فلسفه علم
7.84K subscribers
885 photos
115 videos
396 files
1.5K links
مطالب فلسفه تحلیلی و موضوعات فلسفه علم

این کانال تلاشی برای عمومی کردن مفاهیم فلسفه علم در جامعه ایرانی است.

برای ارتباط با Admin با آیدی @mmasiha1988 و درج تبلیغات میتوانید با کانال @adsphilosophy1 در ارتباط باشید.
Download Telegram
"مرگ مسئول قشنگی پر شاپرک است"
تبیین تکاملی پیری

در پست قبل دیدیم که افزایش قابلیت زادآوری از طول عمر می‌کاهد. به این ترتیب کاملا از منظر تکاملی قابل‌پیش‌بینی است که اگر تکامل به افزایش قابلیت زادآوری توجه دارد پس لاجرم، پیری را نیز با خود به همراه دارد. اما مسئله قدری پیچیده‌تر است:

پس چرا برخی از گونه‌های جانوران، نسبت به گونه‌های مشابه، عمری بسیار طولانی‌تر دارند. برخی سنگ‌ماهی‌های آلاسکا تا ۲۰۰ سال زندگی می‌کنند. کوسه‌های گرینلند در ۱۵۰ سالگی بالغ می‌شوند و تا ۴۰۰ سال نیز زندگی می‌کنند. صدف‌های ایسلندی نیز ۵۰۰ سال عمر می‌کنند. درخت کاجی در کالیفرنیا است با عمری نزدیک به پنج هزار سال. باکتری‌ها که از راه دوتاشدن تولیدمثل می‌کنند عملا به‌سبب پیری نمی‌میرند.
بنابراین گویا پیری در جهان جانداران چندان هم که در بدو امر به نظر می‌رسد اجتناب‌ناپذیر نیست.
احتمالا می‌توان حدس زد که در این گونه‌ها، از آن ژن‌های چندنمودی متعارضی که در پست قبل به آنها اشاره شد، که یک نمود فنوتیپی آنها قابلیت زادآوری بود و نمود فنوتیپی دیگر آنها پیری، خبری نیست.

اما یافته‌ی جدیدی نشان می‌دهد که انتخاب طبیعی نه به‌صورت تصادفی و طی یک انتخاب منفعلانه و جانبی، بلکه به‌نحوی فعالانه، پیری را انتخاب کرده است. در این مسیر، ژن‌های چندنمودی متعارض به دلیل فایده‌ای که در جهت افزایش زادآوری داشته‌اند انتخاب شده‌اند. به‌عبارتی، گویا در عموم گونه‌ها، پیری فایده‌هایی هم داشته است. مثلا چه فایده‌ای؟!

برای مثال، ممکن است وقتی محیط در حال تغییرات مستمر باشد (درست به‌خلاف محیط جاندارانی که در بالا از آنها نام برده شد)، پیری و مرگ برای بقای تبار سودمند باشد، زیرا با حذف آنها، راه‌حل‌هایی که البته در محیط‌های قبلی مناسب بودند اما اکنون مناسب محیط جدید نیستند نیز حذف می‌شود. بدون حذف آنها بخشی از منابع کمیاب محیطی در راه ادامه‌ی زیست آنها هدر می‌رود. پیری و مرگ متعاقب آن، سبب می‌شود که گونه‌ی جدید موجود زنده بتواند به‌جای رقابت با گونه‌ی قبلی، به واسطه‌ی وجود زادگانی که علاوه‌بر بخش اعظم ژن‌های قبلی، با عرضه‌ی جهش‌های جدید امکان راه‌حل‌های بدیع را نیز در جهت حل مشکلات پیش‌رو در اکوسیستم جدید دارند، راه را برای ادامه‌ی تبار فراهم کند.

فرض کنید در یک گونه‌ای به جای آنکه افراد ۲۰۰ سال عمر کنند و در این فاصله ۵ بار زادآوری کنند، ۲۰ سال بیشتر عمرنکنند و فقط دو بار زادآوری کنند. در حالت دوم در بازه‌ی زمانی ۲۰۰ ساله مجموعا ۴۰ بار زادآوری توسط تباری از زادگان انجام شده است. به‌ویژه اگر محیط در حال تغییر باشد راهکار دوم ارجح است زیرا بابت حل مشکلات محیطی نظیر گرم یا سرد شدن محیط یا کاهش منابع آب و غذا به جهش‌هایی نیاز است که شاید راه‌حلی برای این مسائل عرضه کنند. حالا اگر قرار باشد نخستین زاده از این تبار عمری طولانی، مثلا ۲۰۰ ساله، داشته باشد دسته‌ی بسیار بزرگی از موجودات این گونه را داریم که برای تصاحب منابع کمیاب وارد رقابت با زادگان خود می‌شوند و بنابراین از بخت بقای موجوداتی که راه‌حل‌های بهتری دارند کاسته می‌شود. درنتیجه، حذف نیاکان با به کار افتادن سازوکار پیری و مرگ متعاقب آن به نفع تبار است.
 
 بااین‌حال، این سناریو فقط در صورتی صادق است که افراد عمدتاً توسط بستگان خود احاطه شوند. اگر خالی‌کردن میدان زندگی از راه پیری به‌نفع گونه‌های مشابهی باشد که آنها نیز از همان منابع کمیاب بهره می‌برند، پیری و مرگ توجیه تکاملی خود را از دست می‌دهد و این‌بار شاهد افزایش طول‌عمر خواهیم بود و طبعا کاهش زادآوری. زیرا اگر قرار باشد هم طول‌عمر زیاد باشد و هم قابلیت زادآوری، جمعیت زیاد افراد یک گونه علیه پایداری تبار در درازمدت عمل می‌کند.

در پژوهش اخیری که در نشریه‌ی ام.بی.سی بایولوژی منتشر شده، از مدل‌های رایانه‌ای در جهت آزمون این فرضیه‌ها استفاده شده و نتایج، همنوا با شرحی بوده است که ذکر شد.

پیری درواقع می‌تواند تکامل را تسریع کند و به‌ویژه وقتی سودمند است که اولا رقابت زیادی بر سر منابع باشد و ثانیا گونه‌ی موردنظر رقابت شدیدی بر سر منابع با دیگر گونه‌ها نداشته باشد.

نکته‌ی نهایی: اگر پیری و مرگ متعاقب آن چنین تبیین تکاملی قوی‌ای دارد آیا کماکان معقول است که از اصطلاح «متعارض» در "ژن‌های چندنمودی متعارض" سخن گوییم؟!

آنچه در جهان زیستی از یک منظر «بد» می‌نماید از منظری دیگر «خوب» است.

