پرویز ناتل خانلری در نامه‌ای به فرزندش می‌نویسد:

اکنون که این نامه را می‌نویسم زمانه آبستن حادثه‌هاست. شاید دنیا زیر و رو‌ شود و همه‌چیز دگرگون گردد. این نیز ممکن است که باز زمانی روزگار چنان بماند. من نیز مانند هر پدری آرزو دارم که دوران جوانی تو به خوشی بگذرد. اما جوانی بر من خوش نگذشته است و امید ندارم که روزگار تو بهتر باشد.سرگذشت من خون دل خوردن و دندان به جگر افشردن بود و‌ می‌ترسم که سرگذشت تو نیز همین باشد. شاید بر من عیب بگیری که چرا دل از وطن برنداشته و تو‌ را به دیاری دیگر نبرده‌ام تا در آنجا با خاطری آسوده‌تر به سر ببری.راستی آن است که این عزیمت بارها از خاطرم گذشته است. اما من و‌ تو از آن نهالها نیستیم که آسان بتوانیم ریشه از خاک خود برکنیم و در آب و هوایی دیگر نمو کنیم. پدران تو تا آنجا که من خبر دارم همه با کتاب و قلم سروکار داشته‌اند، یعنی از آن طایفه بوده‌اند که مامورند میراث ذوق و اندیشه گذشتگان را به آیندگان بسپارند. جان و دل چنین مردمی با هزاران بند و پیوند به زمین و اهل زمین خود بسته است. از این‌همه تعلق، گسستن کار آسانی نیست. همین که انقلاب شد پس از خروج از زندان حقوقِ بازنشستگی را کردند و حساب‌های بانک را بستند و حقِ معامله را سلب کردند و از پس‌انداز بابت حقوق دورهٔ سناتوری مبلغ یک میلیون و سیصد‌هزار تومان مطالبه کردند...
.

حاصل اینکه پس از چهل‌و‌هفت سال تدریس از آموزگاری تا استادی فعلا از مال دنیا، یک پولْ درآمد ندارم و با فروش کتاب و درآمدِ مختصری از حقِ تألیف که کتابفروشان می‌پردازند این سه‌ساله را با تشویش و سختیِ معیشت در این گرانی سرسام‌آور به سر برده‌ام تا بعد چه بلایی به سرم بیاید.
.

وقتی که در زندان بودم در یکی از روزنامه‌های اسلامی فهرستی از اسامی رجالِ دورهٔ طاغوت چاپ کرده بودند زیر عنوان
«غارتگران اموال ملی» و اسم من هم در آن میان بود. این دو صفحه را نوشتم تا خودم و دیگران بدانیم که من چقدر از اموال را غارت کرده‌ام.
.

در هرحال سرنوشت من از آغاز، فقر و تنگدستی بود. کودکی و جوانی را با تهیدستی به سر بردم و در این سرِ پیری هم که دیگر مجالی برای تغییرِ تقدیر نیست در همان عُسرت به سر می‌برم.
سرنوشتم این است: فقر!
.
عجب اینکه از همان آغاز جوانی که دودست لباس بیشتر نداشتم ( که یکی از پارچهٔ وطنی کازرونی بود) همه مرا متموّل می‌شمردند و این خود زحمت و تکلیفی برای من در زندگی بود. با یک دست کت‌وشلوار راه می‌رفتم و می‌گفتند چقدر مرتب لباس می‌پوشی و چقدر توجه به سر و وضعت داری!

دکتر پرویز خانلری


@vir486

و چون پهلوانی را در معرکه بکشند هیزگان و مخنثان از دور نظاره کنند و با هم گویند: «ای جان خداوندگار هیز زی و دیر زی» مرد صاحب‌حزم باید که روز هیجاء قول پهلوانان خراسان را دستور سازد که می‌فرمایند: «مردان در میدان جهند ما در کهدان جهیم.» لاجرم اکثر گردان و پهلوانان این بیت را نقش نگین خود ساخته‌اند:

گریزِ بهنگام، پیروزی است
خنک پهلوانی کش این روزی است
از نوخاسته‌ای اصفهانی روایت کنند که در بیابانی مغولی بدو رسید، بر او حمله کرد. نوخاسته از کمال کیاست تضرع‌کنان گفت «ای آغا خدای را هم گامم کش» یعنی بگا مرا و مکش مرا. مغولش بر او رحم آورد و بر قول او کار کرد. جوان به یمن این تدبیر از قتل خلاص یافت؛ گویند بعد از آن سی سال دیگر عمر در نیکنامی بسر برد. زهی جوان نیک‌بخت! گویا این مثل در باب او گفته‌اند:

جوانان دانا و دانش پذیر
سزد گر نشینند بالای پیر
ای یاران! معاش و سنت این بزرگان غنیمت دانید. مسکین پدران ما که عمری در ضلالت به سر بردند و فهم ایشان بدین معانی منتقل نگشت.
 

