديِ كالبدِ مادّي بازماند و در جهان ديگري زندگي بسر برد ، در اينباره هم ما كتابهايي نوشته كوششهاي بسيار بكار برده‌ايم.
ولي در اين زمينه نكته‌هاي مهمي هست. خداشناسي آن نيست كه خدايي تصور كنند و هرچه دلهاشان خواست باو نسبت دهند. در ايران يكي از گمراهيها همينست. خدايي تصور كرده‌اند و هرچه دلشان خواست باو نسبت مي‌دهند. خدا افزارهاي هوسهاي آنهاست.
سه سال پيش از اين كه در نتيجه‌ی جنگ آلمان و روس در ايران گراني و نايابي پديد آمد و مردم دچار گرسنگي گرديدند ملايان كه از داستان برداشته شدن چادر و چاقچور دلتنگ مي‌بودند فرصت يافتند و در بالاي منبرها رو بزنان گردانيده چنين ميگفتند : «خانمها ديديد روتان باز كرديد و خدا بخشم آمد و بلا فرستاد». اين را در همه‌جا مي‌گفتند.
ببينيد بخدا چه نسبت مي‌دادند. ببينيد خدا در انديشه‌ی آنها چه چيز است. آنان خدايي تصور كرده‌اند و چنين مي‌پندارند كه در آسمان يا در عرش نشسته تنها نگران ايرانست كه همانكه يك گناه از مردم اينجا ديد بخشم آمده بلا بر ايشان ميفرستد ، و هرگاه كه پشيماني نموده و به لابه و زاري پرداختند خشمش فرونشسته بلا از آنان برميگرداند. آنگاه عدالت در دستگاه خدا نيست. زنهاي تهران روباز مي‌كنند و خدا بگناه آنان بلايي مي‌فرستد كه بيش از همه دامنگير خانواده‌هاي بينواي بوشهر و بندرعباس ميگردد. اينست نمونه‌اي از خداشناسي اين مردم. با اين گمراهيها و نادانيهاست كه مي‌آيند و با من مي‌نشينند و سخن از دين ميرانند.
بعقيده‌ی اينان خدا از يكسو پيغمبري فرستاده و احكامي پديد آورده و بگناهكاران مجازاتها قرار داده و براي تأكيد «وَمَن يَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ شَرًّا يَرَهُ» فرموده و از يكسو چون امام حسين كشته شده بيكبار احكام خود را بهم‌زده و دستور فرستاده كه هر كه باو گريه كرد گناهانش همه آمرزيده شود ، اگرچه بشماره‌ی ريگهاي بيابان باشد. يك روز آن را كرده و يك روز اين را.
يك گمراهي بزرگ ديگر نكوهشهاييست كه از جهان ميكنند. چنين وامي‌نمايند كه خدا اينجهان را دشمن داشته است و مرد خداشناس و نيكوكار كسيست كه باينجهان و زندگاني آن ارج نگزارد و دامن از خوشيهايش درچيند.
جاي حيرت است كه چنين نسبتي را بخدا مي‌دهند. تو گويي اينجهان را خدا نيافريده و يا او آفريده و پشيمان گرديده. وگرنه بهر چه آن را دشمن ميدارد؟!.
اين گمراهي چندان بزرگ است كه من اگر بخواهم زيان آن را شرح دهم بايد دو ساعت بيشتر سخن رانم. اين نتيجه‌ی همانست كه ما مي‌بينيم ايرانيان بجهان با ديده‌ی تحقير مي‌نگرند. نمي‌گويم آن را ترك مي‌كنند و يا از خوشيهايش دامن مي‌چينند. خير ، اين كار نشدنيست. ميگويم آن را خوار ميدارند و بي‌پروايي مي‌نمايند و بكارهاي بزرگ برنمي‌خيزند. داستان آنان داستان كسيست كه در خانه‌اي عاريتي نشيند كه بآبادي آنجا نپردازد و بروز گذرانيدن قناعت نمايد.
در اين چند روزه سخني شنيده‌ام كه چون مثل نيكي باين گفتگوي ماست ميخواهم آن را ياد كنم :
در هفته‌ی گذشته كه من در بيمارستان دكتر رضانور بودم و سه روز در آنجا ماندم در آن سه روز ديدن بيمارستان و كارهاي آن براي من مايه‌ی دلخوشي و شادماني بود و مي‌توانم گفت كه از رنج و دردم ميكاست. جواني باروپا رفته و ١٥ سال درس خوانده و دانش اندوخته و چون خواسته بازگردد يكرشته ماشينها و افزارها كه ما نداشته و يا كم داشته‌ايم با خود آورده و سرمايه ريخته و چنين دستگاهي برپا گردانيده كه مي‌توانيم ما نيز از پيشرفتهايي كه در زمينه‌ی پزشكي و چاره‌ی بيماريها رخ داده استفاده كنيم. ميتوانيم از معجزه‌هاي دانش بهره يابيم. مي‌توانيم بهنگام گرفتاري رو ببيمارستان آورده پس از چند روزي آسوده و تندرست بخانه‌هاي خود بازگرديم.
در آن چند روز با آشناياني كه بديدنم مي‌آمدند بارها باين گفتگو پرداختيم و ببلندي انديشه و روشني فهم پدر دكتر كه او را براي درس خواندن باروپا فرستاده و سپس با فروش املاك خود سرمايه براي تأسيس بيمارستان داده آفرين خوانديم.