هادی صمدی
@evophilosophy   
 
👍5
https://youtu.be/ibpdNqrtar0?si=NJcBLQ0O9ZFd2WOp

مرگ چیست؟

در این ویدئوی شگفت‌انگیز شاهد مرگ یک مژک‌دار هستیم. در اینجا "حیات" به شکلی متافیزیکی به‌منزله‌ی یک سیستم شیمیایی معرفی می‌شود که از انرژی جهت جلوگیری از رسیدن به "تعادل شیمیایی" استفاده می‌کند.

[این تعریف فقط از تعادل شیمیایی (و نه مثلا از تعادل گرمایی) سخن می‌گوید. هم‌ایستایی (homeostasis) با تعادل شیمیایی (chemical equilibrium) فرق دارد. موجود زنده به‌قصد رسیدن به نوعی ثبات و پایداری در درون سیستم مثلا مجبور است با صرف انرژی یون‌هایی را خلاف تعادل شیمیایی میان درون و بیرون سیستم جابه‌جا کند تا به‌رغم تغییرات مستمر بیرونی، ثبات درونی را حفظ کند.]

متناظر با این تعریف، مرگ درحکم لحظه‌ای شناخته‌می‌شود که سیستم [صرف انرژی] یاد شده، که ارگانیسم را از حالت تعادل خارج نگاه داشته بود، وجود نداشته باشد. برقراری تعادل شیمیایی مجدد میان درون و بیرون سیستم ممکن است زمان زیادی ببرد و تا تجزیه‌ی کامل ارگانیسم مرده ادامه یابد. اما همان لحظه‌ای که سیستم صرف انرژی، که موجود را خارج از تعادل شیمیایی نگاه‌داشته بود، از کار افتد، موجودِ زنده‌ی پیشین، مرده است.

مرگ یک موجود پرسلولی مانند انسان را می‌توان در سطوح مختلفی تعریف کرد. هر سلول بدن که واپاشی شود و مرز سیستم با بیرون از بین برود دیگر نمی‌تواند از انرژی استفاده کند و خود را از رسیدن به حالت تعادل شیمیایی با محیط حفظ کند. در این حالت آن سلول مرده است.
ممکن است مرز سیستم را یک ارگان یا عضو در نظر بگیریم. در این‌صورت می‌توان از مرگ کلیه یا کبد سخن گفت.
و بالاخره، در سطح بالاتر می‌توان کلیت ارگانیسم را آن سیستم زنده در نظر گرفت. در این حالت سیستم یا فرد وقتی می‌میرد که نمی‌تواند از انرژی به‌قصد جلوگیری از رسیدن به تعادل شیمیایی با محیط بهره گیرد. پس از مرگ، فرایند برقراری رسیدن به تعادل شیمیایی میان درون و بیرون سیستم آغاز می‌شود. 

بحث حیات و مرگ پیچیده‌تر از آن است که در این فایل آمده است. کافی‌ست نظریه‌های پیرامون این موضوع را در دانشنامه‌ی فلسفی استنفورد ببینید. (اینجا، اینجا، و اینجا را ببینید.) اما این ویدئوی کوتاه و جذاب محرک خوبی است برای تامل در این موضوع.

هادی صمدی

@evophilosophy
👍2🤔1
گامی دیگر در درک تکامل مغز

هوشمندی به ساختار ارتباطی مغز است نه به بزرگی آن. «مغز فیل بزرگتر از مغز انسان است اما انسان هوشمندتر است.»

یافته‌ای که سه روز پیش در نشریه‌ی پیشرفت‌های علم منتشر شده است دریچه‌ای نو به یکی از پرسش‌های مهم در تکامل مغز انسان می‌گشاید.

قبل از معرفی یافته‌ی جدید، به یافته‌ای قدیمی‌تر در مورد انسان نالدی اشاره کنیم. انسان نالدی، که ۲۵۰ هزار سال پیش می‌زیسته‌، موجودی با وزن تقریبی ۴۰ کیلوگرم اما با مغزی به اندازه‌ی یک پرتقال بود که بقایای آن در ۲۰۱۵ در غاری در ژوهانسبورگ کشف شد. شواهدی که در غار وجود داشت نشان می‌داد که انسان نالدی، بسیار هوشمند بوده است و بسیاری از رفتارهای نمادین انسان خردمند را نیز داشته است. (برای آشنایی بیشتر با وضعیت انسان نالدی، گفت‌وگوی رامتین بیدارس با دکتر حامد وحدتی‌نسب را در اینجا ببیند.)

معما اینجا بود که اگر نوعی از انسان، با حجم مغزی بسیار کوچکتر، بسیاری از رفتارهای هوشمندانه‌ی انسان خردمند با مغز بزرگ را داشته پس شاید بزرگی مغز آن‌قدرها هم که گمان داریم ربطی به هوشمندی نداشته باشد.

پس چه چیزی مهم است؟ احتمالا ساختار ارتباطی مغز. البته دیرزمانی است که می‌دانیم چین و شکنج‌ها در مغز انسان بیشتر از سایر نخستی‌ها از جمله شامپانزه‌ها است. آناتومی جمجمه‌ی انسان نالدی هم نشان می‌دهد که ساختار مغزش مشابه انسان اندیشه‌ورز بوده.

اما یافته‌ی جدید چه می‌گوید؟ در این پژوهش میزان گلوکوز مصرفی در بخش‌های مختلف مغز را با میزان فعالیت نورون‌های آن بخش‌ها به نحوی تطبیقی مقایسه دادند. همبستگی کاملی در نتایج آن مشاهده شد. یعنی مشخص شد مغز انسان در بخش‌هایی که روابط میان نرون‌ها بیشتر است، یعنی در نئوکورتکس، که به تفکر، حافظه، توجه، ادراک، و سایر مواردی که در انسان‌ها پررنگ‌ترند، ۶۷ درصد پرمصرف‌تر است.

به عبارتی بخش‌های مختلف مغز، با اینکه تراکم یکسانی دارند و تک تک نورون‌های مغز هم در تمامی قسمت‌ها، مصرف انرژی مشابهی دارد، اما در بخش‌هایی که ارتباطات آن بیشتر است بسیار پرمصرف‌تر است. به عبارتی دیگر، تکامل، افزایش مصرف انرژی را در راه افزایش ارتباطات بخش‌هایی از مغز هدایت کرده است. 

استفاده‌ی استعاری از این یافته:

اگر بتوانیم هوشمندی را به گروه‌هایی از انسان‌ها نسبت دهیم گروه‌هایی هوشمندترند و بهتر مسئله حل می‌کنند که روابط میان آنها قوی‌تر باشد. مثلا گروه‌های دانشگاهی که در آنها پروژه‌های مشترکی میان پژوهش‌گران تعریف شود و هزینه‌های پژوهشی به سوی این پروژه‌های مشترک هدایت شود بهتر قادر به حل مسائل خواهند بود.

