فلسفه علم
7.86K subscribers
885 photos
115 videos
396 files
1.5K links
مطالب فلسفه تحلیلی و موضوعات فلسفه علم

این کانال تلاشی برای عمومی کردن مفاهیم فلسفه علم در جامعه ایرانی است.

برای ارتباط با Admin با آیدی @mmasiha1988 و درج تبلیغات میتوانید با کانال @adsphilosophy1 در ارتباط باشید.
Download Telegram
پژوهشکده فلسفه تحلیلی (پژوهشگاه دانش‌های بنیادی)
سخنرانی‌‌های مضامین فلسفی خرسندیم که به اطلاع برسانیم که در دومین سخنرانی از سری جدید سخنرانی‌های مضامین فلسفی، میزبانِ فائزه منطقی (دکتری حقوق جزا و جرم‌شناسی، دانشگاه تهران) خواهیم بود. عنوان سخنرانی: «قوانین کیفری ایران در پرتو هویت‌محوری سیاسی» زمان:…
سخنرانی‌‌های مضامین فلسفی

خرسندیم به اطلاع برسانیم که در دومین سخنرانی از سری جدید سخنرانی‌های مضامین فلسفی، میزبانِ خانم فائزه منطقی (دکتری حقوق جزا و جرم‌شناسی، دانشگاه تهران) خواهیم بود.

عنوان سخنرانی: «قوانین کیفری ایران در پرتو هویت‌محوری سیاسی»

زمان: چهارشنبه ۲۴ خرداد، ساعت ۱۴:۰۰ تا ۱۶:۰۰.

مکان: پژوهشگاه دانش‌های بنیادی، ساختمان نیاوران.

@philosophyofscience
👍2👎1
دوازدهمین مدرسه تابستانی فلسفه تحلیلی

پل گرایس: معنا، قصد و ادراک حسی


پژوهشکده فلسفه تحلیلی پژوهشگاه دانش‌های بنیادی (IPM) دوازدهمین دوره مدرسه تابستانی فلسفه تحلیلی را با عنوان «پل گرایس: معنا، قصد و ادراک حسی» از ۱۹ تا ۲۱ شهریور ۱۴۰۲ به صورت حضوری برگزار می‌کند.

علاقه‌مندان می‌توانند‌ برای ثبت‌نام در این مدرسه از تاریخ ۲۴ خردادماه تا تاریخ ۲۴ مرداد ۱۴۰۲، با پرکردن فرم ثبت نام، درخواست خود را ارسال نمایند. (در صورت هرگونه مشکل در دسترسی به فرم ثبت‌نام می‌توانید مشخصات، سوابق و رزومه خود را به رایانامه phil@ipm.ir ارسال کنید. لطفا در عنوان ایمیل عبارت «ثبت نام در مدرسه تابستانه» را درج بفرمایید).

از آنجا که هدف اصلی این مدرسه تابستانی کمک به بهبود وضعیت آموزشی در فلسفه تحلیلی در ایران است، متقاضیان با در نظر داشتن این هدف و با توجه به رزومه و سوابق تحصیلی‌شان پذیرفته خواهند شد. بنابراین ممکن است پژوهشکده قادر نباشد تمام متقاضیان را برای مدرسه بپذیرد. دبیرخانه مدرسه ۱ شهریور و از طریق ایمیل پذیرفته‌شدگان نهایی را مطلع خواهد کرد.

هزینه ثبت­ نام نهایی در برنامه برای پذیرفته­ شدگان دویست هزار تومان خواهد بود که پس از اعلام نتایج از شرکت‌کنندگان اخذ خواهد شد. برنامه مدرسه تابستانی نیز پس از نهایی شدن در سایت پژوهشکده اطلاع­ رسانی خواهد شد.

