شعر فارسی (از رودکی تا نیما) ویر
12.9K subscribers
299 photos
426 videos
7 files
78 links
Download Telegram
@Khosousi-1.Nobate Asheghi
Shajarian & Aref Ensemble
نوبت عاشقی
#شجریان
#سعدی

سرو سیمینا به صحرا می‌روی
نیک بدعهدی که بی ما می‌روی
کس بدین شوخی و رعنایی نرفت
خود چنینی یا به عمدا می‌روی
روی پنهان دارد از مردم پری
تو پری‌روی آشکارا می‌روی
گر تماشا می‌کنی در خود نگر
یا به خوشتر زین تماشا می‌روی
می‌نوازی بنده را یا می‌کشی
می‌نشینی یک نفس یا می‌روی
اندرونم با تو می‌آید ولیک
خائفم گر دست غوغا می‌روی
ما خود اندر قید فرمان توایم
تا کجا دیگر به یغما می‌روی
جان نخواهد بردن از تو هیچ دل
شهر بگرفتی به صحرا می‌روی
گر قدم بر چشم من خواهی نهاد
دیده بر ره می‌نهم تا می‌روی
ما به دشنام از تو راضی گشته‌ایم
وز دعای ما به سودا می‌روی
گرچه آرام از دل ما می‌رود
همچنین می‌رو که زیبا می‌روی
دیده سعدی و دل همراه توست
تا نپنداری که تنها می‌روی



کانال ادبی ویر



@vir486
❤8👍2👏2💯1💋1
#علیرضا_قیامتی


ابیات شاهنامه برای جامعه درس‌آموز است

در این اثر سترگ، آنچه که نکوهش می‌شود اخلاق و منش بد است، شتاب‌زدگی مورد نکوهش واقع شده و در مقابل از شکیبایی دفاع شده است. فردوسی همواره انسان‌ها را به پرهیز از عجله کردن دعوت کرده‌است.در شاهنامه «اورمزد» به فرزندش «بهرام» این چنین سفارش کرده‌است:

همه بردباری کن و راستی
جدا کن ز دل کژی و کاستی
بپرهیز تا بد نگرددت نام
که بدنام گیتی نبیند به کام
ز راه خرد ایچ گونه متاب
پشیمانی آرد دلت را شتاب
درنگ آورد راستیها پدید
ز راه خرد سر نباید کشید
سرِ بردباران نیاید به خشم   
ز نابودنی‌ها بخوابند چشم


این ابیات از شاهنامه برای جامعه درس‌آموز است چراکه اگر فرد برخوردی شتاب‌زده داشته باشد، نه تنها خودش که جامعه نیز آسیب می‌بیند، در نتیجه فردوسی آشکارا به این مساله اشاره می‌کند که از مردم گرفته تا شهریاران باید صبورانه برخورد کنند در غیر این صورت تنش و تندی ایجاد می‌شود؛ این موارد برای جامعه بشری امروز پندآموز است، چنانکه می‌بینیم بسیاری از مسایل و مشکلات این روزگار ناشی از این کم‌صبری‌ها و عدم شکیبایی‌هاست.



کانال ادبی ویر


@vir486
🕊5👏3👌2👍1💯1
#وحشی_بافقی


رقیبان صد سخن گویند و یک یک را کنی تحسین
چو من یک حرف گویم، گویی‌ام بسیار می‌گویی!



کانال ادبی ویر


@vir486
❤10👍3👏2🔥1💋1
کلاس شاهنامه شاهرخ مسکوب
گفتار ۱ - حماسه


حماسه بیانگر دید و جایگاه انسان است در جهان، حال آنکه اسطوره بیانگر دید و جایگاه انسان است در کیهان. به تعبیر دیگر، حماسه همان اسطوره است که از آسمان به زمین، از انتزاع به جسم، از عالم مجاز به دنیای واقعی انسان‌ها آمده است.