اما برقراری روابط میان افراد، نیازمند برخورداری از مهارت‌های ارتباطی و سایر مهارت‌های نرم است. گروه‌های پرجمعیتی که فاقد این مهارت‌ها هستند به مغز بزرگ فیل می‌مانند که به‌رغم بزرگی، هوشمندی مغز انسان را ندارد.

مغز انرژی مصرفی خود را بیش از هر چیز صرف برقراری ارتباطات می‌کند. به نحو مشابه لازم است بخش بزرگی از انرژی خود را به مهارت‌های ارتباطی اختصاص دهیم.

هادی صمدی

@evophilosophy
👍2
Audio
"مفاهیم بیماری و سلامت" از دانشنامه فلسفی استنفورد. خلاصه‌ی جلسه هفتم

قبل از شنیدن متن پرسش‌های زیر را ببینید:

مشکل اصلی برساخت‌گرایی در مورد بیماری‌های روانی مشخص کردن مرز بیماری از انحراف اجتماعی است. مثلا در چه شرایطی مجازیم بگوییم یک فرد دچار فلان بیماری روانی است و نه اینکه صرفا بداخلاق است. (این تمایزها از منظر حقوقی اهمیت زیادی دارند.)

الف. چرا گلاکین این مساله را مساله‌ای مهم پیش روی برساخت‌گرایی نمی‌داند؟

ب. ریچل کوپر چگونه بیماری را تعریف می‌کند تا میان این دو حالت تمایز قائل شود؟ چه ایرادی به تعریف او وارد است؟

ج. جان هریس چه آزمونی برای تمایز میان دو حالت عرضه می‌کند؟ چه ایرادی به راهکار او وارد است؟

د. طبیعی‌گرایان چگونه در پاسخ به این نقدها راهکار خود را عرضه می‌کنند؟


هادی صمدی
@evophilosophy
👍1
محصولات اصلاح ژنتیکی‌شده (جی.ام) و سلامت: تحلیل فلسفی

این عنوان مقاله‌ای است که خوشبختانه پس از حدود دو سال در دایره‌المعارف اخلاق پزشکی اسلامی منتشر شد.

پیشنهاد می‌کنم قبل از هر نوع مخالفت شبه‌علمی با این دسته از محصولات متن مقاله را بخوانید. در مقاله استدلال‌هایی مطرح می‌شود که چرا عموم نقدهای وارد بر این محصولات نه فقط غیرعلمی، بلکه غيراخلاقی‌اند.

با توجه با روند افزایش جمعیت کره‌ی زمین از یکسو، و گرمایش آن از سوی دیگر، با کمبود شدید مواد غذایی مواجه خواهیم بود و بنابراین باید نقدهای سانتی‌مانتال به این محصولات را کنار نهاد و به جد پروژه‌های مقاوم‌سازی ژنتیکی محصولات کشاورزی، به ویژه در مقابله با کم آبی را، در دستورکار قرار داد.

لینک دانلود مقاله:

https://eime.tums.ac.ir/article-1-105-fa.html

(در صورت مواجهه با مشکل در ورود به سایت، وی‌پی‌ان را قطع کنید.)

هادی صمدی
@evophilosophy
👍1
از سری‌سخنرانی‌های مضامین فلسفی


در این نشست، منصوره خلیلی‌زند درباره‌ی «امکان و ضرورتِ فمینیسم اسلامی» سخنرانی خواهد کرد. آیا فمینیسم اسلامی به‌لحاظ نظری امکان‌پذیر است؟ اگر چنین است، وصف اسلامی در این ترکیب چه معنایی دارد؟ آیا فمینیسم اسلامی تنها مجموعه‌ای از ایده‌های پرداخت‌شده در چهارچوب‌های شناخته‌شده‌ی دینی و از این‌رو فمینیسمی محافظه‌کار است؟ یا این عنوان به شاخه‌ای از فمینیسم اطلاق می‌شود که برای بررسی جایگاه و وضعیتِ زنان در جهان اسلام و اندیشه‌ی اسلامی شکل گرفته‌است؟ در این نشست به فمینیسم اسلامی به‌عنوان یکی از تأثیرگذارترین جریان‌های فکری امروز در جهان اسلام می‌پردازیم و از ضرورتِ معرفت‌شناختی و روش‌شناسیِ چند لایه‌ی آن سخن خواهیم گفت.

زمان: دوشنبه ۴ دی، ساعت ۱۶ تا ۱۸

مکان: سالن شماره‌ی ۱، پژوهشگاه دانش‌های بنیادی، میدان نیاوران.

@philosophyofscience
تکامل از راه از دست دادن!

پژوهشی که نتایج آن در نشریه‌ی نیچر چاپ شده گواهی‌ست بر اینکه تنوع سلول‌های شبکیه در موش‌ها بیش‌تر از انسان‌ها است! این پدیده از آنجا خلاف انتظار است که موش‌های امروزی شبیه‌ترین گونه به نیای همه پستانداران‌اند. به عبارتی دیگر طی تکامل چشم در انسان، تنوعی از سلول‌های شبکیه از بین رفته است و نه آنکه بر این تنوع افزوده شده باشد!

در این پژوهش که انواع سلول‌های شبکیه در چندین‌گونه و از جمله انسان مقایسه شده است نشان می‌دهد که نیای مشترک پستانداران واجد تنوع بالایی از انواع سلول‌های شبکیه بوده است. موش‌های امروز که نزدیک‌ترین شباهت را نسبت به سایر پستانداران به نیای مشترک آنها دارند دارای ۱۳۰ نوع سلول در شبکیه هستند درحالی‌که این تعداد در انسان ۷۰ نوع است.

دو سوال مطرح است:
چنین تنوع بالایی در سلول‌های شبکیه‌ی نیای پستانداران از کجا آمده؟
چرا این تنوع در تباری که به انسان رسیده کم شده است؟

در پاسخ به پرسش اول مشخص شده است که نیای مشترک پستانداران که ۲۰۰ میلیون سال پیش می‌زیسته بخش بزرگی از این تنوع را با نیای مشترک همه‌ی مهره‌دارن که ۴۰۰ میلیون سال پیش می‌زیسته شریک بوده است.

اما سوال دوم تامل بیشتری می‌طلبد. یکی از پاسخ‌های اولیه به این سوال که چرا تنوع سلول‌های شبکیه در انسان‌ها کمتر شده است می‌تواند این باشد که با بزرگ شدن مغز انسان، و متناظر با آن با بزرگ شدن بخشی از مغز که به پردازش اطلاعات بینایی اختصاص دارد، بخش مهمی از رفتارهای انعکاسی و واکنشی مربوط به بینایی از بین رفته است. تنوع سلول‌های بینایی در نیای موش‌مانند اولیه به این علت بوده است که آن موجود  بتواند سریع و انعکاسی نسبت به خطرات بیرونی واکنش نشان دهد. چیزی که امروزه در علوم شناختی "شناخت بدن‌مند" می‌نامیم کمک می‌کرده است که مقدار مهمی از پردازش اطلاعات در چشم نیای موش‌مانند انجام شود که بتواند با واکنشی سریع از خطر بگریزد. در انسان‌ها این اطلاعات به مغز منتقل می‌شود، و هر چند با این کار قدری از سرعت عکس‌العمل کاسته می‌شود، اما در عوض واکنش‌ها سنجیده‌ترند.