🔶 بنام پاكْ آفرنده‌ی جهان

🔸حاجیهای انباردار چه دینی دارند؟..🔸

در خانه‌ی يكي از تاجرها كه از سفر مكه بازگشته ميهماني بوده ، شب گفتگوهايي در ميان چهار نفر رخداده كه ما آن چهار نفر را احمد ، علی ، جعفر ، باقر ناميده گفته‌هاي آنها را در اين دفتر مي‌نويسيم.
🔸🔸🔸
شب ، پيش از شام روضه‌خواني روضه خوانده در ميان سخنان خود ميگويد : «يك مذهب تازه پيدا شده : پاكديني! يك نفر پيدا شده اسمش كسروي است ، مذهبي آورده ...». با اين عنوان بسخنان پوچي مي‌پردازد. پس از شام كه ديگران ميروند ، اين چهار تن چون سه نفرشان اعضاء تجارتخانه‌ی صاحبخانه هستند و يك نفرشان (كه احمد باشد) قوم و خويش اوست ميمانند كه شب را در آنجا بخوابند. پيش از خوابيدن اين گفتگوها در ميان آنها بميان مي‌آيد.

🔸🔸🔸
جعفر : اين كسروي ديگر چه ميگويد؟..
باقر : دلم ميخواهد يك روز بروم بخانه‌اش ببينم حرفش چيست؟..
علی : راستي بياييد يك روز برويم ببينيم چه ميگويد؟..
احمد : ميخواهيد برويد چه كار كنيد؟.. آيا معقولانه حرف بپرسيد يا جر و بحث كنيد؟..
جعفر : با او كه نبايد معقولانه حرف زد ، مگر حرفهاي او معقولانه است؟..
احمد : شما او را ديده‌ايد؟..
جعفر : نديده‌ام .
احمد : كتابهايش را خوانده‌ايد؟..
جعفر : نخوانده‌ام .
احمد : پس از كجا دانستيد حرفهايش معقولانه نيست؟!.
باقر : مگر نشنيديد روضه‌خوان چه ميگفت؟!..
احمد : حرفهاي روضه‌خوان چه سنديت دارد؟!. آيا اين عيب شما نيست كه با حرف يك روضه‌خوان نافهم و بيدانش تحريك شده‌ايد و ميخواهيد برويد با كسي كه تاكنون نديده و گفته‌هايش نشنيده‌ايد جر و بحث كنيد؟!.
علی : حرفهاي آقا احمد حسابيست. ما اگر خواستيم برويم بايد برويم و معقولانه سئوالهايي كنيم و مطلبي بفهميم.
احمد : اگر مقصود شما از رفتن آنست كه معقولانه سئوالهايي كنيد و مطلبي بفهميد من حاضرم در همينجا شما هرچه پرسيديد از طرف آقاي كسروي جواب بدهم.
علی : مگر شما از مطالب او اطلاع داريد؟..
احمد : آري من كتابهاي او را خوانده‌ام و مطالب او را ميدانم و شما هرچه سئوال كنيد حاضرم جواب بدهم. ولي با شما يك شرط دارم.
علی : چه شرط؟.
احمد : وقتي يك فرنگي بايران آمده بود ميگفت : ايرانيها بدبختند. خدا نعمتهايي باينها داده كه نمي‌توانند استفاده كنند. اينقدر معدنها زير خاك ميخوابد نمي‌توانند آنها را استخراج كنند ، اينقدر زمينهاي حاصلخيز بيكاره افتاده نميخواهند در آنها زراعت كنند. ميگفت : من در خوزستان بودم. چند رود بزرگ از آنجا ميگذرد و بدريا ميريزد و آبش هدر مي‌شود و زمينهاي طلاخيز خوزستان خشك و خالي افتاده كه انگار بيابان عربستانست.
اينها حرفهاي آن فرنگي بود. من ميگويم بدبختي ايرانيها بيشتر از اينهاست. خيلي نعمتهايي خدا باينها داده كه قدرش را نميدانند و استفاده نميكنند. يكي از نعمتهاي بزرگ خدا فكر و انديشه است. آدم بايد هر مطلبي كه مي‌شنود ، هر كاري كه ميخواهد بكند قدري در اطراف آن بينديشد. ولي ايرانيها انگار كه هيچ نميدانند فكر چيست. مطلبي كه مي‌شنوند نافهميده و ناانديشيده جواب ميدهند و جر و بحث ميكنند. اينست مي‌بيني در فلان مجلس دو ساعت سه ساعت نشسته‌اند و گفتگو كرده‌اند و نتيجه‌اش شده كه هر يكي از ديگري رنجيدگي پيدا كرده.
اينست من با شما شرط ميكنم هر مطلبي كه مي‌شنويد كمي بينديشيد و بفهميد و بعد جواب بدهيد. نافهميده و ناانديشيده جواب ندهيد.
علی (با لبخند) : شرط شما را پذيرفتم آقاي احمد.
احمد : پس سؤال كنيد تا جواب بدهم.
علی : خوب اين آقاي كسروي چه ميگويد؟.. سخنش چيست؟..
احمد : آقاي كسروي سخنش بسيار است. كتابهاي بسيار نوشته. او ميخواهد مردم را اصلاح كند. ميگويد : آدم بايد راستگو و درست‌كردار و نيكوكار باشد ، دروغ نگويد ، دزدي نكند ، دغلكار نباشد ، كلاه مردم برندارد ، تا ميتواند بديگران نيكي كند.
جعفر (با ريشخند) : عجب چيزهاي تازه‌اي آورده! مگر اينها را اسلام نگفته است؟!.
علی : راست ميگويد جعفر ، اينها را اسلام هم گفته است.
احمد : اينها را اسلام هم گفته است. ليكن مسلمانها بهيچ يك از آنها عمل نميكنند. امروز مسلمانها بخصوص شيعه‌ها آلوده‌ترين مردمانند. از صبح تا شام دروغ ميگويند ، قَسَمهاي دروغ مي‌خورند ، كلاه همديگر برميدارند ، آشكاره رشوه ميدهند ، آشكاره رشوه ميگيرند ، انبارداري [=احتکار] ميكنند ، گرانفروشي ميكنند ، كالاي تقلبي ميفروشند. شما خودتان در بازار هستيد ، بهتر ميدانيد كه چه خبر است ...
جعفر : اينها چه ربطي به دين دارد؟..
باقر : اينها معنيش آنست كه مردم بدند. آن آقاي كسرويِ شما مردم را اصلاح كند. چه كار با مذهب و دين دارد؟!.
علی : من هم همين را ميگويم. مردم اگر بدند گناه دين چيست؟!..

