✴️ دين و دانش ✴️
(تکه‌ی سوم)
از اين مثل معني درست دين و پيوستگي‌ای كه ميانه‌ی آن با دانش بايد بود نيك روشن مي‌شود. اكنون نيز دين را جز آن كاري نيست كه معني زندگي را روشن گرداند و راه آسايش و خرسندي را بمردمان نمايد. پيشرفتهايي كه دانش را رو داده دين بآنها با ديده‌ی خشنودي مينگرد.
دين ميگويد : جهان دستگاه بيهوده‌اي نيست. از سامان و آراستگي‌ای كه در آنست پيداست كه آفريدگاري آن را پديد آورده و خواستي از اين آفرينش داشته. ميگويد : آنچه شما درباره‌ی پيدايش كره‌ها ميگوييد ، و آنچه درباره‌ی آبادي زمين و پديد آمدن رستنيها و جانوران و آدميان پي يكديگر ، از جستجو و آزمايش بدست آورده‌ايد ، اينها همه بجاي خود ، ولي مي‌بايد دانست كه هيچيكي بخود و بي‌پيشينه رخ نداده و همگي از روي خواست آفريدگار بوده.
ميگويد : آنچه داروين و پيروان او درباره‌ی پيدايش رستنيها و جانوران و جدا شدن آنها از يكديگر گفته‌اند درست است نيز آنچه درباره‌ی نبرد زندگاني ميانه‌ی رستنيها و جانوران نوشته‌اند بجاست! چيزي كه هست آدمي را بپاي آنها نتوان برد. آدمي اگرچه از روي جان و تن با جانوران يكسانست ولي او تنها جان و تن نيست و يك دستگاه ديگري درو بنام روان و خرد هست كه ارج آدمي از آنست و اين دستگاه از نبرد و خودخواهي بيزار و هميشه خواهان نيكي و غمخواري ديگران است.
ميگويد : بايد زيست آدميان از روي يك آيين بخردانه باشد وگرنه از آسايش و خرسندي بهره نخواهند ديد. اين كجراهي بسيار بزرگيست كه آدمي را بپاي ديگر جانوران ميبرند و راه زندگي او را نيز نبرد و كشاكش مي‌انگارند. آدمي را بنبرد هيچ نيازي نيست و مي‌بايد ـ چنانكه درخواست روان و خرد است ـ راه زندگاني او غمخواري و نيكخواهي باشد.
اينهاست آنچه دين ياد ميدهد ، و اينها چيزهاييست كه دانش بآنها نميرسد و ناگزير بايد از دين ياد گرفت.
ميدانم اين بر بسياري گران خواهد افتاد و بآساني آن را نخواهند پذيرفت. زيرا خواهند گفت يك رشته از دانشهاي امروزي گفتگو از زندگاني و راه آن ميباشد. دانشوران غرب چيزي را فرونگزارده‌اند و از سياست و بازرگاني و دارايي و مانند اينها از هر يكي جداگانه گفتگو داشته‌اند و صدها دانشمندان در نتيجه‌ی كتابهايي كه در پيرامون زندگاني (علوم اجتماعي) نوشته‌اند بنام گرديده‌اند. پس چگونه توان گفت كه راه زندگي را ندانند و آن را از دين ياد گيرند.
ليكن ما هم بآساني پاسخ توانيم داد. زيرا حال كنوني جهان بهترين گواه سخن ماست. امروز جهان بِهمان حالست كه هزارها سال پيش در آغاز تمدن بوده. روشنتر گويم امروز نيز بسيار پيش رفته ولي راه بهره‌مندي از آن پيشرفت را نميداند.
اين پيشرفتي كه در سيصد سال آخر ، جهان را بوده در هزارها سال نبوده. امروز آدميان صدها افزارهاي سودمند ميدارند كه پيشينيان نداشته‌اند و صدها آگاهي درميانست كه آنان را نبوده با اينهمه در بهره‌وري از آسايش و خرسندي از آنان كمتر ميباشند.
اين را بارها گفته‌ايم كه اختراعهاي بسيار شگفتي كه اروپاييان كرده‌اند هر يكي بخودي مايه‌ی آساني كارهاست و رويهم‌رفته رنج آدمي را ده بر يك (بلكه بيشتر) كمتر مينمايد. آن راهي را كه پيشينيان ده روزه مي‌پيموده‌اند ما امروز در يك روز بلكه گاهي در يك ساعت مي‌پيماييم. آن آگاهي‌ای را كه با دست پيك بيست روزه ميرسانيده‌اند ما امروز در يك دقيقه ميرسانيم. آن بافتني يا كاشتني يا رشتني كه آنان با دست ده روزه انجام ميداده‌اند ما امروز يك روزه انجام ميدهيم. از اينرو بايستي رنج ما امروزه ده يك رنج گذشتگان باشد. نيز با دانش و آگاهي‌ای كه آدميان راست امروز بايستي دشمني و زيانكاري در ميانه بسيار اندك گردد. ولي آيا چنين است؟! آيا امروز رنج مردم كمتر و دشمني و زيانکاري اندكتر ميباشد؟!. همه ميدانند كه پاسخِ وارونه مي‌بايد داد. در اين روزگارِ ماشين مردم سختيها مي‌بينند كه در روزگار سنگي نديده بودند. تاريخ چنين چيزي را سراغ ندارد كه در سالي كه از آسمان باريده و از زمين روييده هزاران كساني از گرسنگي ميرند و یا خود را كشند.
اين چيزيست كه خود اروپاييان خَستوانند[معترف] و همواره از آن مينالند. تا چند سال پيش اين خود چيستاني بود كه چگونه آنهمه افزارها مايه‌ی آسودگي نشده و بلكه بر رنج و گرفتاري افزوده است. كساني انگيزه‌ی آن را در پسيكولوژي ميجستند. برخي تمدن را گناهكار گرفته آن را نكوهش ميكردند و براي آدمي بازگشت بزندگاني ساده‌ی بياباني را آرزو ميكردند. بلكه بسياري دسته بسته و با شيوه‌اي كه براي زيست خود برگزيده بودند بآن بازگشت ميكوشيدند.
(تکه‌ی سوم)
از اين مثل معني درست دين و پيوستگي‌ای كه ميانه‌ی آن با دانش بايد بود نيك روشن مي‌شود. اكنون نيز دين را جز آن كاري نيست كه معني زندگي را روشن گرداند و راه آسايش و خرسندي را بمردمان نمايد. پيشرفتهايي كه دانش را رو داده دين بآنها با ديده‌ی خشنودي مينگرد.
دين ميگويد : جهان دستگاه بيهوده‌اي نيست. از سامان و آراستگي‌ای كه در آنست پيداست كه آفريدگاري آن را پديد آورده و خواستي از اين آفرينش داشته. ميگويد : آنچه شما درباره‌ی پيدايش كره‌ها ميگوييد ، و آنچه درباره‌ی آبادي زمين و پديد آمدن رستنيها و جانوران و آدميان پي يكديگر ، از جستجو و آزمايش بدست آورده‌ايد ، اينها همه بجاي خود ، ولي مي‌بايد دانست كه هيچيكي بخود و بي‌پيشينه رخ نداده و همگي از روي خواست آفريدگار بوده.
ميگويد : آنچه داروين و پيروان او درباره‌ی پيدايش رستنيها و جانوران و جدا شدن آنها از يكديگر گفته‌اند درست است نيز آنچه درباره‌ی نبرد زندگاني ميانه‌ی رستنيها و جانوران نوشته‌اند بجاست! چيزي كه هست آدمي را بپاي آنها نتوان برد. آدمي اگرچه از روي جان و تن با جانوران يكسانست ولي او تنها جان و تن نيست و يك دستگاه ديگري درو بنام روان و خرد هست كه ارج آدمي از آنست و اين دستگاه از نبرد و خودخواهي بيزار و هميشه خواهان نيكي و غمخواري ديگران است.
ميگويد : بايد زيست آدميان از روي يك آيين بخردانه باشد وگرنه از آسايش و خرسندي بهره نخواهند ديد. اين كجراهي بسيار بزرگيست كه آدمي را بپاي ديگر جانوران ميبرند و راه زندگي او را نيز نبرد و كشاكش مي‌انگارند. آدمي را بنبرد هيچ نيازي نيست و مي‌بايد ـ چنانكه درخواست روان و خرد است ـ راه زندگاني او غمخواري و نيكخواهي باشد.
اينهاست آنچه دين ياد ميدهد ، و اينها چيزهاييست كه دانش بآنها نميرسد و ناگزير بايد از دين ياد گرفت.
ميدانم اين بر بسياري گران خواهد افتاد و بآساني آن را نخواهند پذيرفت. زيرا خواهند گفت يك رشته از دانشهاي امروزي گفتگو از زندگاني و راه آن ميباشد. دانشوران غرب چيزي را فرونگزارده‌اند و از سياست و بازرگاني و دارايي و مانند اينها از هر يكي جداگانه گفتگو داشته‌اند و صدها دانشمندان در نتيجه‌ی كتابهايي كه در پيرامون زندگاني (علوم اجتماعي) نوشته‌اند بنام گرديده‌اند. پس چگونه توان گفت كه راه زندگي را ندانند و آن را از دين ياد گيرند.
ليكن ما هم بآساني پاسخ توانيم داد. زيرا حال كنوني جهان بهترين گواه سخن ماست. امروز جهان بِهمان حالست كه هزارها سال پيش در آغاز تمدن بوده. روشنتر گويم امروز نيز بسيار پيش رفته ولي راه بهره‌مندي از آن پيشرفت را نميداند.
اين پيشرفتي كه در سيصد سال آخر ، جهان را بوده در هزارها سال نبوده. امروز آدميان صدها افزارهاي سودمند ميدارند كه پيشينيان نداشته‌اند و صدها آگاهي درميانست كه آنان را نبوده با اينهمه در بهره‌وري از آسايش و خرسندي از آنان كمتر ميباشند.
اين را بارها گفته‌ايم كه اختراعهاي بسيار شگفتي كه اروپاييان كرده‌اند هر يكي بخودي مايه‌ی آساني كارهاست و رويهم‌رفته رنج آدمي را ده بر يك (بلكه بيشتر) كمتر مينمايد. آن راهي را كه پيشينيان ده روزه مي‌پيموده‌اند ما امروز در يك روز بلكه گاهي در يك ساعت مي‌پيماييم. آن آگاهي‌ای را كه با دست پيك بيست روزه ميرسانيده‌اند ما امروز در يك دقيقه ميرسانيم. آن بافتني يا كاشتني يا رشتني كه آنان با دست ده روزه انجام ميداده‌اند ما امروز يك روزه انجام ميدهيم. از اينرو بايستي رنج ما امروزه ده يك رنج گذشتگان باشد. نيز با دانش و آگاهي‌ای كه آدميان راست امروز بايستي دشمني و زيانكاري در ميانه بسيار اندك گردد. ولي آيا چنين است؟! آيا امروز رنج مردم كمتر و دشمني و زيانکاري اندكتر ميباشد؟!. همه ميدانند كه پاسخِ وارونه مي‌بايد داد. در اين روزگارِ ماشين مردم سختيها مي‌بينند كه در روزگار سنگي نديده بودند. تاريخ چنين چيزي را سراغ ندارد كه در سالي كه از آسمان باريده و از زمين روييده هزاران كساني از گرسنگي ميرند و یا خود را كشند.
اين چيزيست كه خود اروپاييان خَستوانند[معترف] و همواره از آن مينالند. تا چند سال پيش اين خود چيستاني بود كه چگونه آنهمه افزارها مايه‌ی آسودگي نشده و بلكه بر رنج و گرفتاري افزوده است. كساني انگيزه‌ی آن را در پسيكولوژي ميجستند. برخي تمدن را گناهكار گرفته آن را نكوهش ميكردند و براي آدمي بازگشت بزندگاني ساده‌ی بياباني را آرزو ميكردند. بلكه بسياري دسته بسته و با شيوه‌اي كه براي زيست خود برگزيده بودند بآن بازگشت ميكوشيدند.