این فرضیه نیازمند آزمون‌های تجربی بعدی است. اما با بخش‌های دیگری از دانش زمینه‌ای ما هم‌خوان است. از جمله اینکه این امکان پردازش باعث شده است که دیدن در انسان، همانطور که کوهی شواهد تجربی به نفع آن داریم، تحت‌تاثیر پیش‌فرض‌ها و انتظارات ما قرار گیرد؛ چیزی که در فلسفه علم "نظریه‌بار بودن مشاهدات" خوانده می‌شود.

این فاصله گرفتن از اندرکنش‌های غیرواکنشی با محیط، و اتکا به پردازش‌های عالی‌تر در مغز، مبنای بسیاری از پدیده‌های فرهنگی بعدی شد، که از جمله‌ی آنها می‌توان به شکل‌گیری اسطوره‌ها، ادیان، و علوم اشاره کرد؛ جایی‌که به نحوی استعاری موجودات خیالی، ازدیده‌نهان‌ها، و مشاهده‌ناپذیرها را نیز "می‌بینیم". تا جایی‌که شاعری نابینا چون رودکی نیز از نوعی دیدن تاملی سخن می‌گوید:

"به چشم دلت دید باید جهان
که چشم سر تو نبیند نهان"

هادی صمدی
@evophilosophy   
 
👎3👍2
تکامل مراسم و مناسک: ارسال پیام به قصد جلب همکاری و همبستگی

چرا طی فرایند تکامل، مناسکی مانند «شب یلدا» شکل گرفته‌اند؟

پژوهش‌های زیادی در پاسخ به این پرسش وجود دارند. یکی از آخرین آنها که با عنوان «تکامل رفتارهای مناسکی در انسان به مثابه برنامه‌ای جهت سیگنال‌دهی برای همکاری» در ۲۰۲۳ منتشر شده، مجموعه اطلاعات موجود در این حوزه را در کنار هم قرار داده است و به نتایج بسیار جالبی می‌رسد.

در چکیده‌ی مقاله می‌خوانیم که مناسک جمعی تقریباً در همه‌ی فرهنگ‌های بشری، از گذشته تا به حال، وجود داشته‌اند. فرضیه‌‌ای که مورد اجماع است این است که مناسک نقشی اساسی در تسهیل همکاری داشته‌اند. با این حال اطلاعات کمی درباره‌ی تکامل آنها در نیاکان ما وجود دارد.

مقاله به این پرسش می‌پردازد که آیا آیین‌های جمعی می‌توانند به عنوان یک سیستم علامت‌دهیِ (سیگنال‌دهیِ) پیچیده که همکاری متقابل را تحت فشارهای اجتماعی-اکولوژیکی در دوره‌ی پلیستوسن تسهیل می‌کرده‌اند، تکامل یافته باشند؟

نویسندگان ابتدا سه نوع سیگنال‌ِ شباهت، ائتلاف، و تعهد را به عنوان بلوک‌های سازنده‌ی سیستم‌های سیگنال‌دهی در شکارچی-گردآورنده‌های معاصر شناسایی می‌کنند. سیگنال‌های شباهت نشان‌دهنده‌ی علایق مشترک بین سیگنال‌دهنده و گیرنده‌ی پیام است؛ سیگنال‌های ائتلافی عضویت در یک گروه خاص یا گروه مشترک را نشان می‌دهند؛ و سیگنال‌های تعهد نشان‌دهنده‌ی تعهد درجه‌بندی‌شده نسبت به یک قرارداد اجتماعی خاص هستند.

نویسندگان سپس نشان می‌دهند که  این سیگنال‌ها در برخی از سایر پستاندارانی که زندگی جمعی دارند نیز وجود دارند و سوابق باستان‌شناسی و دیرینه‌شناسی را در انسان‌ریخت‌ها ردیابی می‌کنند.
در مرحله بعد، مکانیسم‌های شناختی زیربنایی را معرفی می‌کنند که این سیگنال‌ها را تسهیل می‌کنند. همچنین شواهد مربوط به حضور اولیه این مکانیسم‌های شناختی، و همچنین شواهدی مبنی بر وجود فشارهای انتخابی در تکامل ارتباطات مشارکتی را بررسی می‌کنند.

مجموع این دسته از شواهد نشان می‌دهند که سیگنال‌های مشارکتی که طی مناسک ارسال می‌شوند احتمالا در ابتدا در پلیستوسن اولیه به شکل سیگنال‌های شباهت تکامل یافته باشند. اما سیگنال‌های ائتلاف و تعهد بعدها یعنی در اوایل و اواخر پلیستوسن میانی ظاهر شده‌اند و در نهایت یک سیستم سیگنال‌دهی قوی داشته‌ایم.

با ورود انسان خردمند این امکان وجود دارد که مناسک جمعی به عنوان یک کنش سیگنال‌دهی مرحله‌ای و مکرر (مثلا هر ساله با نشانه‌های فصلی خاص از جمله آغاز بهار یا آغاز کوتاه شدن طول شب در شب یلدا) اجرا می‌شده‌اند. این سازگاری مهمی جهت تسهیل کنش جمعی در انسان‌ها بوده است و کماکان می‌تواند چنین نقشی را ایفا کند.

هادی صمدی
@evophilosophy
 
🤔3👎2👍1
سخنرانی این هفته پروفسور والتر مش از دانشگاه مونستر آلمان

عنوان سخنرانی: Plato on Self-deception

زمان: یکشنبه ۱۰ دی ماه ۱۴۰۲، ساعت ۱۵ الی ۱۷
مکان: میدان شهید باهنر، پژوهشگاه دانش های بنیادی، سالن شماره یک

شرکت برای عموم آزاد است.

@philosophyofscience
تنوع میکروبیوم لازمه‌ی سلامت بدن؛
[تنوع فرهنگی لازمه‌ی سلامت اجتماع]

پژوهش جالبی که اخیرا در نشریه‌ی ساینس منتشر شده نه فقط در جهت ابقای سلامتی‌مان توصیه‌ای عالی ارائه می‌کند بلکه در سطح فر‌هنگی نیز تمثیلی کم‌نظیر عرضه می‌کند.