احمد : شما باز فكر نكرده جواب داديد. اگر فكر كرده بوديد اين حرفها را نميزديد. مردم هميشه بدند و دين بايد جلو بديهاي آنها را بگيرد. هزاروسيصدوهفتاد و چند سال پيش كه پيغمبر اسلام در مكه قيام كرد ، مردم عربستان بي‌اندازه بد بودند. دينشان بت‌پرستي بود كه مجسمه‌هايي از چوب مي‌تراشيدند يا از فلز مي‌ساختند و بآنها پرستش ميكردند ، دخترهاي خودشان را زنده زنده بزير خاك ميگزاردند ، درميان قبيله‌ها عداوت بود و هر قبيله‌اي ميرفت قبيله‌هاي ديگر را غارت ميکرد ... پيغمبر چون قيام كرد و اسلام را آورد همان مردم از بديها بازگشتند و نيك و پاك شدند. اين اثر اسلام در آنها بود.
ولي حالا مسلمانها با آنكه از بچگي با اسلام بزرگ مي‌شوند و هميشه قرآن ميخوانند و احکام اسلام را ياد ميگيرند ، اسلام كمترين تأثيري در آنها ندارد و چنانكه گفتم مردمان بسيار آلوده‌اي هستند. آيا اين علتش چيست؟..
علی : ما که علتش نميدانيم چيست.
احمد : اگر شما علت آن را نميدانيد ما ميدانيم. يك قسمت عمده از حرفهاي آقاي كسروي در همين زمينه است. اكنون اگر گوش بدهيد برايتان خواهم گفت.
علی : گوش ميدهيم بفرمائيد.
احمد : آقاي كسروي ميگويد : باعث از اثر افتادن اسلام اين مذهبهاست. اين مذهبها با اسلام مخالفست و آن را از اثر انداخته. مثلاً مذهب شيعه از هر بابت با اسلام مخالفست.
بناي اسلام بر آن بود كه مردم پاكدامن و نيكوكار باشند و از كارهاي بد پرهيز كنند ، جز خدا بكسي پرستش نكنند. ليكن مذهب شيعه بنايش بر آنست كه مردم «چهارده معصوم» را عزيز كرده‌هاي خدا شناخته اختيار جهان را در دست آنها دانند ، بآنها توسل كنند ، بزيارت قبرهايشان روند ، پس از هزاروسيصد سال بمصيبت آنها گريه كنند ، بدشمنانشان لعنت فرستند.
در اين مذهب نيكوكاري اهميت ندارد. اگر مردم گناه كردند ، كرده‌اند ، چهارده معصوم شفاعت خواهند كرد.
اسلام گفته بود : هر كس اگر كار نيكي كند پاداش آن خواهد ديد ، اگر كار بد كند كيفر آن خواهد ديد.[1] ولي اين مذهب ميگويد : هر كس محبت اميرالمؤمنين در دلش باشد آتش جهنم برو حرامست. هر كس بامام حسين گريه كند همه‌ی گناههاش بخشيده مي‌شود.
اسلام گفته بود روز قيامت از هيچكس شفاعت پذيرفته نخواهد شد [2] ولي در اين مذهب شفاعت در روز قيامت داستان بسيار طولاني‌ایست. امامها بيكايك شيعه شفاعت خواهند كرد و خدا از گناههاي آنها خواهد گذشت. اگر در جايي كار بدشواري كشيد و شفاعت امامها پيشرفت نكرد فاطمه‌ی زهرا معجر از سر برداشته چنان فرياد «واحسيناه ، واولداه» خواهد كشيد كه پايه‌هاي عرش بلرزه افتد و خدا ناچار شده شفاعت را خواهد پذيرفت. مختار را كه بجهنم خواهند انداخت امام حسين خبردار شده خود را همچون شاهين بآتش زده او را بيرون خواهد كشيد.
اينها دو سه نمونه از مخالفتهاي مذهب شيعه با اسلام است. همينها اسلام را از اثر انداخته. زيرا وقتي كه بنا باشد آدم هر گناهي كه كرد با زيارت رفتن يا در روضه‌خواني گريه كردن بخشيده شود ديگر از گناه چه باكست؟!. آدم چرا گناه نكند؟!. بقول يكي از دوستان : شيعيان كه «گناه پاک‌کن» دارند از گناه چه باك دارند؟!. ميتوانند صد گناه كنند و يكدفعه در پاي منبر روضه‌خوان اشگ ريخته همه‌ی آن گناهها را بشويند و پاك كنند.
شما در بازار هستيد و ميدانيد اهل بازار مسلمانند و تعصب اسلام دارند. در همان حال باحكام آن عمل نميكنند. گرانفروشي ميكنند ، کمفروشی میکنند ، انبارداري ميكنند ، دروغ ميگويند ، قَسمهاي دروغ ميخورند ، دفتر جعل ميكنند ، كلاه همديگر برميدارند ـ از اين راهها پول جمع ميكنند و بكربلا ميروند ، روضه‌خوانيها برپا ميكنند.
اگر كسي حقيقت را نداند تعجب خواهد كرد : اينها اگر مسلمانند پس آن كارها چيست؟!. اگر مسلمان نيستند پس آن تعصب اسلامي از كجاست؟.. آن دزديها و تقلبها چيست و اين زيارت رفتن و روضه خواندن چيست؟..

