شعر فارسی (از رودکی تا نیما) ویر
13K subscribers
300 photos
427 videos
7 files
80 links
Download Telegram
عظمت هنر واقعی، بازیافتن و بازگرفتن و شناساندن واقعیتی است که دور از ان زندگی می‌کنیم، واقعیتی که چیزی نیست جُز زندگی‌مان، زندگی واقعی، زندگی سرانجام کشف و روشن شده، در نتیجه تنها زندگی براستی زیسته، ادبیات است.

#مارسل_پروست


@vir486
👏5
Forwarded from قاسمی
ای فصل باباران ما برریز بر یاران ما
چون اشک غمخواران ما در هجر دلداران ما

ای چشم ابر این اشک‌ها می‌ریز همچون مشک‌ها
زیرا که داری رشک‌ها بر ماه رخساران ما

این ابر را گریان نگر وان باغ را خندان نگر
کز لابه و گریه پدر رستند بیماران ما

ابر گران چون داد حق از بهر لب خشکان ما
رطل گران هم حق دهد بهر سبکساران ما

بر خاک و دشت بی‌نوا گوهرفشان کرد آسمان
زین بی‌نوایی می‌کشند از عشق طراران ما

این ابر چون یعقوب من وان گل چو یوسف در چمن
بشکفته روی یوسفان از اشک افشاران ما

یک قطره‌اش گوهر شود یک قطره‌اش عبهر شود
وز مال و نعمت پر شود کف‌های کف خاران ما

باغ و گلستان ملی اشکوفه می‌کردند دی
زیرا که ابریق از پگه خوردند خماران ما

بربند لب همچون صدف مستی میا در پیش صف
تا بازآیند این طرف از غیب هشیاران ما


#مولانا

@vir486
👍7❤2
خصایص عمومی ادب درباری در عصر مقارن مشروطیت

شعر درباری در همه ادوار یکسان است. شعری است ساکن، مرده، تکراری، بی‌روح. و اگر نبوغ بعضی شاعران گذشته در بعضی ادوار، حرکتی به آن بخشیده این حرکت جنبشی عارضی بوده است که با فاصله‌ای اندک جای خود را به سکونی دیگر داده است. با این همه می‌توان ادوار مختلف شعر درباری را در ادب فارسی بررسی کرد و با یکدیگر سنجید. در این سنجش ادب درباری عصر مشروطه یکی از دوره‌های متوسط خود را می‌گذراند. با اینکه عصر قاجار روی هم رفته یکی از ادوار تجدید حیات ادب درباری است اما این تجدید حیات به علل فنی خاصی که جای دیگر از آن بحث کرده‌ایم یک تظاهر به تجدید زندگی است و از آنجا که همه انواع شعر این دوره متظاهر به تجدد است اما در واقع سیر قهقرایی می‌کند، ادب درباری نیز سیری قهقرایی دارد.

بسیاری از قصاید شاعران خوب این عصر از قبیل صبا، سروش و هدایت را اگر از نام ممدوح و تخلص شاعرش صرف نظر کنی به آسانی می‌توانی در دیوان شاعران قرن چهارم و پنجم جای دهی با این تفاوت که حوزه معانی و تعبیرات در این دیوان‌ها چندان مکرر و مبتذل است که دون شأن شاعران بزرگ قرون چهارم و پنجم است. بهترین قصاید گویندگان این دوره با حذف نام شاعر و ممدوح قابل مقایسه با آثار درجه دوم شعرای درجه سوم قرون چهارم و پنجم از قبیل امیر معزی و عثمان مختاری است. در سراسر دیوان‌های شاعران این عصر نه یک تصویر تازه و نه یک اندیشه بکر و نه هیچ قالب تازه و بدیعی نمی‌توان یافت.

#شفیعی_کدکنی
#با_چراغ_و_آینه

@vir486
👍7👏3❤1
حکایت

مهمان پیری شدم در دیاربکر که مال فراوان داشت و فرزندی خوبروی.
شبی حکایت کرد: مرا به عمر خویش به جز این فرزند نبوده است. درختی در این وادی زیارتگاه است که مردمان به حاجت خواستن آنجا روند. شب‌های دراز در آن پای درخت بر حق بنالیده‌ام تا مرا این فرزند بخشیده است.
شنیدم که پسر با رفیقان آهسته همی گفت: چه بودی گر من آن درخت بدانستمی کجاست تا دعا کردمی و پدر بمردی.
خواجه شادی‌کنان که پسرم عاقل است و پسر طعنه‌زنان که پدرم فرتوت.