بنا بر نظر هگل، روایت حماسی مربوط به فرهنگ اقوام در حال شکل‌گیری است، چون ایلیاد و اودیسه نزد یونانی‌ها، یا مهاباراتا و رامایانا نزد هندی‌ها. اما حماسه‌ی ملی ایران یا شاهنامه در قرن چهارم هجری، یعنی ۱۲۰۰ سال پس از تشکیل قوم و ملت ایران و چهار صد سال پس از شکست از عرب‌ها نوشته شده‌است. در این دوران، تاریخ ایران که پیش‌تر به دست اردشیر پی‌ریزی شده‌بود، این بار توسط یک شاعر از نو پی افکنده می‌شود. بنابراین، شاهنامه را می‌توان حماسه‌ی متأخر نام نهاد.

منابع حماسه ملی ایران عبارتند از:
ـ روایت‌های اسطوره‌ای برگرفته از اوستا
ـ سیکل سیستان یا روایت‌های پهلوانی شرق ایران (خاندان نریمان، سام، زال، رستم و فریبرز)
ـ روایت‌های تاریخی خانواده‌های اشکانی (گودرز، گیو و بیژن)

روایت‌های هر سه این منابع طی سالیان دراز به صورت شفاهی، سینه به سینه و از نسلی به نسل دیگر نقل می‌شده‌است. اوستا را تنها موبدان می‌دانستند و بازگو می‌کردند، در حالی که روایت‌های پهلوانی و حماسی توسط گوسان‌ها به شعر و همراه با موسیقی بیان می‌شده است. در اواخر دوره اشکانی، ابتدا اوستا جمع آوری و به صورت مکتوب روی پوست گاو نوشته می‌شود. سپس روایت‌های اساطیری، پهلوانی و تاریخی که در طول ۴۷۰ سال پادشاهی ساسانی، به هم آمیخته و در هم تنیده شده‌اند، در خداینامک‌ها گردآوری و تدوین می‌شود. چند صد سال بعد، یعنی در قرن چهارم هجری، هنگامی که خلافت عباسی در بغداد ضعیف می‌شود، درخراسان و شمال شرق ایران و ماوراء‌النهر، نوعی استقلال محلی بوجود می‌آید و زبان فارسی مشروعیت پیدا می‌کند. در چنین شرایطی، سپهسالار خراسان به فکر می‌افتد که داستان‌های پراکنده و تاریخ گسسته‌ی ایران را جمع‌آوری کند. پس، از چهار کاتب زرتشتی دعوت می‌کند تا به توس بیایند و خداینامک جدیدی را که بعد‌ها به نام او خداینامک ابومنصوری نام یافت، به نثر بنویسند.
این کتاب منبع اصلی فردوسی بوده‌است.

در شاهنامه، اسطوره، حماسه و تاریخ، یا به بیان دیگر افسانه، داستان و واقعیت، در هم تنیده‌اند. شاهنامه به منزله اثری ادبی، حماسه‌ای است که در آن سه بخش اساطیری، پهلوانی و تاریخی باز شناخته می‌شود:

ـ بخش اساطیری (از نخستین پادشاه تا جمشید، ضحاک و فریدون، افراسیاب و کیخسرو، زرتشت واسفندیار)
ـ بخش پهلوانی یا حماسی ( از فریدون تا بهمن)
ـ بخش تاریخی ( از اسکندر تا یزدگرد)
البته این بخش‌بندی اجمالی و تقریبی است و گاه مرز روشنی، به ویژه میان دو بخش نخستین که نام‌آورانی چون فریدون و افراسیاب و کیخسرو نقش‌پردازان آنند، وجود ندارد.



کانال‌ ادبی‌ ویر



@vir486
👌5❤3👍3👏2
#صائب

یک اهلِ دل که مرهمِ داغِ درون شود
در هیچ شهر و هیچ ولایت نمانده‌است



کانال ادبی ویر



@vir486
❤7👍4🔥2👏2
#غلط_ننویسیم



در زبان فارسی، يای دروغینِ  (همزه = ء) واژگانی (عربی) که در پایان خود واکه‌ی (مصوت) بلند «ا» دارند، خوانده و نوشته نمی‌شوند. پس بر این پایه:



