شعر فارسی (از رودکی تا نیما) ویر
13K subscribers
299 photos
427 videos
7 files
78 links
Download Telegram
یا چشم بپوش از من و از خویش برانم‌

یا تنگ در آغوش بگیرم که بمیرم

فاضل نظری

@vir486
👍3❤1👏1
یاری اندر کس نمی‌بینیم یاران را چه شد؟
دوستی کی آخر آمد دوستداران را چه شد؟

آب حیوان تیره گون شد خضر فرخ پِی کجاست
خون چکید از شاخِ گل، بادِ بهاران را چه شد؟

کس نمی‌گوید که یاری داشت حق دوستی
حق شناسان را چه حال افتاد یاران را چه شد؟

لعلی از کانِ مُروّت برنیامد، سال‌هاست
تابش خورشید و سعی باد و باران را چه شد؟

شهرِ یاران بود و خاکِ مهربانان این دیار
مهربانی کی سر آمد شهریاران را چه شد؟

گویِ توفیق و کرامت در میان افکنده‌اند
کس به میدان در نمی‌آید سواران را چه شد؟

صدهزاران گل شکفت و بانگِ مرغی برنخاست
عندلیبان را چه پیش آمد هَزاران را چه شد؟

زهره سازی خوش نمی‌سازد مگر عودش بسوخت؟
کس ندارد ذوقِ مستی میگساران را چه شد؟

حافظ اسرارِ الهی کس نمی‌داند، خموش
از که می‌پرسی که دورِ روزگاران را چه شد؟


@vir486
👍2👏1
این «ایرانی» که ما می‌شناسیم


برای شناساییِ اقوام کهن گویاترین منبع، قصّه‌ها، کنایه‌ها و ضرب‌المثل‌های آنهاست. این واقعیّت به خصوص در مورد ایـران صدق می‌کند، چه منبعِ عظیمی است این مَثَل‌ها و قصّه‌ها و تمثيل‌ها.
شما صبح که از خانه بیرون می‌رَوید، هر قدمی که برمی‌دارید و با هرکس که روبه‌رو می‌شوید، یک مَثَل فارسی به یادتان می‌آید، و این به سبب آن است که ایرانی همه‌ی بُعدها و زیر و روهای زندگی را لمس کرده است و روحِ ظریف و شکّاک و شوخِ او از هر یک از این تجربه‌ها، ده‌ها مَثَل ساخته است. ایرانی چون بر سرِ چهارراه زندگی می‌کرده است، گویی همواره منتظر تحوّل و خبری است، امروز را به انتظار فردا به سر می‌برده، و آن را به امید فردای بهتر تحمّل می‌کرده است. پیوسته چشم به راهِ پِیکِ زندگی داشته است که از راه برسد، سواری که از میانِ گَرد بیرون آید. این که ایرانی توانسته است تا امروز بر سر پا بماند و تاریخِ مستمرّ
خود را لنگان لنگان به جلو بکشاند، خود داستانی دارد که باید رمزهایش را جای دیگر به دقّت شکافت. واقعِ امر آن است که همه‌ی حوادثِ کم و بیش سختی که بر او گذشته، تاریخِ او را منقطع نکرده است، تا نزدیک به اضمحلال رسیده، ولی بریده نشده است. در مجموع می‌توان گفت که ملّت ایران شبیه به آن بوته‌های صحرایی چون قیچ و گز بوده است که زندگی در شدائد را می‌آموزند و ریشه‌ی خود را محکم می‌کنند، و با کم‌آبی و سموم و داغی و سردی خو می‌گیرند، و چون بادهای تند بِوَزَد و یا شن‌های انبوه روی آوَرَد، سرِ خود را خم می‌کنند و از نو پس از رفعِ خطر، برمی‌افرازند، و عادت کرده‌اند که ذخیره‌ای حیاتی در خود داشته باشند که در خشک‌سالی و عُسرت، آن را به کار گیرند. مردم ایران کـه بـر «کاروان‌گـاه» زندگی می‌کرده‌اند جز این راهی نداشته‌اند که زندگیِ «کاروانی» را بیاموزند. یا می‌بایست بر دیگران حکومت بکنند و اطراف خود را امن نگاه دارند _چون دوره‌ی هخامنشی و ساسانی_ و یا می‌بایست راهِ مُماشات را در پیش گیرند. از قدیم گفته‌اند "دستی را که نتوان بُرید، باید بوسید"، و ایرانی همین کار را می‌کرده؛ شاید آنقدرها لازم نمی‌آمده است که ببوسد، ولی آن را در دست می‌گرفته است و با آن راه می‌آمده. به همین شیوه بود که مهاجمان را با خود رایگان و همراه می‌کرد، از اسکندر تا عرب‌ها، تا برسیم به ترک‌ها و مغول‌ها.
محمودِ غزنویِ تُرک، دربارِ خود را کانونِ شعرای فارسی‌زبان کرده بود، و بایسنقر (شاهزاده‌ی تیموری) می‌داد تا شاهنامه را به خطّ خوش برایش بنویسند، و هنرِ ایرانی در زمانِ سلجوقی‌ها رو به شکفتگی می‌نهاد...