سالها بر تو بگذرد که گذار
نکنی سوی تربت پدرت
تو به جای پدر چه کردی خیر؟
تا همان چشم داری از پسرت



#سعدی
#گلستان
#غلامحسین_یوسفی

@vir486
👏13
 
هر که خود داند و خدای دلش
که چه دردیست در کجای دلش...

#اخوان_ثالث
@vir486
👍8❤3🔥2
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
اجرای پرلود در بی مینور اثر باخ توسط امیل گیللس در سال ۱۹۶۵ در شهر برلین


@vir486
👍3
Forwarded from قاسمی
زمین را برایم آماده کن
تا استراحت کنم؛
که من تو را تا مرز خستگی دوست دارم


#محمود_درویش

@vir486
👍7🔥2
بی‌روی تو هر نفس چو شمعِ رهِ باد
می‌میرم و باز می‌فروزند مرا

#بیدل

@vir486
👍4❤2🔥1👏1
یاد آر ز شمع مرده یاد آر!

دهخدا


اگر از فردوسی بگذریم معلوم نیست کدام یک از بزرگان ادب ایران زمین به اندازه دهخدا به فرهنگ ملی ما ایرانیان خدمت کرده است. کار عظیم و مردانه استاد علی اکبر دهخدا درباره واژگان زبان فارسی از کارهای کارستانی است که توفیق انجام آن را باید

موهبتی الاهی برای زبان فارسی و برای بنیادگذار آن به شمار آورد. دهخدا در چند حوزه فرهنگ ما کارهای استثنایی و بزرگ عرضه کرده است. تنها امثال و حکم او کافی است که مؤلفی را در زبان پارسی جاودانگی بخشد تا چه رسد به لغت‌نامه بزرگ او عظمتِ کار دهخدا وقتی آشکارتر می‌شود که می‌بینیم او در عرصه خلاقیت ادبی نیز در دو حوزه شعر و نثر از پیشاهنگان تجدد و تحول است. در باب مقام دهخدا در نثر چندان سخن رفته است که نیازی به تکرار آن نیست و در باب شعر او نیز ارباب تحقیق داد سخن داده‌اند آنچه در این یادداشت وجهه نظر است نکته‌ای است درباره شعرهای دهخدا.

یکی از شگفتی‌های کار دهخدا این است که در دو سوي حد ترخص زبان شعر، نمونه‌های قابل توجهی عرضه کرده است. این نکته را بارها یادآور شده‌ام که از قدیم دو نظریه متضاد در باب زبان شعر وجود داشته که هیچ کدام از دو سوی قضیه، آن طرف دیگر را صاحب حق دانسته است یک دسته همواره بر این عقیده بوده‌اند که شعر فقط و فقط باید به زبان روز سروده شود و دسته مقابل بر آن بوده اند که به «زبان روز» هرگز نمی‌توان شعر گفت. البته بزرگان ادب در حد میانه این دو نظریه همواره حرکت کرده‌اند و بعضی مانند سعدی و انوری تمایلی به حدود زبان روز داشته‌اند و بعضی، یعنی اغلب زبان دوره‌های کهن را زبان فاخر مناسب شاعری می‌شمرده‌اند که در عصور متأخر بزرگ‌ترین نماینده ایشان ،شاید ادیب پیشاوری باشد.

دهخدا در دو سوی این مرز ایستاده و به هر دو ،زبان شعر سروده است و در هر دو سوی خط کارش با توفیق همراه بوده است. از کسی که انشاءالله گربه است» را سروده بسیار بعید به نظر می‌رسد که شعر خاک به سرم بچه به هوش آمده را گفته باشد ولی در عمل می‌بینیم که او در هر دو قلمرو زبان شعر تجربه‌ای موفق داشته است که بعدها جمع کثیری، به ویژه از شاعران فکاهی سرا و حتی نوپردازان بسیار آوانگارد، این زبان دوم را در کارهای خویش آزموده‌اند و از نمونه‌های درخشان استمرار تجربه دهخدا در این زبان، شعر پریای شاملو و علی کوچیکه فروغ فرخزاد است.