✅ اولیا (دوستان خدا، پارسایان، سرپرستان)
❌ اولیاء

✅ انبیا (پیامبران، پیغمبران)
❌ انبیاء

✅ اشیا (چیزها)
❌ اشياء

✅ علما (دانشمندان، دانایان، بزرگان)
❌ علماء

✅ املا (نوشتن، درست‌نویسی، نوشتار
❌ املاء

✅ انشا (خودنوشت، سخن‌نگاری، روخوانی، نویسندگی)
❌ انشاء

✅ ابتلا (دچار شدن، دچاری، دامن‌گیری، آلودگی، گرفتاری)
❌ ابتلاء

✅ اِمحا (محو = نابود، ناپدید، ویران کردن)
❌ امحاء

✅ القا (آموزاندن، یاد دادن، آموختن، فرازبان دادن، فهماندن)
❌ القاء

✅ اِلغا (لغو = برهم زدن، از شمار افکندن، از میان برداشتن)
❌ الغاء



کانال ادبی ویر



@vir486
👏6❤2💯2👍1🕊1
#پژمان_بختیاری


در کنجِ دلم عشقِ کسی خانه ندارد 
کس جای در این خانه‌ی ویرانه ندارد

دل را به کف هر که دهم باز پس آرد 
کس تاب نگهداری دیوانه ندارد

در بزمِ جهان جز دلِ حسرت‌کش ما نیست 
آن شمع که می‌سوزد و پروانه ندارد

دل خانه عشقست خدا را به که گویم 
کآرایشی از عشق کس این خانه ندارد

گفتم مه من! از چه تو در دام نیفتی 
گفتا چه کنم دام شما دانه ندارد

در انجمن عقل فروشان ننهم پای 
دیوانه سرِ صحبتِ فرزانه ندارد

تا چند کنی قصه اسکندر و دارا 
ده روزه‌ی عمر این همه افسانه ندارد

از شاه و گدا هر که در این میکده ره یافت 
جز خون دل خویش به پیمانه ندارد



کانال ادبی ویر



@vir486
❤4🕊3👍2👏2🔥1👌1💋1
#اسلامی_ندوشن
سروِ سایه‌فکن


‍ ‍ در میانِ سرزمین‌های ایران، دو نقطه برجستگیِ خاص دارند، زیرا بیش از هر ناحیه‌ی دیگر در ایران، ماجرا، فرهنگ و تاریخ آفریده‌اند، یکی «فارس» و دیگری «خراسان».
فارس در جنوب ایران، در حاشیه‌ی دریای آزاد، دو خانواده‌ی سترگ از خود بیرون داده است، یکی هخامنشی و دیگری ساسانی، که بیش از ششصد سال بر تاریخِ ایران و جهان استیلا داشته‌اند. خرابه‌های تخت جمشید در این خاک قرار دارد و تاریخش با تاریخِ خوزستان که در همسایگیِ اوست آمیخته شده‌است، برخوردار از دو منطقه‌ی گرمسیری و سردسیری، هیچ یک از مواهبِ طبیعی از این سرزمین دریغ نگردیده‌است.

خراسان کشورِ آفتابِ خیزان، همسایه‌ی "سیستانِ" داستانی، جاییست که حماسه‌ی ملّیِ ایران در آنجا پدید آمد، دیارِ پارت‌ها که به قول بارتولد «چون به زندگانیِ ساده و جنگجویانه‌ی ایرانیانِ شرقی وفادار بودند، توانستند سلوکی‌ها را از کشور برانند.» و بعد از اسلام بیش از هر ایالتِ دیگر در تکوینِ شخصیّتِ ایران دست داشته‌است: نهضت‌های مقاومت از آنجا بالید، و سرانجام می‌توان حرفِ کورزون را پذیرفت که نوشته است: در هیچ نقطه‌ی دیگرِ آسیا با همان مساحت، به اندازه‌ی خراسان آن همه کشته بر خاک نیفتاده است. (بازوارث، صفحه‌ی‌۱۴۶)
از چهار شاعرِ بزرگِ ایران، دو از خراسان برخاسته‌اند و دو از فارس، از آن گذشته عدّه‌ی گوینده و عارف و دانشمند و دبیر و سیاستمدار و شهید و... که در این دو ایالت پرورده شده‌اند، از شمار بیرون است.

