گریستن و تَباکی (گریان وانمودن) و ثواب آن!

ثوابی که شیعیان برای گریستن به امام حسین می‌پندارند.

🔶 در پاسخ حقیقتگو

🔸 15ـ آیا خدا جهان را بخود بازگزارده؟! (تکه‌ی 1 از 3)
حقیقتگو می‌نویسد : «از سخنان شما برمی‌آید كه مردم امروز نیز نهایت نیاز را براهنما دارند» ، و از این در شگفت می‌شود. راست گفته‌اند : بدهكار را چون بخود گزاری كم‌كم طلبكار می‌شود. یك دسته پندارپرست نیز چون نكوهش نشنوند كم‌كم پندارهای خود را چیزهای بسیار پایداری انگارند و بیكبار خود را فریب دهند. این سخن او درست بدان می‌ماند كه بیماری بپزشك بگوید آقای دكتر من از گفته‌های شما چنین می‌فهمم كه باید اكنون هم كه بیمارم دارو بنوشم. آیا پزشك باین گفته‌ی او چه پاسخ خواهد داد جز آنكه بر نادانی او افسوس خورد؟!
من بارها نوشته‌ام هرگز دربند نامی نیستم و هیچگاه نمی‌خواهم میدانی باین سخنان بدهم. جهان با سخن نمی‌گردد و از كشاكشهایی كه یك دسته بر سر این نام و آن نام كنند جز زیان سودی نباشد. ولی می‌خواهم بدانم این چگونه شود كه مردم امروز باین آلودگی و گمراهی نیازی هم براهنما ندارند؟!.. اگر چنان باشد پس چاره‌ی اینهمه گمراهی چیست؟!..
این خود چگونه درست می‌آید كه جهان را هرگز راهنمایی نباشد؟!.. كسانی كه این را باور می‌كنند باید یا بگویند كه خدا از راه‌بردن جهان بستوه آمده و از آن رو گردانیده ، یا بگویند سرشت مردم عوض شده كه دیگر گمراه نشوند و نیاز براهنمایی كسی نیفتد. آیا شما كدام یكی را از اینها را می‌گویید؟!..
اگر می‌گویید خدا همین كه سه چهار هزار سال جهان را راه برده دیگر آن را بخود رها كرده و بدست آزمندان اروپا سپارده بسیار نادانید و بسیار گستاخید. ای بیچارگان زمین صدهزارها و ملیونها سال برپا خواهد بود. این چه نادانیست كه دست خدا را از آن كوتاه شمارید؟!.. اگر می‌گویید سرشت مردم دیگر شده و هیچگاه گمراه نگردند این نادانی دیگری خواهد بود و هر كس از شما خواهد پرسید پس این گمراهیها كه امروز است چیست؟!.. شاید بگویید قرآن درمیانست و نیازی براهنما نیست. می‌گویم اگر بودن قرآن بس بودی بایستی این گمراهیها نبودی. این با بودن قرآنست كه مردمان اینهمه گرفتار و آلوده‌اند و شما می‌بینید كه خود آن كتاب دستاویز بزرگی برای بدآموزان و گمراهان شده. وانگاه ما نشان دادیم كه آنان كه قرآن می‌خوانند از بس در گمراهیها فرورفته‌اند و جلو چشمهاشان پرده فروهشته شده معنی آشكارترین آیه‌های آن را نمی‌فهمند. پس چگونه توانید گفت قرآن بس است و نیازی براهنمای دیگر نیست؟!. گذشته از این مگر این كیشهای گوناگون اسلامی بروی قرآن پدید نیامده است؟! مگر همگی آنان از قرآن دلیل براستی كیش خود یاد نمی‌كنند؟!.