                   

دکتر محمّد‌علی اسلامی نُدوشن


@vir486
👍1
اندیشیدن
در سکوت.

آن که می ‌اندیشد
به ‌ناچار دَم فرو می‌ بندد 
اما آنگاه که زمانه
زخم‌ خورده و معصوم
به شهادت ‌اش طلبد
به هزار زبان سخن خواهد گفت ...

احمد_شاملو / مدایح بی صله



@vir486
👍2
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
گوشه دلکش ماهور

آه از این قوم ریایی که در این شهر دو روی
روزها شحنه و شب باده فروشند همه
شفیعی_کدکنی

سه تار: نادر_فولادی_نسب

آواز: رسول_رهو


@vir486
👍2
می‌ با جوانان خوردنم باری تمنّا می‌کنم

تا کودکان در پای فتند این پیر دُردآشام را

سعدی


@vir486
👍2
اگر چه باده فرح‌بخش و باد گل‌بیز است

به بانگ چنگ مخور می که محتسب تیز است

عراق و فارس گرفتی به شعر خوش حافظ

بیا که نوبت بغداد و وقت تبریز است

حافظ



@vir486
👍2
سكوت آب می تواند خشكی باشد و فرياد عطش؛
سكوت گندم می تواند گرسنگی باشد 
و غريو پيروزمندانه قحط؛
همچنان كه سكوت آفتاب
ظلمات است .
اما سكوت آدمی فقدان جهان و خداست.-
فرياد را تصوير كن !

عصر مرا تصوير كن
 در منحنی تازيانه به نيشخط رنج ؛
همسايه مرا
بيگانه با اميد و خدا؛
و حرمت ما را 
كه به دينار و درم بركشيده اند و فروخته .
تمامی الفاظ جهان را در اختيار داشتيم 
و آن نگفتيم 
كه به كار آيد،
چرا كه تنها يك سخن، يك سخن در ميانه نبود:
آزادي!
ما نگفتيم
تو تصويرش كن! 

احمد شاملو

@vir486
👍3
روزگار رودکی زمان شکوه و عظمت پادشاهی سامانیست که بسخن پروری نامور و یکتای زمانه اند.زبان فارسی دری از پرتوعنایت شاهان این خاندان و وزیران و مهتران دربار بخارا درکوتاه ترین مدت شگفت پیش رفت.شاعران بسیاری پدیدآمدند و با بنیاد نهادن سبک خراسانی درفش سخن گستری برآسمان ادب برافراشتند وفرهنگ و تمدن ایران را با نیروی زبان پاسداری کردند و اگرپس از روزگار آنان،وحشیان تاتار بکشور ما نمی تاختند،امروز از آنهمه آثار ذوق وهنر گنجینه‌های گرانبهاتری داشتیم ولی بازهم آنچه از دستبرد ایام بجای مانده بر رونق سخن پارسی ونبوغ سخنوران آن گواهی راستین است .
      گلزارطبع  استادسخن رودکی همچون دیگربزرگان ادب درچنین روزگار فرخنده و باشکوهی شکفته گشت.شعر به روانی آب وبه شیرینی شهد می‌سرود. تعقید لفظی و معنوی درگفتارش نبود بموسیقی آشنائی داشت وسخن را با نوای چنگ دلپذیرمی‌ساخت.نظامی عروضی درچهارمقاله می‌نویسد: ((که چون نصربن احمد سامانی ببادغیس هرات آمد،خوشی هوا وفراوانی میوه وی راچنان سرمست کرد که چهارسال درآن سامان بهشتی بماند وشهر بخارا،تختگاه شاهی را از یاد ببرد‌.درباریان ومهتران جز آن چاره نیافتندکه ازرودکی مددجویند،باشدکه بتاثیر سخن وی پادشاه بوطن بازگردد.رودکی پذیرفت وقصیده ای بگفت وبوقتی که امیر صبوح کرده بود درآمد و بجای خویشتن بنشست وچون مطربان فرو داشتند او چنگ بر گرفت و در پرده‌ی عشّاق این قصیده آغاز کرد.
بویِ جویِ مولیان آید همی
بویِ یارِ مهربان آید همی