[1] : و من يعمل مثقل ذرة خيراً يره و من يعمل مثقال ذرة شراً يره.
[2] : و اتقوا يوماً لا تجزي نفس عن نفس شيئا ولا يقبل منها شفاعة

(دنباله‌ی این گفتگو را فردا بخوانید)

آبشار شوی در دزفول

‌✴️پیدایش آمریکا
بخش دوم
✴️ گفتار هشتم
(تکه‌ی دوم)
جنگي كه با سپاه والاسكز رفت
روزي مونتيزوما ، كُرتيز را بنزد خود خواند و با لحني كه تصميم و استواري او را مي‌رسانيد بسخن پرداخته گفت : «شما كه كارهاتان در اينجا پايان يافته خواست خدايان ماست كه ديگر نمانيد و بازگرديد. مكزيكيان نيز همه آن را خواستارند».
كُرتيز از لحن سخن دانست كه تدبيري بزيان آنها انديشيده شده و سخت ترسيده و از راه چرب‌زباني و فروتني درآمده چنين گفت : «ما كه زمان درازيست از خانه و از كشور خود بيرون آمده‌ايم بسيار آرزومنديم كه بازگرديم. ولي چنانكه پادشاه مي‌داند كشتيهاي ما كه فرسوده گرديده از كار افتاده بود درهم شكستيم و اكنون بايد كشتيهايي از نو بسازيم كه همانكه آماده گرديد نايستاده آهنگ كشور خود كنيم».

🔸حاجیهای انباردار چه دینی دارند؟..🔸

[زمان این داستان سال 1324 و پایان جنگ جهانی دوم است]

اين سخنها را كه احمد ميگويد آن سه تن گوش ميدهند و چون حرفهايش تمام مي‌شود همانطور خاموش نشسته بفكر فروميروند. پس از زماني علی سر برداشته ميگويد :

