اندک زمانی پس از برافتادن رضاشاه دستهای خیانتکاری بکار افتاد تا آب رفته ـ یا میدان گرفته شده از دست ملایان ـ را بجوی بازگردانند. سخنان زیر اشاره به چنان بدخواهیهای نهانیست :

✴️ شما باید بدانید كه در هر توده‌ای نادانان و نافهمان فراوان باشند و این بخردان و غیرتمندان توده‌ها هستند كه جلو نادانان را گیرند و میدان بكارهای پست آنان بازنگزارند.

شما نیز باید همان كار را كنید. در هر شهری كه هستید دست بهم دهید و بجلوگیری از نادانان بكوشید.

شما باید بدانید كه همیشه بدخواهانی در این كشور در كار بوده‌اند و هستند و همیشه بكاستن از آبروی این توده كوشیده‌اند و میكوشند.

و كنون نیز آنهایند كه در نهان كوششهایی بكار برده چنین میخواهند كه هر گونه پیشرفتی را كه در این كشور چه در آغاز مشروطه و چه در زمان رضاشاه رخ داده بی‌اثر گردانند و از هر راه این مردم را پست‌اندیشه و سبكسر نشان دهند.

اینست از گوشه و كنار گاهی داستان بازگشتن روبند و چادر را بمیان می‌آورند و بیخردانی را از ملایان و دیگران بكار وامیدارند ،

و گاهی نغمه‌های «حمایت از مذهب» سروده نمایشهای خنك بیست سال پیش را بیاد نادانان می‌اندازند.

✴️ رویهم‌رفته این موضوعها یك چیز ساده‌ای نمی‌باشد و این از خود آن نافهمان نیست كه دلیری پیدا كرده میخواهند بار دیگر بمیان افتند و ببازیگری پردازند.

✴️ بدخواهان میكوشند كه ما را از این راهها بزمین زنند و ما نیز بكوشیم رنجهای آنان را بیهوده گردانیم.

(پرچم روزانه شماره‌ی228)