در دستگاه گوارش ما تنوعی از میکروارگانیسم‌ها زندگی می‌کنند که به مجموع آنها میکروبیوم دستگاه گوارش گویند. مدتی بود که دانشمندان متوجه این نکته شده بودند که هر چه میکروبیوم دستگاه گوارش یک فرد متنوع‌تر باشد، آن شخص سالم‌تر است. اما بر سر علت این پدیده اجماعی نبود. حالا پژوهش انجام شده تبیین جالبی در اختیارمان می‌گذارد. برای فهم بهتر آن تبیین، با مثالی شروع کنیم.

فرض کنید سفره‌ای رنگارنگ و بزرگ فراهم شده است اما نسبت به تعداد خورندگان، حجم غذا زیاد نیست.

دو حالت را در نظر آورید که در حالت اول تنوع جمعیت بیش از  حالت دوم باشد. به عنوان نمونه در حالت اول هزار نفر در ۱۰۰ دسته‌ی ۱۰ نفری هستند و در حالت دوم همان هزار نفر در پنج دسته‌ی ۲۰۰ نفری. در هر دو حالت افراد درون دسته‌ها مشابه هستند با رژیم غذایی مشابه.

در هر دو حالت، با اینکه سفره رنگارنگ است به‌علت کمبود غذا بر سر کسب آن رقابت وجود دارد.
حالا فرض کنید که فردی ناخوانده وارد می‌شود و می‌خواهد از این سفره بهره ببرد و خود را سیر کند. در کدام دو حالت امکان سیر شدن او بیشتر است؟ در حالت دوم. چرا؟

در حالت اول، که عده‌ی کوچک‌تری بخشی از غذای سفره را انحصاری کرده‌اند، به شدت مراقب خورده‌نشدن غذای خود توسط فرد بیگانه‌اند. اما در حالت دوم، از آنجا که تعداد افراد در گروه‌ها زیادتر است مصرف انحصاری برخی موارد غذایی کمتر دیده می‌شود و بنابراين فرد بیگانه بخت بیشتری برای سیرکردن خود دارد.

آن سفره‌ی رنگارنگ و بزرگ دستگاه گوارش ما است. میکروبیوم دستگاه گوارش مصرف‌کنندگان روتین آن سفره هستند و فرد بیگانه همان میکروب بیماری‌زا است. درحالتی‌که تنوع میکروبیوم دستگاه گوارش بالا باشد و هر بخش از روده توسط دسته‌ی کوچکی از میکروارگانیسم‌ها منحصرا قرق شده باشد جای خالی کمتری برای میکروب بیماری‌زا فراهم است و میکروب بیماری‌زای جدید‌الورود از گرسنگی می‌میرد.

در نتیجه، میکروبیوم متنوع، احتمال آلودگی دستگاه گوارش را با عوامل بیماری‌زا کاهش می‌دهد.

[استفاده‌ی تمثیلی از این یافته:
کدام جامعه باید ترس بیشتری از تهاجم فرهنگی داشته باشد؟ جامعه‌ای با تنوع فرهنگی بالا، یا جامعه‌ای با فرهنگی یکپارچه و یکدست؟ مطابق منطق عرضه شده در بالا جامعه‌ای با تنوع فرهنگی کمتر، بیشتر در معرض خطر تهاجم فرهنگی است.

در جوامعی با تنوع فرهنگی بالا، اقلام فرهنگی مفید که ریشه در خارج از آن جامعه دارند بر غنای تنوع می‌افزایند و نه تنها خطری ندارند بلکه مفید‌ند. اما اقلام فرهنگی ناکارآمد، حتی اگر موقعیتی پیدا کنند (که با توجه به تمثیلی که بیان شد امکان آن کمتر است) خطری جدی برای "کلیت" آن فرهنگ ندارند.
اما وقتی فرهنگ کاملا یکدست شود درصورتی‌که جایگاهی برای یکی از اقلام نامطلوب ایجاد شود، آن فرهنگ به‌یک‌باره میدان را به نفع اقلام فرهنگی مهاجم خالی می‌کند و از بین می‌رود. طی قرن بیستم چنین پدیده‌ای را در قبایل کوچکی که کاملا یکدست بوده‌اند به وضوح شاهد بوده‌ایم.

اگر خواهان حفظ کلیت فرهنگ خود هستیم، باید آن را چونان هویتی متکثر و متشکل از تمامی خرده‌فرهنگ‌ها ببینیم. برای تقویت این کلیت، بهترین راه، تقویت خرده‌فرهنگ‌هاست و نه ادغام آگاهانه (و عامدانه) یا ناآگاهانه‌ی آنها در فرهنگ‌های با جمعیت‌های بزرگتر. از قضا سرزمین ما به بهترین شکلی از این امکان برخوردار است.]

هادی صمدی
@evophilosophy 
👍2👎2
Audio
"عقل‌گرایی در مقابل تجربه‌گرایی" از دانشنامه فلسفی استفورد. خلاصه جلسه هفتم

ضمن مطالعه‌ی این بخش به این پرسش‌ها پاسخ دهید:
 
"پارادوکس پژوهش" چیست؟ افلاطون چگونه از این پارادوکس در دفاع از "آموزه معرفت فطری" بهره می‌برد؟

چامسکی معتقد است نظریه‌ی دستور زبان جهانی او دفاعی از موضع عقل‌گرایان از معرفت فطری است. استدلال او چیست؟

کاتینگهام می‌گوید، اتفاقا خلاف نظر خود چامسکی، نظریه‌ی او دفاعی از تجربه‌گرایی لاک و رید است. استدلال او چیست؟

"روانشناسی عامیانه" چیست؟ چگونه کاروترز از آن در دفاع از وجود معارف فطری بهره می‌برد؟


هادی صمدی
@evophilosophy
👎2❤1👍1
Audio
"سرشت قانون" از دانشنامه فلسفی استنفورد. خلاصه جلسه هفتم

ضمن مطالعه‌ی این بخش به این پرسش‌ها پاسخ دهید: 

لزلی گرین چه نقدی به نظریه هارت مبنی بر اینکه ما نسبت به قانون تعهد داریم، دارد؟

نظر دیوید لوئیس در مورد قواعد قراردادی چيست؟

وقتی گرین می‌گوید قوانین موضوعه بیشتر شبیه بازی‌های ساختاریافته هستند تا قراردادهای اجتماعی، منظورش چیست؟

نظریه التزام سیاسی هارت و جان رالز به "بازی منصفانه" موسوم است. این نظریه را شرح دهید.

رابرت نوزیک چه نقدی به "نظریه بازی منصفانه" وارد می‌کند؟

در چه شرایطی نقد نوزیک به هارت و رالز وارد است و در چه شرایطی وارد نیست؟ در قالب مثال خود نوزیک پاسخ دهید.