در اینجاست كه باید زشتی پندارهای بیهوده ، نیك نمودار گردد. در اینجاست كه می‌باید دانسته شود پندارپرستی خردها را تباه گرداند. یك دسته مردمی در سختترین روز درماندگی و گرفتاری یكی از میانشان بالا افراشته و با صد زیان و گزندی كه بخود هموار می‌گرداند می‌خواهد آنان را رها سازد ـ بدبختان آن گرفتاری و درماندگی خود را بیكبار فراموش كرده در گفتگوی اینند كه آیا ما را رهاننده تواند بود یا نه؟!
ای درماندگان شما هر باوری می‌دارید بدارید و هرچه می‌پندارید بپندارید. لیكن بگویید : پس از همه‌ی آنها آیا باین گرفتاریها و درماندگیها چه كنیم؟ آیا درپی چاره باشیم یا نباشیم؟!.. هر پاسخی می‌دهید بدهید تا آنچه در درون شماست همه بشناسند.
كسانی كه می‌گویند : چون قرآن درمیانست و بهیچ كوششی نیاز نیست بگویند پس بآن گمراهیها و بدآموزیهایی كه پس از قرآن پیدا شده و قرآن پاسخی بآنها نداده (و خود نبایستی دهد) چه می‌گویند؟!.. خواهند گفت چه گمراهی‌ای؟!.. و من چون نیك می‌دانم اینان آن نیستند كه یك بدآموزی‌ای را بشناسند و زیانهای آن را چندان كه هست بدانند اینست ناگزیرم یكایك یادآوری كنم.
نخست فلسفه‌ی یونان را نام می‌برم. ما بارها از این سخن رانده و زیانهای آن را بازنموده‌ایم. ولی باشد كه پاره‌ای خوانندگان آن گفتارها را نخوانده‌اند و معنی درست فلسفه را نمی‌دانند. من ایشان را بازگشت می‌دهم بگفتاری كه در شماره‌ی 3 امسال زیر عنوان «در پیرامون تاریخچه‌ی شیر و خورشید» نوشته شده. در آنجا با مثالی معنی درست فلسفه نشان داده شده. در یك گوشه‌ای نشستن و چشم رویهم نهادن و با پندار و انگار در پیرامون جهان و دستگاه آفرینش چیزهایی بافتن ـ این بوده معنی درست فلسفه و من در جهان لغزشی بزرگتر از این نمی‌شناسم. این فلسفه گذشته از آنكه سراسر پنداربافیست و نتیجه‌ای از آن جز پاشیدگی اندیشه و ناتوانی خرد برنخیزد و بیگمان مغز را آشفته می‌سازد ، با دین و خداشناسی هم بیكبار ناسازگار است. بلكه می‌باید گفت كه دین و خداشناسی را از ریشه برمی‌اندازد و شما اگر می‌خواهید زیان آن را نیك دانید گفتار 6 «راه رستگاری» را خوانید.

