شعر فارسی (از رودکی تا نیما) ویر
12.9K subscribers
299 photos
426 videos
7 files
78 links
Download Telegram
#شفیعی_کدکنی



طفلی به نام شادی، دیری‌ست گم شده‌ست
با چشم‌های روشنِ براق
با گیسویی بلند به بالای آرزو
هرکس ازو نشانی دارد
ما را کند خبر
این هم نشان ما:
یک سو خلیج فارس
سوی دگر خزر.



کانال ادبی ویر


@vir486
👍9❤7🕊5🔥1👏1
بازتاب‌ها
#اسلامی_ندوشن



شاهنامه از جمله معدود کتاب‌هایی است که نمی‌توان گفت اثرِ طبعِ یک نفر است، فردوسی البتّه گوینده‌ی آن است، ولی گویی هزاران هزار مردم در سرودنِ آن مشارکت داشته‌اند. بیانِ حالِ یک قوم است از زبانِ یک تن.
شاهنامه کتابی است که آدمی را در همان شرایطِ خاکیِ خود، به بالاترین مرتبه‌ی انسانی فرا می‌خواند، و هیچ چند و چونی از زندگی نیست: از نوع جوانی و پیری، زنی و مردی، خوشبختی و بدبختی، مهر و کین، دانایی و نادانی، که در آن جای شایسته‌ی خود را نیافته باشد. کتابِ بشریّت است، و به‌ویژه «کتابِ ایران» که ایرانی آن را بر بالینِ خود داشته است، برای آنکه بی‌گاه خوابش نبَرَد، و اگر زمانی بُرد، باری، خواب‌های آشفته نبیند.





_کانال‌ادبی‌ویر


@vir486
❤6👍4👏1👌1
#فارسی_بنویسیم

امتناع کردن: خودداری کردن

امثال: همانند

امدادگر: یاری رسان

امرار معاش: گذران زندگی

امریه: فرمان نامه




کانال ادبی ویر


@vir486
👍4👏3👌1💯1
#عبید_زاکانی

ای لعلِ لبت بدلنوازی مشهور
چشمِ سیهت بترکتازی مشهور
با زلف تو قصه‌ایست مشکل ما را
همچون شب یلدا بدرازی مشهور


کانال ادبی ویر


@vir486
❤5👍5🔥1👏1
#نصرت_رحمانی


آسان‌گُريزِ من که ز دامم رَهيد و رفت
از اين دل شکسته ندانم چه ديد و رفت

پيچيدمش به پای، تن خسته را چو خار
چون سيل کَند خار و به صحرا دويد و رفت

گشتم چو آبگينه حبابی به روی آب
بادی شد و وزيد و دلم را دريد و رفت

او مرغ بال بسته‌ی من بود وای دريغ
با بال بسته از لب بامم پريد و رفت

بر دامنش سرشک و به لب بوسه ريختم
خنديد و گريه کرد و چو آهو رميد و رفت





کانال ادبی ویر



@vir486
❤7👍5🔥1👏1
#مولانا
فیه‌ما‌فیه


یار خوش چیزی است!
زیرا که یار از خیالِ یار قوّت می‌گیرد و می‌بالد و حیات می‌گیرد.

چه عجب می‌آید! مجنون را خیالِ لیلی قوّت می‌داد و غذا می‌شد...
عالَم بر خیال قائم است.



کانال ادبی ویر


@vir486
👍10🕊5❤3🔥1👏1
#حسین_منزوی


مژگان به هم بزن که بپاشی جهان من
کوبی زمین من به سرِ آسمان من

درمان نخواستم ز تو من درد خواستم
یک درد ماندگار! بلایت به جان من

می‌سوزم از تبی که دماسنج عشق را
از هرم خود گداخته زیر زبان من

تشخیص درد من به دل خود حواله کن
آه ای طبیب درد فروش جوان من

نبض مرا بگیر و ببر نام خویش را
تا خون بدل به باده شود در رگان من

گفتی: غریب شهر منی، این چه غربت است
کاین شهر از تو می‌شنود داستان من

خاکستری است شهر من آری و من در آن
آن مجمری که آتش زرتشت از آن من

زین پیش اگر که نصف جهان بود بعد از این
با تو شود تمام جهان اصفهان من



کانال ادبی ویر


@vir486
👏6🔥3🕊1
#صادق_هدایت
توپ مروارید


جانم برایتان بگوید: «مخلص کلام اینکه ما برای دوشیدنِ شما آمده‌ایم.»