                

کانال ادبی ویر



@vir486
❤8👍5👏2
نیما و هول
نیما و شک

#محمد_حقوقی
شعر زمان ما


شاعری است که شعرش پر است از مظاهر و کلمات هول‌آور، امثال شبح، سایه، هیکل جانور ،غول، شیطان، اهرمن، دیو که گاه نیز خود را همچون آنها می‌پندارد بیمناک و مهیب همچون دیو و در چشم پیرزن روستایی همچون غول یا به نظر «شب پا» برحسب موقعیت‌اش هر سایه‌ای را گراز و هر هیکلی را دوک می‌بیند. اشباح زودگذر اهرمن‌ها  هول‌ها، هیولاها یا جانوران گوناگون هراس‌آور، موجودات عجیب هیکل‌های هائل . جنگل مخوف دریای عبوس و اصولاً شعرهایی با فضاهای وهم‌آگین که اگرچه از «دید» شخصیت حاضر در شعر اوست اما در حقیقت جز بازتاب حالات و تأملات و توهمات شخص شاعر نیست آثاری همچون «شمع کرجی کار شب پا» «ای شب» «قلعه سقریم» «خانه سریویلی» «اندوهناک شب» «مانلی و ... که گاه همۀ فضای یک شعر و گاه بخشی از آن نشان دهنده حالات ویژه شاعر همیشه مضطرب و بیتابی همچون نیماست.

۱۳ دی‌ماه، سالروز مرگ نیمایوشیج.

کانال ادبی ویر



@vir486
👍3👏3👌2
#عماد_خراسانی

بر ما گذشت نیک‌ و ‌بد اما تو روزگار
فکری به حال خویش کن این روزگار نیست



کانال ادبی ویر


@vir486
👍9👏2💯2🔥1
۱۳دی سالروز مرگ نیمایوشیج

نیما و ذهنیت نمادین
#محمد_حقوقی
شعر زمان ما


شاعری است که با نیت یگانگی با شعر، با شعر می‌آمیزد. و گاه نیز بی‌هیچ آمیختگی چنان دقیق به چشم‌انداز خود در شعر می‌نگرد و می‌اندیشد که ضمن تحمیل حالات خود به اشیاء و جانداران وارد در شعر چگونگی حضور و زیست آنها را، نمادی از زندگی خود احساس می‌کند تا آنجا که دیگر «کک کی»«ققنوس» «مرغ مجسمه» «مرغ غم و... هر کدام نماد ویژه شاعری شوند. شاعری با احساس روستائیانه ولی یگانه‌ای که همواره با چشم دیگر به درخت و حیوان و انسان می‌نگرد و در کمال صمیمیت دلشکسته و دلزده شهر و شهریان و دلداده و دلبسته روستائیان و روستاست. ضمن اینکه همین سادگی روستایی موجب می‌شود که در روستا از هر سایه‌ای که در پیش روی می‌بیند بترسد و در شهر نیز از هر سایه‌ای که در پشت سر احساس می‌شد بگریزد و همواره در هول و شک به سر برد.




کانال ادبی ویر

@vir486
👍2👏2👌2
نیما، مردم و شعر اجتماعی
#محمد_حقوقی
شعر زمان ما


نیما شاعری است مردمی با شعری انسانی و اجتماعی که هر چه پیش‌تر آمده عمق بیشتر یافته است. نیمایی که از همان آغاز با توجّه به مردم انگاس به خانواده‌های فقیر به دهقانان بدبخت به صیادان زحمتکش و مصائب گوناگون اقشار مختلف نهایت عنایت خود را به مسئله درد و رنج انسان‌های ستمدیده و مظلوم نشان داده‌است. به زندانیان تهیدست در محبس به پیران ناتوان با کار زیاد و متراکم در خارکن به سربازان فقیر قفقاز و بیداد تزار در «خانواده سرباز» به تلاش و کوشش صیادان و کرجی بانان در شمع کرجی به اعدام شدگان بیگناه در «سرباز فولادین» به حالت مغروقان و غفلت ساحل‌نشینان در آی آدم ها». شاعری اهل داد که از بیداد بیدادگران فریاد می‌زند از ظلم ستمگران رنج می‌برد و به مظلومیت ستمبران دل می‌سوزاند. او که همواره بر بام شعر خود بر زندگی همه آدم‌ها اشراف دارد به مادر بی‌همسر و پسر بی‌پدر در مادری و پسری به بچه های گرسنه در کلبه خراب در «ناروایی به راه» به مرد برهنه‌ای که دست در دست کودکی یتیم راه می‌رود در «کتیبه شب»، و از این نمونه‌ها بسیار و در واقع وجود همه این ناکامی‌ها و ناروایی‌هاست همراه با اوضاع خاص اجتماعی و اختناق عصر رضاخان، که او را به تدریج دچار یاس و حرمان می‌کند. اما از آنجا که اودر عین فردیت و توجه به حالات و روحیات شخص خود در اشعار گوناگون یک شاعر اجتماعی است در نهایت پای بر سر یأس می‌گذارد و با آرمان برهم زدن جهان و درافکندن طرح نو و برخاستن به نفی شب و روی کردن به شهر صبح که درد انسانی و خواست همه شاعران بزرگ دنیاست به امید دل می‌بندد و ناقوس بیدار باش و فریاد داد طلب مردمی می‌شود که در خواب غفلت به سر می‌برند همان خفتگانی که غم آنها خواب در چشم ترم می‌شکند.