🔶 گلچینی از کتاب پلوتارخ بخش دوم
11) كراسوس‌ ـ تکه‌ی 4

🔸 خاندان ايشان از باستا‌ن‌زمان اين امتياز را داشتند كه چون شاه نويني بتخت مي‌نشست تاج بسر او مي‌گزاردند و هوروديس پادشاه كنوني را هنگامي كه بيرون كرده بودند سورنا بود كه او را بازگردانيد. نيز اين سورنا بود كه چون شهر بزرگ سلوكيا را گرد فرو گرفتند پيش از همه از ديوار بالا رفته با دست خود سلوكيان را زده بازپس راند و شهر را بگرفت. هم در سايه‌ی اين شايستگيهاي خود بود كه كراسوس را برانداخت. كراسوس كه نخست در سايه‌ی دلگرمي كوركورانه و سپس در نتيجه‌ی سراسيمگي كار خود را بدانسان واژگونه گردانيد باري آريامنس توانست كه كراسوس را از كنار رود دور ساخته بدشت بكشد و راهي را كه پيش گرفتند تا دير مسافتي آسان و خوشايند بود ولي كم‌كم سختيهاي آن پيدا شده ريگزاري پديد آمد كه نه درختي داشت و نه آبي و نه كرانه‌ی آن پيدا بود و پاي كه مي‌گزاردند فرو مي‌رفت. خود دریایی از ریگ بود و موجهای آن از هر سوی گرد سپاه را فراگرفت. روميان از بي‌آبي و از ديدار بيم‌آور آن ريگزار بسختي افتاده كم‌كم شك در دلهاي آنها پديد آمد و گمان خيانت بآن مرد عرب بردند. در چنين هنگامي فرستادگاني از نزد آرتاوازد پادشاه ارمنستان رسيدند و چنين پيام آوردند كه هوروديس بر ارمنستان تاخته و او را در فشار گزارده است و اينست او نخواهد توانست ياوري به روميان بنمايد و از كراسوس خواهش كرده بود كه بازگشته باو بپيوندد و دو سپاه دست بهم داده هوروديس را بازپس رانند كه در آن حال سپاه روم نيز در پناه كوهها و دره‌ها از گزند سوارگان اشكاني ايمن خواهند بود. كراسوس از خشم و ناداني پاسخي به آرتاوازد ننوشت و بفرستادگان چنين گفت : من اكنون فرصت آنكه بشما بپردازم ندارم ولي در هنگام خود به ارمنستان بازگشته سزاي اين خيانت آرتاوازد را خواهم داد. كاسيوس و دوستان او باز آغاز اندرز كردند ولي چون ديدند جز خشم نتيجه‌ی ديگري از كراسوس بدست نمي‌آيد زبان ببستند و هميشه بآن عرب سرزنشها مي‌كردند و چنين مي‌گفتند : «اي مرد بدترين مردان! كدام ديوي تو را بسوي اين لشكر راه نمود؟! آيا با كدام افسون يا جادوگري كراسوس را فريفته‌اي كه راهي را پيش گرفته كه جز شايسته‌ی راهزنان عرب نيست و هرگز لشكري نمي‌بايست از چنين راهي بگذرد؟!» ولي آريامنس نه چندان دغلكار بود كه خود را ببازد. همينكه اين گله‌ها را مي‌شنيد براي جلوگيري از آنها در لشكرگاه به اينسو و آنسو دويده با سپاهيان بگفتگو درآمده چنين مي‌گفت : «مگر شما در كامپانيا1 راه مي‌پيماييد كه مي‌خواهيد در هر جا چشمه‌اي باشد و درختها سايه‌ی بياندازد و در سر راه گرمابه‌ها و كاروانسراها برپا باشد؟ چرا بياد نمي‌آريد كه شما اكنون در حدود عربستان و سورستان2 راه مي‌پيماييد؟» با اين سخنان آنان را رام مي‌ساخت بدانسان كه بچگان را رام مي‌سازند و پيش از آن كه بيكبار پرده از روي كار او بيافتد روزي ناگهان بر اسب نشسته از لشكرگاه بيرون رفت. از اين رفتن او تنها كراسوس آگاهي داشت و باو گفته بود كه براي خبر آوردن از لشكرگاه دشمن مي‌رود.


1ـ Campania يكي از كوره‌هاي ايتالياي باستان
2ـ Assyria كلمه‌ی سورستان نامي است كه در زمان ساسانيان گفته مي‌شده.

مجلس شورا پس از بتوپ بسته شدن

محمدعلی میرزا در باغشاه

محمدعلی میرزا و لیاخوف

آزادیخواهان دربند در باغشاه (تیر ماه1287خ)

✴️ حزب و گمراهیهای سیاسی
(تکه‌ی سوم)

🔶یک تاریخچه
(تکه‌ی3 از3)

با آن كوششها و جانفشانی‌ها كه پیشروان آزادی بكار بردند ، مشروطه در ایران پیش نرفت و ناانجام ماند. و این بدو علت بود : یكی آنكه
🔸 توده آماده نبود و یك كوششهای پرزوری میخواست كه توده را آماده گرداند. اساساً مردم معنی مشروطه را ندانستند تا برای پذیرفتن آن آماده گردند. در آن روز كسان جانفشانی میخواست كه بمیان توده افتاده معنی درست مشروطه را بمردم بفهمانند و توده را آماده‌ی آن گردانند.

🔸فرق مشروطه با استبداد تنها در بودن و نبودن قانون و یا در شكل حكومت نیست. یك فرق بزرگ در شایستگی و ناشایستگی توده است.

🔸در حكومت مشروطه مردم آزادند و كسی نمیتواند بآنان فرمان راند و یا بسرشان كوبد. ولی از آنسوی یكایك مردم وظایفی در قبال كشور بگردن دارند كه باید آن را انجام دهند.

یك توده هنگامی كه شورش كرده و با پادشاه مستبد خود به نبرد برخاسته در واقع بآن پادشاه چنین گفته : «تو دست بردار ما خودمان كشور را راه خواهیم برد» و آنوقت خودشان یك پیمانی باهم بسته‌اند كه دست بیكدیگر داده كشور را راه برند و آن را نگه دارند.