🔶 کتاب فرهنگ چیست؟
گفتار دوم : فرهنگ در معني والاترش ، تکه‌ی 4

🔸 بگفتن من چه نياز است؟!.. آن سركردگان بودند كه آزمايش خود را دادند ، و جز چند تن انگشت‌شمار كه مردانگي نمودند و بيشترشان كشته شدند و از ميان رفتند ، ديگران همگي پستي و بيغيرتي نشان دادند. بلكه برخي از آنان سياهكاري نيز كرده تفنگها و شصت‌تيرها را در بيابان در دسترس دزدان و راهزنان گزاردند. اين هم مردم بودند كه همانكه اندك ناتواني در سوي دولت فهميده شد هر گروهي بآشوبكاري ديگري پرداختند. آن كردان بودند كه بتاراج پرداختند و بسر سپاه ايران رفته گزند و رسوايي دريغ نداشتند. آن لرها و عربها بودند كه براهزني پرداختند. آن روستاييان بودند كه بسر راهها ريختند و راه‌آهن را تاراج كردند. آن ارمنيان و آسوريان بودند كه آشكارا با ايرانيان دشمني نشان دادند. آن بلهوسان تبريز بودند در چنان هنگامي به نغمه‌ی ترك و فارس پرداختند. آن ملايان بودند كه فرصت يافته در همه‌جا به «امر بمعروف و نهي از منكر» برخاستند. آن روزنامه‌نويسان بودند كه همه‌چيز را فراموش گردانيده بيكبار لگام‌گسيختگي آغاز كردند.
اين يك مثل است و ميخواهم شما بدانيد كه چگونه اين توده‌ی بيست مليوني داراي نيرويي نيست و از گرد آمدن اين مردم پراكنده بسر كسي ، آن كس نيرومند نتواند بود. مي‌خواهم بدانيد كه شما معني نيرو را نمي‌دانيد و نادانسته و نافهميده سخناني مي‌گوييد.
اما آنكه مي‌گوييد : بايد مردم را نرنجانيد. آن نيز نافهمي ديگري از شماست. يك مردمي سراپا گمراهي و سراپا پراكندگي ، اگر ما ميخواهيم بدردشان چاره كنيم و براهشان آوريم ، بايد باكي از رنجيدگي ايشان نداريم. اين مردم به دو دسته‌اند : يك دسته آنان كه خردها و فهمهاشان بيكاره نگرديده و آميغها را توانند دريافت. آنان از ما نخواهند رنجيد ، بلكه گراييده همدستي خواهند كرد. يك دسته آنان كه خردها و فهمهاشان بيكاره گرديده و يا چندان پستنهاد و هوسمندند كه بآميغها فهميده و دانسته گردن نمي‌گزارند. آنان دشمنان اين كشورند و ما بايد با ايشان از هر راهي نبرد كنيم و از ميانشان برداريم و از رنجيدگيشان باكي ننماييم. اين آيين هميشگيست. هر زمان كه در كشوري تكاني پيدا شده راه جز اين نبوده است ، و اينكه مردم را نبايد رنجانيد ، يك آرزوي نافهمانه‌اي از شماست.
از زمينه‌ی خود دور افتاديم. گفتگو از جوانانست كه هيچ عنواني را از عنوانهاي زندگاني بمعني راست و درستش نمي‌فهمند و از هر يكي از آنها جز يك معني تاريك و كوتاهي در دل نمي‌دارند. يكي از ياران ما (آقاي محمد علي امام) ميگويد : در بوشهر كه مي‌بوديم و روزهاي پنجشنبه نشستهاي «پرورش افكار» برپا مي‌گرديد و دبيران و جوانان دبيرستاني هر هفته يكي سخن ميراند ، روزي يكي از آنان كه از سعدي و شعرهايش گفتگو ميداشت ، از جمله چنين ميگفت : «سعدي بسيار ميهن‌پرست بوده و اينست شعرها در ستايش شيراز سروده». هفته‌ی آينده جواني ديگر كه از حافظ و شعرهايش سخن ميراند او نيز حافظ را بميهن‌پرستي ستود و شعرهاي او را درباره‌ی «جعفرآباد» و «مُصَلّا» دليل آورد.
ميخواهم شما از اين داستان نخست چگونگي «پرورش افكار» را بدانيد. دستگاهي كه با آن هايهوي راه افتاده ، و در همه‌ی شهرها بايستي هفته‌اي يك بار با بودن سران اداره‌ها نشست برپا شود ، نود درصد گفتگوها از سعدي و حافظ و خيام و مولوي و شيخ عطار و جامي و انوري و مانند اينها مي‌بود.
دوم شما ببينيد كه اين جوانان از ميهن‌پرستي چه معنايي مي‌فهمند. «ميهن» را تنها خاك و زمين شناخته و آن را تا به يك شهر كوچك ميگردانند. روشنتر گويم : ميهن را جز بمعني «زادگاه» نمي‌شمارند. «پرستش» را نيز «دلبستگي نمودن با زبان» پنداشته بشعر سرودن ارجي مي‌گزارند و در ميهن‌پرستي بآن بس مي‌كنند.
اينست نمونه‌اي از آگاهي اين پروردگان فرهنگ. «ميهن‌پرستي» كه يك عنوان بسيار ارجداري در زندگاني امروزيست ، اينان از معني آن بيكبار ناآگاهند ، و چون نامش را شنيده‌اند از پيش خود يك معناي بسيار پستي بآن داده‌اند.

یک نمونه از فرهنگ آموختن حکومت ملایی. کسانی با بیپروایی به اینگونه بدآموزیها می‌نگرند. ولی جای بی‌پروایی نیست. زیان بیش از این چه باشد؟! یک مردمی را از خرد و اندیشه بی‌بهره گردانیدن ، در نادانی نگاهداشتن ،‌ آسیب از این بزرگتر چه باشد؟!