#شفیعی_کدکنی
#با_چراغ_و_آینه

@vir486
❤6👍5🔥1
حکایت

درویشی را شنیدم که در آتش فاقه می‌سوخت و رقعه بر خرقه همی‌دوخت و تسکین خاطر مسکین را همی‌گفت:

به نان خشک قناعت کنیم و جامه دلق
که بار محنت خود به که بار منت خلق

کسی گفتش: چه نشینی که فلان در این شهر طبعی کریم دارد و کرمی عمیم، میان به خدمت آزادگان بسته و بر در دلها نشسته. اگر بر صورت حال تو چنان که هست وقوف یابد پاس خاطر عزیزان داشتن منت دارد و غنیمت شمارد.
گفت: خاموش! که در پسی مردن به که حاجت پیش کسی بردن.
هم رقعه دوختن به و الزام کنج صبر
کز بهر جامه رقعه بر خواجگان نبشت
حقا که با عقوبت دوزخ برابر است
رفتن به پایمردی همسایه در بهشت

#سعدی
#گلستان
#غلامحسین_یوسفی

@vir486
👍7
@Adabvaavayparsi
فرهاد مهراد . شبانه
جماعت من دیگه حوصله ندارم
به خوب امید و از بد گله ندارم

#فرهاد
#شاملو

@vir486
❤3😁3👏2👍1
اين بوسهل مردي امام‌زاده و محتشم و فاضل و اديب بود. اما شرارت و زَعارتي در طبع وي مؤکّد شده ـ و لا تَبديلَ لِخَلقِ‌الله ـ و با آن شرارت، دل‌سوزي نداشت، و هميشه چشم نهاده بودي تا پادشاهي بزرگ و جبار بر چاکري حشم گرفتي و آن چاکر را لَت زدي و فروگرفتي، اين مرد از کرانه بجَستي و فرصتي جُستي و تضريب کردي و المي بزرگ بدين چاکر رسانيدي و آنگاه لاف زدي که فلان را من گرفتم ـ و اگر کرد، ديد و چشيد ـ و خردمندان دانستندي که نه‌چنان است، و سري مي‌‌جنبانيدندي و پوشيده خنده مي‌‌زدندي که وي گزافگوي است.

#تاریخ_بیهقی
#ابوالفضل_بیهقی

@vir486
❤8👍1🔥1👏1
نقد خرافات که در دوره‌ی مشروطه بسیار رواج داشت و اوج آن رادر دوره‌ی بعد در آثار هدایت شاهد هستیم، جنبش عجیبی علیه خرافات قد علم کرده بود اما اکنون بعد از گذشت صد سال از مشروطه و خواسته‌های مشروطه هنوز در گوشه و کنار ایران شاهد هستیم که به علم و تکیه و درخت دخیل می‌بندند.
گوشه‌ای از نقد ایرج‌میرزا.

به قدر فهم تـو كردنـد وصـف دوزخ را
که مار هفت سر و عقرب دو سر دارد

خداي خواهد اگـر بنـده را عـذاب كنـد
ز مار و عقرب گزنده تر دارد

از آن گروه چه خواهي كه از هـزار نفـر
اقل دویست نفر روضه‌خوان خر دارد

دويستِ ديگر جنگير و شـاعر و رمـال 
دویست واعظ از روضه‌خوان بَتَر دارد


#ایرج_میرزا
@vir486
👌9👍3❤1👏1
همچو آن آئینه کز تمثال می‌بازد صفا
گم شدم در خویش، از هرکس نشانی یافتم!

#بیدل_دهلوی
@vir486
👍5👌2
پیام دادم و گفتم بیا خوشم می‌دار

جواب دادی و گفتی که من خوشم بی‌تو

#سعدی

@vir486
👍5❤1
#خیام_شاعر
بخش سوم



شب مهتاب، ویرانه، مرغ حق، قبرستان، هوای نمناک بهاری در خیام خیلی مؤثر بوده. ولی بنظر می‌آید که شکوه و طراوت بهار، رنگ‌ها و بوی گل، چمن زار، جویبار، نسیم ملایم و طبیعتِ افسونگر، با آهنگ چنگ ساقیان ماهرو و بوسه‌های پرحرارت آنها که فصل بهار و نوروز را تکمیل می‌کرده در روح خیام تأثیر فوق العاده داشته. خیام با لطافت و ظرافت مخصوصی که در نزد شعرای دیگر کمیاب است طبیعت را حس می‌کرده و با يك دنيا استادی وصف آن را میکند.