هادی صمدی
@evophilosophy
👍2👎2
چگونه بهتر پیش‌بینی کنیم؟

در زمان اوج همه‌گیری کووید، بازار پیش‌بینی‌ها درباره‌ی آینده‌ی همه‌گیری داغ بود. نه فقط مردم می‌خواستند بدانند که همه‌گیری در ماه‌های آینده فروکش‌ خواهد کرد یا نه، بلکه دولت‌ها نیز بیش از مردم خواهان آگاهی از آینده‌ی همه‌گیری بودند: آیا باید واکسیناسیون سراسری انجام دهند؟ حداقل روزهای قرنطینه چندروز باید باشد؟ بدون مداخلات دولت وضعیت همه‌گیری چگونه خواهد بود؟ چه تعداد تخت بیمارستان لازم خواهد شد؟

برای پاسخ به پرسش‌هایی از این دست مدل‌هایی طراحی می‌کردند که برخی از آنها سر از رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی نیز در می‌آوردند و همه می‌شنیدم که مثلا مطابق پیش‌بینی پژوهشگران فلان دانشگاه معتبر جهانی طی ماه‌های پیش رو نرخ ابتلا و مرگ‌ومیر ناشی از کووید فلان اندازه خواهد بود. اما بسیاری از این مدل‌ها، پیش‌بینی‌های بسیار متفاوتی عرضه می‌کردند.

وقتی به سراغ مدل‌های پیش‌بینی در سایر حیطه‌ها می‌رویم، در مواردی مانند مدل‌های پیش‌بینی هوا، پیش‌بینی عموما بر اساس روندهایی که طی سالیان گذشته رصد شده انجام می‌شود. مثلا وقتی دما در یک منطقه به‌شدت بالا یا پایین رفته بود، برای آن منطقه و مناطق اطراف چه پیامدهای آب‌وهوایی ایجاد کرده بود. اما وقتی با پدیده‌ی نوظهوری مانند همه‌گیری کووید مواجه بودیم روند‌های گذشته، از جمله همه‌گیری‌های گذشته اطلاعات کارآمدی در اختیار پژوهشگران قرار نمی‌دادند زیرا مثلا در مقایسه با همه‌گیری آنفلونزای اسپانیایی آغاز قرن بیستم، تراکم جمعیت کره‌ی زمین، ظهور واکسن‌های جدید، میزان سفرهای خارجی و غیره به نحوی اساسی تغییر کرده بود.

 پرسش مهم این است: وقتی چند مدل مختلف سناریوهای متفاوتی را مبنا قرار می‌دهند و پیش‌بینی‌های متفاوتی عرضه می‌کنند دولت‌ها و سازمان‌هایی مانند سازمان بهداشت جهانی کدام مدل را باید مبنای کار خود قرار دهند؟

پژوهشی که اکنون نتایج آن در نشریه‌ی نیچر منتشر شده پاسخی جالب به این پرسش می‌دهد که نه تنها می‌تواند جان میلیون‌ها انسان را نجات دهد بلکه تاثیرات شگرفی بر اقتصاد جهانی خواهد داشت زیرا باتوجه به افزایش تراکم جمعیت، همه‌گیری‌های بعدی در راه‌ند.

راه‌حل بسیار ساده است: اگر در آن زمان نتایج ۴ تا ۹ مدل‌ را ادغام می‌کردیم می‌توانستیم بادقتی بسیار بالا آنچه را در عمل رخ داد پیش‌بینی کنیم. در نتیجه، در همه‌گیری‌های بعدی به جای اتکا به یکی از مدل‌های پیش‌بینی‌ باید برآیند چندین مدل‌ را مبنای عمل قرار دهیم.

از زمان ارسطو می‌دانستیم که خرد جمعی بیش از خرد تک‌تک برسازندگان آن جمع است. وقتی در نمایشگاهی در سال ۱۹۰۶ از بازدیدکنندگان خواستند وزن گاوی را حدس بزنند فرانسیس گالتون دریافت که عدد میانگین در ۸۰۰ تخمین انجام شده فقط یک‌درصد با وزن واقعی گاو متفاوت بود.

پژوهش کنونی مثالی جالب است برای مفهوم «معرفت توزیع‌شده». هرکدام از مراکز دانشگاهی برای پیش‌بینی وضعیت کووید عامل‌هایی (فاکتورهایی) را انتخاب کردند و مدلی برای برقراری آن عامل‌ها طراحی کردند و بر اساس آن نیز پیش‌بینی‌های خود را انجام دادند. مشخصا هر کدام از آنها نیز دفاعیه‌ای داشتند که چرا عامل‌های انتخابی مهم‌تر از عوامل کنار نهاده شده هستند. اما از آنجا که واقعیت بسیار پیچیده‌تر از هر مدل انتخابی است هر مدلی خطاهایی دارد.

ممکن است پیشنهاد دهیم که همه‌ی عامل‌های چند مدل برتر را با هم ادغام کنیم و یک مدل جامع طراحی کنیم. این کار در حرف ساده است اما پیاده‌کردن آن در عمل با مشکلات زیادی همراه است. زیرا اولا پیش‌فرض‌های برخی از این مدل‌ها در تعارض با هم هستند؛ ثانیا با افزوده شدن هر عامل منابع خطای جدیدی نیز وارد مدل می‌شود (زیرا برای سنجیدن هر عامل سنجه‌های مختلفی وجود دارد و سنجیدن هر کدام نیز با خطاهای اندازه‌گیری همراه است)؛ ثالثا با پیچیده شدن مدل، فهم آن نیز سخت‌تر می‌شود و این باعث می‌شود که رسیدن به اجماع بر سر آن نیز سخت‌تر شود. (هوش مصنوعی می‌تواند در حل این معضلات یاری‌گر باشد.)

اما راهکار بدیل آن است که اجازه دهیم پژوهشگران هر موسسه مستقلا مدل خود را بسازند و پیش‌بینی خود را انجام دهند و در نهایت هر پیش‌بینی را به مثابه حدسی در نظر بگیریم و معدل آن را مبنای کار قرار دهیم. (در این مورد نیز می‌توان از هوش مصنوعی بهره گرفت.)

این پژوهش راهنمای مناسبی برای پیش‌بینی‌های اقتصادی نیز خواهد بود. کافی است دیگران را مانند خود معقول بپنداریم و جزم‌اندیشانه مدل‌های خود را برتر از دیگران ندانیم.

هادی صمدی
@evophilosophy  
👎3👍1
«لغو سخنرانی»
با سلام و احترام
به اطلاع می­ رساند که سخنرانی خانم مرضیه لطفی با عنوان نقش اصل حسن ظن در متاانتولوژی در روز دوشنبه، 11 دیماه 1402 لغو شده است. زمان جایگزین سخنرانی ایشان متعاقباً اعلام خواهد شد.
با تشکر
پژوهشکده فلسفه تحلیلی
👎1
علم خطاپذیر است.