شهریاران گمنام

❇️ بخش سومین - شدادیان - ۲۳
✳️ گفتار دومین : شدادیان آنی

✴️ ۱۷- شاهنشاه پسر محمود

🔶 کتاب فرهنگ چیست؟
گفتار دوم : فرهنگ در معني والاترش ، تکه‌ی 5

🔸 بارها ديده‌ام كساني از ايشان مي‌آيند و مي‌نشينند و من مي‌بينم چون معني ميهن‌پرستي را نمي‌دانند ، زبان بايراد باز كرده مي‌گويند : «ميهن‌پرستي از تعصب است. وگرنه چه فرق دارد آدم در ايران زندگي كند يا در عراق ...». بارها ناچار شده‌ام جلو سخنشان را گرفته ميهن‌پرستي را برايشان معني كنم. گفته‌ام : ميهن‌پرستي باين معناي پستي كه شما مي‌فهميد نيست. ميهن‌پرستي آنست كه بيست مليون مردمي كه در يك كشور مي‌زيند نخست درميان ايشان پيماني باشد كه همدستي نمايند و در پيشامدها پشتيبان يكديگر باشند. اگر به كرماني يا خوزستاني آسيبي رسيد ، آذربايجاني و گيلاني و همگي ديگران همدردي نمايند و اگر در خراسان گرفتاري پيش آمد مازندراني و گيلاني و همگي ديگران به ياري شتابند ، همگي اين كشور را خانه‌ی خود شناخته دست بهم داده بآبادي آن كوشند ، و در راه نگهداريش از جانفشاني بازنايستند. بنياد ميهن‌پرستي آن «ورجاوند پيمان باهم زيستن» است كه مردم هر كشوري بايد باهم دارند و اين يك چيز بسيار ارجداريست كه آبادي كشور و آسايش مليونها خاندانها جز در سايه‌ی آن نتواند بود.
اين داستانها را مي‌نويسم تا اندازه‌ی بيمايگي اين جوانان بدست آيد. براي روشن گردانيدن سخن خود راهي بهتر از نوشتن اين داستانها نمي‌بينم.
يك گواه نيك ديگري باين گفته‌هاي ما روزنامه‌نويسي ايشان است. يكي از چيزهايي كه بسيار هوس مي‌كنند روزنامه نوشتنست. ولي آيا معني روزنامه را ميدانند؟.. معني چه چيز را ميدانند كه معني روزنامه را دانند.
ما ناچاريم معني روزنامه را اينجا روشن گردانيم تا اندازه‌ی دوري آنان از آن معني شناخته گردد. بايد دانست روزنامه همچون خود «نامه» است. اين نامه‌ها كه ما بيكديگر مي‌نويسيم خود يك خواستي در زندگاني نيست. بلكه افزاري براي خواستهاي ديگري ميباشد. نامه براي فهمانيدن سخناني است كه نامه‌نويس در دل ميدارد و ميخواهد به يك كسي كه دور ازوست بفهماند. من سخناني ميدارم و ميخواهم بفلان آشناي خود در قزوين يا در رشت برسانم. اين كار يك بار با تلفن يا تلگراف تواند بود ، يك بار نيز با نامه‌نويسي.
به هر حال نامه‌نويسي بهر رسانيدن سخنانيست ، و اينست تا سخناني نباشد نامه نبايد نوشت. ولي اگر كسي خود نامه را خواستي بشناسد و بي‌آنكه سخناني براي رسانيدن درميان باشد خامه‌اي بدست گيرد و روي كاغذ را سياه گرداند (يك جا پيكره‌ی ديو كشد ، يك جا تصنيفي نويسد ، يك جا افسانه ببافد) و براي يكي از خويشان و يا آشنايانش بفرستد و اين كار را پياپي كند ، آيا او را ديوانه نتوان شناخت؟!..
روزنامه نيز همين حال را دارد. خود آن خواستي نيست. روزنامه براي آنست كه كسي يا گروهي يك راهي يا يك رشته انديشه‌هايي را برگزيده‌اند ، و براي آنكه راه و يا انديشه‌هاي خود را بديگران بفهمانند و آن را ميان مردم بپراكنند روزنامه‌اي يا مهنامه‌اي برپا مي‌كنند كه در شماره‌هاي آن سخن از راه خود رانده كم‌كم آنها را در مغزهاي خوانندگان جا دهند. روزنامه براي چنين خواستي باشد ، و پيداست كه يك روزنامه‌نويس بايد از راه خود بيرون نرود و سخني را كه مي‌نويسد تا بنتيجه نرسانيده دنبالش كند.
ولي اين پروردگان فرهنگ از اين معني ناآگاهند. اگر چنين سخني را هم شنيده‌اند ، فرانگرفته و باور نداشته‌اند. اينست از نافهمي ، خود روزنامه يا مهنامه را «خواستي» مي‌شمارند ، و از يكي كه ميخواهد روزنامه بنياد گزارد ، اگر شما بپرسيد : روزنامه را براي چه خواهي نوشت ، از اين پرسش بدش آمده خواهد گفت : روزنامه را براي چه نويسند؟!.. در هر كشوري روزنامه‌ها باشد و من هم ميخواهم يكي را بنياد گزارم.
در نتيجه‌ی همين نافهميست كه روزنامه‌ها كه مي‌نويسند تنها خواستشان پر كردن ستونهاست از هرچه بود بوده. از رمان ، شعر ، دشنام ، ريشخند ، كاريكاتور ، و مانند اينها. بارها مي‌بينيد در اين ستون سخن از دين رانده و در ستون ديگري از فلسفه‌ی مادّي نوشته. در اينجا پند درستكاري داده در جاي ديگري از زيرك بودن و پول درآوردن و پرواي كسي و هيچي نكردن سخن رانده. امروز در اين شماره گفتگو از دلبستگي بكشور و دولت كرده ، و فردا ستايشي گزافه‌آميز از فلان حجة‌الاسلام (حجة‌الاسلامي كه دولت را جائر و ماليات پرداختن و سرباز دادن بآن را حرام مي‌شمارد) نوشته است.
بدتر از همه آنكه روزنامه‌اي را كه بدينسان مي‌نويسند آن را يك كار نيك و سودمندي مي‌پندارند ، و اينجا و آنجا نشسته گردن مي‌فرازند و با يك بيخردي بيمانندي بزبان مي‌آورند : «مطبوعات راهنماي افكار جامعه است» كه بايد گفت : اي بيچارگان!.. اي بيچارگان!..