کانال ادبی ویر


@vir486
👍9🔥4👌1💯1
Audio
به یاد مرتضی احمدی و سادگی زبانش.


یلدا پیشاپیش خجسته و نیکو باد.






کانال ادبی ویر



@vir486
👍6💋2👌1
چرا در شب یلدا به سراغ حافظ می رویم؟

سعید بیابانکی؛ شاعر و نویسنده

سعدی و فردوسی و مولوی و نظامی و عطار و سنایی و دیگر شاعران بزرگ زبان فارسی چه گناهی کرده‌اند که نباید مهمان دورهمی‌های خانوادگی شب یلدا باشند؟

خورشید، این منبع لایزال انرژی و نور و روشنایی آن‌قدر در باور نیاکان ما مهم بوده که معتقد بوده‌اند شب یلدا را که طولانی‌ترین شب سال است باید به امید تولد میترا و مهر بیدار بمانند و دعا کنند تا خورشید اول دی‌ماه طلوع کند و تاریکی و سیاهی را نابود کند و به حیات رنگ و بویی دیگر ببخشد.

چرا که شغل بیشتر مردم در روزگاران گذشته کشاورزی و دامپروری بوده و خورشید نقش بزرگی در این چرخه اقتصادی دارد. نیاکان ما شب یلدا را شبی شوم می‌دانسته‌اند. از بیم آنکه نکند فردا خورشید طلوع نکند تا صبح بیدار می‌مانده اند و با سخن و نقل و شعر و دعا این شب را به صبح می‌رسانده‌اند.

در دیوان حافظ فقط یک بار واژه یلدا به کار رفته و آن هم در غزلی با وزنی که حافظ از این وزن هم فقط یک بار استفاده کرده است:

بر سر آنم که گر ز دست برآید
دست به کاری زنم که غصه سرآید
صحبت حکام، ظلمت شب یلداست
نور ز خورشید جوی بو که برآید
خلوت دل نیست جای صحبت اضداد
دیو چو بیرون رود فرشته درآید

و این نشان می‌دهد حافظ هم ظلمت شب یلدا را با صحبت حاکمان ظالم برابر می‌داند‌! و جالب است که بارها حافظ از واژه‌ها و مفاهیمی مثل مهر، خورشید و نور و مفاهیم مشابه بهره برده و مضمون‌سازی کرده است.

حافظ با آیین مهر بسیار آشناست. از آنجا که شب یلدا شب زایش مهر است از روزگار پس از حافظ رفته‌رفته حافظ جای فردوسی و نظامی و سعدی و مولانا را در شب یلدا گرفته است. به نظر می‌رسد در میان شاعران پارسی نسبت حافظ با آیین مهر بیشتر از سایرین است.




کانال ادبی ویر


@vir486
👍8❤5👌2🕊1
#حافظ



شبِ صحبت غنیمت دان و دادِ خوشدلی بِسْتان.



کانال ادبی ویر

@vir486
❤5😁1💯1💋1
در این شبِ سردِ زمستانی، امیدوارم که شبِ تاریکِ وطن نیز به پایان رسد و خورشید رخشان بار دیگر وطن را روشن کند از خراسان تا سیستان را، از آذربایجان تا مازندران را از خوزستان تا کردستان و کرمانشاه را.
به امید روزی که وطن غرق شادی و پایکوبی باشد پس همه با هم می‌خوانیم:

"" ای خدا ای فلک ای طبیعت شامِ تاریکِ ما را سحر کن""