با تشکر

دبیرخانه دوازدهمین مدرسه تابستانی فلسفه تحلیلی

https://forms.gle/mtxyNwF9m2sSuq1c7

@philosophyofscience
کدام اول بوده: مرغ یا تخم‌مرغ؟

ساختار ذهنی برخی افراد به گونه‌ای است که ابهام را برنمی‌تابد و خواهان مشخص شدن مرزهای پدیده‌ها است. در کسانی که گرایش راست افراطی دارند چنین پدیده‌ای بیشتر قابل ردیابی است و به همین دلیل نیز مشخص بودن مرز میان خودی از غیرخودی برای ایشان اهمیت بیشتری دارد. بنابراین می‌توان حدس زد که معمای مرغ و تخم‌مرغ و کاربست‌های استعاری آن (مثلا اینکه ایدئولوژی‌ها برآمده از ساختارهای ذهنی‌اند یا ایدئولوژی‌ها هستند که ساختارهای خاص ذهنی را شکل می‌دهند) نیز برای این افراد جدی‌تر مطرح شود. از جمله دلایل مخالفت راست‌گرایان با نظریه‌ی تکامل یکی این است که مرز گونه‌ها از منظر ایشان باید مشخص باشد در حالیکه در نگاه تکاملی چنین نیست.

جالب آنکه اکنون نظریه‌ی تکامل زیستی که معمولا به دلیل مبهم ساختن مرز گونه‌ها باعث آشفتگی خاطر این عده بود نور تازه‌ای بر معمای سنتی مرغ و تخم‌مرغ انداخته است، هرچند که بعید است بتواند راحتی خاطر ایشان را فراهم سازد.

مطابق باور رایجِ تکامل‌گرایان، نیاکان دور پرندگان، که البته هنوز پرنده نشده بودند، به هنگام خروج از دریاها و ورود به خشکی شروع به تخم‌گذاری کرده‌اند. مطابق این نظر سخت شدن تدریجی پوسته‌ی تخم‌ها محافظی برای خشک نشدن نطفه در خشکی بوده است. به این ترتیب ابتدا تخم‌ها بوده‌اند و طی میلیون‌ها سال بعد پرندگان از این نیاکان تخم‌گذار تکامل یافته‌اند. اما مطابق پژوهشی که نتایج آن چند روز پیش در ژورنال نیچر منتشر شده این خوانش رایج با شبهاتی مواجه شده.

مطابق این نظریه‌ی جدید، باید حالت سوم و بینابینی میان دوگانه‌ی زنده‌زایی (که در آن مراحل زیادی از رشد در بدن مادر انجام می‌شود و در نهایت با تولد زادگان موجوداتی نسبتا کامل از بدن مادر خارج می‌شوند) و تخم‌زایی (که در آن تقریبا تمامی مراحل رشد جنین در خارج از بدن مادر و در درون تخم انجام می‌شود) را نیز جدی گرفت: حالتی که در مارمولک‌ها و مارهای امروزین شایع است و در آن نوزادان در بدن مادر نگهداری می‌شوند و بسته به مساعد بودن شرایط محیطی آزاد می‌شوند.

پژوهش‌گران دانشگاه بریستول با همکاری پژوهش‌گران دانشگاه نانجینگ در چین با بررسی ۵۱ فسیل به این نتیجه رسیده‌اند که احتمالا نیاکان مرغ‌ها تا زمانی طولانی از این راهبرد سوم بهره برده باشند. به عبارتی، ممکن است ابتدا پرندگانی که از این راهبرد سوم، که «نگهداری طولانی‌مدت جنین» خوانده می‌شود، بهره برده‌اند تکامل یافته باشند و از زمانی به بعد پرندگانی که نیاکان مرغ‌های امروزی بوده‌اند شروع به تخم‌گذاری کرده باشند. به عبارتی پیشینه‌ی پرندگان طولانی‌تر از قدمت شروع تخم‌گذاری است. بنابراین شاید با قدری تسامح بشود گفت اول مرغ‌ها بوده‌اند و بعد تخم‌مرغ‌ها. دقیق‌تر آنکه بگوییم ابتدا پرندگانی با راهبرد «نگهداری طولانی‌مدت جنین» بوده‌اند که از جایی به بعد شروع به تخم‌گذاری کرده‌اند و مرغ‌های امروزی از این تبار هستند.

البته می‌تواند حدس زد که این پاسخ به دلیل آنکه دقیقا زمان آغازینی را برای تخم‌گذاری مشخص نمی‌کند نیز نمی‌تواند افرادی را که به لحاظ ساختار ذهنی خواهان کشیدن مرزهای دقیق هستند راضی کند.

آدرس مقاله:
Jiang, B., He, Y., Elsler, A. et al. Extended embryo retention and viviparty in the first amniotes. Nat Ecol Evol (2023).
 