🔶 در پیرامون اسلام
🔸 گفتار یکم : زیانهای اسلام - تکه‌ی یازدهم
6ـ اين اسلام نام خدا را خوار ميگرداند
بدترين زيان اين دستگاه اسلام نام (همچنين ديگر دينها و كيشها) آنست كه نام پاك خدا را خوار ميگرداند. يك رشته پندارهاي بيپا و دستورهاي بيهوده را ـ كه نه با دانشها سازگار ميباشد نه بزندگاني سودي مي‌دارد ـ بنام «دين» يا «راه خدا» ناميده زبان بيدينان و بيفرهنگان را باز مي‌گردانند.
امروز اين يك جُستار بزرگيست كه آيا راستي را خدا باينجهان مي‌پردازد؟.. آيا بمردمان راهي مينمايد؟.. پيداست كه دانشها ، چون بنيادشان مادّيگريست ، اين را نپذيرفته‌اند و دانشمندان باين با ديده‌ی بيگانگي نگريسته‌اند.
چنانكه گفتيم امروز جهانيان بيدينند كه بهستي خدا گردن نمي‌گزارند چه رسد بداستان راهنماييهايش. ولي ما در اين باره بسخنان بسياري برخاسته ، باين دانشمندان مادّي پاسخهاي استوار داده اين بازنموده‌ايم كه بايد هر چند زمان يك بار جنبش خدايي در جهان پديد آيد و شاهراهي براي زندگي بروي جهانيان گشاده شود.(1) چيزي كه هست اين شاهراه كه مي‌گوييم بايد نه تنها با خرد و دانش سازگار باشد ، خود والاتر از دانش بوده آموزگاري به خردها كند ، وآنگاه آيين زندگي بمردمان آموزد و مايه‌ی آسايش جهانيان و آبادي جهان باشد. يك چنين دستگاه گرانمايه‌ايست كه «راه خدا» يا «دين» توان ناميد. اگر دين از سوي خدا ميباشد بايد چيزهايي والاتر از انديشه‌هاي مردمان باشد.
آيا آموزاكهاي كيشها كه بيشتر آنها بآخشيج دانشها و خردهاست ، و از آنسوي با زندگاني ناسازگار ميباشد ، و رويهمرفتهی آنها پندارهاي پوچ و عاميانه و دستورهاي بيهوده و بيخردانه است ، سزاست كه دين ناميده گردد؟!. آيا اين دستگاه زبون و قاچاق شاينده[=لایق] است كه بنام خدا خوانده شود؟!.
آيا دين ناميدن اينها مايه‌ی روگرداني مردمان از دين نبايستي بود؟!. آيا بخدا بستن اينها جز خواري نام پاك او هوده توانستي داد؟!.
اينست زيانهاي بزرگ اين دستگاه اسلام نام كه فهرست‌وار شمارديم. اينها زيانهاييست كه از يكايك كيشها برميخيزد و همه‌ی آنها در اينها همراهند. گذشته از زيانهاي بدتر ديگري كه برخي از كيشها به تنهايي ميدارند. مثلاً كيش شيعي ، كه اسلام ايرانيان همانست زيانهاي ويژه‌اي مي‌دارد كه اگر بشماريم خود داستان درازي خواهد بود.(2) در اين كيش كار ناداني بآنجا رسيده كه حكومت را كه هست و بايد باشد «جائر»[=ستمگر] مي‌نامند و ماليات دادن و بسربازي رفتن را حرام مي‌شمارند و هيچ نمي‌انديشند كه نتيجه‌ی آن چه تواند بود. از آنسوي پولها بنام زكات و مال امام بملايان كه هيچكاره‌ی جهانند مي‌دهند. در اين كيش باور چنين است كه هر كسي كه بزيارت كربلا يا نجف يا مشهد رود ، يا در روضه‌خواني اشك از ديده بارد ، گناهان او آمرزيده شود. اينست ديده مي‌شود بيشتر دينداران كسانيند كه بگرانفروشي و انبارداري و پشت پا زدن بقانون و بيپروايي با كشور آلوده‌اند. بلكه كساني از آنان دزد و ستمگر و كلاه‌بردار نيز هستند ، و در سايه‌ی آنكه به كربلا مي‌روند يا روضه‌خواني برپا مي‌كنند با پيشاني باز و دل آسوده زندگي بسر ميبرند. از اين گونه زيانها از آن كيش بسيار توان شمرد.
1ـ کتاب «ورجاوندْبنیاد» دیده شود.
2ـ کتاب «بخوانند و داوری کنند» دیده شود.
🔸 گفتار یکم : زیانهای اسلام - تکه‌ی یازدهم
6ـ اين اسلام نام خدا را خوار ميگرداند
بدترين زيان اين دستگاه اسلام نام (همچنين ديگر دينها و كيشها) آنست كه نام پاك خدا را خوار ميگرداند. يك رشته پندارهاي بيپا و دستورهاي بيهوده را ـ كه نه با دانشها سازگار ميباشد نه بزندگاني سودي مي‌دارد ـ بنام «دين» يا «راه خدا» ناميده زبان بيدينان و بيفرهنگان را باز مي‌گردانند.
امروز اين يك جُستار بزرگيست كه آيا راستي را خدا باينجهان مي‌پردازد؟.. آيا بمردمان راهي مينمايد؟.. پيداست كه دانشها ، چون بنيادشان مادّيگريست ، اين را نپذيرفته‌اند و دانشمندان باين با ديده‌ی بيگانگي نگريسته‌اند.
چنانكه گفتيم امروز جهانيان بيدينند كه بهستي خدا گردن نمي‌گزارند چه رسد بداستان راهنماييهايش. ولي ما در اين باره بسخنان بسياري برخاسته ، باين دانشمندان مادّي پاسخهاي استوار داده اين بازنموده‌ايم كه بايد هر چند زمان يك بار جنبش خدايي در جهان پديد آيد و شاهراهي براي زندگي بروي جهانيان گشاده شود.(1) چيزي كه هست اين شاهراه كه مي‌گوييم بايد نه تنها با خرد و دانش سازگار باشد ، خود والاتر از دانش بوده آموزگاري به خردها كند ، وآنگاه آيين زندگي بمردمان آموزد و مايه‌ی آسايش جهانيان و آبادي جهان باشد. يك چنين دستگاه گرانمايه‌ايست كه «راه خدا» يا «دين» توان ناميد. اگر دين از سوي خدا ميباشد بايد چيزهايي والاتر از انديشه‌هاي مردمان باشد.
آيا آموزاكهاي كيشها كه بيشتر آنها بآخشيج دانشها و خردهاست ، و از آنسوي با زندگاني ناسازگار ميباشد ، و رويهمرفتهی آنها پندارهاي پوچ و عاميانه و دستورهاي بيهوده و بيخردانه است ، سزاست كه دين ناميده گردد؟!. آيا اين دستگاه زبون و قاچاق شاينده[=لایق] است كه بنام خدا خوانده شود؟!.
آيا دين ناميدن اينها مايه‌ی روگرداني مردمان از دين نبايستي بود؟!. آيا بخدا بستن اينها جز خواري نام پاك او هوده توانستي داد؟!.
اينست زيانهاي بزرگ اين دستگاه اسلام نام كه فهرست‌وار شمارديم. اينها زيانهاييست كه از يكايك كيشها برميخيزد و همه‌ی آنها در اينها همراهند. گذشته از زيانهاي بدتر ديگري كه برخي از كيشها به تنهايي ميدارند. مثلاً كيش شيعي ، كه اسلام ايرانيان همانست زيانهاي ويژه‌اي مي‌دارد كه اگر بشماريم خود داستان درازي خواهد بود.(2) در اين كيش كار ناداني بآنجا رسيده كه حكومت را كه هست و بايد باشد «جائر»[=ستمگر] مي‌نامند و ماليات دادن و بسربازي رفتن را حرام مي‌شمارند و هيچ نمي‌انديشند كه نتيجه‌ی آن چه تواند بود. از آنسوي پولها بنام زكات و مال امام بملايان كه هيچكاره‌ی جهانند مي‌دهند. در اين كيش باور چنين است كه هر كسي كه بزيارت كربلا يا نجف يا مشهد رود ، يا در روضه‌خواني اشك از ديده بارد ، گناهان او آمرزيده شود. اينست ديده مي‌شود بيشتر دينداران كسانيند كه بگرانفروشي و انبارداري و پشت پا زدن بقانون و بيپروايي با كشور آلوده‌اند. بلكه كساني از آنان دزد و ستمگر و كلاه‌بردار نيز هستند ، و در سايه‌ی آنكه به كربلا مي‌روند يا روضه‌خواني برپا مي‌كنند با پيشاني باز و دل آسوده زندگي بسر ميبرند. از اين گونه زيانها از آن كيش بسيار توان شمرد.
1ـ کتاب «ورجاوندْبنیاد» دیده شود.
2ـ کتاب «بخوانند و داوری کنند» دیده شود.
🔶 گلچینی از کتاب پلوتارخ بخش دوم
8) الکساندر ـ تکه‌ی 38
🔸سي‌هزار پسر را كه الكساندر به آموزگاران يوناني سپرده و رفته بود تا برگشتن او همه‌ی آنان هنر آموخته و بس نيرومند و زيبا گرديده بودند و چندان چابكي و زيركي از خود مي‌نمودند كه الكساندر بي‌اندازه خرسند گرديد. ولي ماكيدونيان از اين كار سخت دلگير شدند و ترس آن را داشتند كه الكساندر ايشان را از چشم خواهد انداخت و چون او خواست كه سپاهيان بيمار يا شکست 1 را به ماكيدوني بازفرستد آنان ناخرسندی نموده گفتند اين رفتار دور از دادگري و مردانگي است كه پس از آنهمه جانسپاريها كنون آنان را نپسنديده با حالي بمیهن خود نزد خويشان و دوستانشان بازفرستد كه در بيرون آمدن از آنجا بهتر از آن حال را داشته‌اند و اينبود كه از الكساندر خواستار شدند كه بهمه‌ی آنان اجازه‌ی بازگشت داده چشم از ماكيدونيان بپوشد و كنون كه يك دسته‌ی پسران رقاص را براي كارهاي خود تهيه نموده هم بدستياري آن پسران بجهانگشايي برخيزد. اين سخنان بر الكساندر سخت گران افتاده و چنان برآشفت كه گذشته از نكوهشهاي زباني كه نمود آنان را از پيش خود دور رانده ايرانيان را بخويشتن نزديك ساخت و پاسبانان خود را از ميان اينان برگزيد. ماكيدونيان چون چنين ديدند كه الكساندر آنان را از خود دور كرده با ايرانيان درآميخت و بر آنان از هرگونه بي‌احترامي دريغ نساخت و در پيش خود خوار گرديدند و از رشك و خشم نزديك بديوانگي بودند. سرانجام بخود آمده چاره جز اين نديدند كه ساده و بي‌ابزار جنگ تنها رختهاي زرين خود را در بر كرده بپيرامون چادر او گرد آمده گريان و نالان خواهش كردند كه با ايشان آن رفتاري را كند كه شايسته‌ی بزرگي اوست. ولي اين تدبير چندان پيشرفت نكرد زيرا اگرچه خشم الكساندر اندكي فرونشست با اينهمه بايشان اجازه‌ی درآمدن بپيش خود نداد و چون آنان هم از آنجا برنخاستند دو روز و دو شب به همان حال سپري گرديد تا در روز سوم الكساندر از چادر بيرون آمده چون همه را ديد كه گريه و زاري مي‌كنند و فروتنيها مي‌نمايند دلش بحال ايشان سوخته ديرزماني وي نيز مي‌گريست. سپس با زبان مهرآميزي بسخن آغاز كرده كساني را كه درخور كار نبودند دستور داد كه به ماكيدوني برگشته درودهاي او را به آنتيپاتر برسانند و چنين گفت كه چون آنان به ماكيدوني برسند در همه‌ی بزمها و تياترها در بهترين و بالاترين جايها خواهند نشست و با بساكهاي گل تاجدار خواهند بود. نيز دستور داد كه كساني كه در راه او كشته شده‌اند ماهانه‌ی آنان درباره‌ی فرزندانشان برقرار باشد.