در حقیقت معنی شورش اینست. ولی در ایران این معنی را كمتر فهمیدند ، و اینست كه شایستگی در توده پیدا نشد ، و این خود علتی برای ناانجام ماندن آن كوششها گردید. علت دیگر نیز دخالت بیگانگان در كارهای ایران بود كه ناگزیر مایه‌ی اختلال میگردید و از پیشرفت مانع می‌شد.

در نتیجه‌ی اینها كم‌كم جنبش آزادیخواهی مبدل به هوچیگری و هیاهو گردید. آن جانفشانیها و دلسوزیها رفته سودجویی‌ها و دسته‌بندیها جای آن را گرفت. ده سال در ایران جز هرج و مرج نبود تا شاه پیشین (رضاشاه) برخاست و این نیز بجای هرج و مرج ، دیكتاتوری و استبداد را برقرار گردانید.

كنون كه آن پادشاه رفته و شما میخواهید بكوششهایی برخیزید كار بسیار بزرگ و بسیار سودمند آنست كه دست بهم دهید و آن كوششهای ناانجام مانده را بانجام رسانید.
باین معنی كه یك حزبی برپا كنید كه از یكسو معنی درست مشروطه را بهمه‌ی مردم بفهماند و با عقیده‌های پراكنده‌ای كه بضد آن درمیان توده پیدا شده مبارزه كند ، و رویهم‌رفته توده را برای حكومت آزادْ شایسته و آماده گرداند ، از یكسو نیز از بازگشتن استبداد یا دیكتاتوری جلوگیری كند.

این خود بهترین وسیله‌ایست كه شما یك جمعیت صالحی پدید آورید و مردان غیرتمند و
علاقه‌مند را از هر سوی كشور با خود همدست گردانید و یك مایه‌ی امیدی برای توده باشید.

مشروطه چون در ایران بشكل ناقص مجری گشت و چندان نتیجه‌ای از آن بدست نیامد در
دیده‌ها خوار شد ، و امروز شما می‌بینید یك دسته هنوز هم با آن دشمنی می‌نمایند و از ریشخند و توهین بازنمی‌ایستند. و از آن سوی دسته‌هایی از جوانان مشروطه را كهنه شده می‌پندارند و دلسردی از خود نشان میدهند.

اینها همه از دانسته نبودن معنی درست مشروطه است. اینان نمیدانند كه حكومت ملی یا سررشته داری توده كه معنی مشروطه است بهترین طرز حكومتهاست. نمیدانند كه اگر در ایران مشروطه مجری شده بود امروز این كشور با كشورهای متحده‌ی آمریكا همسنگ شمرده می‌شد.

هر مردمی ‌باید باساس حكومت كشور خود علاقه‌مند باشند و از روی عقیده آن را مجری دارند. امروز این اختلال بزرگیست كه ایرانیان باساس حكومت خود علاقه ندارند و هر دسته‌ای تمایلات دیگری از خود نشان میدهند.

از این بدتر آنست كه آن كسانی كه دشمنی با مشروطه میكنند شما چون با آنان گفتگو كنید خواهید دید اساساً دربند كشور و توده نیستند و هیچگونه وظیفه‌ای برای خود در قبال كشور نمی‌شناسند و زندگانی را بیش از این نمیدانند كه بخورند و بخوابند و پول‌اندوزی كنند و با خوشی روز گزارند. حقیقتاً باید گفت بدرجه‌ی پست حیوانی تنزل كرده‌اند.

اینان چندان تیره‌درونند كه فرقی میانه‌ی استقلال كشور و آزادی زندگانی با زیردستی بیگانگان و بندگی آنان نمیگزارند و اینست چون گفتگو از كوشش درباره‌ی كشور می‌شود با صد گستاخی بی‌پروایی میكنند و این گفتگوها را بیهوده می‌شمارند.

از اینسوی جوانان كه دلسردی از مشروطه نشان میدهند اگر بپرسید خواهید دید علتی برای این كار نیست و اگر بگویید چه ایرادی بمشروطه دارید بیش از این نخواهند گفت كه مشروطه كهنه شده.

اینها دردهای كوچكی نیست. اكنون كه شما میخواهید نیازمندیهای كشور را بدیده گرفته برای چاره‌سازی بآنها دست بهم دهید اینك یكی از آن نیازمندیها را من بشما نشان دادم.
بدینسان سخنان خود را بپایان رسانیدم ، و چون گفتگوهایی شد چنین قرار دادیم كه یك جمعیتی پدید آوریم كه در گام نخست بموضوع مشروطه و نشر معنی آن درمیان توده پردازد و خود هوادار آن بوده باستواری بنیادش كوشد. نیز به نشستهای خود ادامه دهیم كه در دیگر زمینه‌ها نیز گفتگو رود.