هومونالدی‌‌ها کار هنری می‌کرده‌اند.
هومونالدی‌ها کار هنری نمی‌کرده‌اند.

هومونالدی‌ها مردگان خود را دفن می‌کرده‌اند. هومونالدی‌ها مردگان خود را دفن نمی‌کرده‌اند.

این عبارات متناقض را می‌توان به عنوان نتیجه‌ی چند پژوهش درباره‌ی انسان نالدی که در سال ۲۰۲۳انجام شده درنظر گرفت. ابتدا سه مقاله که در ژورنال معتبر ای‌لایف منتشر شدند دعوی آن را داشتند که هومونالدی‌ها (گونه‌ای از انسان‌ها با مغزی بسیار کوچک‌تر از انسان خردورز، که استخوان‌های آنها که حدود ۳۳۵ تا ۲۳۶ هزارسال پیش در آفریقا می‌زیسته‌اند، همراه با بقایای آنها در سال ۲۰۱۳ در غاری در ژوهانسبورگ کشف شد) مردگان خود را دفن می‌کردند و خطوطی که بر دیوار غار محل زندگی آنها مشاهده شده گواهی بر انجام رفتارهای مدرن توسط آنها بوده‌است. اما مقاله‌ای که در اواخر سال در "نشریه‌ی تکامل انسان" منتشر شد این دعاوی را رد کرد و مدعی بود بر مبنای شواهد موجود این دعاوی فاقد اعتبارند.

این بخشی از رویدادهای رایج علمی است. دانشمندان در تفسیر شواهد خود خطاپذیرند. اما علم تفاوت مهمی با بسیاری دیگر از حوزه‌ها دارد: دانشمند حوزه‌های تجربی، مانند زیست‌شناسی تکاملی، ممکن است در تفسیر داده‌ها خطا کند اما بدون شواهد سخن نمی‌گوید. یا در تفسیر شواهد نظریه‌پردازی می‌کند یا برای نظریه‌پردازی‌های خود نیازمند شواهد و آزمون‌های تجربی است. در هر دو فعالیت نیز علم خطاپذیر و اصلاح‌پذیر است. هیچ دانشمندی مصون از خطا نیست و علم با گذار از نظریه‌های پذیرفته شده به پیش می‌رود.

اهمیت موضوع در فهم تکامل انسان:

انجام دادن برخی رفتارهای مدرن، از جمله انجام کارهای هنری یا برخی مناسک، گواهی بر هوشمندی انسان نالدی با مغزی بسیار کوچک‌تر است که خود گواهی است بر آنکه پیچیدگی مغز مهمتر از اندازه‌ی آن است. اما برای این نظر شواهد تجربی دیگری هم داریم و بنابراین رد شدن فرضیه‌ی رفتارهای مدرن توسط انسان نالدی، نظریه‌ی اهمیت داشتن پیچیدگی مغز در هوشمندی را رد نمی‌کند.

اهمیت روش‌شناختی موضوع در چاپ مقالات:

دانشمندان و نشریات علمی به‌شدت مراقب اعتبار خود هستند. اگر اجماع بر آن باشد که پژوهشگران مدعی انجام رفتارهای مدرن توسط نالدی‌ها در اشتباه بوده‌اند نتیجه‌ی آن احتیاط بیشتر در چاپ مقالات توسط کسانی است که مدعی کشفیات بزرگ آتی از این سنخ هستند.
 
باید منتظر شواهد بعدی بود.

 هادی صمدی
@evophilosophy
👎3👍1
زنان شکارچی: ابطال فرضیه‌ای جاافتاده در تکامل انسان

مطابق فرضیه‌ی رایج در تکامل انسان، بخش بزرگی از تکامل نیاکان ما در جوامع شکارچی-گردآور رخ داده است که در آن جوامع، به‌طور متعارف، تقسیم کار اجتماعی به این شکل بوده که مردان به شکار می‌رفته‌اند و زنان به گردآوری محصولات گیاهی در اطراف کمپِ محل استقرار مشغول بوده‌اند. هرچند کلیت فرضیه‌ی شکارچی دانه‌چین کماکان برقرار است (به این معنا که قبل از آغاز عصر کشاورزی در حدود ۱۰ هزار سال پیش نیاکان ما شکارچی-گردآور بوده‌اند) اما بخش‌های بسیار مهمی از آن طی پژوهش‌های اخیر ابطال شده است، زیرا مشخص شده که زنان نیز همانند مردان به شکارگری مشغول بوده‌اند.

با اینکه روایت رایج طی سال‌های گذشته مخالفانی داشت سخنان مخالفان کمتر جدی گرفته می‌شد. علت را باید در نقش کلیشه‌های ذهنی جست. وقتی در اوایل سال ۲۰۲۳ به سراغ داده‌های مردم‌شناسانی که از آغاز قرن نوزدهم بر روی اقوام شکارچی گردآور باقی مانده رفتند متوجه شدند که طی گزارش‌های روزانه‌ی مردم‌شناسان به موارد متعددی از شکارگری زنان اشاره شده بود (۷۹ درصد!) اما به‌هنگامی‌که پژوهشگران مشغول خلاصه‌کردن گزارش‌ها بوده‌اند این بخش‌ها را عموما نادیده گرفته‌اند. ذهنیت کلیشه‌ای پژوهشگران (عمدتا مرد) آن بوده که شکارگری کاری سخت است و زنان از پس آن برنمی‌آیند!

حالا شواهد مردم‌شناسی و باستان‌شناسی متعددی داریم که زنان همپای مردان در شکارگری نقش دا‌شته‌اند. در قبایل شکارچی-گردآور به دختران آموزش شکارگری داده می‌شده و می‌شود. همچنین شواهد ژنتیکی باقی‌مانده از محل‌های شکار، حضور زنان را در شکار نشان می‌دهند. مهم‌تر از همه‌ی اینها، به لحاظ فیزیولوژی (به دلیل وجود هورمون‌های استروژن و ادیپونکتین بالاتر) زنان بابت انجام‌دادن شکارهای طولانی و طاقت‌فرسا آماده‌تر از مردان هستند.
در پژوهش جالبی در پرو مشخص شده است که ابزارهای شکار زنان را پس از مرگ‌شان با آنها دفن می‌کرده‌اند.

نقش کلیشه‌های ذهنی آنقدر قوی است که وقتی در ۱۸۷۸ در سوئد قبر فردی پیدا شد که ابزارهای جنگی‌اش را همراه او دفن کرده بودند، بلافاصله نتیجه گرفتند که این فرد مرد بوده است. درحالیکه تشخیص اسکلت زن از مرد برای پژوهشگر این حوزه نباید کار چندان سختی باشد، تغییری در این نتیجه ایجاد نشد تااینکه در سال ۲۰۱۷ و با آزمایش دی.ان.ای مشخص شد که صاحب آن قبر زن بوده است.
 