هادی صمدی
@evophilosophy
👍4❤1
🔔 دوازدهمین دوره مدرسه تابستانی فلسفه تحلیلی با موضوع «پل گرایس: معنا، قصد و ادراک حسی»
🗓برگزاری به صورت حضوری، ۱۹ تا ۲۱ شهریورماه ۱۴۰۲
📌مهلت ثبت نام:  ۲۴ خرداد لغایت ۲۴ مرداد در لینک https://forms.gle/mtxyNwF9m2sSuq1c7
💳هزینه ثبت نام نهایی برای پذیرفته‌شدگان: ۲۰۰ هزار تومان
👍3
Forwarded from فلسفه ذهن
🔥 اولین کنفرانس بین‌المللی فلسفه ذهن در ایران، با حمایت ستاد توسعه علوم شناختی برگزار می‌شود.

💥 این همایش که با تشکیل شورای علمی از اساتید شناخته‌شده فلسفه ذهن و تعیین سرفصل‌های فراخوان و سفارش مقالات آغاز به کار کرده، در اوایل اسفند ۱۴۰۲ برگزار خواهد شد.

💥 ارسال مقاله کوتاه (۲۵۰۰-۲۰۰۰ کلمه) تا پایان مهرماه و از طریق ایمیل و نیز سایت اختصاصی www.philmind.ir امکان‌پذیر است.

🌗 همایش طی سه روز و در محل دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی برپا خواهد بود که روز اول به حوزه موضوعات «علم آگاهی»، روز دوم به حوزه «فلسفه آگاهی» و روز سوم به موضوعات «تاریخچه و جامعه‌شناسی آگاهی» اختصاص دارد.

🎙طبق برنامه‌ریزی انجام‌شده، اساتید مطرح داخلی و بین‌المللی در این همایش به ارائه مقاله خواهند پرداخت.

📣 علاقمندان برای کسب اطلاعات بیشتر می‌توانند به سایت اختصاصی همایش (www.philmind.ir) مراجعه نمایند.
در این سایت علاوه بر اطلاعات مربوط به همایش، بخش‌های محتوایی در قالب‌های متنوع یادداشت و کلیپ و معرفی منابع و ... نیز در دسترس مخاطبان قرار دارد که بطور منظم به روزرسانی خواهد شد.
@PhilMind
👍1
Forwarded from فلسفه ذهن
🧠 #مسئله_دشوار آگاهی حتی وقتی انجام تمام کارکردهای مرتبط را تبیین کردیم، همچنان برقرار است. مثلاً برای تبیین #گزارش_پذیری کافیست توضیح بدهید چطور یک سیستم می‌تواند کارکرد تهیه گزارش از حالات درونی خود را انجام دهد. برای تبیین #دسترسی_درونی، نیاز به توضیح این داریم که چطور یک سیستم می‌تواند اطلاعات درباره حالات درونی‌اش را در هدایت رفتارهای بعدی به کار گیرد. برای تبیین #یکپارچه_سازی_اطلاعات و #کنترل_رفتار، لازم است توضیح دهیم که چطور فرآیندهای مرکزی یک سیستم می‌توانند اطلاعات را جمع‌آوری کرده و در تسهیل رفتارهای گوناگون مورد استفاده قرار دهند.

🧠 چطور انجام یک کارکرد را تبیین می‌کنیم؟ با مشخص کردن فرآیندی که آن کارکرد را به انجام می‌رساند. برای انجام این کار، #مدل_سازی_شناختی و نوروفیزیولوژیک، کاملاً مکفی است.
اگر به دنبال تبیینی با جزئیات عینی هستیم، می‌توانیم فرآیندهای عصبی مسئول انجام این کارکردها را مشخص سازیم. و اگر یک تبیین انتزاعی‌تر نیاز داریم، می‌توانیم فرآیندی در قالب تعابیر محاسباتی ارائه دهیم.
در هر صورت یک تبیین کامل و قانع‌کننده به دست خواهد آمد. وقتی آن فرآیند عصبی یا محاسباتی را مشخص کردیم که کارکرد مثلاً گزارش شفاهی را به انجام می‌رساند، عمده کار تبیین گزارش‌پذیری به سرانجام رسیده است.