این بود بخشی از تاریخچه‌ی پیدایش یك جمعیت ـ یك جمعیتی كه پرچم زبان آنهاست. این تاریخچه را تا اینجا نوشتم و بازمانده را بهنگام دیگری میگزارم.

(پرچم روزانه شماره‌های 32 ، 33 و 34 )

چنانکه گفتيم اين نوشته‌های ماربين و جوزف جداگانه به نام «سياست الحسينيه» چاپ شده.

اين دفتر تاريخچه‌ای دارد که من بايد اينجا بنويسم : در سال ۱۳۲۷ که در ايران شور آزاديخواهی بسيار نيرومند می‌بود و آزاديخواهان پس از يک سال و بيشتر جنگ با محمدعلی‌ميرزا و ملايان فيروز درآمده تهران را هم گشاده بودند ، و دشمنان آزادي ، که بيشترشان روضه‌خوانان و ملايان و پيروان ايشان ميبودند پس از ايستادگيها و جنگها نوميد شده و آتش سينه‌هاشان رو به خاموشی نهاده بود ، و از آنسوی دولت خودکامه‌ی روس سپاه به ايران آورده و آذربايجان و ديگر شهرها را گرفته به کاستن از نيروی آزاديخواهان ميکوشيد ، ناگهان اين دفترچه به ميان افتاد. تو گفتيی نفت بروی آتش ريختند.

ملايان و روضه‌خوانان و بسياری از مردم به تکان آمده ، و با آزاديخواهان که به کاستن از روضه‌خوانی می‌کوشيدند پرخاش آغازيده چنين گفتند : «پس فرنگيها امام حسين را می‌شناسند و شما نمی‌شناسيد ، اي بيدينها؟!...». اين را گفته به تکان آمدند.

بيش از همه در تبريز شوری برخاست و نتيجه آن بود که همگیِ روضه‌خوانان که بيش از دويست تن می‌بودند دست بهم داده چنين نهادند که در بازارها و کويها روضه‌خوانيهای همگانی برپا گردانند. نخست در بازارها اين کار را کردند. يک بازار را ميگرفتند و از اين سر تا آنسر فرش می‌گستردند و در ميانه منبر ميگزاردند و جلو آمد و شد را بسته آنجا را انجمن ميگردانيدند و روضه‌خوانها هريکی با پيروانشان می‌آمدند و فراهم می‌نشستند و يکی پس از ديگری به منبر رفته مردم را گريانيده پائين می‌آمدند. سه روز و چهار روز بدينسان بسر برده چند روز ديگری بازار ديگری را برمی‌گزيدند ، و در همه‌ی اين کارها دشمنی خود را با مشروطه فراموش نميکردند.

پس از ديری رو به کوی‌ها آوردند. در تبريز هفده و هجده کوی از بزرگ و کوچک شمرده ميشد. نوبت به نوبت آنها را گرديدند که در هر يکی چند روزی با گرد آمدن و روضه‌خواندن و دروغها سرودن و به مشروطه نيش زدن به سر می‌بردند. ديدنی ميبود که از نوشته‌های دو اروپائی چه شور و تکانی برخاسته و چه کارهايی کرده ميشد.

يک نتيجه‌ی ديگر «سياست‌الحسينيه» پيدايش دسته‌هايی به نام «انتظاريون» بود. چنانکه گفتيم دکتر جوزف از پندار شيعيان درباره‌ی امام ناپيدا ستايش نوشته و چنين گفته که اميد بستن به پيدايش چنان کسی و چشم به راه او دوختن مايه‌ی زندگی يک توده باشد.

برخي ملايان همين را دستاويز گرفته در مشهد و تبريز و ديگر جاها دسته‌های انتظاريون (بيوسندگان) پديد آوردند. صد تن و دويست تن و هزار تن فراهم می‌نشستند ، دعای «ندبه» ميخواندند ، از دير کردن امام ناپيدا ميناليدند ، ميگريستند ، کم‌کم به شيون کردن و به سر و روي خود کوفتن می‌رسانيدند و کسانی افتاده از خود می‌رفتند ، و از بامداد تا شامگاه با اين کارها به سر می‌بردند. همی ‌خواستند با زور و ناله و گريه امام ناپيدا را به بيرون آمدن وادارند.