چون او به هاكماتان (همدان) رسيد و كارهاي مهم خود را انجام داده بود در آنجا به گردش و تماشا و كامگزاريها پرداخت بويژه كه سه‌هزار بازيگر و سازنده و نوازنده بتازگي از يونان فرستاده شده و رسيده بودند. ولي ناخوشي هيفاستيون كه دچار تب گرديد و افتاد اين دستگاه را بهم زد. زيرا او كه يك سپاهي جواني بود در آن بزمها و سورها در خوردن اندازه نگه نمي‌داشت و هنگامي كه طبيب او بنام گلائوكوس2 به تياتر رفته بود وي براي ناهار يك مرغي را خورده و از روي آن باده نوشيد و ناگهان بيافتاده باندك فاصله بمرد. الكساندر در سوگواري برو خرد و آدميگري را زير پا گزارده فرمان داد كه بيدرنگ يالها و دمهاي همه‌ی اسبها و استرهاي او را ببرند و باروهاي شهرهاي نزديك را براندازند. بيچاره طبيب را به چهارميخ كشيده بكشت. ناي زدن و ديگر موزيكها در سراسر لشكرگاه ديرزماني غدغن بود تا از پرستشگاه آمون مژده آمد كه هيفاستيون به جرگه‌ی قهرمانان پذيرفته شده و به الكساندر دستور داده شد كه براي او قربانيها بكند و او را گرامي بدارد. در اين هنگام كه الكساندر خواست بكشتاري پرداخته از آن راه دل خود را از غم سبكبار گرداند بنام شكار و آدمكشي بيرون آمده بر سر كوسيان 3 بتاخت و همه‌ی آن مردم را از تيغ گذرانيد. اين بود آن قربانيهايي كه براي روان آن قهرمان كرده شد. از براي ساختن گور و بارگاهي و آرايش آنها هزار تالنت قرار داده و هنوز آرزو داشت كه آنچه ساخته خواهد شد در زيبايي و ارزش بيش از اين اندازه‌ی مخارج باشد و از بهر اين كار در ميان همه‌ی استادان استاسيكراتيس 4 را برگزيد زيرا او هميشه از هنرهايي گفتگو ميداشت كه بسيار شگفت و باور نكردني مي‌نمود. از جمله هنگامي به الكساندر گفته بود : از همه‌ی كوههايي كه من مي‌شناسم كوه آثوس 5 در ثراكي بيش از همه آن شايستگي را دارد كه من آن را بصورت يك آدمي درآورم و از الكساندر دستور خواسته بود كه بكار پرداخته آن را پیکره‌ی (مجسمه) بسيار زيبا و دلپسندي گرداند ، پیکره‌ای كه جاويدان بماند و در دست چپ او شهري درخور گنجايش دههزار تن مردم بوده و از دست راستش رودي بزرگ بدريا بريزد. آنزمان الكساندر پيشنهاد او را نپذيرفت و نتيجه بدست نيامد. ولي اكنون چند استاد ديگري را هم با خود انباز ساخته مي‌كوشيد كه يك شاهكارهاي شگفتتر و پرشكوهتر از آن در اين زمينه پديد آورد.
8) الکساندر ـ تکه‌ی 38
🔸سي‌هزار پسر را كه الكساندر به آموزگاران يوناني سپرده و رفته بود تا برگشتن او همه‌ی آنان هنر آموخته و بس نيرومند و زيبا گرديده بودند و چندان چابكي و زيركي از خود مي‌نمودند كه الكساندر بي‌اندازه خرسند گرديد. ولي ماكيدونيان از اين كار سخت دلگير شدند و ترس آن را داشتند كه الكساندر ايشان را از چشم خواهد انداخت و چون او خواست كه سپاهيان بيمار يا شکست 1 را به ماكيدوني بازفرستد آنان ناخرسندی نموده گفتند اين رفتار دور از دادگري و مردانگي است كه پس از آنهمه جانسپاريها كنون آنان را نپسنديده با حالي بمیهن خود نزد خويشان و دوستانشان بازفرستد كه در بيرون آمدن از آنجا بهتر از آن حال را داشته‌اند و اينبود كه از الكساندر خواستار شدند كه بهمه‌ی آنان اجازه‌ی بازگشت داده چشم از ماكيدونيان بپوشد و كنون كه يك دسته‌ی پسران رقاص را براي كارهاي خود تهيه نموده هم بدستياري آن پسران بجهانگشايي برخيزد. اين سخنان بر الكساندر سخت گران افتاده و چنان برآشفت كه گذشته از نكوهشهاي زباني كه نمود آنان را از پيش خود دور رانده ايرانيان را بخويشتن نزديك ساخت و پاسبانان خود را از ميان اينان برگزيد. ماكيدونيان چون چنين ديدند كه الكساندر آنان را از خود دور كرده با ايرانيان درآميخت و بر آنان از هرگونه بي‌احترامي دريغ نساخت و در پيش خود خوار گرديدند و از رشك و خشم نزديك بديوانگي بودند. سرانجام بخود آمده چاره جز اين نديدند كه ساده و بي‌ابزار جنگ تنها رختهاي زرين خود را در بر كرده بپيرامون چادر او گرد آمده گريان و نالان خواهش كردند كه با ايشان آن رفتاري را كند كه شايسته‌ی بزرگي اوست. ولي اين تدبير چندان پيشرفت نكرد زيرا اگرچه خشم الكساندر اندكي فرونشست با اينهمه بايشان اجازه‌ی درآمدن بپيش خود نداد و چون آنان هم از آنجا برنخاستند دو روز و دو شب به همان حال سپري گرديد تا در روز سوم الكساندر از چادر بيرون آمده چون همه را ديد كه گريه و زاري مي‌كنند و فروتنيها مي‌نمايند دلش بحال ايشان سوخته ديرزماني وي نيز مي‌گريست. سپس با زبان مهرآميزي بسخن آغاز كرده كساني را كه درخور كار نبودند دستور داد كه به ماكيدوني برگشته درودهاي او را به آنتيپاتر برسانند و چنين گفت كه چون آنان به ماكيدوني برسند در همه‌ی بزمها و تياترها در بهترين و بالاترين جايها خواهند نشست و با بساكهاي گل تاجدار خواهند بود. نيز دستور داد كه كساني كه در راه او كشته شده‌اند ماهانه‌ی آنان درباره‌ی فرزندانشان برقرار باشد.
چون او به هاكماتان (همدان) رسيد و كارهاي مهم خود را انجام داده بود در آنجا به گردش و تماشا و كامگزاريها پرداخت بويژه كه سه‌هزار بازيگر و سازنده و نوازنده بتازگي از يونان فرستاده شده و رسيده بودند. ولي ناخوشي هيفاستيون كه دچار تب گرديد و افتاد اين دستگاه را بهم زد. زيرا او كه يك سپاهي جواني بود در آن بزمها و سورها در خوردن اندازه نگه نمي‌داشت و هنگامي كه طبيب او بنام گلائوكوس2 به تياتر رفته بود وي براي ناهار يك مرغي را خورده و از روي آن باده نوشيد و ناگهان بيافتاده باندك فاصله بمرد. الكساندر در سوگواري برو خرد و آدميگري را زير پا گزارده فرمان داد كه بيدرنگ يالها و دمهاي همه‌ی اسبها و استرهاي او را ببرند و باروهاي شهرهاي نزديك را براندازند. بيچاره طبيب را به چهارميخ كشيده بكشت. ناي زدن و ديگر موزيكها در سراسر لشكرگاه ديرزماني غدغن بود تا از پرستشگاه آمون مژده آمد كه هيفاستيون به جرگه‌ی قهرمانان پذيرفته شده و به الكساندر دستور داده شد كه براي او قربانيها بكند و او را گرامي بدارد. در اين هنگام كه الكساندر خواست بكشتاري پرداخته از آن راه دل خود را از غم سبكبار گرداند بنام شكار و آدمكشي بيرون آمده بر سر كوسيان 3 بتاخت و همه‌ی آن مردم را از تيغ گذرانيد. اين بود آن قربانيهايي كه براي روان آن قهرمان كرده شد. از براي ساختن گور و بارگاهي و آرايش آنها هزار تالنت قرار داده و هنوز آرزو داشت كه آنچه ساخته خواهد شد در زيبايي و ارزش بيش از اين اندازه‌ی مخارج باشد و از بهر اين كار در ميان همه‌ی استادان استاسيكراتيس 4 را برگزيد زيرا او هميشه از هنرهايي گفتگو ميداشت كه بسيار شگفت و باور نكردني مي‌نمود. از جمله هنگامي به الكساندر گفته بود : از همه‌ی كوههايي كه من مي‌شناسم كوه آثوس 5 در ثراكي بيش از همه آن شايستگي را دارد كه من آن را بصورت يك آدمي درآورم و از الكساندر دستور خواسته بود كه بكار پرداخته آن را پیکره‌ی (مجسمه) بسيار زيبا و دلپسندي گرداند ، پیکره‌ای كه جاويدان بماند و در دست چپ او شهري درخور گنجايش دههزار تن مردم بوده و از دست راستش رودي بزرگ بدريا بريزد. آنزمان الكساندر پيشنهاد او را نپذيرفت و نتيجه بدست نيامد. ولي اكنون چند استاد ديگري را هم با خود انباز ساخته مي‌كوشيد كه يك شاهكارهاي شگفتتر و پرشكوهتر از آن در اين زمينه پديد آورد.
1ـ در نسخه‌ی اینترنتی بجای این «فرسوده» نوشته شده. ـ و
2ـ Glaucus
3ـ Cossae اين مردمان در كوههاي لرستان و بختياري نشيمن داشته‌اند و شايد همين مردم است كه سپس از كوه پايين آمده و خوز ناميده مي‌شده كه خوزستان يادگار نام ايشان است.
4ـ Stasicrates
5ـ Athos
2ـ Glaucus
3ـ Cossae اين مردمان در كوههاي لرستان و بختياري نشيمن داشته‌اند و شايد همين مردم است كه سپس از كوه پايين آمده و خوز ناميده مي‌شده كه خوزستان يادگار نام ايشان است.
4ـ Stasicrates
5ـ Athos
Forwarded from کتابخانه پاکدینی (کتابهای احمد کسروی و یاران او)
بدالشریعه شعر سروده.pdf
576.4 KB
🔶 «بدرالشّریعه» شعر سروده
🔍 جستار : آیا در اسلام روگیری زنان بوده؟ ، ارتباط روگیری زنان و دیگر عوامل با فساد.
📊 شمار ساتها : ۱۵
کتابخانه‌ی پاکدینی
🔸 این کتاب از سوی «باهَماد پاکدینان» و بدست «کوشاد تلگرام» پراکنده میگردد.
🔍 جستار : آیا در اسلام روگیری زنان بوده؟ ، ارتباط روگیری زنان و دیگر عوامل با فساد.
📊 شمار ساتها : ۱۵
کتابخانه‌ی پاکدینی
🔸 این کتاب از سوی «باهَماد پاکدینان» و بدست «کوشاد تلگرام» پراکنده میگردد.
✴️ دين و دانش ✴️
(تکه‌ی چهارم)
در اينجاست كه بايد دانست دانش همه چيز را درنيابد. آنان كه اين را نمي‌پذيرند بگويند آيا دانشمندان اروپا در اين باره چه نوشته‌اند و اين چيستان را چگونه باز كرده‌اند؟! آنچه ما ميدانيم همه درمانده و همه نكوهش از تمدن مي‌كرده‌اند.