🧠 اما وقتی رویکرد فوق به #تجربه‌_آگاهانه می‌رسد، این دست تبیین‌ها هم به شکست می‌انجامد. البته جنبه پدیداری تجربه در بسیاری موارد با #پردازش_اطلاعات و جنبه‌های کارکردی نیز همراه است. مثلاً هنگام #ادراک_بصری، چرخه‌ای از پردازش اطلاعات و تعاملات کارکردی در #مغز و بدن ما وجود دارد. رویکرد #علوم_شناختی برای تبیین ساختارها و کارکردها، حتما در تبیین این جنبه از #ادراک_حسی کارآمدی دارد.
ولی علاوه بر این، ما یک جنبه درونی و سابجکتیو هم در ادراک بصری فوق داریم که مثلاً همان کیفیت ادراک سبزی چمنزار و لذت سابجکتیو همراه با این ادراک است. به تعبیر تامس نیگل، چیزی وجود دارد که حس و حال بودن در این حالت آگاهانه است. شناسایی ساختارها و کارکردهای نوروبیولوژیک برای تبیین این جنبه از ادراک حسی، عمیقاً ناکافی و ناامیدکننده به نظر می‌رسد.

🧠 توانایی تمایزگذاری و واکنش به محرک‌های محیطی، یکپارچه‌سازی اطلاعات، گزارش‌پذیری حالات ذهنی، توانایی سیستم برای دسترسی به حالات درونی‌اش، تمرکز توجه، هدایت و کنترل ارادی رفتار، ... این‌ها همگی جنبه‌هایی مرتبط با #آگاهی هستند که با پردازش اطلاعات و شناسایی ساختارها و کارکردها قابل توضیح‌اند. از این‌رو آن‌ها را مسائل آسان آگاهی نامیده‌اند. اما #آگاهی_پدیداری که با جنبه اول‌شخص احساسات و هیجانات و ... سروکار دارد، با این متدولوژی تحقیقاتی رام‌شدنی به نظر نمی‎‌رسد و شاید احاله به پیشرفت‌های آتی #نوروساینس هم بی‌معنا باشد. مادام که متدولوژی تحقیقات ما بر روی کشف ساختارهای نورونی مرتبط و کارکردهای مغزی-بدنی تمرکز دارد، دشوار است که تصور کنیم به تبیین #تجربه_پدیداری راه خواهد یافت.

📚 برگرفته از کتاب The Character of Consciousness نوشته #دیوید_چالمرز
@PhilMind
👍2
سخنرانی‌‌های مضامین فلسفی

خرسندیم که به اطلاع برسانیم که در سومین سخنرانی از سری جدید سخنرانی‌های مضامین فلسفی، میزبانِ مهدی هاتف خواهیم بود.

عنوان سخنرانی: «درسهای سیاسیِ معمای زندانی: یک نگاه تکاملی»

زمان: چهارشنبه ۷ تیر، ساعت ۱۴:۰۰ تا ۱۶:۰۰.
مکان: پژوهشگاه دانش‌های بنیادی، ساختمان نیاوران.

توضیح: لطفاً قبل از جلسه بازی موجود در این صفحه را انجام دهید.
https://hamed.github.io/trust/
👍1👎1👏1
Forwarded from نطقیات
دانشگاه امیرکبیر در یک اقدامی عجیب پذیرش دانشجو را در مقطع ارشد فلسفه علم حذف کرده است.

دکتر مصطفی مهاجری عضو هیئت علمی در نامه‌ای به این مسئله اعتراض کرده است.

#فروپاشی_دانشگاه
♦️♦️♦️

t.me/nutqiyyat

Instagram.com/nutqiyyat
👏9😢5👍2❤1
سخنرانی‌‌های مضامین فلسفی

خرسندیم که به اطلاع برسانیم که در سومین سخنرانی از سری جدید سخنرانی‌های مضامین فلسفی، میزبانِ مهدی هاتف خواهیم بود.

عنوان سخنرانی: «درسهای سیاسیِ معمای زندانی: یک نگاه تکاملی»

زمان: چهارشنبه ۷ تیر، ساعت ۱۴:۰۰ تا ۱۶:۰۰.
مکان: پژوهشگاه دانش‌های بنیادی، ساختمان نیاوران.

توضیح: لطفاً قبل از جلسه بازی موجود در این صفحه را انجام دهید.
https://hamed.github.io/trust/
👍4👎1
شادکامی: از راهنمایی عملی تا تأملی در مبانی نظری

از کودکی به ما می‌گفتند: عاقل باش!
ما نیز عموما چنین می‌خواهیم؛ از خودمان، از کودکان‌مان و از انسان نوعی. گویا این پندی‌ست همیشگی و همگانی.