. . . : اگر حرفهاي آقاي كسروي همه‌اش اينطور باشد بسيار خوبست. ما اينها را نميدانستیم. راستي حرفهاي ملاها بسيار پوچست.
احمد : حرفهاي آقاي كسروي همه‌اش اينطور است و از اينها عاليتر است.
جعفر (با خشم) : اينها كه چيزي نيست. علماي ما كِي گفته‌اند : مردم برويد انبارداري كنيد ، گرانفروشي كنيد؟!. مردم خودشان بدند ديگر!
علی : چرا حرف را مي‌پيچاني جعفر؟!.. چرا لج ميكني؟!. مگر گوش نميدادي چه ميگفت؟!.. مگر حرفش را نفهميدي؟!.. ميگفت ملاها كه ميگويند : «هر كس بامام حسين گريه كند تمام گناهان او بخشيده خواهد شد» اين معنايش آنست كه هيچ كسي از گناه نترسد ، هرچه دلش خواست بكند و در آخر يكدفعه بامام حسين گريه كند و خود را پاك گرداند. همين حرف كافيست كه مردم خود را آزاد دانند و از هيچ كار بدي باك نكنند. در تبريز مثلي هست ميگويند : «دليه پيل وير الينه بيل وير».
پدر من در بچگي بمكتب رفته بود. گاهي از حكايتهاي آن براي ما نقل ميكرد. ميگفت : آخوندي كه ما داشتيم چايي شيرين را بسيار دوست ميداشت. شاگردها آن را فهميده بودند. هر وقت كه يكي درسش حاضر نبود يا گناه ديگري داشت ميرفت و بقهوه‌چي مي‌سپرد كه براي او يك استكان چايي شيرين بياورد. آخوند بخاطر آن يك استكان چايي از گناه او ميگذشت. اين بود شاگردها بدرس اعتنا نداشتند ، از شرارت و شيطاني نمي‌ترسيدند. بيشتر وقت را با بازيچه بسر مي‌بردند. كم‌كم كار بآنجا رسيده بود كه آخوند را دست مي‌انداختند و بريشش مي‌خنديدند.
اينجا هم آنطوري شده. ملاها با اين حرفهاي خود دستگاه خدا را خوار و بي‌اعتبار ساخته‌اند كه هيچكس اعتنا نميكند. هر كس هر گناهي كه خواست ميكند و هر چند سال يك بار بكربلا رفته خود را از گناه شسته ميگرداند.
احمد : آقاي علی بسيار خشنودم كه حرفهاي مرا باين زودي و باين خوبي فهميدي. چه خوبست آن مثلي كه زدي! آري اينها دستگاه خدا را از دستگاه آن آخوند مكتبي پستتر و خوارتر گردانيده‌اند. اين حرفهاي مذهب شيعه ، گيرش در جاي ديگر است. گيرش در آنجاست كه اگر اين حرفها راستست و باين آساني ميتوان گناههاي خود را شست پس چرا پيغمبر اسلام اينها را نمي‌گفت؟!.. پس چرا بمردم آن سختگيريها را ميكرد و آنها را از غضب خدا و از آتش جهنم مي‌ترسانيد؟!.. پس چرا ميگفت : هر كس هر كار بدي كه كند اگرچه بسنگيني يك ذره باشد كيفر آن را خواهد ديد؟!.. اصحاب پيغمبر از ترس خدا شبها خوابشان نمي‌برد. و اگر اين حرفها راست نيست و خدا باين آساني از گناهها نخواهد گذشت پس اين ملاها چه ميگويند؟!.. چرا بيجهت مردم را بگناه تشويق ميكنند؟!..
ديشب ديديد روضه‌خوان چه حرفها ميزد. چون ميزبان ما حاجي‌آقا ، از زيارت آمده روضه‌خوان بخاطر او دروغهاي عجيب و غريبي بقصار ميكشيد. شنيديد كه ميگفت : ملائكه به پيشواز زوار مي‌آيند ، حوريها خاك پاي او را برداشته بجاي سرمه بچشمهاي خود ميكشند ، زوار وقتي كه از حرم خارج مي‌شود مثل كودكيست كه تازه از مادر زاييده شده ، از گناه بكلي پاكست. مردك خجالت نمي‌كشيد و مي‌گفت : «هر زواري كه زيارت خود را بانجام رسانيده اگر در خود گناهي فرض كند در صحت نسب خود شک كند». شايد خيليها معني اين سخن را نفهميدند. مردك ميگويد : اگر كسي باين دروغهايي كه ما ميگوييم اعتقاد نكند نسبش صحيح نيست ، يعني ولدالزناست ـ ببينيد بي‌حيايي را بكجا رسانده‌اند!.
وقتيكه او اين حرفها را ميزد من زيرچشمي نگاه ميكردم ، ديدم حاجي‌آقا گردن ميكشد و بخود مي‌بالد. در حاليكه شما ميدانيد كه او اين پولها را از كجا آورده است.
علی : بلي آن سال كه جنگ آلمان و لهستان شروع شد اين حاجي‌آقا بيش از سه يا چهار هزار تومان سرمايه نداشت. ولي چون جنگ شروع شد و نرخها هر روز بالا ميرفت حاجي هرچه توانست خريد و انبار كرد و هر كالايي را بچند برابر قيمتش فروخت. آن روزهايي كه تمام مردم از حيث زندگاني بسختي افتاده ناله ميكردند و روزنامه‌ها پر بود از شكايت و فغان مردم اين حاجي با جمعي در بازار جشن داشتند. هر شبي خوابيده فردا كه پا مي‌شدند مبالغي بسرمايه‌شان افزوده مي‌شد. موقعي كه ژاپن وارد جنگ شد و در نتيجه‌ی تصرف سنگاپور و جاوه قيمت چاي در بازار بالا رفت ، اين حاجي مبالغي چاي در انبار داشت كه در ظرف چند هفته آنها را بشش يا هفت برابر قيمت خريدش فروخت. از همان ثروتست كه بمكه و كربلا رفته است.