اخلاق‌الاشراف
عبید زاکانی


@vir486

سخن بهتر از نعمت و خواسته
سخن بهتر از گنج آراسته

سخن مر سخنگوی را مایه بس
سخن بر تن مرد پیرایه بس

ز دانا سخن بشنو و گوش کن
که نامد گهر ز آسمان جز سخن

سخن مرد را سر به گردون کشد
سخن کوه را سوی هامون کشد

سخن بر تو نیکو کند کار زشت
سخن ره نماید به سوی بهشت



عیوقی( مؤلف کتاب ورقه و گلشاه)



@vir486

باده‌فروش
بانو هایده
صادق نوجوکی
هما میرافشار

باده‌فروش مِی بده
باده‌فروش مِی بده

باده‌یِ نابم بده
دُردِ شرابم بده

آفتاب از اون گوشه‌یِ ایوون پرید
عشق و بهار و همه‌چی پَر کشید
خسته شدم از بدِ این سرگذشت
غم نمی‌خوام اشکِ من از حد گذشت


باده‌فروش مِی بده
باده‌فروش مِی بده

دوست ندارم این همه بد دیدنو
باز به حقیقت برسونین منو
باده‌فروشان مِی و مستی می‌خوام
عمرمو با باده‌پرستی می‌خوام

عاشقِ عشقم منو باور کنین
باز دو سه جرعه مِی‌ و بیش‌تر کنین
عاشق و دیوونه بدونین منو
باز به حقیقت برسونین منو

باده‌فروش مِی بده
باده‌فروش مِی بده

دلم از غصّه به درد اومده
دنیا با من بر سرِ جنگ اومده
رحمی نداره دلِ صیّادِ من
مِی بده تا غم بره از یاد من

باده فــــــــــــــــروش
باده فــــــــــــــــروش
باده فــــــــــــــــروش
باده فــــــــــــــــروش مِی بده...


@vir486

جامعه‌ای بی‌خبر از خواندن که از ادبیات بویی نبرده، همچون جامعه‌ای از کرولال‌ها دچار زبان‌پریشی است و به سبب زبان ناپخته و ابتدایی‌اش مشکلات عظیم در برقراری ارتباط خواهد داشت. این در مورد افراد نیز صدق می‌کند.
آدمی که نمی‌خواند، یا کم می‌خواند یا فقط پرت‌وپلا می‌خواند، بی‌گمان اختلالی در بیان دارد، این آدم بسیار حرف می‌زند اما اندک می‌گوید.

ماریو بارگاس یوسا
چرا ادبیات؟


@vir486

خروشی برآمد از ایوان بزار
که گیتی نخواهیم بی‌شهریار

شاهنامه فردوسی
تصحیح دکتر خالقی‌مطلق


@vir486

پدر صبح‌ها ساعت هشت و نه بیدار می‌شد صبحانه‌ای اندک می‌خورد و شروع به کار در همان اتاقش می‌کرد که پر از قفسه و کتاب بود. اما بابا هیچ وقت پشت میز کار نمی‌کرد. روی زمین چهار زانو می‌نشست یا یک پا را خم می‌کرد کاغذ را می‌گذاشت روی ران یا زانو و غرق کار می‌شد. گاهی مادر فرصتی به دست می‌آورد پس از آنکه پدر از خانه بیرون می‌رفت اتاق بابا را مرتب می‌کرد و کتاب‌های پراکنده را توی قفسه می‌گذاشت و زمین را جاروب می‌زد و تمیز می‌کرد ولی وقتی بابا برمی‌گشت و به اتاقش می‌رفت، فریادش به آسمان می‌رسید. چون کتاب‌ها را گم می‌کرد نمی‌دانست آنها را مادر کجا گذاشته است. یکی از گرفتاری مادر و پدر این بود که پدر می‌گفت: ول کن تو به اتاق من چه کار داری؟ و مادر می‌گفت باید نظافت کرد این طور نمی‌شود. و چون پدر زورش نمی‌رسید کاری جز تسلیم نداشت. مادر، هر وقت دلش می‌خواست کارها را درست آن طور که فکر می‌کرد خوب است انجام می‌داد. البته گاهی هم رعایت حال او را می‌کرد.