در تبريز داستان ديگری هم پيش آمد ، و آن اينکه چون از ناليدنها و گريستنها و به سر و روي خود کوفتنها سودی بدست نيامد ، سيد روضه‌خوانی که پيشوای بيوسندگان ميبود چنين گفت : «همه با هم رو به کربلا آوريم ، برويم آيَفْت (حاجت) خود را از آن درگاه خواهيم».

اين پيشنهاد را پذيرفتند و انبوهی از توانگر و کمچيز ، و از سواره و پياده به راه افتادند. نميدانم چند هزار تن به راه افتادند و چه اندازه از ايشان در راه از پا افتاده نابود شدند. اين ميدانم که صد خاندان به گدايی افتاد. نيک به ياد ميدارم که در آن سال گدايان تازه‌ای در کوچه‌ها پيدا شده و برای آنکه از مردم آسانتر پول بگيرند ، چنين می‌گفتند : «ما پدرمان به کربلا رفته».

اينست تاريخچه‌ی «سياست‌الحسينيه» ، اينست نمونه‌ای از آمادگی شيعيان به نمايشهای بيهوده‌ی بيخردانه.

(کتاب داوری)

کارهایی که به پندار شیعیان گناهان را می‌آمرزاند : گریستن ،‌ گریانیدن ، خود را گریان نمودن

انتظاریون (بیوسَندگان) تبریز

✴️ از نامه‌ی خوانندگان

🔸راستی در پرده نماند و سرانجام فیروز گردد

در مجلسی كه بیشتر درسخوانندگان بودند سخن از نوشته‌های پیمان بمیان آمد ، یكی گله‌ها كرد و چون می‌دانست من از خوانندگان مهنامه‌ام روی سخن را بمن گردانیده پرسید : راست است كه می‌گویند پیمان منكر دین است؟..

گفتم شما این را از كجا می‌گویید؟ گفت از فلان مرد شنیدم. گفتم آن مرد از جای دیگری رنجیدگی داشته و بیگمان از كسانیست كه از راه فریفتن مردم نان می‌خورند و از اینرو آن را گفته. شما چرا بایستی باور كنید؟!

گفت : آخر «تا نباشد چیزكی مردم نگویند چیز ها».

گفتم این كار نارواست كه كسی یك مهنامه یا كتابی را خود نخواند و بگفته‌ی این و آن درباره‌‌اش نكوهش یا ستایش كند. پیمان خود یك نامه‌ی دینی است و بیرقدار دین می‌باشد و در این باره تاكنون كوششهای فراوان بكار برده.

یكی از كارهای ویژه‌ی پیمانست كه دین را با دانشها سازش می‌دهد و استواری بنیاد آن را هم از این راه می‌خواهد. بهرحال من شماره‌های مهنامه را بشما دهم بخوانید. سپس خود داوری كنید. نیز بدانید كه اندازه‌ی راستی سخن بدخواهان و بیهوده‌گویان چیست.

چنانكه وعده كرده بودم چند شماره از پیمان (از سال ششم) را برای او فرستادم. پس از دیری كه باز او را دیدم چنین گفت (عجب مطالب سودمندی دارد. اینها كه نوشته من با تمام آنها هم‌عقیده هستم) اینست میگویم راستی در پرده نماند و سرانجام فیروز گردد.
كاتوزی
پیمان س 7 ش1