اين مرد را ما خوب مي‌شناسيم. اگر برادرش محتاج باشد ده تومان باو دستگيري نميكند. ولي هشت نه هزار تومان پول را برداشت و رفت زيارت. رفت كه استخوان سبك گرداند. همين جعفر و باقر كه الان در اينجا لج ميكنند بارها پهلوي هم نشسته از شقاوت و بيمروتي اين حاجيهاي بازار صحبت كرده گفته‌ايم : «آخر اينها چه ديني دارند؟!.». ولي من حالا ميفهمم كه آنها دين شيعه دارند.
حرفهاي آقا احمد پرده از جلو چشم من برداشت. تو گويي خوابيده بودم بيدار شدم. قضايا الان بمن روشن مي‌شود. حالا خوب ميفهمم كه اساس بدبختي ما چيست. حجره‌ی اين مرد مركز ملاها و روضه‌خوانهاست ـ مي‌آيند مي‌نشينند و وراجي ميكنند. من يك بار نديدم يكي از آنها بگويد : «انبارداري حرامست ، گرانفروشي گناهست». يا بگويد : «بايد با مردم ارفاق كرد ، هر روز قيمت كالاها را بالا نبرد». اينها را از زبان آنها نشنيدم. ولي بارها شنيدم كه ميگويند : «آقاي فلان چرا به زيارت نميروي؟!. چرا روضه‌خواني نميكني؟!.». يك روز يكي ميگفت : «مگر بشفاعت ائمه‌ی اطهار احتياج نداري؟!.» اساس بدبختي ما اينهاست. ما خوابيده بوديم و نمي‌فهميديم. خدا بآقاي كسروي عمر دهد كه اينها را ميگويد.
🔸🔸🔸
از اين سخنانِ علی ، جعفر و باقر بخشم آمده‌اند. چون حرفهاي او تمام مي‌شود جعفر با يك لحن توهين‌آميزی ميگويد : «مگر اينها را تنها او ميگويد .. ديگران هيچ نميدانستند؟.».
از اين سخن او علی بخشم آمده ميگويد : «عجب جوان لجبازي هستي. نميدانم خودت را بنافهميدن زده‌اي يا ما را نافهم مي‌پنداري! اين حرفها را ديگران ميدانستند؟!. اگر ميدانستند پس چرا نمي‌گفتند؟!. پس چرا ضدش را ميگفتند؟!. آدم بهتر است لجباز نباشد. ديديد در اول صحبت من هم با شما موافق بودم ، ولي حرفهاي آقا احمد مرا منقلب گردانيد. اين حرفها تمام از روي دليل است». اينها را گفته برمي‌خيزند وچون رختخوابها حاضر بوده ميخوابند.
صبح كه پا مي‌شوند و روهاي خود را شسته (بعضي هم نماز خوانده) بر سر ميز ناشتاخوري مي‌نشينند ، علی رو باحمد برگردانيده ميگويد :
... حرفهاي شما ديشب مرا ناراحت گردانيده. با آنكه دير خوابيدیم من باز سه ساعت در توي رختخواب خوابم نمي‌برد. از پهلو به پهلو مي‌غلتيدم و فكر ميكردم. مثل اينست كه من تاكنون كور بودم و حالا يكدفعه چشمهايم باز شده ، الان چيزهايي مي‌بينم كه قبل از آن نميديدم. ديشب در رختخواب حكايتهايي بيادم افتاده كه آتش گرفته‌ام.
احمد : هنوز كجا هستيد؟! شما بعد از اين خواهيد فهميد كه اين مذهبها چه آتشي بجهان زده‌اند ، بعد از اين خواهيد فهميد كه اين ملاها چه جور مردم را گمراه گردانيده‌اند.
علی : اين حكايتي كه ميگويم خود اين آقاي جعفر شاهد است. يك نفر حاجي در بازار هست كه چون حجره‌اش بما نزديك است ما از كارهايش اطلاع داريم. اين حاجي ملاست ، درس فقه و اصول خوانده. اينست صاحب علم و معرفت است ، مسائل شرعي خود را ميداند ، حديث بلد است ، آيه بلد است ، بسيار هم تقدس دارد ، ما كه ريش خود را مي‌تراشيم او كمي ميگزارد. ما كه كت كوتاه مي‌پوشيم او لباده‌ی بلند بتن ميكند. ما وقتي كه در خيابان يا در بازار راه ميرويم خاموشيم. ولي او لبهايش بهم خورده و ذكر ميخواند. اينها نشانه‌هاي تقدس اوست. از پول حرام گريزانست ، اينست پولهايي كه از بانك ميگيرد قاتي پول خود نكرده علیحده نگاه ميدارد ، پول بانك را حرام ميداند. بارها دیده‌ام براي آنكه تقدس خود را بهمسايگان هم بفهماند به اجزای حجره‌ی خود دستور ميدهد كه در آخر و اول ماه تا ميتوانيد كمتر معامله كنيد. زيرا در آخر ماه دولت بكارمندان ادارات حقوق ميدهد و پولهاي حرام دولت است كه ببازار مي‌آيد.
حاجي‌آقا نماز را با تفصيل ميخواند. در ماههاي رمضان خودش و اجزايش روزه ميگيرند و براي آنكه روزه‌داري خود را بهمه بفهمانند حجره را تا عصر باز نمي‌كنند.
همين حاجي‌آقا مليونر است. يك كارخانه‌ی پارچه‌بافي دارد كه چند مليون قيمت آنست. با اينحال در اين چند سال دوره‌ی جنگ كار حاجي‌آقا انبارداري بوده.

(بخش پایانی این گفتگو را فردا بخوانید)

📗 #پرسش_و_پاسخ (رشته‌ی یکم ـ بخش یازدهم)