از اسطوره تا تاریخ
مهرداد بهار
ص ۶۱۳
از گفت‌وگوی بهار با علی دهباشی

@vir486

علاج ِ
ضعفِ دلِ ما
به لب حوالت کن ..!!



حافظ



@vir486

فریاد ز دست فلک سفله‌نواز
شهزاده به منت و گدازاده به ناز

نرگس ز برهنگی سرافکنده به پیش
صد پیرهن حریر پوشیده پیاز



محمد فضولی


@vir486

مرگ را مَفری نیست

یکی از مواجهات انسان امروزی مسئله‌ی مرگ است. اینکه با مرگ به شکل سنتی آن رفتار کرد چیزی جز گرفتاری افزون‌تر ندارد.
همه‌ی ما خوب می‌دانیم که مرگ هست و انسانی که به این هستی خاکی قدم گذاشت طریقی جز مرگ ندارد. اما آن‌چنان در حیات غرق می‌شوییم که مرگ را از یاد برده‌ایم و بهنگام مواجه با آن دست از پا گم می‌کنیم.
بهنگام مواجه مرگ رستم، زال ماتم پسر نیکو بداشتی اما روداوه به لونی دیگر غرق در شیون شد و زال را سرزنش می‌کرد.
چنین گفت روداوه روزی به زال
که از داغ و سوگ تهمتن بنال
همانا که تا هست گیتی فروز
ازین تیره‌تر کس ندیده‌ست روز
بدو گفت زال ای زن کم‌خِرد
غم ناچریدن بدین بگذرد
برآشفت روداوه سوگند خورد
که هرگز نیابد تنم خواب و خورد
روانم روانِ گوِ پیلتن
مگر بازبیند بدان انجمن

روداوه یک هفته‌یی از خوردن تن بازداشت و کم‌کم سوی چشمانش رفت، سپس تن پهلوانیش باریک شد و سر هفته خرد از او دور گردید.
برخلاف روداوه انسان امروزی دیگر حوصله‌ی زاری و شیون ندارد و چه بسا چنان در زیر فشار جلوه‌های زندگی خرد شده که وقتش را نیز ندارد، و از سویی گریه بر مرده چه سود وقتی به زنده بودنش یاریت نبود.

سر هفته را زو خرد دور شد
ز دیوانگی ماتمش سور شد
بیامد به مطبخ به هنگامِ خواب
بکی مرده‌ماری بدید اندر آب
بزد دست و بگرفت بی‌جان سرش
بر آن بود که از مار سازد خورش
پرستنده از دستِ روداوه مار
ربود و گرفتندش اندر کنار
کشیدندش از جای ناپاک دست
ببردند به ایوان به جای نشست
همی خورد هر چیز تا گشت سیر
فگندند پس جامه‌یی نرم به زیر
......
چو بازآمدش هوش با زال گفت
که گفتار تو با خرد بود جفت
هر آن کس را که خور و خواب نیست
غم و مرگ با جشن و سورش یکیست
برفت او و ما از پسِ او رویم
به دادِ جهان‌آفرین بگرویم

سرانجام جهان مرگ است. و تفاوتی ندارد شهزاده‌ای یا گدازاده، بیکاری یا تاجر. زندگی را باید به شایسته زیست و به قول کازانتزاکیس از ما فقط لاشه‌ای برای مرگ باقی بماند و به قول خیام:
چون عاقبت کار جهان نیستی است
پندار که نیستی، چو هستی خوش باش

در سنت ما ایرانیان مرگ را بارها و بارها اندشیده‌اند و پاسخ‌های در خور داده‌اند اما اینکه اکنون ما در عقب‌گردی عجیب، مرده‌پرست شده‌ایم خود نتیجه‌ی از خرد دوربودن‌مان می‌باشد و تبلیغ‌های سفیه‌ی سیستم و آموزش و گستراندن شیون و تقدس زاری بر رفتن است که همه از خرد به دور است.
و در پایان این چند بیت ملک‌الشعرای بهار.