اگر این نصیحت‌ها را از منظری فلسفی تحلیل کنیم سه پرسش اصلی پیش‌رویمان داریم: تفاوت «رفتار» عاقلانه و غیرعاقلانه در چیست؟ تفاوت «باورهای» معقول و نامعقول کدام است؟ چه رابطه‌ای میان باور و رفتار وجود دارد؟

نتیجه‌ی پاسخ فیلسوفان مکاتب مختلف ده‌ها نظر متفاوت و گاه متعارض است و پاسخ‌های روان‌درمان‌گران حیطه‌های گوناگون نیز به همین منوال.

آلبرت الیس، یکی از برجسته‌ترین روان‌درمان‌گران قرن بیستم، به جای مباحثات صرفا فلسفی، پا به عرصه‌ی عمل گذاشته و دسته‌ای از باورهای مخرب نامعقول را که به نحوی جهان‌شمول گریبان‌گیر انسان امروز است شناسایی کرده است. الیس به نحوی عمل‌گرایانه با چهار پیش‌فرض، در قالب یک استدلال، کار را پیش برده است:

یک. رفتارهای نامعقول آنها هستند که مانعی باشند بر شادکامی انسان؛
دو. رفتارهای نامعقول ریشه در باورهای نامعقول دارند؛
سه. برخی باورهای نامعقول قابل ردیابی و حذف هستند؛ در نتیجه:
چهار. با حذف باورهای نامعقول در مسیر شادکامی و شکوفایی قرار می‌گیریم.

الیس آخرین نامی که بر مکتب خود می‌گذارد «رفتاردرمانی عقلانی هیجانی» است.

در کتاب روانشناسی کاربردی شادکامی: روشی مبتنی بر رفتاردرمانی شناختی برای شادکامی در زندگی روزمره‌، که توسط راسل گریگر، از صاحب‌نام‌ترین افراد این مکتب نگاشته شده، نویسنده برخی از باورهای نامعقول رایج در جوامع را رصد می‌کند؛ باورهایی که پیش از موشکافی، نامعقول بودن‌شان آشکار نیست. این کتابی‌ست که چندباره خواندنش نیز ارزشمند است چرا که عاقلانه درس زندگی می‌دهد و گرچه نویسنده خود بر پایه‌های فلسفی و روانشناسی تکیه داشته و از آنها بهره برده، این کتاب را نه برای فیلسوفان بلکه برای عموم مردم نگاشته است.

ممکن است بگوییم  «شادکامی» چیست که ما در پی آن سرگردانیم؟ و آیا به دنبال شادکامی بودن، خود امری معقول است؟!

راسل گریگر، به‌عنوان یک روانشناس، در پاسخ به پرسش‌ نخست جوابی پراگماتیستی، ساده، و به تعبیر خود «جذاب» دارد:

شادکامی این است که در راه هدفی که برای خود درنظرگرفته‌اید عمل کنید؛ هدفی که مبتنی باشد بر باورهای عقلانی در مورد خود، دیگران، و به‌طور کلی در مورد زندگی.

و پاسخ او به پرسش دوم برگرفته از ارسطو است: چه چیزی معقول‌تر از آنکه به دنبال سعادت و شادکامی باشیم؟  توضیحی اضافه نیاز نیست. اما به نحوی عملی مرزهایی را برایمان مشخص می‌کند تا بیمارگونه به دنبال شادی لحظه‌ای نباشیم و در تله‌ی شادکامی گرفتار نشویم.

اگر خواننده‌ای با شمی فلسفی باشید ممکن است بخواهید عقل‌گرایی عملگرایانه‌ی الیس را نه فقط در ردیابی باورهای معقول و نامعقول، بلکه در برداشتن گامی جلوتر و تأملی عمیق‌تر در چیستی «شادکامی» به کار بندید.

لورین بسر در کتاب فلسفۀ شادکامی: مقدمه‌ای میان‌رشته‌ای چنین کرده است. بسر شادکامی را به مثابه امری ناشناخته در اتاق تاریکی نهاده است و از هر کس، از روان‌شناس و فیلسوف گرفته تا اقتصاددان و عالم علوم سیاسی دعوت کرده است دست خود را در اتاق برند و از چیستی آنچه گمان دارند در اتاق است سخن گویند. سپس خود چیره‌دستانه از گفته‌های ایشان روایتی کم‌نظیر عرضه می‌کند تا به درک بهتری از شادکامی برسیم. بسر علاوه بر تحلیل فلسفی شادکامی، به تحلیل چیزهایی که باعث شادی انسان می‌شوند نیز می‌پردازد. مهمتر از این موارد بخش انتهایی کتاب است که بافتار شادکامی را مبتنی بر شواهد تجربی تحلیل می‌کند و به زیبایی نشان می‌دهد که راهکارهای عملی برای رسیدن به شادکامی چه شرایط اقتصادی و سیاسی را می‌طلبد.