اگر فراموش نشده اين سخنان بشرق نيز رسيده و كساني در اينجا هم بنكوهش از تمدن برخاسته بودند. اينان بي آنكه معني تمدن را بدانند در آغاز جنبش مشروطه هر چيز تازه‌اي را كه از اروپا گرفته مي‌شد از تمدن خوانده و ستايش سروده و بخود و بديگران نويد داده بودند كه ما چون اينها را ميگيريم همه نيك خواهيم بود و كشور رو به پيشرفت خواهد نهاد. سپس كه ديده بودند آن نويدها درست درنيامد و از آنسو ديده بودند اروپاييان از تمدن گله مي‌نمايند اين زمان زبان بنكوهش باز كرده بودند كه هر بدي يا سختي كه ميديدند چنين ميگفتند : «چه بايد كرد؟! اينها همه نتيجه‌ی تمدن است». بارها رخ ميداد كه يكي چون بگفتاري مي‌پرداخت ستايش از تمدن و نكوهش از آن را بهم مي‌آميخت بي‌آنكه وارونه‌گويي خود را دريابد (4).
بسياري هم اين را مايه‌ی برتري‌فروشي گرفته بودند و چون انبوه مردم تمدن را مي‌ستودند و سر هر سخني نامش را بزبان مي‌آوردند اينان با نكوهش آن خود را از مردم جدا ميگرفتند و همينكه گفتگو مي‌شد فيلسوفانه بسخناني برميخاستند.
ولي اينها همه گمراهيست. تمدن يا پيشرفت زندگاني بد نيست و افزارهاي نوين اروپايي نيز بجاي خود سودمند است. ولي براي زندگي آيين بخردانه‌اي مي‌بايد و اين از نبودن آنست كه اين سختيها پیش آمده. ما اين زمينه را در جاي خود بسيار گشادتر نوشته‌ايم (5) و در اينجا به كوتاهي از آن خواهيم گذشت.
نخست يك مثلي ياد مي‌كنم : چنين انگاريد صد تن مرد در زميني فرود آمده‌اند و ميخواهند آنجا را آباد كنند و نشيمن گيرند و افزار كار همه گونه در دست ميدارند. كنون اينان اگر تكه زمين هر يكي شناخته باشد و خود آنان همگي يكدل شوند و هر كدام دربند آسايش همگان باشد در زمان اندكي زمينها آباد گردد. ولي اگر رسَد[سهم] هر يكي شناخته نباشد و هر كدام بر اين كوشد كه تكه‌ی بزرگتري را براي خود گيرد ناگزير در ميانه كشاكش برخيزد و باهم بستيزه درآيند و آنچه يكي آباد كرده ديگران ويرانش سازند ، و بجاي كوشش با طبيعت باهم زد و خورد كنند و افزارهايي كه بايستي در كندن زمين و نشاندن درخت و افشاندن تخم بكار رود در شكستن سر و خستن رو و كوفتن تن بكار رود و بدينسان رنج ده بر يك بلكه صد بر يك فزونتر شود.
اين يك مثل ساده‌ايست و راستي آنست كه آدمي در زندگاني بدو گونه كوشش نياز دارد. يكي كوشش با طبيعت و براي بسيج[=تدارک] دربايستهاي زندگاني ، و ديگري كوشش با يكديگر و براي نگهداري خود. روشنتر گويم آدميان بايد از يكسو زمين كارند و پارچه بافند و رخت دوزند و خانه سازند و با بيماريها بكوشند كه خود نبرد با طبيعت ميباشد ، و از يكسو نيز دشمنان را از خود دور كنند و خود را از فريب و نيرنگ نگهدارند و از همچشمان پس نمانند كه خود نبرد با همجنسان ميباشد. زندگاني هر كسي با اين دو نبرد بسر آيد.
ليكن از نبرد با طبيعت هيچ زياني نيست و كارش نيز آسانست. بويژه پس از اختراعهاي نوين اروپايي كه آدمي را هرچه نيرومندتر گردانيده است. آنچه زيان دارد و سخت است نبرد با همجنسان ميباشد. چنانكه بارها گفته‌ايم اين نبرد اگر در رُستنيها و جانوران (بگفته‌ی دانشمند انگليسي داروين) ناگزيريست در آدميان ناگزيري نيست. در اينان ميتوان آن را هرچه كمتر گردانيد و باشد كه بيكبار بينياز از آن گرديد.[6] ولي امروز آن بسيار فزون گرديده و سختي گرفته ، و ما اگر رنج آدميان را صد شماريم تنها يكي از رهگذر كوشش با طبيعت ميباشد و بازمانده از رهگذر كشاكش با همجنسان است.
(تکه‌ی چهارم)
در اينجاست كه بايد دانست دانش همه چيز را درنيابد. آنان كه اين را نمي‌پذيرند بگويند آيا دانشمندان اروپا در اين باره چه نوشته‌اند و اين چيستان را چگونه باز كرده‌اند؟! آنچه ما ميدانيم همه درمانده و همه نكوهش از تمدن مي‌كرده‌اند.
اگر فراموش نشده اين سخنان بشرق نيز رسيده و كساني در اينجا هم بنكوهش از تمدن برخاسته بودند. اينان بي آنكه معني تمدن را بدانند در آغاز جنبش مشروطه هر چيز تازه‌اي را كه از اروپا گرفته مي‌شد از تمدن خوانده و ستايش سروده و بخود و بديگران نويد داده بودند كه ما چون اينها را ميگيريم همه نيك خواهيم بود و كشور رو به پيشرفت خواهد نهاد. سپس كه ديده بودند آن نويدها درست درنيامد و از آنسو ديده بودند اروپاييان از تمدن گله مي‌نمايند اين زمان زبان بنكوهش باز كرده بودند كه هر بدي يا سختي كه ميديدند چنين ميگفتند : «چه بايد كرد؟! اينها همه نتيجه‌ی تمدن است». بارها رخ ميداد كه يكي چون بگفتاري مي‌پرداخت ستايش از تمدن و نكوهش از آن را بهم مي‌آميخت بي‌آنكه وارونه‌گويي خود را دريابد (4).
بسياري هم اين را مايه‌ی برتري‌فروشي گرفته بودند و چون انبوه مردم تمدن را مي‌ستودند و سر هر سخني نامش را بزبان مي‌آوردند اينان با نكوهش آن خود را از مردم جدا ميگرفتند و همينكه گفتگو مي‌شد فيلسوفانه بسخناني برميخاستند.
ولي اينها همه گمراهيست. تمدن يا پيشرفت زندگاني بد نيست و افزارهاي نوين اروپايي نيز بجاي خود سودمند است. ولي براي زندگي آيين بخردانه‌اي مي‌بايد و اين از نبودن آنست كه اين سختيها پیش آمده. ما اين زمينه را در جاي خود بسيار گشادتر نوشته‌ايم (5) و در اينجا به كوتاهي از آن خواهيم گذشت.
نخست يك مثلي ياد مي‌كنم : چنين انگاريد صد تن مرد در زميني فرود آمده‌اند و ميخواهند آنجا را آباد كنند و نشيمن گيرند و افزار كار همه گونه در دست ميدارند. كنون اينان اگر تكه زمين هر يكي شناخته باشد و خود آنان همگي يكدل شوند و هر كدام دربند آسايش همگان باشد در زمان اندكي زمينها آباد گردد. ولي اگر رسَد[سهم] هر يكي شناخته نباشد و هر كدام بر اين كوشد كه تكه‌ی بزرگتري را براي خود گيرد ناگزير در ميانه كشاكش برخيزد و باهم بستيزه درآيند و آنچه يكي آباد كرده ديگران ويرانش سازند ، و بجاي كوشش با طبيعت باهم زد و خورد كنند و افزارهايي كه بايستي در كندن زمين و نشاندن درخت و افشاندن تخم بكار رود در شكستن سر و خستن رو و كوفتن تن بكار رود و بدينسان رنج ده بر يك بلكه صد بر يك فزونتر شود.
اين يك مثل ساده‌ايست و راستي آنست كه آدمي در زندگاني بدو گونه كوشش نياز دارد. يكي كوشش با طبيعت و براي بسيج[=تدارک] دربايستهاي زندگاني ، و ديگري كوشش با يكديگر و براي نگهداري خود. روشنتر گويم آدميان بايد از يكسو زمين كارند و پارچه بافند و رخت دوزند و خانه سازند و با بيماريها بكوشند كه خود نبرد با طبيعت ميباشد ، و از يكسو نيز دشمنان را از خود دور كنند و خود را از فريب و نيرنگ نگهدارند و از همچشمان پس نمانند كه خود نبرد با همجنسان ميباشد. زندگاني هر كسي با اين دو نبرد بسر آيد.
ليكن از نبرد با طبيعت هيچ زياني نيست و كارش نيز آسانست. بويژه پس از اختراعهاي نوين اروپايي كه آدمي را هرچه نيرومندتر گردانيده است. آنچه زيان دارد و سخت است نبرد با همجنسان ميباشد. چنانكه بارها گفته‌ايم اين نبرد اگر در رُستنيها و جانوران (بگفته‌ی دانشمند انگليسي داروين) ناگزيريست در آدميان ناگزيري نيست. در اينان ميتوان آن را هرچه كمتر گردانيد و باشد كه بيكبار بينياز از آن گرديد.[6] ولي امروز آن بسيار فزون گرديده و سختي گرفته ، و ما اگر رنج آدميان را صد شماريم تنها يكي از رهگذر كوشش با طبيعت ميباشد و بازمانده از رهگذر كشاكش با همجنسان است.
(4) : در جاي ديگری آورده‌ايم كه يكي از اروپاديدگان در انجمني كه براي گشايش بيمارستاني برپا شده بود سخن راند و نخست از پيشرفت پزشکي بسخن پرداخته ستايشهاي پياپي از تمدن نمود و سپس چون سخن از دغلكاريهاي پاره‌ای پزشكان و داروفروشان راند اينها را نيز از تمدن دانست و ريشخند و نكوهش فراوان كرد.
(5) : بخش يكم آيين بيشتر در همين زمينه است.
[6] : این اندیشه گرچه بیرونش ساده و روشن می‌نماید و بسیارند کسانی که به ارج آن پی نمی‌برند ولی اندیشه‌ای بنیادیست و یک راه روشنی را در باورها و در نتیجه در زندگانی پدید خواهد آورد. چگونگی آنکه در برخی فلسفه‌های غربی آنچه هیچگاه به آن راه نیافته همین اندیشه‌ی بظاهر ساده است. بسیاری از آنها آدمی را در زندگانی «ناگزیر» از نبرد با همجنسان میدانند. ماکیاولی از روی این برداشت زندگانی را نبردگاه نیرنگ و چیرگی نمودن دانسته است. در جایی که آدمی را چنین نبردی ناگزیری نیست و رفتارهایش از روی «جبر» نمیباشد. برخی از آن فلسفه‌ها زندگانی را نبرد دارا و ندار ، توانا و ناتوان یا شایا و ناشایا درمیان یک توده و برخی دیگر زندگی را نبرد میان توده‌ها شناخته. یکی دیگر ، سخن از نبرد یا برخورد «تمدنها» (دینها) رانده ، آن دیگری زندگانی را نبرد طبقات باهم و پایان کشاکش را نیز در نابودی طبقه درمیان توده دانسته. باز دیگری بستگی مردم و حکومت را گونه‌ای از نبرد ستوده و آرمانش از میان رفتن حکومت و دولت بوده.
این فلسفه‌ها سرشت دوگانه‌ی آدمی را نشناخته و او را «نیکی‌پذیر» ندانسته‌اند (هرچند این را همه آشکاره نگفته‌اند) و اینست برداشت سخنانشان «جبر» و ناچاری آدمی در رفتارهایش بوده است (هرچند این را نیز آشکاره نگفته‌اند). ـ و
(5) : بخش يكم آيين بيشتر در همين زمينه است.