🔶 سفر قزوین
(بخش یکم)

🔸در هزاروسیصد سال پیش از این كشاكشهایی درباره‌ی خلافت رخ داده و هرچه بوده پایان یافته و گذشته ، امروز از گفتگوی آن چه سودی تواند بود؟.
اینها نه تنها دین نیست ، خود بیدینیست. راستی را دین برای آنست كه مردمان چندان بیخرد و نافهم نگردند كه زندگانی خود را رها كنند و به داستانهای هزاروسیصد سال پیش پردازند و درمیان مردگان كشاكش اندازند. كسانی كه اینها را از دین می‌شمارند معنی دین را ندانسته‌اند.

🔶 سفر قزوین

(بخش یکم)

🖌 احمد کسروی

🔷 (گفتاری از پرچم نیمه‌ماهه)

🔶 سرچشمه‌ی كارهاي آدمي مغز اوست
(بخش دوم)

🔸سرچشمه‌ی كارهاي آدمي مغز اوست و در مغز نيز بيش از همه دانسته‌ها و آموخته‌ها كارگر باشد.

🔸امروز اين سستي خردها و كوتاهي انديشه‌ها و پستي خيمها كه ما از برخي كسان مي‌بينيم ، اگر جستجو كنيم انگيزه‌ي همه ، آن دانسته‌ها و آموخته‌هاست كه در مغزهاي ايشانست.

🔶 سرچشمه‌ی كارهاي آدمي مغز اوست

(بخش دوم)

🖌 احمد کسروی

🔷 (گفتاری از ماهنامه‌ی پیمان)

‌ما به کیشداران و آنها که از ملایان پیروی میکنند میگوییم : میدانیم از اینگونه سخنان بسیار شنیده‌اید ، ولی از شما پرسشهایی داریم :

✴️ آیا شما به این افسانه‌ها باور دارید؟!.

اگر ندارید ، به چه علت از این دروغگویان بیزاری نمی‌جویید؟! مگر اینها جز دروغگو و مردمفریب بودن ، «مشرک» نیستند؟!. برای خدا شریک نمی‌تراشند؟!. آیا شرک کیفر ندارد؟!..

✴️ اگر هم به این افسانه‌ها باور دارید ،

✴️ آیا میتوانید بگویید چرا در قرآن از زبان پیغمبر آمده : لا اعلم الغیب (من غیب نمی‌دانم)؟! (سوره‌ی انعام ، آیه‌ی 50 و سوره‌ی هود، آیه‌ی 31)

✴️ چرا گفته : (سوگندهای سختی خوردند که اگر نشانه‌هایی بیاید بآنها خواهند گروید. بگو نشانه‌ها نزد خداست.)؟! (سوره‌ی انعام ، آیه‌ی 109)

عرب به آسانی گردن به اسلام نمی‌گزارد و پیاپی بهانه‌جویی میکرد و هنگامی هفت فقره معجزه از پیغمبر میخواست که با نام و نشان خواسته و آشکاره گفته‌اند تا یکی از اینها را نکنی ما تو را راستگو نخواهیم شناخت (گفتند بتو نخواهیم گروید مگر از زمین چشمه‌ای بشکافی ، یا ترا باغی از درختهای خرما و موهای انگور باشد و جویها از میان آن بشکافی ، یا آسمان را تکه تکه بسر ما فروبیاوری ، یا خدا و فرشتگان را بنزد ما آوری ، یا ترا خانه‌ای از زر باشد ، یا بآسمان بالا روی و کتابی برای ما بیاوری که بخوانیم).