 
خواجه‌ برفت و خفت به خاک و تو ز ابلهی
در ماتمش به ناله و آه اندری هنوز
بزدود خاکِ تیره از او آب و رنگ و تو
در جامه‌ی کبود و سیاه اندری هنوز
مگری بر آنکه رخت به منزل کشید و خفت
بر خویشتن گری که به راه اندری هنوز

عیسی قاسمی
هشت شهریور ۱۴۰۴


@vir486

ای کرده ز ریش و پشم خود را درویش
وز این دو بیندوخته سرمایه خویش

خرس از تو بسی زیادتر دارد پشم
بز از تو کمی زیادتر دارد ریش!


غلامرضا روحانی



@vir486

دکتر خانلری پذیرفت و واقعاً مثل یک پدر نازنین با همه پژوهندگان رفتار کرد. او کسی بود که به من انسانیت و شیوه مدیریت انسانی را آموخت. البته هیچ وقت رییس هیچ جا نشدم که از آنچه از او آموختم، استفاده کنم. اهل مسؤلیت پذیرفتن اداری نبوده‌ام و نیستم. در محیط کار با دکتر خانلری چنان آرامشی وجود داشت که به قول محمد قاضی خواب بچه‌ها آرام بود. مطلقاً آرامش بود و زیبایی یادم است یک بار چنان غرق کارم بودم که نفهمیدم دکتر خانلری، آمده نشسته توی کتابخانه، دارد به من و دیگران خاموش نگاه می‌کند. بعد از نیم ساعتی یا ربع ساعتی، سرم را بلند کردم و ناگهان دیدم دکتر خانلری آنجا نشسته با آن لبخند شیرین استادانه و پدرانه‌اش و من نفهمیده‌ام. این مرد خیلی والا بود بعد از آن همیشه با خانلری کار کردم تا از محبت بی‌دریغش محروم نمانم او زیباترین انسان در خاطرات من است.

از اسطوره تا تاریخ
مهرداد بهار
ص ۶۵۱
گفت‌و‌گو با بهار


@vir486

بیا تا یک زمان امروز خوش باشیم در خلوت
که در عالم نمی‌داند کسی احوال فردا را


سعدی



@vir486

آه! ازین روزگار برگشته
که ز من لحظه لحظه برگردد

گر فلک را به کام خود خواهم
او به کام کس دگر گردد

ور ز جام نشاط باده خورم
باده خونابهٔ جگر گردد

ور قدم بر بساط سبزه نهم
سبزه در حال نیشتر گردد

لیک با این خوشم، که طالع من
نتواند ازین بتر گردد



هلالی جغتایی


@vir486

الان خیلی کم ایرانی صحیح پیدا می‌شود! – ۱۳۱۸ ه.ق 

الان خیلی کم ایرانی صحیح پیدا می‌شود که غیرت وطن‌دوستی و ملت‌ پروری و پادشاه‌ پرستی که از پنج‌ هزار سال پیشتر عادت ملت ایران بود داشته باشد و نمی‌دانند که این بی‌غیرتی چه به سرشان خواهد آورد. تماشایش به من وصلت نخواهد داد. آنانکه خواهند دید یاد ما بکنند. اگرچه این حرف هم غلط است.
شخص باید هر ضرری و نفعی که به ملت و وطن آبائی خودش می‌بیند، هرقدر دور هم که باشد عاید شخص خودش بداند و به‌ قدر قوه و توانائی در رفعش بکوشد. اگر توانست و کاری از پیش برد خوشا به حالش که اسم خودش را در تواریخ یادگار گذاشته. اگر نتوانست به همین‌ قدر هم می‌توان اکتفا کرد که بگویند فلان کس می‌خواست و خیالش این بود و روزگار مجالش نداد. نقدا هیچ‌کاری از یک نفر من فقیر بی‌اسباب برنمی‌آید. جز اینکه عاجزانه از درگاه مولی استدعا کنم که بر غیرتمندی و وطن‌پرستی و ملت‌دوستی اخوان و همدلان و هموطنان من بیفزاید. (۱۷۴_۱۷۵)

مأخذ: ظهیرالدوله، علی بن محمد ناصر‌. سفرنامه ظهیر الدوله. مصحح محمد اسماعیل رضوانی. تهران: مستوفی. سال ۱۳۷۱



@vir486