این پژوهش‌ها گواهی هستند بر اینکه وقتی طی سال‌های گذشته، برخی فمینیست‌ها که بعضی خوانش‌های رایج از روان‌شناسی تکاملی و نظربه‌های پیرامون تکامل انسان را، که به نقش جنسیت اشاره داشتند، سودار می‌دانستند در مسیر درستی بوده‌اند.
احتمالا شمار دیگری از نظریه‌های تکاملی که به نقش‌های جنسیتی می‌پردازند نیز متاثر از کلیشه‌های ذهنی برآمده از فرهنگ پژوهشگران هستند. مشاهدات ما رنگ پیش‌فرض‌های فرهنگی را به خود می‌گیرند و مشاهدات زیست‌شناسان نیز مستثنی نیستند.

با این حال معرفت‌شناسی تکاملی به ما می‌گوید علم خوداصلاح‌گر است و خوانش‌های تکاملی سودار گذشته به‌سرعت در حال تغییر‌اند. هرچند نقش پیش‌فرض‌های نظری هیچگاه به نحوی کامل زدوده نخواهند شد اما کافی است انتخاب طبیعی فعالانه مدل‌های ناکارآمد را کنار نهد: خطاهای گذشته حذف می‌شوند و خطاهایی نو سر برمی‌‌‌آورند و باید آماده‌ی بازبینی در خطاهای جدید باشیم.
جزم‌اندیشی جایی در علم ندارد.

هادی صمدی
@evophilosophy  
 
 
❤3👎3👍1
Audio
"عقل‌گرایی در مقابل تجربه‌گرایی" از دانشنامه فلسفی استفورد. خلاصه جلسه هشتم

ضمن مطالعه‌ی این بخش به این پرسش‌ها پاسخ دهید:
 
نقد دو وجهی جان لاک به آموزه معرفت فطری چیست و چه چالشی را پیش روی عقل‌گرایان می‌گذارد؟

پیتر کاروترز چگونه از نظریه تکامل بهره می‌گیرد تا به یکی از نقدهای لاک پاسخ دهد؟

اعتمادگرایی یا وثوق‌گرایی چیست؟

کاروترز چگونه روایتی تکاملی از اعتماد‌گرایی یا وثوق‌گرایی را مطرح می‌کند تا از تضمین معارف فطری سخن گوید؟

آیا با اتخاذ وثوق‌گرایی می‌توان میان توجیه معارف فطری و غیرفطری تفاوت گذاشت؟

هادی صمدی
@evophilosophy
👎2👍1
انا لله و انا الیه راجعون

بدین وسیله کشته شدن مظلومانۀ تعدادی از مردم نجیب کشور و شهروندان خون گرم کرمان را به واسطۀ عملیات تروریستی و وحشیانه نیروهای وابسته به نظام سرمایه داری جهانی، اسرائیل و قدرت های محلی وابسته به آنها در سالگرد مراسم یادبود سردار ملی، شهید قاسم سلیمانی را به ملت عزیز ایران و به همۀ خانواده های معززشان تسلیت گفته، تأثرات شدید قلبی و حس همدردی عمیق خود را ابراز مینمایم.
همچنین خاطرنشان می سازم که انفجارات در شهرهای گوناگون و انبارهای سوخت و حمله های سایبری به سامانه های مجازی کشور و عملیات تروریستی در بیرون و داخل مرزهای ایران حکایتگر اراده ای جهانی و جدی برای بر هم زدن و به خاک و خون کشیدن کشورمان است. لذا از همه روشنفکران اصیل و فعالان سیاسی و اجتماعی دلبسته این سرزمین خواهانم که با خودآگاهی و هوشیاری تمام مراقب کشور بوده، مسائل داخلی را با نادیده گرفتن خطرات بین المللی پیوند نزده، در زمین بیگانگان بازی نکنند، چرا که راه نجات این کشور فقط و فقط از مسیر مرزهای همین کشور می گذرد.

دکتر بیژن عبدالکریمی
۱۳ دیماه ۱۴۰۲

@philosophyofscience
👎27❤22👍5😁4🔥1👏1
Forwarded from مضامین فلسفی
از سری سخنرانی‌های مضامین فلسفی، دوشنبه ۱۸ دی، نرگس نافذ دربارۀ «انسانیت‌زدایی» سخنرانی خواهد کرد.

زمان: دوشنبه ۱۸ دی، ساعت ۱۶ تا ۱۸
مکان: سالن شماره ۱، پژوهشگاه دانش‌های بنیادی، میدان نیاوران.
@mmazaamin
👍2👎1
Audio
"عقل‌گرایی در مقابل تجربه‌گرایی" از دانشنامه فلسفی استفورد. خلاصه جلسه هشتم

ضمن مطالعه‌ی این بخش به این پرسش‌ها پاسخ دهید:
 
نقد دو وجهی جان لاک به آموزه معرفت فطری چیست و چه چالشی را پیش روی عقل‌گرایان می‌گذارد؟

پیتر کاروترز چگونه از نظریه تکامل بهره می‌گیرد تا به یکی از نقدهای لاک پاسخ دهد؟

اعتمادگرایی یا وثوق‌گرایی چیست؟

کاروترز چگونه روایتی تکاملی از اعتماد‌گرایی یا وثوق‌گرایی را مطرح می‌کند تا از تضمین معارف فطری سخن گوید؟

آیا با اتخاذ وثوق‌گرایی می‌توان میان توجیه معارف فطری و غیرفطری تفاوت گذاشت؟

هادی صمدی
@evophilosophy
Audio
"عقل‌گرایی در مقابل تجربه‌گرایی" از دانشنامه فلسفی استفورد. خلاصه جلسه نهم

ضمن مطالعه‌ی این بخش به این پرسش‌ها پاسخ دهید:
 
آموزه مفهوم فطری چیست؟

دکارت ایده‌های ما را به سه دسته تقسیم می‌کند. این ایده‌ها کدامند و منشأ هر یک چیست؟

استدلال دکارت برای فطری بودن مفهوم "خدا" چه بود؟

جان لاک چه نقدی به این استدلال دکارت دارد؟

هیوم چگونه با بیان مثالی نشان می‌دهد ذهن واجد چیزی بیش از آن‌چیزی است که حواس در اختیارش قرار می‌دهند؟

لایبنیتس در مقابل استعاره "لوح نانوشته" لاک، استعاره حکاکی بر "سنگ مرمر دارای رگه" را معرفی می‌کند. این دو استعاره را مقایسه کنید.

پیتر کاروترز با چه استدلالی نظر جان لاک را نقد می‌کند و می‌گوید حتی مفاهیم ساده‌ای مانند مفهوم "قرمز" نیز به سادگی قابل انتزاع از محسوسات نیستند؟

هادی صمدی
@evophilosophy
👍2👎1