بارها بجوانان ميگفتم : كارهاي نيك اينهاست ، آنكارهايي كه مايه‌ی خشنودي خدا تواند بود اين كارهاست.
ميگفتم : مادري كه با دلي لرزان و هراسان ، دست فرزندان ناتندرست خود را گرفته باين بيمارستان مي‌آورد و پس از چند روزي كه فرزندش بهبود مي‌يابد با دلي پر از شادي و خشنودي دست او را گرفته از بيمارستان بيرون مي‌رود ، من در جهان لذّتي بالاتر و بهتر از ديدن اين شادي و خشنودي آن مادر نمي‌شناسم. زهي مردي كه از دانش خود چنين دستگيريهايي بمردم تواند كرد.
اين بود سَهِشهاي[=احساسات] من در آن چند روز. پس از بازگشتن از بيمارستان كه دو روز پيش از اين براي گرفتن دستور دوباره بآنجا رفتم چون نشستم دوباره آن سخنان بميان آمد. يكي از پزشكان بيمارستان (آقاي دكتر تقوي) چنين گفت :
«اينها احساسات شماست. ديگران مي‌آيند و اين دستگاه را مي‌بينند و بجاي تشويق بدلسرد گردانيدن ما مي‌كوشند. مي‌آيند و استفاده‌هاشان مي‌كنند و هنگام رفتن بگفته‌ی عوام يك چيز هم طلبكار ميشوند. همين امروز در اينجا داستاني رخ داده. يك حاجي آخوندي از تبريز آمده بود. در اينجا خوابيد و معالجه شد و شفا يافت و امروز كه ميخواست برود با من بسخن پرداخته چنين گفت : اينها شكوه و جلال مجازيست. شكوه و جلال حقيقي در آن دنيا در بهشت است.
سپس آغاز كرد بتوصيف بهشت. از جمله چنين ميگفت : آدم روي تخت مي‌لمد و استراحت ميكند ، از درختها و ديوارها آواز موسيقي مي‌شنود ، شير و عسل از نهرها جاريست ، دست مي‌اندازي چند تا حوري مي‌گيري و به بغل خود مي‌چسباني. اين دنيا براي كفار است ، براي ماها نيست ، «الدنيا سجن المؤمن و جنة الكافر».
معني اين حرفهاي حاجي آخوند آن بود كه ما كه درس خوانده‌ايم و پزشك شده‌ايم و در اينجا به بيماران معالجه ميكنيم و با امراض مبارزه مي‌نماييم اينها كارهاي دنياييست و پيش خدا ارزشي ندارد و ما در آخرت بي‌بهره خواهيم بود.
اين بود بيانات آقاي دكتر تقوي كه من از شنيدن آن نزد خود شرمنده گرديدم. ببينيد بخدا چه نسبتهايي مي‌دهند. ببينيد تا چه اندازه از حقايق زندگاني بي‌بهره‌اند. «اينجهان براي كافرانست براي ما نيست». يكي نمي‌پرسد چرا؟!. شما اين را از كجا ميگوييد؟!.
ب ـ مگر «الدنيا سجن المؤمن و جنة الكافر» حديث نيست؟ پيغمبر نفرموده.
د ـ بيگمان پيغمبر چنين سخني نفرموده. پيغمبر اگر دنيا را براي كافران ميدانسته پس آن كوششها براي نيكي زندگاني مسلمانان و آسايش آنان بهر چه بوده؟!. پس آن جنگها و كشورگيريها چه معنايي داشته؟!.
ج ـ مذمّت دنيا در قرآن هم آمده است.
د ـ آنچه در قرآن آمده نكوهش از آزمنديست. مقصود آنست كه مردم درپي پول‌اندوزي نباشند و جلو آز خود را گيرند. همين امروز آزمندان بسياري هستند كه كارخانه دارند و يا ببازرگاني مي‌پردازند و يا دهداري ميكنند و آرزوشان جز پول‌اندوزي نيست. بجاي آنكه از كار و پيشه‌ی خود پيشرفت زندگاني توده‌اي را بخواهند و دربند آسايش مردم باشند جز دربند پول انباشتن نمي‌باشند و در راه آز ، هزارها خاندان را لگدمال مي‌گردانند. اينها آسيبي براي زندگاني هستند و درخور نكوهش مي‌باشند. در قرآن و ديگر كتابهاي ديني نيز از آنها نكوهش رفته است.
ولي اين جز از نكوهش جهان و زندگانيست كه بزبان ملاها افتاده است. اين جز از آنست كه كسي به بيمارستان و پزشكي و كارهاي بسيار ارجدار پزشكان ارج نگزارد و بدانسان سخن‌پردازي و زباندرازي كند.
اينها چون خودشان بكارهاي نيك نمي‌پردازند و جز مفتخواري و شكم‌پروري هنري ندارند ميخواهند ديگران را هم از نيكوكاري بازدارند.
آمديم بر سر اعتقاد بآخرت ، در آن زمينه هم ايرانيان دچار گمراهيهاي بسيارند كه اگر من بخواهم در آنباره سخن رانم دو سه ساعت خواهد كشيد. يك موضوع را براي نمونه ياد ميكنم :
در زمانهاي باستان كه ديني در جهان نبود و مردم گرفتار بت‌پرستي بودند يكي از گمراهيهاي ايشان اين بود كه مي‌پنداشتند كسي كه مرد و او را بگور سپاردند در زير خاك با همان تنش زنده گردد و در همان گور بزندگاني پردازد. آخرت يا جهان ديگر را در زير خاك مي‌پنداشتند.
در نتيجه‌ی اين گمراهي بود كه چون كسي مي‌مرد ظروف و ديگر افزارها با او بخاك ميسپردند ، خوردنيها جا ميدادند ، با پادشاهان جواهرات و زينت‌افزارهاي آنان را همراه مي‌گردانيدند. اكنون كه كاوشهايي مي‌شود گاهي از برخي گورها چندان جواهر و افزار بدست مي‌آيد كه بايد آن را گنجينه ناميد.
در برخي توده‌ها گمراهي شكل بدتري داشت. زيرا چون پادشاهي مي‌مرد زنها و كنيزان و غلامانش را كشته با او بزير خاك مي‌سپردند و با اسبهايش همان رفتار را مي‌كردند ، چرا كه پادشاه در آنجهان زير خاكي تنها نباشد و پياده نماند و اسب و خدم و حشم داشته باشد.

🗂بکوشید و نومیدی بخود راه ندهید

🖌 احمد کسروی

🔷 (گفتاری از پرچم روزانه)

انبارداری

‌✴️پیدایش آمریکا
بخش دوم
✴️ گفتار هشتم
(تکه‌ی سوم)
جنگي كه با سپاه والاسكز رفت
پس از انديشه‌هاي بسيار بهتر دانست نيرنگهايي بكار بندد. براي اين مقصود كشيشي را بنام اولمدو برگزيده با دستورهايي بلشكرگاه نارويز فرستاد. اولمدو با نارويز ديدار كرده سخنهايي از دوستي و آشتي راند و زياني كه از جنگ به هر دو سو توانستي بود بازنمود. ولي نارويز از سركشي پروايي بگفته‌هاي او ننمود. اولمدو از اينراه كاري از پيش بردن نتوانست. ليكن با بسياري از سركردگان و سپاهيان نارويز آشنايي انداخته ارمغانهايي از كُرتيز بايشان رسانيد و دلهاي آنها را از نارويز بازگردانيد.
بسياري از اينان جنگ دو دسته‌ي هم‌ميهن را درميان بيگانگان دور از خردمندي مي‌شماردند و خواستار جنگ نبودند. بسياري هم كاردانيهاي كُرتيز و دليريهاي او را شنيده جهتي براي جنگ با او درميانه نمي‌ديدند. اينها چيزهايي بود كه بكوششهاي اولمدو كمك مي‌كرد.