[6] : این اندیشه گرچه بیرونش ساده و روشن می‌نماید و بسیارند کسانی که به ارج آن پی نمی‌برند ولی اندیشه‌ای بنیادیست و یک راه روشنی را در باورها و در نتیجه در زندگانی پدید خواهد آورد. چگونگی آنکه در برخی فلسفه‌های غربی آنچه هیچگاه به آن راه نیافته همین اندیشه‌ی بظاهر ساده است. بسیاری از آنها آدمی را در زندگانی «ناگزیر» از نبرد با همجنسان میدانند. ماکیاولی از روی این برداشت زندگانی را نبردگاه نیرنگ و چیرگی نمودن دانسته است. در جایی که آدمی را چنین نبردی ناگزیری نیست و رفتارهایش از روی «جبر» نمیباشد. برخی از آن فلسفه‌ها زندگانی را نبرد دارا و ندار ، توانا و ناتوان یا شایا و ناشایا درمیان یک توده و برخی دیگر زندگی را نبرد میان توده‌ها شناخته. یکی دیگر ، سخن از نبرد یا برخورد «تمدنها» (دینها) رانده ، آن دیگری زندگانی را نبرد طبقات باهم و پایان کشاکش را نیز در نابودی طبقه درمیان توده دانسته. باز دیگری بستگی مردم و حکومت را گونه‌ای از نبرد ستوده و آرمانش از میان رفتن حکومت و دولت بوده.
این فلسفه‌ها سرشت دوگانه‌ی آدمی را نشناخته و او را «نیکی‌پذیر» ندانسته‌اند (هرچند این را همه آشکاره نگفته‌اند) و اینست برداشت سخنانشان «جبر» و ناچاری آدمی در رفتارهایش بوده است (هرچند این را نیز آشکاره نگفته‌اند). ـ و
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
🔸کلیپ بالا یک نمونه از گله‌مندیهای غربیان از زندگانی کنونیشان را بزبان می‌آورد :
خانه بزرگ و خانواده کوچک!
مدرک تحصیلی فراوان و فهم ناچیز!
دانش پزشکی پیشرفته اما تنها ناخوش.
از کره‌ی ماه خبردار اما از همسایه بی‌خبر!
درآمدها سرشار اما آسودگی خیال ناچیز!
هوش زیاد و شور و احساس کم!
معلومات زیاد اما خِرَدها کوتاه!
روابط جنسی با این و آن اما تهی از عشق راستین.
چندین و چند "دوست مجازی" ولی دریغ از یک دوست که بتوان دمی را در عالم واقعیت با او گذرانید.
باده نوشی فراوان و آب نوشی اندک!
انسانها فراوان و انسانیت کم.
ساعتها گرانبها و وقتها تنگ!
خانه بزرگ و خانواده کوچک!
مدرک تحصیلی فراوان و فهم ناچیز!
دانش پزشکی پیشرفته اما تنها ناخوش.
از کره‌ی ماه خبردار اما از همسایه بی‌خبر!
درآمدها سرشار اما آسودگی خیال ناچیز!
هوش زیاد و شور و احساس کم!
معلومات زیاد اما خِرَدها کوتاه!
روابط جنسی با این و آن اما تهی از عشق راستین.
چندین و چند "دوست مجازی" ولی دریغ از یک دوست که بتوان دمی را در عالم واقعیت با او گذرانید.
باده نوشی فراوان و آب نوشی اندک!
انسانها فراوان و انسانیت کم.
ساعتها گرانبها و وقتها تنگ!
Forwarded from پاکدینی ـ احمد کسروی
🔶 در پیرامون اسلام
🔸 گفتار دوم : بهانه‌هايي كه مسلمانان مي‌آورند - تکه‌ی یکم
اين زيانها كه شمرده مي‌شود مسلمانان در برابر آنها بهانه‌هايي ميدارند كه پي هم مي‌آورند. باين معني يك بهانه‌اي را مي‌آورند ، و چون شما بآنان پاسخ داديد بهانه‌ی ديگر را پيش مي‌كشند ، و همچنان تا يكايك بهانه‌ها را بميان آورند. ما در اين چند سال اين بهانه‌ها را نيك آزموده‌ايم و اينست كه آنها را يكايك ياد كرده پاسخ هر كدام را مي‌نويسيم :
1ـ اگر مردم بدند گناه دين چيست؟
بارها ديده‌ايم كه ما چون از درماندگي مسلمانان و از پراكندگي و گمراهي آنان سخن ميرانيم به پاسخ برخاسته چنين مي‌گويند : «اگر مردم بدند گناه دين چيست؟.» اين نخست بهانه‌ی ايشانست.
مي‌گوييم : مردم هميشه بدند و دين بهر همين است كه مردم بد را نيك گرداند. اينكه يك ديني پيروان خود را به نيكي و بهمدستي نمي‌تواند آورد همين نشان بهم خوردن آن ميباشد. دين اسلام هنگامي كه پيدا شد مردم عرب بيدين و بت‌پرست مي‌بودند و بديهاي بسيار مي‌داشتند. اسلام آنان را بخداشناسي آورده از بديها دور گردانيد. يك ديني چنين بايد بود. نه آنكه نامش دين باشد و پيروانش در توي گمراهيها و نادانيها و بديها دست و پا زنند.
آنگاه زيانهايي كه در اين كتاب شمرديم بسياري از خود دينست. از خود دينست كه كيشهاي گوناگون پيدا كرده و پراكندگي بميان پيروان خود انداخته. از خود دينست كه پر از گمراهيها و نادانيها گرديده و مغزهاي پيروان خود را با باورهاي پست و بيپا پر ميگرداند. از خود دينست كه زمانش گذشته است و با زندگاني امروزي نمي‌سازد. و اينست پيروانش ناچارند كه يا آن را نگه داشته از آزادي و گردنفرازي چشم پوشند و يا آن را رها كرده دربند آزادي و سرافرازي باشند. از خود دينست كه چه درباره‌ی خدا و جهان آينده و چه در زمينه‌ی زندگاني و بهرمندي از خرسندي و آسايش آموزاكهاي پوچ و بي‌ارجي را دربر مي‌دارد. پس از همه : از خود دينست كه پيروان را وامي‌دارد در برابر هر نيكي و رستگاري بايستند و با هر كوششي و جنبشي كه بنام دين آنان نيست دشمني كنند.
شما چنين انگاريد كه امروز مسلمانان بتكان آمده‌اند و ميخواهند نيك باشند و از بديهايي كه يكايك شمرديم دوري گزينند. چه كار توانند كرد؟!. آيا جز اينست كه بايد از اين كيشهايي كه ميدارند و اسلام ناميده مي‌شود چشم پوشند؟!. آيا جز اين راه ديگري پيش توانند گرفت؟!.
در اين زمينه راستي آنست كه مسلمانان از گيجسري آلودگيهاي دين خود را نمي‌دانند و از اينكه آن دين گوهر خود را از دست داده وآنگاه زمانش گذشته ناآگاهند. هر گروهي از آنان در حال آنكه با يك كيش پر از گمراهي و ناداني بسر ميبرند و در برابر پيشرفت زمان درمانده و پس‌افتاده ميباشند ، هميشه اسلام پاك و زمان آن را بديده مي‌گيرند و ناآگاهانه خود را از پيروان آن اسلام و در زمان او مي‌پندارند.
آنگاه چون معني دين را نمي‌دانند چنين مي‌پندارند كه دين چون در نخست پاك مي‌بوده و بنياد استوار مي‌داشته سپس به هر حالي افتاد افتاده و هر گونه آلودگي يافت يافته. اينها زياني نخواهد داشت.
راستي هم دين كه براي نشان دادن شكوه و بزرگي چند كسيست و نتيجه‌ی ديگري از آن بيوسيده نمي‌شود به هر حالي كه افتد زياني نخواهد بود. آن كسان كارهاي خود را كرده‌اند و جايگاه خود را ميدارند. از آلودگي‌ای كه دين پيدا كرده بآنان برخوردي نخواهد بود.
براي آنكه اين سخنان نيك روشن گردد بايد مثلهايي ياد كنيم : صوفيگري يكي از گمراهيهاي ريشه‌دار و بزرگيست كه اسلام با آن دچار گرديده. بارها ديده شده كه ما چون ياد آن كرده و ايراد گرفته‌ايم كساني با تندي بپاسخ برخاسته گفته‌اند : «از صوفيگري باسلام چه؟!. صوفيگري از روم آمده و خود با اسلام مخالف بوده».
🔸 گفتار دوم : بهانه‌هايي كه مسلمانان مي‌آورند - تکه‌ی یکم
اين زيانها كه شمرده مي‌شود مسلمانان در برابر آنها بهانه‌هايي ميدارند كه پي هم مي‌آورند. باين معني يك بهانه‌اي را مي‌آورند ، و چون شما بآنان پاسخ داديد بهانه‌ی ديگر را پيش مي‌كشند ، و همچنان تا يكايك بهانه‌ها را بميان آورند. ما در اين چند سال اين بهانه‌ها را نيك آزموده‌ايم و اينست كه آنها را يكايك ياد كرده پاسخ هر كدام را مي‌نويسيم :
1ـ اگر مردم بدند گناه دين چيست؟
بارها ديده‌ايم كه ما چون از درماندگي مسلمانان و از پراكندگي و گمراهي آنان سخن ميرانيم به پاسخ برخاسته چنين مي‌گويند : «اگر مردم بدند گناه دين چيست؟.» اين نخست بهانه‌ی ايشانست.
مي‌گوييم : مردم هميشه بدند و دين بهر همين است كه مردم بد را نيك گرداند. اينكه يك ديني پيروان خود را به نيكي و بهمدستي نمي‌تواند آورد همين نشان بهم خوردن آن ميباشد. دين اسلام هنگامي كه پيدا شد مردم عرب بيدين و بت‌پرست مي‌بودند و بديهاي بسيار مي‌داشتند. اسلام آنان را بخداشناسي آورده از بديها دور گردانيد. يك ديني چنين بايد بود. نه آنكه نامش دين باشد و پيروانش در توي گمراهيها و نادانيها و بديها دست و پا زنند.
آنگاه زيانهايي كه در اين كتاب شمرديم بسياري از خود دينست. از خود دينست كه كيشهاي گوناگون پيدا كرده و پراكندگي بميان پيروان خود انداخته. از خود دينست كه پر از گمراهيها و نادانيها گرديده و مغزهاي پيروان خود را با باورهاي پست و بيپا پر ميگرداند. از خود دينست كه زمانش گذشته است و با زندگاني امروزي نمي‌سازد. و اينست پيروانش ناچارند كه يا آن را نگه داشته از آزادي و گردنفرازي چشم پوشند و يا آن را رها كرده دربند آزادي و سرافرازي باشند. از خود دينست كه چه درباره‌ی خدا و جهان آينده و چه در زمينه‌ی زندگاني و بهرمندي از خرسندي و آسايش آموزاكهاي پوچ و بي‌ارجي را دربر مي‌دارد. پس از همه : از خود دينست كه پيروان را وامي‌دارد در برابر هر نيكي و رستگاري بايستند و با هر كوششي و جنبشي كه بنام دين آنان نيست دشمني كنند.
شما چنين انگاريد كه امروز مسلمانان بتكان آمده‌اند و ميخواهند نيك باشند و از بديهايي كه يكايك شمرديم دوري گزينند. چه كار توانند كرد؟!. آيا جز اينست كه بايد از اين كيشهايي كه ميدارند و اسلام ناميده مي‌شود چشم پوشند؟!. آيا جز اين راه ديگري پيش توانند گرفت؟!.
در اين زمينه راستي آنست كه مسلمانان از گيجسري آلودگيهاي دين خود را نمي‌دانند و از اينكه آن دين گوهر خود را از دست داده وآنگاه زمانش گذشته ناآگاهند. هر گروهي از آنان در حال آنكه با يك كيش پر از گمراهي و ناداني بسر ميبرند و در برابر پيشرفت زمان درمانده و پس‌افتاده ميباشند ، هميشه اسلام پاك و زمان آن را بديده مي‌گيرند و ناآگاهانه خود را از پيروان آن اسلام و در زمان او مي‌پندارند.
آنگاه چون معني دين را نمي‌دانند چنين مي‌پندارند كه دين چون در نخست پاك مي‌بوده و بنياد استوار مي‌داشته سپس به هر حالي افتاد افتاده و هر گونه آلودگي يافت يافته. اينها زياني نخواهد داشت.