گریگر راهنمایی‌های عملی‌اش را برای خوب‌زیستن، به رغم وجود ناملایمات پیرامونی عرضه می‌کند، و بسر از معنای عام‌تری از خوب‌زیستن سخن می‌گوید تا ما را به درک بهتری از خوب‌زیستن در جهان مدرن برساند. دو منظری که مکمل‌اند نه رقیب.

هادی صمدی
@evophilosophy
❤9👍4👎1
گامی بزرگ در فهم تکامل انسان

پژوهشی که هفته‌ی گذشته در نشریه‌ی سل به چاپ رسید گام بسیار مهمی در فهم تکامل انسان و مشخص کردن تفاوت‌های انسان و شامپانزه است. یافته‌ها نه فقط به‌خودی‌خود جالب هستند بلکه مهم‌تر از آن روش بسیار خلاقانه‌ی به‌کار گرفته شده در پژوهش است.

طرح مسئله: تفاوت انسان و شامپانزه در چیست؟ دسته‌ی بسیار بزرگی از ژن‌ها در این دو گونه تقریبا به‌طورکامل یکسان هستند. در دسته‌ی باقیمانده نیز تفاوت‌ها بسیار جزئی‌ست. همین میزان شباهت و تفاوت را در مقایسه‌ی ژنوم شامپانزه و اوران‌گوتان نیز شاهدیم. پس چرا در سطح فنوتیپی، و به‌ویژه در سطح رفتاری، انسان تا این حد با شامپانزه و اوران‌گوتان متفاوت است؟ کدام‌یک از این تفاوت‌های مشاهده شده در ژنوم انسان و شامپانزه به تفاوت‌های فاحش دو گونه انجامیده است؟ تقریبا همه پذیرفته‌اند که مهم‌ترین تفاوت‌های انسان با سایر نخستی‌ها ربطی به مغز متفاوت انسان پیدا می‌کند. نسبت مغز به جثه در آدمیان بسیار بیشتر از سایر نخستی‌هاست. مسئله این است که دقیقا تغییرات در کدام دسته از ژن‌ها باعث شده است مغز انسان بزرگتر شود؟ این مسئله‌ای آشنا است که حالا راه‌حل جدیدی برای پاسخگویی به آن معرفی شده است.

روش جدید: پژوهشگرانی در کالیفرنیا روش نوینی در ویرایش ژن‌ها ابداع کرده‌اند که می‌تواند به نحو بسیار موثر و دقیقی یک ژن خاص در سلول‌های بنیادی را خاموش کند. حالا اگر دسته‌ای از یاخته‌های بنیادی دو گونه را داشته باشیم می‌توانیم یک ژن خاص را در دو گونه خاموش کنیم و اثرات آن را ببینیم. اگر خاموش شدن آن ژن به توقف در تکثیر سلولی بیانجامد به این معناست که آن ژن نقش مهمی در آن گونه دارد. حالا اگر خاموش‌کردن یک ژن در یک گونه به توقف تکثیر سلولی بیانجامد اما در گونه‌ی دیگر نه، به این معنا است که یکی از تفاوت‌های مهم این دو گونه ربطی به آن ژن خاص دارد.

نتیجه‌ی یک: وقتی این روش جدید را درباره‌ی سلول‌های بنیادی انسان و شامپانزه به کار بردند در نهایت توانستند 75 ژن را مشخص کنند که وقتی در یکی از دو گونه خاموش می‌شد رشد سلولی با اختلال مواجه می‌شد اما در گونه‌ی دیگر خیر. نکته‌ی مهم این بود که هرچند تفاوت‌ها در توالی این ژن‌ها در دو گونه بسیار کم بود اما بین این ژن‌ها رابطه‌ای وجود داشت و خوشه‌هایی را شکل می‌دادند. این یافته این فرضیه را تقویت می‌کند که از انباشت دسته‌ای از تغییرات کوچک در ژن‌ها، به تفاوت‌های فنوتیپی بزرگ میان انسان و شامپانزه می‌رسیم.