🔸حاجیهای انباردار چه دینی دارند؟..🔸
(بخش سوم و پایانی)

يكي از كارهاي حاجي‌آقا اينست كه برايتان نقل ميكنم : وقتي كه جنگ در اروپا شروع شد اين حاجيهاي بازار بدست و پا افتادند و هر يكي كالايی را از بازار جمع ميكرد و بانبار ميزد. اين حاجي‌آقای مقدس هم شروع كرد بخريدن قلع. هرچه قلع بود دو سه نفري خريدند و بانبار زدند. قلع در آن موقع مني هفت تومان بود. اينها كه خريدند قيمتش را بالا بردند. در همان موقع متفقين (روس و انگليس) بايران آمدند و چون آنها براي احتياجات جنگي قلع ميخريدند حاجي‌آقا و شركايش يكدفعه قيمت قلع را بصد و بيست تومان رسانيده بناي معامله گزاردند. خدا ميداند كه چقدر فروختند و چند صد هزار تومان دخل كردند.
حالا شما خواهيد گفت : قلع كه بدرد زندگاني ما نمي‌خورد. معامله‌اي بوده با دولتهاي اجنبي كرده‌اند و دخلهايي برده‌اند. اين چه عيب داشته؟!.
ولي اينطور نيست. اين قلع كه ميگویيم همانست كه سفيدگران ميخرند و ظرفهاي مسي ما را سفيد ميكنند. اين خانواده‌هاي كم‌بضاعت كه دستشان بظرفهاي چيني و یا رویی نميرسد و در كاسه و بشقاب مسي خوراك ميخورند بايد در هر چند ماه آن ظرفها را بسفيدگر دهند كه سفيد كند وگرنه خطرناكست. همه ميدانيم كه مس وقتي كه سركه يا ترشي دیگر باو رسد توليد سم ميكند كه مسلماً خطر دارد.
اين بود وقتي كه اين حاجيهاي ديندار قلع را از هفت تومان بصد و بيست تومان رسانيدند و سفيدگرها مجبور شدند كه براي سفيد كردن يك ظرف يا يك ديگ دو تومان و سه تومان پول بخواهند بيشتر خانواده‌ها كه در آن سال گراني باالله مي‌توانستند خوراك خود را راه اندازند نتوانستند ظرفهاي خود را بسفيدگر بدهند و در ظرفهايي كه قرمزش درآمده بود خوراك مي‌پختند كه خدا ميداند چه صدمه‌هايي بردند. خدا ميداند كه چند صدهزار نفر قرباني حرص و طمع اين حاجيهاي ديندار شدند.
اين يكي از كارهاي حاجي مقدس است كه برايتان نقل كردم. در اين چند سال همان حاجي هميشه يك پايش در تهران و يك پايش در قم و نجف و كربلا بوده. هميشه روضه‌خواني برپا گردانيده. من از همه‌ی كارهاي او آگاه بودم. ولي تعصب مذهبي چشمهاي مرا كور ساخته بود كه قباحت آنها را درك نميكردم ، علت آنها را نميدانستم. اكنون درك ميكنم كه چه جنايتهايي كرده‌اند. علت آنها نيز براي من روشن شده. راست ميگويد آقاي كسروي اين مذهبها اسلام را از ميان برده. اين مذهبها برات آزادي بمردم ميدهند. روضه‌خوان ميرود بالاي منبر و حديث ميخواند : «من بكي او ابكي او تباكي وجبت له الجنــة». ديگر نميداند كه نتيجه‌ی اين حرف چه خواهد بود.
احمد : هنوز شما پي بحقيقت نبرده‌ايد. اين حاجيها در سايه‌ی عقيده‌هايي كه دارند از يك طرف خود را آزاد مي‌شمارند كه انبارداري بكنند ، گرانفروشي بكنند ، ماليات دولت را قاچاق گردانند ، بمأمورين دولت رشوه داده آنها را فاسد سازند ، از يك طرف بهشت را براي خود بيمه كرده‌اند و دلهايشان قرص است كه در آن دنيا بثواب زيارت و روضه‌خواني يكسره به بهشت خواهند رفت و اين گناهاني كه كرده‌اند خدا بگردن سنيها بار خواهد كرد. بدتر از همه آن است كه غير از خودشان ديگران را بيدين ، لامذهب مي‌شناسند و هميشه زبانشان به ريشخند باز است. چهار نفر كه دور هم مي‌نشينند صحبتشان اينست كه مردم بيدين شده‌اند ، لامذهب شده‌اند. اين مذهب براي آنها بسيار سودمند است ، مذهب نيست كيمياست.
🔸🔸🔸
اين گفتگوها كه ميان علی و احمد مي‌شود جعفر و باقر خيلي عصباني هستند. رنگهاشان تغيير يافته ، و چون سخن باينجا ميرسد جعفر خودداري نتوانسته با خشم ميگويد :