✴️ چرا در پاسخ گفته : بگو شگفتا مگر بیش از فرستاده‌ای می‌باشم که از آدمیانم؟!
(سوره‌ی أسراء ، آیه‌های 90 تا 93)

بخش دوم کتاب دردها و درمانها در کانال کتابخانه گزارده گردید.
https://t.me/kasravi_ahmad/562

شهریاران گمنام

❇️ بخش سومین - شدادیان - ۲۳
✳️ گفتار دومین : شدادیان آنی

✴️ ملحقات

📣 پایان کتاب

🔶 سفر قزوین
(بخش دوم)

🔸در آنجهان بازخواستی كه از شما خواهد رفت این خواهد بود كه چرا سرزمینی كه من به شما دادم آن را زیستگاه‌تان گردانیدم آبادش نكردید؟!.. چرا با داشتن چنان سرزمینی هزاران و صدهزاران خاندانها به بینوایی افتادند؟!.. چرا زنان و بچگان بیگناه گرسنگی كشیدند؟! چرا خردی كه من به شما دادم بكارش نینداختید؟!. چرا معنی جهان و زندگی را ندانستید؟!.

🔸ملایان از این راه نان میخورند و زندگی میكنند. بجای آنكه هر یكی از آنان نیز بكاری یا پیشه‌ای پردازند و همچون دیگران زندگی بسر برند بدبختان به این كار چسبیده‌اند ، و پیداست كه همیشه سخنانی را خواهند گفت كه خوشایند مردم باشد و نانشان بریده نشود.

🔶 سفر قزوین

(بخش پایانی)

🖌 احمد کسروی

🔷 (گفتاری از پرچم نیمه‌ماهه)

🔶داوری توده

🔸من پیش از آنکه با نوشته‌های نامه‌ی پرچم آشنا شوم یکی از طرفداران جدی شعر و شاعری بودم و تصور می‌نمودم شعرا مردمان بافهم و بی‌آلایش بوده‌اند و آنان راه سعادت و رستگاری را بمردم آموخته‌اند و هر کس شاعر شده قبلاً تجربیاتی نموده و زحمتهایی کشیده که مردم را بجانب راستی و رستگاری راهنمایی کند و هرچه به شعر آمده صحیح و قابل قبولست.

اما پس از آنکه بوسیله‌ی آزادگان پاکدل به نوشته‌های پرچم از نزدیک آشنا شدم از خواب غفلت بیدار شدم و معلومم گردید که بیشتر شاعران مفتخوار و شرابخوار بوده جز گدایی و خوشگذرانی و ساختن افسانه‌های مضر بی‌سروته و قافیه‌بافی و بوالهوسی هدفی نداشته‌اند و هیچ گرهی با دست آنان باز نشده و پیشه‌ای جز تملق‌گویی و مدح از کس و ناکس نداشته‌اند. مثلاً حافظ میگوید :

دلم جز مهر مه‌رویان طریقی برنمیگیرد ز هر در میدهم پندش ولیکن درنمیگیرد
بیا ای ساقی گلرخ بیاور باده‌ی رنگین که فکری در درون ما از این بهتر نمیگیرد

آیا این دو شعر جز فساد اخلاق و شرابخواری و شهوت‌رانی و تحریک بزشتی نتیجه‌ای دارد؟ پیشوایی که اختیار اخلاق خود را نداشته و مانند دیوانگان و بچه‌های خُردسال عنان خود را به هوسبازی و شهوترانی بسپارد ، دیگر از او چه انتظاری داریم؟ چگونه گفتارش را سرمشق خود قرار دهیم؟ کسی که اینطور بی‌شرمانه جسارت کند و طالب می و ساقی و مهرویان وـ و ـ و باشد و فکری از این بهتر نداند چرا باید از مفاخر ملی ما باشد؟!

🔸کسانی که از این اشخاص طرفداری میکنند اگر بیطرفانه از روی خرد داوری کنند مانند من بدرستی گفتارهای پرچم خَستُوان[=معترف] شده دل از گفته‌های شاعران پاک خواهند ساخت.
آبادان محمد خاکسار

(پرچم نیمه‌ماهه شماره‌ی دوم)

🔶 سرچشمه‌ی كارهاي آدمي مغز اوست
(بخش سوم)

🔸اگر كسي تاريخ اروپا را در دو قرن بازپسين ، با يك بينشي ، جستجو كند بيگمان يكي از چيزهايي كه در زندگاني اروپاييان كارگر افتاده و ديگرگوني در آن پديد آورده ، همين آموزاكهاي مادّيگريست و مثالهاي بسيار براي آن تواند يافت. (چنانكه ما نيز يكي از انگيزه‌هاي دشواري روزافزون زندگي همين را شمرده‌ايم).

🔸براي يك توده‌اي بيش از همه «فرمانروايي» دربايست است كه بآنان ايمني دهد و خاندانها را از دزدان و ستمگران نگه دارد و نيرو اندوخته كشور را از دشمنان ايمن گرداند؟!.. اين نه چيزيست كه كسي با داشتن فهم و خرد آن را نداند.