نتیجه‌ی دو. همانطور که پیش‌بینی می‌شد دسته‌ای از این ژن‌ها همان‌ها هستند که با بزرگ شدن مغز رابطه دارند. چرخه‌ی تکثیر سلول‌های پیش‌ساز عصبی، که دسته‌ای از سلول‌ها هستند که پس از تقسیم سلولی به نورون‌های بالغ تبدیل می‌شوند، در انسان‌ها، خلاف شامپانزه‌ها، فعال‌تر است. یعنی در انسان این سلول‌ها بیشتر تکثیر می‌شوند که نتیجه‌ی آن بزرگ شدن مغز انسان است. نکته‌ی جالب اینجاست که دسته‌ای از ژن‌ها هستند که اگر از فعالیت «بازایستند» تکثیر این سلول‌‌ها ادامه می‌یابد. وقتی این ژن‌ها را در سلول‌های بنیادین شامپانزه خاموش کردند چرخه‌ی تکثیر سلولی متوقف شد اما در سلول‌های بنیادین انسان خیر.

نتیجه‌ای فلسفی: این یافته، که البته از قبل آن را می‌دانستیم اما اکنون شاهد تجربی جالبی برای آن داریم، از منظر فلسفی نیز درس‌های جالبی دارد: تکامل انسان مدیون یک «نقص» ژنتیکی در شاخه‌ای از نخستی‌ها است. (برای اینکه این نتیجه قوی‌تر اتخاذ شود پژوهشگران بر روی سلول‌های بنیادین اوران‌گوتان‌ها نیز این ژن‌ها را خاموش کردند و به نتیجه‌ای مشابه شامپانزه‌ها رسیدند.) به این ترتیب شاید زمان آن است که در مفاهیم «نقص» و «خطا» تامل بیشتری کنیم.

با این پژوهش شواهد تجربی قوی‌تری داریم که طی تکامل انسان، در بازه‌ای صدها هزاران ساله، آنچه چرخه‌ی تولید سلولی "نرمال" نامیده می‌شود در بخش مربوط به نورون‌های مغز با "اختلال" مواجه شد و نتیجه‌ی آن بزرگتر شدن مغز انسان بود.

حالا اگر می‌پذیریم که بزرگ شدن مغز برای انسان "خوب" بوده و به نیاکان ما در حل مسائل کمک کرده است جا دارد در مورد مفاهیمی مانند "نقص"، "خطا"، "نرمال"، و "اختلال" بیشتر بیاندیشیم.

هادی صمدی
@evophilosophy
👍17❤5👎1
Forwarded from فلسفه ذهن
#معرفی_کتاب

ویراست دوم «این فلسفه ذهن است، یک درآمد» در 288 صفحه و در 2023 بچاپ رسیده است.

📒فصول1 تا 6 به چیستی ذهن و حالات ذهنی، و نظريات #دوئالیسم_جوهری، #دوئالیسم_ویژگیها، #رفتارگرایی ، مسئله #اذهان_دیگر و #اینهمانی_ذهن_و_مغز و ... پرداخته است.

📕عنوان فصل7 "ماشین‌های متفکر" است و درباره اینکه آیا اساساً ماشین می‌تواند بیندیشد و نیز #آزمون_تورینگ، استدلال #اتاق_چینی و ... سخن بمیان آمده و در فصل8 از #کارکردگرایی بحث شده است.

📘فصل9 درباره #علیت_ذهنی است، شامل انواع نظریه‌ها درباره تعامل ذهن-بدن و مشکل #بستار_علّی و... .

📒فصل10 #حذف‌گرایی را بررسی می‌کند و فصل11 دربارۀ #ادراک_حسی، تصور ذهنی و عاطفه است.

📕#اراده_آزاد، #حیث_التفاتی و #بازنمود_ذهنی و #آگاهی در فصول12 تا 14 مطرح شده‌اند و #اینهمانی_شخصی و #زندگی_پس_از_مرگ در فصل15.

