پاکدینی ـ احمد کسروی

«يكي از كوششهايي كه براي كندن ريشه‌ی بدآموزيها و گمراهيها بايد كرد ، از ميان بردن هزارها كتابهاست. يكي از مايه‌هاي درماندگي شرق اينها را بايد شمرد و همه را از ميان بايد بُرد. از هزار سال پيش هر زمان سيل گمراهي ديگري برخاسته و از سر شرقيان گذشته ولي چركاب همه‌ی آنها در كتابها ته‌نشين گرديده. شما بيك كتابخانه درمي‌آييد ، كتابها مي‌بينيد پهلوي هم در قفسه‌ها چيده و چون درمي‌نگريد این كتابيست در عرفان ، آن كتابيست در فلسفه‌ی يونان ، آن فروغ مَزدَيَسني است و از زردشتيگري سخن ميراند ، اين وجه‌دين ناصرخسرو است و از باطنيگري گفتگو ميكند ، اين ديوان خيام خراباتيست ، آن ترجمه‌ی فلسفه‌ی شوپنهاور است ، اين تفسير ملا فتح‌الله است ، آن مفتاح ‌الجنانست ، آن ديوان ننگين ايرج است ، آن شعرهاي صادق ملارجب است ، اين كتاب فرائد ميرزا ابوالفضل است ، آن ارشاد‌العوام حاجي‌محمد كريمخانست. اگر بشمُري كتابهاي بيست و سي گمراهي و بدآموزي را در يك كتابخانه تواني يافت. اينها براي چيست و چه سودي از آنها توان برداشت؟!. آيا جز آتش چه چيز ديگر اينها را از ميان تواند برد؟!.

🌐 اينها اگر بماند شما را نابود خواهد كرد و شما پيش افتيد و آنها را نابود گردانيد.

ميدانم كتاب نگه‌داري يكي از هوسهاييست كه امروز رواج بسيار پيدا كرده و كساني هرچه كتاب از نيك و بد بدست مي‌آوردند آن را نگه ميدارند و اين سخن بر آنان ناگوار خواهد افتاد. ولي در راه پيشرفت توده بايد از اين هوسها درگذشت. يكي از دليلها بر آنکه اينها سراپا زيان مي‌باشد آنست كه بدخواهان شرق پولهاي گزاف ريخته و آن كتابها را چاپ كرده و براي شما ميفرستند. آيا جز زيانِ شما آنان را چه سودي از اين تواند بود؟!.
از چيزهايي كه همراه هياهوي ادبيات رواج يافته بدست آوردن كتابهاي كهن و چاپ كردن آنهاست. همينكه چند تن از شرقشناسان اين كار را كرده‌اند ، در شرق صدها كسان پيروي از آنان مي‌نمايند و اين راهي براي نام درآوردن و يا سودجويي شده كه بي‌آنكه جدايي ميانه‌ی كتابهاي سودمند و زيانمند گزارند هرچه پيدا ميكنند بچاپ ميرسانند. كنون شما اگر يكي از آنان را بيابيد و بپرسيد چه سودي از آن براي توده‌ی خود چشم ميداري؟!.. يا از آن كه ديوان صادق ملارجب را پراكنده ساخته بپرسيد : چه نتيجه از پراكندن آن شعرهاي رسوا ميخواهي؟ يا از آنكه نصيحة‌ الملوك غزالي را چاپ كرده بپرسيد : چه دانشي از خواندن آن سخنان پوچ خوانندگان را خواهد بود؟! بپرسيد تا ببينيد چه پاسخ ميدهند».[2]

🌐 اکنون به ایرادی که در این زمینه بما میگیرند می‌پردازیم. میگویند : «امروز همچون گذشته ، دیگر کسی کتاب نمی‌خواند یا نگاه نمی‌دارد. امروز کتابها بیشتر یا صوتی و الکترونیکی‌اند یا اینکه مردمان نوشتارها را از اینترنت می‌خوانند». میگوییم : آری ، ولی باید دانست نخست ، کتابها یا نوشتارهای الکترونیکی زیانمند سرچشمه‌شان باز همان کتابهای کهن یا نو بوده. با آتش زدن به اینها پستی و بی‌ارجیشان را می‌نماییم و این خواه ناخواه اثر خود را دارد. همین مایه‌ی آن خواهد بود که حقایق در این زمینه انتشار یابد و کسانی که آنها را به رُویه‌ی کتاب الکترونیکی درآورده‌اند از کارشان پشیمان گردند یا آنان که میخوانده‌اند بر زمانی که از دست داده‌اند و بدآموزیهایی که ‌بمغز خود راه داده‌اند آگاه گردند و بسا که افسوسها خورند. و چون آواز این جنبش به گوشها رسد ، آن پایگاههای اینترنتی یا کانالهای پیام‌رسان نیز به زیانمندی و آسیب‌رسانی کار خود پی برند و دست از آن کشند. همینکه بتوانیم کتاب و فیلم و سی‌دی‌های زیانمند و اینگونه چیزها را از دسترس جوانان دور گردانیم ، خود کار خُردی نیست و رفته‌رفته دیگران را واخواهد داشت در داوریهای خود بازنگری کنند و زمینه برای پیراستن پایگاهها و کانالهای اینترنتی نیز فراهم آید.

دوم ،‌ آنچه درباره‌ی اثر داوری میان نیک و بد گفتیم اینجا نیز در جای خود هست و دیگر نمیگردد. گفتیم که این داوری گامِ نخست در راه شایندگی یک توده است. چه از جنس کاغذ ، چه الکترونیکی ، باید مردم بدانند که نیک و بد را به یک چشم ننگرند. باید بدانند که بی‌پروایی به کتابهای زیانمند جز ریشه‌ی خود را کندن نیست. با چنین جنبشی مردمان خواهند دریافت که رستگار گردیدن جز با دست شستن از چنین آلودگیها نتواند بود.

شما به این نگاه نکنید که امروز صد نسخه کمتر یا بیشتر کتاب زیانمند سوزانیده می‌شود و این در برابر سیل چنان کتابهایی ناچیز است. شما به این بیندیشید که این چه تکانی به اندیشه‌های مردمان خواهد داد. ما نشان دادیم که کمتر کسانی کتاب را به دو دسته‌ی زیانمند و سودمند یا بیزیان جدا میگردانند. نشان دادیم که چنین توده‌ای راه زندگانی را گم کرده. این بانگی بلند و تازیانه‌ای بر نادانیهاست. چنین جنبشی است که میتواند ایشان را از این گمراهی که دچارش گردیده‌اند آگاه گرداند.

1.14K views05:53