کانال ادبی ویر


@vir486
👍12❤9👏1🕊1
#حافظ


ابرِ آذاری برآمد بادِ نوروزی وزید
وَجهِ مِی می‌خواهم و مُطرب، که می‌گوید رسید؟

شاهدان در جلوه و من شرمسارِ کیسه‌ام
بارِ عشق و مُفلسی صَعب است، می‌باید کشید

قَحطِ جُود است آبروی خود نمی‌باید فروخت
باده و گُل از بهایِ خرقه می‌باید خرید

گوییا خواهد گشود از دولتم کاری که دوش
من همی‌کردم دعا و صبحِ صادق می‌دمید

با لبی و صد هزاران خنده آمد گل به باغ
از کریمی گوییا در گوشه‌ای بویی شنید

دامنی گر چاک شد در عالمِ رندی چه باک
جامه‌ای در نیکنامی نیز می‌باید درید

این لطایف کز لبِ لَعلِ تو من گفتم، که گفت؟
وین تَطاول کز سرِ زلفِ تو من دیدم، که دید؟

عدلِ سلطان گر نپرسد حالِ مظلومانِ عشق
گوشه‌گیران را ز آسایش طمع باید بُرید

تیرِ عاشق‌کُش ندانم بر دلِ حافظ که زد
این قَدَر دانم که از شعرِ تَرَش خون می‌چکید



کانال‌ ادبی‌ ویر

@vir486
👍6❤3👏1
#اسلامی_ندوشن
بازتاب‌ها


‍ ‍ سؤال عمده‌ای که در برابرِ حافظ مطرح است، آن است که علّت رویکردِ مردم به او تا این پایه در چیست، که به‌خصوص در این پنجاه سال اخیر اوج گرفته است؟ در گذشته مردم از حافظ خوششان می‌آمد و از او فال می‌گرفتند، ولی این جنبه‌ی فردی داشت، جوابِ معضلِ اجتماعی را از او نمی‌خواستند. اکنون «جمع» جای «فرد» را گرفته زیرا یک سلسله مسائل مشترک، مردمِ امروز را با‌هم هم‌سرنوشت کرده، به این حساب حافظ برای آنان معنی‌دارتر از گذشتگان شده است.
آیا ربایشی را که ما در این چند دهه به جانب حافظ پیدا کرده‌ایم، باید چنین تعبیرش کرد که حافظ زده‌ایم؟
حافظ‌زدگی یعنی چه؟ یعنی گاه از او تسلّی می‌جوییم، گاه از او سؤال می‌کنیم، و در مجموع او را سخنگوی «اندوه و امید» خود کرده‌ایم. تا زمانی که حافظ را می‌پسندیم، تا زمانی که او بر دل ما می‌نشیند، باید چنین بپنداریم که گیری در کارِ ماست، نوعی عارضه‌ی تاریخی در درون ما لانه کرده، نوعی احساسِ کمبود در زندگی عمومی، جویندگی و نیابندگی؛ وگرنه دلیلی نبود که با مردی که ششصد و پنجاه سال پیش زندگی می‌کرده تا این حد خود را دمساز بیابیم. شخصیّت او نیز نه کمتر از شعرش «غرابت» دارد.
یک فرد چون هزاران فرد دیگر که در کوچه‌های شیراز راه می‌رفتند، با همان نیازها و ضعف‌ها، یک «پشمینه پوش»، یک گوشه‌نشینِ بی‌ادّعا، که نه سفر کرده، نه تجربه‌ای اندوخته و نه در ماجرایی مشارکت داشته، چگونه توانسته است این‌گونه بر روحِ تمدّن و سرنوشتِ ایرانی استیلا پیدا کند و بر گِرِه‌های کورِ زندگی انگشت بگذارد؟
اینکه حافظ لقب «لسان الغیب» به خود گرفته، برای آن بوده که به وجدانِ آگاهِ ایرانی نقب زده. هیچ کسِ دیگر در زبان فارسی مانند او آسمان و زمین را به هم ندوخته است. شعرهایش فضای بی‌انتهای آسمان را در برابر چشم می‌نهند، و در عين حال بوی زمین، بوی گل و گیاه، بوی باده و بوی گرمای تنِ آدمی از آنها بر می‌خیزد. این پیوندِ جسم و جان است که گفته‌های او را تا این پایه دلنشین کرده است.
از سوی دیگر وقتی در اوّلین غزل می‌گوید:
«شبِ تاریک و بیمِ موج و گردابی چنین هایل
  کجا دانند حالِ ما سبکباران ساحل‌ها؟»
آیا نه آن است که زبانِ حالِ ایرانی را می‌سراید که در یکی از ناامن‌ترین نقطه‌های دنیا، ماجراهای شگرفی را از سر گذرانده؟ «لشکر سلم و تور در آن گم شده» و «جرس فریاد می‌دارد که بربندید محمل‌ها؟».
رمزِ کارِ حافظ در چیست؟
تنها جوابی که دارم این است که ایران کشورِ عجایب است. در دورانی فریدون و گودرز و بیژن پروَراند، و در دورانی «شمسِ پرنده» و «حافظ پشمینه‌پوش»، و هنوز هم از غافلگیر کردن و متحیّر کردن باز نایستاده.