راستي هم دين كه براي نشان دادن شكوه و بزرگي چند كسيست و نتيجه‌ی ديگري از آن بيوسيده نمي‌شود به هر حالي كه افتد زياني نخواهد بود. آن كسان كارهاي خود را كرده‌اند و جايگاه خود را ميدارند. از آلودگي‌ای كه دين پيدا كرده بآنان برخوردي نخواهد بود.
براي آنكه اين سخنان نيك روشن گردد بايد مثلهايي ياد كنيم : صوفيگري يكي از گمراهيهاي ريشه‌دار و بزرگيست كه اسلام با آن دچار گرديده. بارها ديده شده كه ما چون ياد آن كرده و ايراد گرفته‌ايم كساني با تندي بپاسخ برخاسته گفته‌اند : «از صوفيگري باسلام چه؟!. صوفيگري از روم آمده و خود با اسلام مخالف بوده».
Forwarded from پاکدینی ـ احمد کسروی
🔶 گلچینی از کتاب پلوتارخ بخش دوم
8) الکساندر ـ تکه‌ی 39
🔸 هنگامي كه الكساندر روي بسوي بابل داشت نيارخوس كه در گردشهاي دريايي خود بدهانه‌ی ايوفراتيس (فرات) رسيده و بخشكي درآمده بود نزد وي آمده و خبر داد كه با چند تن از پيشينگويان بابل ديدار كرده و آنان چنين گفته‌اند كه الكساندر نبايد به بابل برود. الكساندر گوش بسخن او نداده و از راه بازنايستاد و چون نزديك ديوارهاي آنجا رسيد يك دسته كلاغهايي با هم كشاكش داشتند و يكي از آنان پايين افتاده درست در پهلوي او بزمين رسيد. در اينجا باو خبر دادند كه اپولودوروس حكمران بابل قربانيهايي كرده تا از آنها بداند كه حال الكساندر چه خواهد بود. الكساندر بدنبال فوتاگوراس فرستاد و چون او بيامد ازو پرسيد كه قربانيها چه نشان مي‌دهند. و چون او پاسخ داد كه كناره‌هاي جگر سياه معيوب بود الكساندر گفت : «راستي چه پيشينگويي بزرگي!» با اينهمه به فوتاگوراس آزاري نكرد ولي سخت پشيمان بود كه چرا بسخن نيارخوس گوش نداده. تا ديرزماني هم درون شهر نيامده در بيرون آن چادر خود را از جايي بجايي مي‌برد و رود ايوفراتيس را بالا و پايين مي‌رفت و مي‌آمد. گذشته از اينها نشانهاي ديگري نيز او را ناآسوده ميداشت. از جمله روزي خري بر شير بسيار بزرگ و خوش‌اندامي تاخته و با جفتك او را بكشت. روز ديگري كه برهنه گرديده بود تنش را روغن بمالند و ببازي توپ پرداخته بود چون خواستند رخت او را دوباره بياورند جواناني كه با وي بازي ميكردند ناگهان مردي را ديدند كه رختهاي پادشاه را بر تن كرده و تاج او را بر سر نهاده و خاموشانه بر روي تخت او نشسته است. و چون پرسيدند تو كه هستي پاسخي نشنيدند و چون پافشاري نمودند پس از ديري آن مرد بزبان آمده چنين گفت : نام من ديونتسيوس1 است و از مردم ميسينيا2 مي‌باشم. مرا بگناهي متهم كرده از كنار دريا تا اينجا بياوردند و در اينجا زمان درازي بزندانم انداختند تا سراپيس3 بر من هويدا شده مرا از زنجير آزاد ساخت و بدينجا راهم نموده و دستور داده كه رختهاي پادشاه را پوشيده و تاج او را بسر نهاده و بجاي او بنشينم و سخني نگويم. الكساندر چون داستان آن مرد را گوش داد براهنمايي پيشينگويان او را بكشت. ولي دل خود را پاك باخته از هواداري خدايان درباره‌ی خود نوميد گشته نيز از دوستان خود دل‌نگران شد. شك بيشتر او به آنتيپاتر و پسران او مي‌رفت كه يكي از آن پسران ايولااس4 آبدار او بوده ديگري بنام كاساندر5 تازه از ماكيدونيا رسيده بود. و اين چون بآيين يونانيان بزرگ شده بود و نخستين بار كه ديد ايرانيان بر الكساندر پرستش مي‌كنند خودداري نتوانسته با آواز بلند خنديد. اين كار او الكساندر را بخشم آورد چندانكه با هر دو دست موهاي او را گرفته سرش را بديوار كوبيد. هنگام ديگري چون كساني از آنتيپاتر شكايت داشتند و كاساندر بهواداري پدر برخاسته سخناني مي‌گفت الكساندر سخن او را بريده گفت : «چه مي‌گويي! آيا شدني است كه اينان آنهمه راه را بي‌جهت پيموده و تنها براي افترا زدن به پدر تو اينجا آمده باشند؟» و چون كاساندر پاسخ گفت كه اين آمدن آنان با آزادي و آشكاري خود دليل آن ميباشد كه ستمي بآنان نرفته و شكايتهاي آنان بيجاست ، الكساندر پاسخ داده گفت : «اين از قبيل سخنان فريب‌آميز ارسطوست كه براي هر دو سوي سودمند است.» سپس گفت : اگر اندك ستمي باين دادخواهان رفته باشد تو را و پدر تو را بسختي سزا خواهم داد. اين سخنان چندان ترس در دل كاساندر پديد آورد كه سالها پس از آن هنگامي كه پادشاه ماكيدونيا گرديده و به يونان دست يافته بود و در دلفي گردش مي‌نمود چون چشمش به پیکره‌ها افتاد از ديدن پیکره‌ی الكساندر بيكبار حالش ديگرگون گرديده تنش لرزيد و چشمهايش به دوران افتاده سرش چرخيدن گرفت و زماني اين حال را داشت تا بخود بازآمد.
1ـ Diontsius
2ـ Messenia جايي در جزيره‌ی صقليه (سيكيليا).
3ـ يكي از خدايان يونانيان و روميان.
4ـ Iolaus
5ـ Cassander
8) الکساندر ـ تکه‌ی 39
🔸 هنگامي كه الكساندر روي بسوي بابل داشت نيارخوس كه در گردشهاي دريايي خود بدهانه‌ی ايوفراتيس (فرات) رسيده و بخشكي درآمده بود نزد وي آمده و خبر داد كه با چند تن از پيشينگويان بابل ديدار كرده و آنان چنين گفته‌اند كه الكساندر نبايد به بابل برود. الكساندر گوش بسخن او نداده و از راه بازنايستاد و چون نزديك ديوارهاي آنجا رسيد يك دسته كلاغهايي با هم كشاكش داشتند و يكي از آنان پايين افتاده درست در پهلوي او بزمين رسيد. در اينجا باو خبر دادند كه اپولودوروس حكمران بابل قربانيهايي كرده تا از آنها بداند كه حال الكساندر چه خواهد بود. الكساندر بدنبال فوتاگوراس فرستاد و چون او بيامد ازو پرسيد كه قربانيها چه نشان مي‌دهند. و چون او پاسخ داد كه كناره‌هاي جگر سياه معيوب بود الكساندر گفت : «راستي چه پيشينگويي بزرگي!» با اينهمه به فوتاگوراس آزاري نكرد ولي سخت پشيمان بود كه چرا بسخن نيارخوس گوش نداده. تا ديرزماني هم درون شهر نيامده در بيرون آن چادر خود را از جايي بجايي مي‌برد و رود ايوفراتيس را بالا و پايين مي‌رفت و مي‌آمد. گذشته از اينها نشانهاي ديگري نيز او را ناآسوده ميداشت. از جمله روزي خري بر شير بسيار بزرگ و خوش‌اندامي تاخته و با جفتك او را بكشت. روز ديگري كه برهنه گرديده بود تنش را روغن بمالند و ببازي توپ پرداخته بود چون خواستند رخت او را دوباره بياورند جواناني كه با وي بازي ميكردند ناگهان مردي را ديدند كه رختهاي پادشاه را بر تن كرده و تاج او را بر سر نهاده و خاموشانه بر روي تخت او نشسته است. و چون پرسيدند تو كه هستي پاسخي نشنيدند و چون پافشاري نمودند پس از ديري آن مرد بزبان آمده چنين گفت : نام من ديونتسيوس1 است و از مردم ميسينيا2 مي‌باشم. مرا بگناهي متهم كرده از كنار دريا تا اينجا بياوردند و در اينجا زمان درازي بزندانم انداختند تا سراپيس3 بر من هويدا شده مرا از زنجير آزاد ساخت و بدينجا راهم نموده و دستور داده كه رختهاي پادشاه را پوشيده و تاج او را بسر نهاده و بجاي او بنشينم و سخني نگويم. الكساندر چون داستان آن مرد را گوش داد براهنمايي پيشينگويان او را بكشت. ولي دل خود را پاك باخته از هواداري خدايان درباره‌ی خود نوميد گشته نيز از دوستان خود دل‌نگران شد. شك بيشتر او به آنتيپاتر و پسران او مي‌رفت كه يكي از آن پسران ايولااس4 آبدار او بوده ديگري بنام كاساندر5 تازه از ماكيدونيا رسيده بود. و اين چون بآيين يونانيان بزرگ شده بود و نخستين بار كه ديد ايرانيان بر الكساندر پرستش مي‌كنند خودداري نتوانسته با آواز بلند خنديد. اين كار او الكساندر را بخشم آورد چندانكه با هر دو دست موهاي او را گرفته سرش را بديوار كوبيد. هنگام ديگري چون كساني از آنتيپاتر شكايت داشتند و كاساندر بهواداري پدر برخاسته سخناني مي‌گفت الكساندر سخن او را بريده گفت : «چه مي‌گويي! آيا شدني است كه اينان آنهمه راه را بي‌جهت پيموده و تنها براي افترا زدن به پدر تو اينجا آمده باشند؟» و چون كاساندر پاسخ گفت كه اين آمدن آنان با آزادي و آشكاري خود دليل آن ميباشد كه ستمي بآنان نرفته و شكايتهاي آنان بيجاست ، الكساندر پاسخ داده گفت : «اين از قبيل سخنان فريب‌آميز ارسطوست كه براي هر دو سوي سودمند است.» سپس گفت : اگر اندك ستمي باين دادخواهان رفته باشد تو را و پدر تو را بسختي سزا خواهم داد. اين سخنان چندان ترس در دل كاساندر پديد آورد كه سالها پس از آن هنگامي كه پادشاه ماكيدونيا گرديده و به يونان دست يافته بود و در دلفي گردش مي‌نمود چون چشمش به پیکره‌ها افتاد از ديدن پیکره‌ی الكساندر بيكبار حالش ديگرگون گرديده تنش لرزيد و چشمهايش به دوران افتاده سرش چرخيدن گرفت و زماني اين حال را داشت تا بخود بازآمد.
1ـ Diontsius
2ـ Messenia جايي در جزيره‌ی صقليه (سيكيليا).
3ـ يكي از خدايان يونانيان و روميان.
4ـ Iolaus
5ـ Cassander
✴️ دين و دانش ✴️
(تکه‌ی پنجم)
🔸كنون بنتيجه مي‌آييم : اختراعهاي اروپايي اگر همه در راه كوشش با طبيعت بكار رفتي همه سودمند بودي و آن نتيجه‌اي كه درباره‌ی آسايش آدميان از آنها چشم ميداشتيم بدست آمدي. ولي درد اينجاست كه بيشتر آنها در كشاكش آدميان بكار ميرود و اينست بجاي سود و زيان از آنها برميخيزد.