🔶 در پاسخ حقیقتگو

🔸 15ـ آیا خدا جهان را بخود بازگزارده؟! (تکه‌ی 2 از 3)
این فلسفه از روزی كه پایش بشرق رسیده كسانی بدشمنی برخاسته‌اند و بلكه خونهایی نیز در سر آن ریخته شده. لیكن همه‌ی آنها عنوان كشاكش داشته است و كسی گره از كار نگشاده و راه گمراهی فیلسوفان را نشان نداده. یك بدآموزی‌ كه پیدا می‌شود شما یك بار آن می‌كنید كه بدشمنی برخیزید و در همه‌جا از آن بد گویید و مردم را بر آن شورانید. یك بار نیز این می‌كنید كه با دلیل بیپایی آن را روشن سازید و مردمان را از دودلی بیرون آورید. درباره‌ی فلسفه آنچه ما می‌دانیم كوششها همه از آن راه بوده است و كسی كجی راه آن را با دلیل بازننموده و اینست كه با همه‌ی آن نكوهشها و دشمنیها كه شده فلسفه روزبروز بر رواج افزوده و با همه‌ی كیشها درآمیخته است و كار بجایی رسیده كه بیشتر كسان گفته‌های فیلسوفان را همه راست شمارده و بر آن شده‌اند كه اسلام را با آن سازش دهند و در همه‌ی كتابهای دینی كه نگاه كنید در گفتگو از هستی خدا دستاویزی جز راه كج فلسفه (دور و تسلسل) نیست و آن را استوارترین دلیل خود می‌شمارند ، و كار رواج آن بجایی رسیده كه در نجف و قم و دیگر جاها درس فلسفه می‌گویند و بگمان خود برای پیشوا گردیدن باید آن را هم یاد گیرند. من می‌شناسم مردی را كه از یكسو در مدرسه درس فلسفه می‌گوید و از یكسو انجمن برپا كرده درس قرآن می‌دهد و ناسازگاری یا بهتر گویم دشمنی‌ای را كه میان آن دو هست بیكبار فراموش كرده‌اند. اینها را می‌نگارم تا بدانید كه پاسخ فلسفه با دلیل تاکنون داده نشده بود.
پس از آن باطنیگری را یاد می‌كنم. این یكی از زشتترینِ بدآموزیهاست كه از قرن دوم اسلام پدید آمده و شما اگر می‌خواهید گوهر آن را شناسید و از زیانهایی كه با خود داشته آگاه گردید «راه رستگاری» را بخوانید و سپس جلد سوم تاریخ جوینی را از دیده گذرانید. این گمراهی نیز از یكسو با خرد نبرد می‌كند و از یكسو بنیاد دین و خداشناسی را لرزان می‌گرداند. امروز شما دسته‌ای بنام باطنی نخواهید شناخت ولی اسماعیلیان و علی‌اللهیان بازماندگان ایشان می‌باشند و از آنسوی همه‌ی كیشها هر یكی بهره‌ی دیگری از باطنیگری یافته است و همگی آلوده می‌باشد. چندی پیش می‌بینم در روزنامه‌ای شعرهای «هر لحظه بشكل آن بت عیار برآمد ..» را كه نمونه‌ای از پندارهای باطنیگری است چاپ كرده و بالای آن چنین می‌نویسد : «فی مراتب العلویه». نادانك پنداشته شعرها در ستایش امام علی ابن ابیطالب می‌باشد و این نمونه است كه چگونه این بدآموزیها بازاری شده و با رنگهای گوناگون در كتابها و دلها جا گرفته است.

«داستانی که هزاروسیصد سال پیش رخ داده به آن پرداختن و به گریه و سوگواری برخاستن از خرد رو گردانیدن و آن را لگدمال ساختنست».

ببینید از یک جنگ دو ساعته چه ها ساخته صد میلیون مردم را صدها سالست «سرگرم» بیهوده‌کاری بلکه زیانکاریها ساخته‌اند. آیا این «خیانت» نیست؟!

دینهای کنونی در جهان بویژه در شرق جز یک گرفتاری در راه زندگانی و جلوگیری برای پیشرفت مردمان نیست. علت هواداری غربیان از دینهای شرقی و کوشش به ماندگاری آنها نیز همین است که این توده‌ها همیشه سرگرم چنین بیخردیها باشند.
در نزد شرقیان دین جز یک رشته آیینها نیست ـ آن هم از بیخردانه‌ترین آنها که هر چندگاه یک بار یک «ورژنی» از بیخردی به آن افزوده «بروز»ش میگردانند. از آنسو «ایمان به دین» هم شده تاب آوردن به برخی خودآزاریهای نمایشی.
افسوس از این نابخردیها و نافهمیها ، افسوس!

برای آنکه این دکان از گرمی و رواج نیفتد هر کاری میکنند. تاکنون با دادن نذری و سرگرم نمودن نوجوانان و جوانان با بازیچه‌هایی همچون سنج و طبل و زنجیرزنی این کار را پیش برده‌اند ، امروز با پذیرایی عزاداران با قلیان ، فردا را خدا میداند.