                     


کانال ادبی ویر

@vir486
❤8👍5🔥1👏1
#ایرج_میرزا


انقلاب ادبی محکم شد
فارسی با عربی توأم شد

درِ تجدید و تجدّد وا شد
ادبیات شلم شوربا شد

تا شد از شعر برون وزن و روی
یافت کاخ ادبیات نوی

می کنم قافیه‌ها را پس و پیش
تا شوم نابغه‌ی دوره‌ی خویش

همه گویند که من استادم
در سخن داد تجدّد دادم

هر ادیبی به جلالت نرسد
هر خری هم به وکالت نرسد

این جوانان که تجدّد طلبند
راستی دشمن علم و ادبند



کانال ادبی ویر


@vir486
👍10❤3🔥2👏2😁1
#فارسی_بنویسیم

امکان پذیر: شدنی

انبیاء: پیامبران، پیغمبران

انتخاب: گزینش، برگزیدن، گزینه

انتخابات: همه‌پرسی، گزیدمان

انتصاب: گماشتن، به‌ کارگماری، گمایش، گماشتگی




کانال ادبی ویر


@vir486
👏6👍2💯1
#سعدی



هر که چیزی دوست دارد جان و دل بر وی گمارد
هر که محرابش تو باشی سر ز خلوت برنیارد

روزی اندر خاکت افتم ور به بادم می‌رود سر
کان که در پای تو میرد جان به شیرینی سپارد

من نه آن صورت‌پرستم کز تمنای تو مستم
هوش من دانی که برده‌ست؟ آن که صورت می‌نگارد

عمر گویندم که ضایع می‌کنی با خوبرویان
وان که منظوری ندارد عمر ضایع می‌گذارد

هر که می‌ورزد درختی در سرابستان معنی
بیخش اندر دل نشاند تخمش اندر جان بکارد

عشق و مستوری نباشد پای گو در دامن آور
کز گریبان ملامت سر برآوردن نیارد

گر من از عهدت بگردم ناجوانمردم نه مَردم
عاشق صادق نباشد کز ملامت سر بِخارد

باغ می‌خواهم که روزی سرو بالایت ببیند
تا گُلت در پا بریزد و ارغوان بر سر ببارد

آن چه رفتارست و قامت، وان چه گفتار و قیامت؟
چند خواهی گفت سعدی طیبات آخر ندارد



کانال‌ ادبی‌ ویر

@vir486
👍8❤2👏2🥰1
#نامه‌های_عین‌القضات

از هر مویی هزار هزار فریاد برآید که آوه!
چه نویسم؟ که نوشتنی نیست!
چه گویم؟ که گفتنی نیست!
چه بشنوی؟ که شنودنی نیست!

ابوالحسن خرقانی از او گفت: هر روز هزار هزار بار از تو بگریزم، و هر بار بلعجبی نو می‌سازی و از دنبالم بیایی
فریاد از تو!
دردِ فراوان از تو!


کانال ادبی ویر


@vir486
👍4👏2💯1
در قطعه‌ی مشهور و «مادرانه‌»ی ایرج‌میرزا:

«گویند مرا چو زاد مادر
پستان به دهن گرفتن آموخت
شبها برِ گاهواره‌ی من
بیدار نشست و خفتن آموخت
دستم بگرفت و پابه‌پا بُرد
تا شیوه‌ی راه رفتن آموخت
یک حرف و دو حرف بر زبانم
الفاظ نهاد و گفتن آموخت
لبخند نهاد بر لب من
بر غنچه‌ی گل شکفتن آموخت
پس هستی من ز هستی اوست
تا هستم و هست دارمش دوست».