📘فصل16 رویکرد 4E را مطرح می‌کند که از مباحث جدید در #علوم_شناختی است. فصل17(آخر) به مباحثی آینده‌نگرانه پرداخته است، مانند #هوش_مصنوعی_برتر #Super_AI ، انسان‌های تقویت‌شده #Enhanced_humans ، #پساانسان‌ها #Posthumans و #بارگذاری_ذهنی #Mind_Uploading .
🖊 رضا درگاهی‌فر
@PhilMind
👍5👎1
کمال دشمن تکامل است!

این عنوان مقاله‌ای‌ست که اخیرا در نشریه‌ی بایوسیستمز منتشر شده است. قبل از آنکه به نکته‌ی اصلی مقاله اشاره کنیم، کمال‌گرایان را یاد آوریم. این عده افرادی‌اند که حد معیار تکمیل شدن کارها را در سطحی بالا در نظر می‌گیرند که باعث می‌شود هیچ‌گاه کاری را تمام شده به حساب نیاورند؛ افرادی که می‌خواهند کاملا بی‌عیب‌ونقص به نظر رسند. هرچند تعداد این افراد در جامعه چندان زیاد نیست اما درمان این عده برای کل جامعه مهم است زیرا این مسأله‌ی پیش روی بسیاری از مخترعان، دانشمندان، و هنرمندان است.

تاریخ تکنولوژی‎ها نشان می‌دهد که هر اختراعی نیازمند تکمیل است. تاریخ علم نیز سخن مشابهی دارد: هر نظریه‌ی علمی در آینده کنار می‌رود یا بهبود می‌یابد. در ساحت هنر نیز بزرگترین هنرمند تاریخ، داوینچی، می‌گوید هر اثر هنری ناکامل است و فقط با یک تصمیم به انتها می‌رسد. پس گویا کار کامل منطقا ناممکن است.

ایدرین بی‌جِن، نویسنده‌ی نام‌آشنای این مقاله که فیزیکدان و مهندسی‌ست که با نظریه‌ی تکامل نیز به‌خوبی آشناست و از ایده‌های تکاملی در مهندسی بهره برده و کتاب‌هایی نیز نگاشته است، برای این سخن خود دلایل مهندسی دارد. دو مثال‌‌ می‌زند تا نشان دهد که وجود خطا در سیستم برای تکامل لازم است. در مثال اول که مربوط به طراحی جایگاه بهینه‌ در خروجی‌های یک محوطه‌ی مترو است نشان می‌دهد که وقتی به هنگام حل مسئله‌، یک درصد امکان خطا در پاسخ را مجاز در نظر گرفت جواب‌های حاصله ۲۸ درصد بهتر از حالتی بود که امکان خطا را صفر در نظر می‌گرفت.
در مثال دوم، که به پرواز پرندگان مربوط است، درصدد حل مسئله‌ی بهینه‌ی سرعت بال‌زدن پرنده‌ای بود تا در ارتفاع و سرعت ثابتی بماند. این‌بار نیز وقتی در مدل خود احتمال یک درصد از خطا را مجاز می‌دانست پاسخ‌های به‌دست آمده تا ۲۰ درصد بهتر بودند.

تبیین‌های تکاملی برای این سخن وجود دارد. مهم‌ترین آنها اینکه تنوع موتور محرک انتخاب‌های جهت‌دار و گسلنده است: دو نوع از انتخاب طبیعی که موتور اصلی تکامل، به ویژه در ایجاد طراحی‌های جدید در طبیعت‌اند.
خطا از عوامل ایجاد تنوع و بنابراین مقوم تکامل است. به همین دلیل ساده است که هیچگاه توارث کامل نیست و در رونویسی و ترجمه نیز خطاهایی رخ می‌دهند که عمدتا اصلاح می‌شوند، اما نه همیشه. این دلیل دیگری‌ست مبنی بر اینکه از منظری تکاملی در مفهوم «خطا» بازنگری کنیم. گویا آنچه مهم است «میزان» خطاست و نه خود خطا. و این میزان تابع شرایط محیطی‌ست.

مطابق همین منطق تکاملی است که نه کمال‌گرا بودن وضعیت مطلوب است و نه سهل‌انگار بودن.

(البته آنچه امروزه بیشتر محصولات فرهنگی و علمی ما دچار آنند سهل‌انگاری تولیدکنندگان است و نه کمال‌گرایی ایشان!)

هادی صمدی
@evophilosophy
 
👍10👎1
Forwarded from علوم شناختی
♦️ فراخوان ستاد توسعه علوم شناختی برای ترجمه منابع منتخب فلسفه ذهن
👍1👎1