کانال ادبی ویر


@vir486
👍2👏2😁2💯2
#بیدل_دهلوی


بیچاره‌ای که رم کند از خود کجا رود؟
آسودگی به گوشه عزلت نمانده‌است


کانال ادبی ویر



@vir486
❤5👍1💯1💋1
#غلط_ننویسیم


کلمه‌هایی از نوع: داوود، کاووس و مانند آن‌ها که با اشباع تلفّظ می‌شود در کتابت با دو «واو» یکی نماینده‌ی صامت و دیگری نماینده‌ی مصوّت بلند نوشته می‌شود، مانند:

بنویسیم          ننویسیم

کاووس           کاوس
طاووس          طاوس
چاووش          چاوش
وول خوردن    ول خوردن


کانال ادبی ویر



@vir486
👍8👏2👌2❤1
#شهید_بلخی


اگر غم را چو آتش دود بودی
جهان تاریک ماندی جاودانه

درین گیتی سراسر گر بگردی
خردمندی نیابی شادمانه



کانال ادبی ویر


@vir486
👌6🕊3💯3👏2👍1
#سعدی
گلستان
باب هفتم


اغلب تهی‌دستان دامنِ عصمت به معصیت آلایند و گرسنگان نان ربایند.

چون سگ درنده گوشت یافت نپرسد
کاین شترِ صالح است یا خرِ دجال


چه مایهٔ مستوران به علّت درویشی در عین فساد افتاده‌اند و عرض گرامی به باد زشت‌نامی بر داده.