نپنداريد سخن از جنگ و افزارهاي جنگي ميرانم. آنها بجاي خود. همان اتومبيل و تلگراف و تلفن و مانند اينها را ميگويم كه در راه كشاكش بكار ميرود. ببينيد يك بازرگاني همينكه مي‌بيند فلان كالا در تهران كم و گران شده تلگراف بنمايندگان خود در شهرهاي ديگر مي‌فرستد كه هرچه از آن كالا در آنجاهاست براي او بخرند و بدينسان سود را از دست بازرگانان همه‌ی آن شهرها ميربايد و اينست يك بازرگاني اگر ميخواهد از ديگران پس نماند بايد هميشه نه تنها هوشيار شهر خود بلكه هوشيار همه‌ی شهرها باشد و پيداست كه همين كار رنج را فزونتر ميگرداند.
اينكه در زمانهاي پيشين آسايش بيشتر بوده و پس از جنبش دانشها و پيدايش اختراعها كمتر شده اين در نتيجه‌ی چند چيز است :
🔹نخست پس از جنبش دانشها و پيدايش اختراعها راه آزمندي بازتر گرديده و نبرد سخت‌تر شده. در زمانهاي پيش اگر يك تن آزمند بودي بيش از آن نتوانستي كه باندازه‌ی دو يا سه تن كوشد و باندازه‌ی دو يا سه تن بهره برد. ولي اكنون در سايه‌ی ماشينها يك كس مي‌تواند كار هزار كس را كند و باندازه‌ی هزار كس بهره اندوزد.
🔹دوم ميدان نبرد باين بزرگي نبوده. در آن زمان شهرها دور از هم ميبود و يك افزارساز يا بازرگان تنها هوشيار شهر خود بايستي بود. ولي امروز همه‌ی شهرها بهم پيوسته و يك كشور همچون يك شهر گرديده و اينست هر بازرگان و افزارساز مي‌بايد هوشيار همه‌ی شهرها باشد تا از ديگران بازپس نماند.
🔹سوم در آن زمان بيشتر مردم ديندار مي‌بودند و دينها آييني براي زندگي بدست مردم ميداد. بويژه اسلام و مسيحيگري كه دستورها براي همدستي و غمخواري بسيار ميداشت و پيروان خود را براستي و درستي و نيكوكاري واميداشت و از آز جلو ميگرفت. اينها در مردم بسيار كارگر ميبود و از سختي كشاكش ميكاست. ولي چنانكه ميدانيم چون دانشها رواج گرفته دينها سست گرديده و مردم دسته‌دسته از آن رو گردانيده‌اند و ناگزير آيين همدستي بهم خورده و زندگي براه ديگري افتاد. سپس نيز فلسفه‌ی داروين و فلسفه‌ی مادي با تندي در همه جا پراكنده شده و اينها چنانكه ميدانيم بزندگي معناي ديگري ميدهد و آن را جز نبرد زندگان نميداند و جدايي ميانه‌ی آدميان و جانوران نگزارده بهمه درس چيرگي و ناتوانكشي ميدهد. اينها بيش از همه كارگر افتاده و خوي آز را در دلها بيدار گردانيده و چون كسي به پاسخ برنخاسته زيانش هرچه فزونتر گرديده.
اينهاست چيزهايي كه رنج زندگي را بيشتر گردانيده. چه از رويهمرفتهی اينها كار كشاكش ميانه‌ی آدميان سختي گرفته و كنون بهنگامي كه مردم در شهرها آرام نشسته‌اند و بهم ميزيند سخت در نبردند و بزيان هم ميكوشند. هر كسي از ايشان ميكوشد بدارايي افزايد و از خوشيهاي جهان بهره بيشتر يابد و دربند ديگران نيست.
اينست راز آنكه در اين دو قرن آسايش در جهان كمتر گرديده. اينست درد ، و ما چون آن را دانستيم درمان را هم توانيم دانست.
👈براي آنكه آسايش بيشتر گردد نخست مي‌بايد معني جهان و زندگي را روشن گردانيد و معني آدميگري را بازنمود و پندآموزيهايي كه فلسفه‌ي مادي پديد آورده پاسخ گفت و خوي آز را سست گردانيد و از توانايي انداخت. دوم يك آيين بخردانه‌اي بنياد نهاد كه ميدان چيرگي و آزمندي را تنگتر گردانَد و راه كوشيدن و زيستن را بروي هر كسي باز دارد.
اينست چاره و اين كاريست كه مي‌بايد دين انجام دهد.
مي‌بايد گفت دانش كار خود را كرده و كنون نوبت دين است كه كار خود را كند. يا مي‌بايد گفت غرب كار خود را انجام داده و كنون نوبت شرق است كه كار خود را انجام دهد. ما چون از آيين زندگي در جاي ديگري سخن رانده‌ايم و نيز خواهيم راند (7) ، در اينجا بآن نمي‌پردازيم. در اينجا بعنوان مَثَل آن را ياد كرديم.
در اين گفتار مي‌خواهيم پيوستگي دين را با دانش روشن گردانيم و كوتاهِ سخن سه چيز است :
🔸نخست دين را با دانش نجنگ بايد بود.[8]
🔸دوم دانش جهان را بينياز از دين نگرداند.
🔸سوم جهان در پيشرفت است و دين هم بايد در پيشرفت باشد.
اين سه نتيجه است كه مي‌خواهيم و اينها هر يكي زمينه‌ی بس ارجداريست. اگرچه بسياري اينها را نمي‌پذيرند و از در ايستادگي مي‌آيند ولي راستي جز از اينها نیست. ما درباره‌ی آن يكم و دوم تاكنون سخنان بسيار رانده‌ايم و اينجا نيازي به گفتار نيست ولي سوم را مي‌بايد روشنتر گردانيم.
(7) : كتاب راه رستگاري
[8] : باید بود (bud) = (سبک شده‌ی) باید بودن.
(تکه‌ی پنجم)
🔸كنون بنتيجه مي‌آييم : اختراعهاي اروپايي اگر همه در راه كوشش با طبيعت بكار رفتي همه سودمند بودي و آن نتيجه‌اي كه درباره‌ی آسايش آدميان از آنها چشم ميداشتيم بدست آمدي. ولي درد اينجاست كه بيشتر آنها در كشاكش آدميان بكار ميرود و اينست بجاي سود و زيان از آنها برميخيزد.
نپنداريد سخن از جنگ و افزارهاي جنگي ميرانم. آنها بجاي خود. همان اتومبيل و تلگراف و تلفن و مانند اينها را ميگويم كه در راه كشاكش بكار ميرود. ببينيد يك بازرگاني همينكه مي‌بيند فلان كالا در تهران كم و گران شده تلگراف بنمايندگان خود در شهرهاي ديگر مي‌فرستد كه هرچه از آن كالا در آنجاهاست براي او بخرند و بدينسان سود را از دست بازرگانان همه‌ی آن شهرها ميربايد و اينست يك بازرگاني اگر ميخواهد از ديگران پس نماند بايد هميشه نه تنها هوشيار شهر خود بلكه هوشيار همه‌ی شهرها باشد و پيداست كه همين كار رنج را فزونتر ميگرداند.
اينكه در زمانهاي پيشين آسايش بيشتر بوده و پس از جنبش دانشها و پيدايش اختراعها كمتر شده اين در نتيجه‌ی چند چيز است :
🔹نخست پس از جنبش دانشها و پيدايش اختراعها راه آزمندي بازتر گرديده و نبرد سخت‌تر شده. در زمانهاي پيش اگر يك تن آزمند بودي بيش از آن نتوانستي كه باندازه‌ی دو يا سه تن كوشد و باندازه‌ی دو يا سه تن بهره برد. ولي اكنون در سايه‌ی ماشينها يك كس مي‌تواند كار هزار كس را كند و باندازه‌ی هزار كس بهره اندوزد.
🔹دوم ميدان نبرد باين بزرگي نبوده. در آن زمان شهرها دور از هم ميبود و يك افزارساز يا بازرگان تنها هوشيار شهر خود بايستي بود. ولي امروز همه‌ی شهرها بهم پيوسته و يك كشور همچون يك شهر گرديده و اينست هر بازرگان و افزارساز مي‌بايد هوشيار همه‌ی شهرها باشد تا از ديگران بازپس نماند.
🔹سوم در آن زمان بيشتر مردم ديندار مي‌بودند و دينها آييني براي زندگي بدست مردم ميداد. بويژه اسلام و مسيحيگري كه دستورها براي همدستي و غمخواري بسيار ميداشت و پيروان خود را براستي و درستي و نيكوكاري واميداشت و از آز جلو ميگرفت. اينها در مردم بسيار كارگر ميبود و از سختي كشاكش ميكاست. ولي چنانكه ميدانيم چون دانشها رواج گرفته دينها سست گرديده و مردم دسته‌دسته از آن رو گردانيده‌اند و ناگزير آيين همدستي بهم خورده و زندگي براه ديگري افتاد. سپس نيز فلسفه‌ی داروين و فلسفه‌ی مادي با تندي در همه جا پراكنده شده و اينها چنانكه ميدانيم بزندگي معناي ديگري ميدهد و آن را جز نبرد زندگان نميداند و جدايي ميانه‌ی آدميان و جانوران نگزارده بهمه درس چيرگي و ناتوانكشي ميدهد. اينها بيش از همه كارگر افتاده و خوي آز را در دلها بيدار گردانيده و چون كسي به پاسخ برنخاسته زيانش هرچه فزونتر گرديده.
اينهاست چيزهايي كه رنج زندگي را بيشتر گردانيده. چه از رويهمرفتهی اينها كار كشاكش ميانه‌ی آدميان سختي گرفته و كنون بهنگامي كه مردم در شهرها آرام نشسته‌اند و بهم ميزيند سخت در نبردند و بزيان هم ميكوشند. هر كسي از ايشان ميكوشد بدارايي افزايد و از خوشيهاي جهان بهره بيشتر يابد و دربند ديگران نيست.
اينست راز آنكه در اين دو قرن آسايش در جهان كمتر گرديده. اينست درد ، و ما چون آن را دانستيم درمان را هم توانيم دانست.
👈براي آنكه آسايش بيشتر گردد نخست مي‌بايد معني جهان و زندگي را روشن گردانيد و معني آدميگري را بازنمود و پندآموزيهايي كه فلسفه‌ي مادي پديد آورده پاسخ گفت و خوي آز را سست گردانيد و از توانايي انداخت. دوم يك آيين بخردانه‌اي بنياد نهاد كه ميدان چيرگي و آزمندي را تنگتر گردانَد و راه كوشيدن و زيستن را بروي هر كسي باز دارد.
اينست چاره و اين كاريست كه مي‌بايد دين انجام دهد.
مي‌بايد گفت دانش كار خود را كرده و كنون نوبت دين است كه كار خود را كند. يا مي‌بايد گفت غرب كار خود را انجام داده و كنون نوبت شرق است كه كار خود را انجام دهد. ما چون از آيين زندگي در جاي ديگري سخن رانده‌ايم و نيز خواهيم راند (7) ، در اينجا بآن نمي‌پردازيم. در اينجا بعنوان مَثَل آن را ياد كرديم.
در اين گفتار مي‌خواهيم پيوستگي دين را با دانش روشن گردانيم و كوتاهِ سخن سه چيز است :
🔸نخست دين را با دانش نجنگ بايد بود.[8]
🔸دوم دانش جهان را بينياز از دين نگرداند.
🔸سوم جهان در پيشرفت است و دين هم بايد در پيشرفت باشد.
اين سه نتيجه است كه مي‌خواهيم و اينها هر يكي زمينه‌ی بس ارجداريست. اگرچه بسياري اينها را نمي‌پذيرند و از در ايستادگي مي‌آيند ولي راستي جز از اينها نیست. ما درباره‌ی آن يكم و دوم تاكنون سخنان بسيار رانده‌ايم و اينجا نيازي به گفتار نيست ولي سوم را مي‌بايد روشنتر گردانيم.
(7) : كتاب راه رستگاري
[8] : باید بود (bud) = (سبک شده‌ی) باید بودن.