روزی است خوش و هوا نه گرم است و نه سرد..

بنگر از صبا دامن گل چاک شده..

ابرآمد و زار بر سر سبزه گریست..

چون ابر به نوروز رخ لاله بشست...

مهتاب بنور دامن شب بشكافت
...

خیام در وصف طبیعت تا همان اندازه که احتیاج دارد با چند کلمه محیط و وضع را مجسم و محسوس می‌کند. آنهم در زمانی که شعر فارسی در زیر تأثیر تسلط عرب یکنوع لغت بازی و اظهار فضل و تملق‌گوئی خشک و بی‌معنی شده بوده و شاعران کمیابی که ذوق طبیعی داشته‌اند برای یک برگ و يا يك قطره ژاله بقدری اغراق می‌گفته‌اند که انسان را از طبیعت بیزار می‌کرده‌اند. این سادگی زبان خیام بر بزرگی مقام او می‌افزاید. نه تنها خیام به الفاظ ساده اکتفا کرده بلکه در ترانه‌های خود استادی‌های دیگری نیز بکار برده که نظیر آن در نزد هیچیک از شعرای ایران دیده نمی‌شود. او با کنایه و تمسخر لغات قلنبه آخوندی را گرفته و بخودشان پس داده مثلا درین رباعی:

گویند: بهشت و حور خواهد بود
آنجا می ناب و انگبین خواهد بود


اول نقل قول کرده و اصطلاحات آخوندی را در وصف جنت بزبان خودشان شرح داده، بعد جواب می‌دهد:
گر ما می و معشوقه گزیدیم چه باك؟
چون عاقبت کار همین خواهد بود

درین رباعي القاب ادبا و فضلا را به اصطلاح خودشان می‌گوید:

آنانکه محیط فضل و آداب شدند
در جمع کمال شمع اصحاب شدند

بزبان خودش القاب و ادعای آنها را خراب می‌کند:

ره زین شب تاريك نبردند بروز
گفتند فسانه‌ای و در خواب شدند


در جای دیگر لفظ پرده صوفیان را می‌آورد و بعد به تمسخر می‌گوید که پشت پرده اسرار عدم است.

هست از پس پرده گفتگوی من و تو
چون «پرده» برافتد، نه تو مانی و نه من

گاهی با لغات بازی می‌کند ولی صنعت او چقدر با صنایع لوس و ساختگی بدیع فرق دارد. مثلا لغاتی که دو معنی را می‌رساند:

بهرام که گور می‌گرفتی همه عمر
دیدی که چگونه گور بهرام گرفت؟


تقلید آواز فاخته که در ضمن بمعنی کجا رفتند؟ هم باشد يك شاهکار زیرکی، تسلط بزبان و ذوق را می‌رساند:

دیدیم که بر کنگره‌اش فاخته‌ای
بنشسته همی گفت که «کوکو کوکو


در آخر بعضی از رباعیات قافیه تکرار شده، شاید بنظر بعضی فقر لغت و قافیه را برساند مثل:

دنیا دیدی و هر چه دیدی هیچ است

بنگر از جهان چه طرف بریستم؟ هیچ


ولی تمام تراژدی موضوع در همین تکرار هیچ جمع شده.

#ترانه‌های_خیام
#صادق_هدایت

@vir486
👍8❤2
نازی است تو را در سر، کمتر نکنی دانم
دردی است مرا در دل، باور نکنی دانم

خیره چه سراندازم بر خاک سر کویت
گر بوسه زنم پایت، سر برنکنی دانم

گفتی بدهم کامت اما نه بدین زودی
عمری شد و زین وعده، کمتر نکنی دانم

بوسیم عطا کردی، زان کرده پشیمانی
دانی که خطا کردی، دیگر نکنی دانم

گر کشتنیم باری هم دست تو و تیغت
خود دست به خون من، هم تر نکنی دانم

گه‌گه زنی از شوخی حلقهٔ در خاقانی
خانه همه خون بینی، سر درنکنی دانم

هان ای دل خاقانی سر در سر کارش کن
الا هوس وصلش، در سر نکنی دانم

گرچه به عراق اندر سلطان سخن گشتی
جز خاک در سلطان افسر نکنی دانم

#خاقانی

@vir486
❤10🥰2💯1