با گرسنگی، قُوَّت پرهیز نماند
افلاس عنان از کف تقوی بستاند


کانال ادبی ویر



@vir486
💯5❤2👏2👍1👌1🕊1
#حسین_منزوی


مرا ندیده بگیرید و بگذرید از من
که جز ملال نصیبی نمی‌برید از من

زمین سوخته‌ام ناامید و بی‌برکت
که جز مراتعِ نفرت نمی‌چرید از من

عجب که راه نفس بسته‌اید بر من و باز
در انتظار نفس‌های دیگرید از من

خزان به قیمت جان جار می‌زنید امّا
بهار را به پشیزی نمی‌خرید از من

شما هر آینه ، آیینه‌اید و من همه آه
عجیب نیست کز اینسان مکدّرید از من

نه در تبرّی من نیز بیم رسوایی است
به لب مباد که نامی بیاورید از من

اگر فرو بنشیند ز خون من عطشی
چه جای واهمه تیغ از شما وَرید از من

چه پیک لایق پیغمبری به سوی شماست؟
شما که قاصد صد شانه بر سرید از من

برایتان چه بگویم زیاده بانوی من
شما که با غم من آشناترید از من
 





کانال ادبی ویر



@vir486
❤5👍1🔥1👏1👌1💋1
#زرین‌کوب
از کوچه‌ی رندان
ص۷۲



دوخاصیت عجیب در کلام حافظ عبارت است ازتنوع و تکرار . تنوع وتکرار؟ آری، دو امر متضاد.
تکرار در بعضی سخنانش هست و گویی بیشتر مربوط است به اندیشه‌هایی ثابت. بی‌بقایی عمر، ناپایداری جهان، و ضرورت  کامجویی، یک قسمت ازین اندیشه‌هاست. اینکه دنیا تکرار مکررات است و ازین فسانه و افسون هزار دارد یاد، اینکه چون فرجام کار جهان روشن نیست.   بهتر از فکر می و جام چه خواهد بودن؟ و اینکه چون آخرالامر گل کوزه‌گران خواهی شد.  پس باید حالیا فکر سبویی کرد و باده‌یی؛ همه‌ی  اینها اندیشه‌هایی است که شاعر را به هرجا می‌رود و به هر چه می‌اندیشد دنبال می‌کند و این است سر تکرار در کلام او. امّا شاعر نیز به تفکرش محدود است نه سیرش. با دقّت در همه چیز تامّل می‌کند، با علاقه همه چیز را درک و بررسی می‌کند و از هیچ چیز سرسری نمی‌گذرد. زاهد نیست که فقط  به دوزخ و بهشت خویش بیندیشد و به گناه و ثواب. صوفی نیست که همه از وحدت و حلول دم زند و از کشف و شهود. نه شاعر ستایشگر است که فقط بخواهد حس تملق‌جویی یک ممدوح  از خود راضی را  ارضا کند نه ندیم بذله گوست که تنها در صدد باشد با شوخی و لطیفه  اوقات خالی یک مفت‌خور بیکاره را پُر کند. رندی است که زندگی را چنانکه هست تلقی می‌کند و می‌کوشد از تمام  زوایا و اسرار  آن سر در بیاورد. زندگی را تحقیر نمی‌کند امّا برای خاطر آن نیز حاضر نیست خویشتن خویش را عرضه‌ی تحقیر سازد. زندگی را نمی‌پرستد اما برای اندیشه‌های  موهوم هم دلش نمی‌خواهد آن را تباه کند.


کانال ادبی ویر


@vir486
👍5❤3🔥1👏1👌1
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
#شجریان


شیخم به طنز گفت : ‌
حرام است می مخور ...





کانال ادبی ویر


@vir486
👌5😁3❤2👍2🔥1🥰1👏1💋1
#اکوان_دیو

اکوان نام دیوی است که به روایت شاهنامه به صورت گورخری وحشی به گلّه‌های اسبِ کاووس آسیب می‌رساند. کاووس از رستم کمک خواست. رستم سوار بر اسب بر او حمله برد ولی هر بار که بر او می‌تاخت گورخر ناپدید می‌شد. رستم خسته در کنار چشمه‌ای خوابید. آنگاه دیو بستر پهلوان را از جا کند. همین که رستم چشم گشود خود را در دستِ دیو دید. دیو به رستم گفت او را به دریا اندازد یا کوه؟ رستم چون می‌دانست کار دیو برعکس است، کوه را انتخاب کرد و بالاخره به دریا افتاد و شناکنان خود را به ساحل رساند و با ضربه‌های گرز، دیو را کُشت.

بعضی از محققّان اکوان را مُحرّف اکومان دانسته‌اند که در اوستا به شکل اَکَه‌مَنه(=اندیشه‌ی پلید) آمده‌است. اَکَه‌مَنه نام دیوی است که مقابل وهومنه(=هومن، بهمن: اندیشه‌ی نیک) است.

داستان اکوان دیو به یک داستان چینی به نام دیوِ باد شبیه است. [رستم هم هنگامی که از دیو می‌خواهد او را به کوه بیندازد سخنی از قول دانای چین نقل می‌کند تا اکوان دیو را قانع کند:

چنین داد پاسخ که دانای چین
یکی داستانی زدست اندرین

که در آب هر کو بر آیدش هوش
به مینو روانش نبیند سروش

بزاری هم ایدر بماند بجای
خرامش نیاید بدیگر سرای

به کوهم بینداز تا ببر و شیر
ببینند چنگال مرد دلیر]


به نظر کویاجی در کتاب آیین‌ها و افسانه‌ها اکوان دیو همان ایزد باد است و قراینی در شاهنامه در تایید این نظر هست:

چو اکوانش از دور خفته بدید
یکی باد شد تا برِ او رسید.

فرهنگ اساطیر و داستان‌واره‌ها، ص: ۱۵۰



کانال ادبی ویر

@vir486
👍11👏2❤1👌1💯1