🔶 در پیرامون اسلام
🔸 گفتار دوم : بهانه‌هايي كه مسلمانان مي‌آورند - تکه‌ی دوم
ما مي‌پرسيم : شما كدام اسلام را ميگوييد؟!. اينكه ميگوييد : «از صوفيگري باسلام چه؟!.» كدام اسلام را مي‌خواهيد؟!. اگر آن اسلام نخست را ، كه ما سخن از آن نمي‌رانيم ، شما نيز از آن بيگانه و دور مي‌باشيد. اگر اسلام امروزي را مي‌خواهيد ، اين اسلام با صوفيگري بهمستگي[=ارتباط] نزديك مي‌دارد. صوفيگري اگرهم تخمش از روم آمده در جهان اسلام رويِش پيدا كرده و ريشه دوانيده و شاخه‌ها و برگها يافته. رويشگاه او جز جهان اسلام نبوده و هميشه هزاران و صدهزاران كسان از مسلمانان صوفي بوده‌اند و هستند. سران صوفي هميشه سخن از قرآن رانده و دليل بگفته‌هاي خود از آن آورده‌اند ، بدآموزيهاي صوفيان درميان مسلمانان چندان پراكنده شده كه كمتر كسي يك رشته از آن بدآموزيها را در مغز نداشته است.
همينست حال خراباتيگري : اين گمراهي كه بنيادگزارش خيام و حافظ بوده‌اند يكسره از اسلام جدا بلكه بآخشيج آن ميباشد و با اين حال با اسلام امروزي درهم آميخته است و بدآموزيهاي آن جا در دلها براي خود باز كرده. ببينيد ناتواني يك دين تا بكجاست كه با چيزهايي كه جز بيديني نمي‌باشد سازش مي‌كند و آميخته مي‌گردد.
ما ديديم از پنجاه سال باز كه شرقشناسان هايهوي درباره‌ی خيام راه انداختند انبوه مسلمانان رو بشعرهاي سراپا بدآموزي او آوردند و رباعيهاي او بزبانهاي تركي و عربي نيز ترجمه گرديد و درميان همه‌ی مسلمانان پراكنده شده رواج يافت.
اينها نمونه‌هايي از آلودگيهاي باورهاي مسلمانان است. با اين حال آيا جاي آنست كه كساني بگويند : «اگر مردم بدند گناه دين چيست؟!.» ديني كه بدينسان آلوده و آميخته با گمراهيها و نادانيها ميباشد؟!.
همه چيز بماند : ما امروز در ايران از پيروان اسلام يك ناداني مي‌بينيم كه اگر از وحشيان آفريكا شنيده بوديمي بآساني باور نكرديمي. در نزد گروه شيعه حكومت (يا سررشته‌داري كارهاي توده) ازآنِ امام ناپيداست ، و در نبودن او مجتهدان (بويژه مجتهدان نجف) جانشين ميباشند. اينست هر شيعي بايد به يك مجتهدي سر سپارد و جز بگفته‌هاي او گردن نگزارد. زكات و مال امام (كه ماليات اسلامي بوده) باو پردازد. از اينرو پادشاه و يا حكومتي را كه در كشور است «جائر» شناسد و ماليات پرداختن و بسربازي رفتن و هر گونه ياوري را بآن حكومت گناه داند و تا تواند از دشمني بازنايستد. در حالي كه آن علماي نجف در بيرون از كشور ميزيند و كمترين دستي در كارهاي حكومتي نمي‌دارند ، و هيچ گونه پاسخدهي[=مسئولیت] براي خود نمي‌شناسند و اگر مردم گرد آيند و آنان را بحكومت خوانند بيگمان نخواهند پذيرفت. خود همان مجتهدان پاسخده[=مسئول] كارهاي كشور دولت را مي‌شناسند ، و همان پيروانشان چاره‌ی هر پيشامدي را از دولت چشم ميدارند. اگر دزدي شبانه بخانه‌ی يكي از ايشان بيايد و اندك كاچال [=اثاث] ببرد بامدادان بكلانتري شتافته بداد و فرياد پردازد.
شما نيك انديشيد كه اينان تا چه اندازه نادان و پستند و آن باورهاشان تا چه اندازه زورگويي و بي‌شرميست. آن هم پيشوايانشان كه خود را بگوشه‌ی دوري در بيرون كشور كشيده مي‌گويند : بآن حكومتي كه اداره‌ها برپا مي‌كند و سپاه و پاسبان و ژاندارم گرفته كشور را راه مي‌برد ماليات نپردازيد ، و بما كه هيچ كاري نمي‌كنيم و نخواهيم كرد و پاسخده هيچي نيستيم بپردازيد.
نيك انديشيد كه در اين زمان كه توده‌ها با يكديگر سختترين نبرد را مي‌كنند و هر توده‌اي جان و داراك خود را در اختيار دولت مي‌گزارند ، يك توده‌اي با چنين انديشه‌اي حالش چه تواند بود؟!. آيا جز از زبوني و بدبختي سرنوشت ديگري تواند داشت؟!.
پس از همه : نيك انديشيد كه اين ناداني و گمراهي رسوا بنياد كيش شيعي ميباشد ، نه آنكه مردم بسر خود گرفته باشند.
كساني كه مي‌گويند : «اگر مردم بدند گناه دين چيست؟!.» بايد اين و مانند اين را بآنان يادآوري كرد. بايد يادآوري كرد كه اسلام امروزي اينهاست.
🔸 گفتار دوم : بهانه‌هايي كه مسلمانان مي‌آورند - تکه‌ی دوم
ما مي‌پرسيم : شما كدام اسلام را ميگوييد؟!. اينكه ميگوييد : «از صوفيگري باسلام چه؟!.» كدام اسلام را مي‌خواهيد؟!. اگر آن اسلام نخست را ، كه ما سخن از آن نمي‌رانيم ، شما نيز از آن بيگانه و دور مي‌باشيد. اگر اسلام امروزي را مي‌خواهيد ، اين اسلام با صوفيگري بهمستگي[=ارتباط] نزديك مي‌دارد. صوفيگري اگرهم تخمش از روم آمده در جهان اسلام رويِش پيدا كرده و ريشه دوانيده و شاخه‌ها و برگها يافته. رويشگاه او جز جهان اسلام نبوده و هميشه هزاران و صدهزاران كسان از مسلمانان صوفي بوده‌اند و هستند. سران صوفي هميشه سخن از قرآن رانده و دليل بگفته‌هاي خود از آن آورده‌اند ، بدآموزيهاي صوفيان درميان مسلمانان چندان پراكنده شده كه كمتر كسي يك رشته از آن بدآموزيها را در مغز نداشته است.
همينست حال خراباتيگري : اين گمراهي كه بنيادگزارش خيام و حافظ بوده‌اند يكسره از اسلام جدا بلكه بآخشيج آن ميباشد و با اين حال با اسلام امروزي درهم آميخته است و بدآموزيهاي آن جا در دلها براي خود باز كرده. ببينيد ناتواني يك دين تا بكجاست كه با چيزهايي كه جز بيديني نمي‌باشد سازش مي‌كند و آميخته مي‌گردد.
ما ديديم از پنجاه سال باز كه شرقشناسان هايهوي درباره‌ی خيام راه انداختند انبوه مسلمانان رو بشعرهاي سراپا بدآموزي او آوردند و رباعيهاي او بزبانهاي تركي و عربي نيز ترجمه گرديد و درميان همه‌ی مسلمانان پراكنده شده رواج يافت.
اينها نمونه‌هايي از آلودگيهاي باورهاي مسلمانان است. با اين حال آيا جاي آنست كه كساني بگويند : «اگر مردم بدند گناه دين چيست؟!.» ديني كه بدينسان آلوده و آميخته با گمراهيها و نادانيها ميباشد؟!.
همه چيز بماند : ما امروز در ايران از پيروان اسلام يك ناداني مي‌بينيم كه اگر از وحشيان آفريكا شنيده بوديمي بآساني باور نكرديمي. در نزد گروه شيعه حكومت (يا سررشته‌داري كارهاي توده) ازآنِ امام ناپيداست ، و در نبودن او مجتهدان (بويژه مجتهدان نجف) جانشين ميباشند. اينست هر شيعي بايد به يك مجتهدي سر سپارد و جز بگفته‌هاي او گردن نگزارد. زكات و مال امام (كه ماليات اسلامي بوده) باو پردازد. از اينرو پادشاه و يا حكومتي را كه در كشور است «جائر» شناسد و ماليات پرداختن و بسربازي رفتن و هر گونه ياوري را بآن حكومت گناه داند و تا تواند از دشمني بازنايستد. در حالي كه آن علماي نجف در بيرون از كشور ميزيند و كمترين دستي در كارهاي حكومتي نمي‌دارند ، و هيچ گونه پاسخدهي[=مسئولیت] براي خود نمي‌شناسند و اگر مردم گرد آيند و آنان را بحكومت خوانند بيگمان نخواهند پذيرفت. خود همان مجتهدان پاسخده[=مسئول] كارهاي كشور دولت را مي‌شناسند ، و همان پيروانشان چاره‌ی هر پيشامدي را از دولت چشم ميدارند. اگر دزدي شبانه بخانه‌ی يكي از ايشان بيايد و اندك كاچال [=اثاث] ببرد بامدادان بكلانتري شتافته بداد و فرياد پردازد.
شما نيك انديشيد كه اينان تا چه اندازه نادان و پستند و آن باورهاشان تا چه اندازه زورگويي و بي‌شرميست. آن هم پيشوايانشان كه خود را بگوشه‌ی دوري در بيرون كشور كشيده مي‌گويند : بآن حكومتي كه اداره‌ها برپا مي‌كند و سپاه و پاسبان و ژاندارم گرفته كشور را راه مي‌برد ماليات نپردازيد ، و بما كه هيچ كاري نمي‌كنيم و نخواهيم كرد و پاسخده هيچي نيستيم بپردازيد.
نيك انديشيد كه در اين زمان كه توده‌ها با يكديگر سختترين نبرد را مي‌كنند و هر توده‌اي جان و داراك خود را در اختيار دولت مي‌گزارند ، يك توده‌اي با چنين انديشه‌اي حالش چه تواند بود؟!. آيا جز از زبوني و بدبختي سرنوشت ديگري تواند داشت؟!.
پس از همه : نيك انديشيد كه اين ناداني و گمراهي رسوا بنياد كيش شيعي ميباشد ، نه آنكه مردم بسر خود گرفته باشند.
كساني كه مي‌گويند : «اگر مردم بدند گناه دين چيست؟!.» بايد اين و مانند اين را بآنان يادآوري كرد. بايد يادآوري كرد كه اسلام امروزي اينهاست.
علما یا بزرگ آخوندهای نجف همراه با خمینی
«ایشان مردان بیدانشی هستند که از جهان و کارهای آن به اندازه‌ی کودک دهساله آگاهی نمیدارند و چون مغزهاشان انباشته از «فقه و حدیث» و از بافندگیهای دور و دراز «اصول و فلسفه» است جایی برای دانش یا آگاهی باز نمیباشد. در جهان اینهمه تکانها پیدا شده ، دانشها پدید آمده ، دیگرگونیها رخ داده ، آنان یا ندانسته‌اند و یا دانسته نفهمیده‌اند ، و یا فهمیده پروایی ننموده‌اند. در این زمان میزیند و جهان را جز با دیده‌ی هزاروسیصد سال پیش نمی‌بینند». (داوری ص 90 از 106)
«ایشان مردان بیدانشی هستند که از جهان و کارهای آن به اندازه‌ی کودک دهساله آگاهی نمیدارند و چون مغزهاشان انباشته از «فقه و حدیث» و از بافندگیهای دور و دراز «اصول و فلسفه» است جایی برای دانش یا آگاهی باز نمیباشد. در جهان اینهمه تکانها پیدا شده ، دانشها پدید آمده ، دیگرگونیها رخ داده ، آنان یا ندانسته‌اند و یا دانسته نفهمیده‌اند ، و یا فهمیده پروایی ننموده‌اند. در این زمان میزیند و جهان را جز با دیده‌ی هزاروسیصد سال پیش نمی‌بینند». (داوری ص 90 از 106)