گسترشِ همان «روح»ی را می‌بینیم که در «پدیدارشناسیِ روحِ هگل»، از ابتدا در یک فراروی از «خویشتن»، مجدداً خود را در «مطلقیّتِ خویش» بازمی‌یابد. در حقیقت، شعرِ مادرِ ایرج، حرکتِ روحِ مادرانه‌ای است که در تمامِ وهله‌های تاریخی «فرزند» و در نهایت با فراگیری کلّ وجودِ او، آن روح مجدّد خود را باز می‌شناسد. به زبانِ ساده‌تر، نخست انسان چیزی به‌‌غیر از همین روحِ مادرانه نیست. «تزِ» اعظمِ هستی در این شعرِ ایرج، روحِ مطلقی است که در یک حرکتِ «دیالکتیکی» با «آنتی‌تزِ» خود (فرزند)، مواجه می‌گردد و نهایت در یک «سنتزِ» ارتفاعی، مادر و فرزند به یک یگانگیِ کاملی می‌رسند که آن خود «هستیِ» انسان است که در پایانِ شعر آمده است! تمامِ زیباییِ این قطعه، بیانِ فُرم‌های متناوبی است که همین محتوای هگلی را نمایندگی می‌کنند. در آغاز مادر بود و در انجام نیز مادر است:

«پس هستیِ من ز هستیِ اوست».

آنچه در فلسفه‌ی هگل تأکید می‌شود، حرکتِ «روح»ی است که هیچ امرِ متضّاد با خودی را برنمی‌تابد و تمامِ اضداد را در خویش مستحیل می‌گرداند تا باز به‌ خویشتن نائل آید. به‌قولِ فروغ:

«نهایتِ تمامِ نیروها پیوستن است، پیوستن
به اصلِ روشنِ خورشید!
و ریختن به شعورِ نور!..
من خوشه‌هایِ نارسِ گندم را
به‌ زیرِ پستان می‌گیرم
و شیر می‌دهم،..
صدا، صدا، تنها صداست که می‌ماند
»!


تاریخِ زندگی ما این فرزندانِ مادر، منصّه‌ی حضور و خودیابیِ همین روحِ بزرگِ مادرانه است. هرچه ما بچّگانِ این قُقنوس انسان‌تر، روحِ مادر در ما متجلّی‌تر! شما می‌توانید این شعرِ ایرج را بر سراسرِ تاریخ اسطوره‌ای تا حماسی و در نهایت تاریخ واقعی و مدرن بشریّت تسرّی دهید. انسان روزی با مادرِ اسطوره‌ای خود یگانه و در »تمامیّت» بود، بعد از او به مددِ تولّد بیگانه و جدا شد، ما کودکی و زبان‌آموزی، صاحبِ فرهنگ و تاریخ‌شدگی خود را تحتِ تکفّلِ چنین مادری آموختیم. پایانِ کار نیز اگر ما ما شدیم، تجسّمِ همان حضورِ اوّلیه‌ی مادری است که در ابتدا در ما بود و در این گذار او خود را در ما و ما خود را در او شناختیم. ازین منظر در نگاهِ ایرج، هستی چیزی به‌جز تمثیل و تصویرِ روحِ مادرانه‌ی عالم نیست، و کدام تجلیل از مقام مادر بزرگ‌تر از این که یک شاعرِ فارسی‌زبان آنچه را هگل گفت، در «هستیِ مادرِ» ایرانی دید.

با احترام به همه‌ی مادران...

« دکتر اسد آبشیرینی»



کانال ادبی ویر


@vir486
👍10❤3👏2👌1
#مقالات_شمس


ما آنیم که زندان را بر خود بوستان گردانیم. چون زندانِ ما بوستان گردد، بنگر که بوستانِ ما خود چه باشد!



کانال ادبی ویر


@vir486
👏8❤5