امیر چنان منفعل گشت که از تخت فرود آمد و بی‌موزه پای در رکاب خنگِ نوبتی آورد و روی به بخارا نهاد.

گزینه سخن پارسی
خلیل خطیب رهبر

@vir486
👍2👏1
بوی جوی مولیان
بنان و مرضیه
بوی جوی مولیان
شعر از رودکی
با صدای بانو مرضیه و استاد بنان

@vir486
👍3
          از  بهر  خدا بنگر
          درروی چو زر جانا
          هرجا که روی مارا
          با خویش ببر جانا

مولانا

@vir486
👍2
نیست مرا جز تو دوا
                 ای
                  تو
                دوای
                  دل
                  من


مولانا

@vir486
👍3
تو با رقیب برو شادمان و دست‌به‌دست

که ما و غصّه رفیقانِ دوش بر دوشیم...


حکیم_رشدی
@vir486
👍1
شاهنامه وطن است

نام شادروان ابوالفضل خطیبی با شاهنامه پیوند خورده است. هرآنچه این محقق ایران‌دوست دربارهٔ جایگاه و اهمیت شاهنامه می‌گوید درخور توجه است:

▫️خانم گلرخسار شاعر نامدار تاجیک شعری دارند که می‌گوید «شاهنامه وطن است، وطن بی‌مرگی»؛ من در میان شاعرانی که در ایران دربارهٔ ایران و وطن شعر گفته‌اند، به ژرف‌اندیشی گلرخسار در این شعر ندیده‌ام. این شعر نشان می‌دهد که وطن می‌تواند یک کتاب باشد. کتابی مثل شاهنامه که مفهوم وطن را از قرن چهار تا امروز برای ما حفظ کرد؛ کشور یک‌پارچه‌ای که دارای یک مرکزیت واحد به نام ایران است.

▫️شاهنامه چند ویژگی مهم دارد: یکی یک‌پارچگی سیاسی است. یعنی از آغاز تا پایان شاهنامه پنجاه پادشاه یکی پس از دیگری حکومت می‌کنند و در هیچ زمانی ما خلأ قدرت سیاسی نداریم. دوم یک‌پارچگی جغرافیایی است، یعنی همهٔ کارهای این پادشاهان و پهلوانان، ازخودگذشتگی‌ها و شهادت‌ها به خاطر حفظ یک منطقهٔ جغرافیایی خاص به نام ایران است.

▫️تا زمانی که شاهنامه هست ایران هم وجود خواهد داشت. شاهنامه همیشه پشتوانهٔ فرهنگی برای وحدت ملّی اقوام ایرانی ساکن در این سرزمین، و هویت مستقل همهٔ آن‌ها بوده است. وقتی که ما می‌گوییم وحدت ملّی منظورمان چیست؟ این مؤلفه‌های هویت ملّی کدامند؟ آیا فقط منظورمان آب و خاک است؟ زبان است؟ دین و آداب و رسوم است؟ قوم و نژاد است؟ به بیانی بله، ولی سرزمین مشترک رکن مهمی است؛ یعنی ما نمی‌توانیم مثلا فقط به یک زبان مشترک اتّکا کنیم بدین جهت که در این مجموعه‌ای که وطن نام گرفته ممکن است زبان‌های مختلفی وجود داشته باشد ولی همه احساس تعلّق به یک سرزمین دارند. ممکن است مذاهب و اعتقادات مختلف داشته باشند ولی باز همه تعلّق به یک سرزمین دارند.
در قرن دوم هجری تابوتی از یک مسیحی کشف شد که روی تابوت این مسیحی که «خرداد» نام دارد چنین نوشته شده: «ازمانِ ایرانشهر...» در قرن دوم هجری که اصلا ایرانشهر به لحاظ یک‌پارچگی سیاسی وجود نداشته و هر کدام از ولایات ما دست یک حاکم عرب بوده چرا می‌گوید من از سرزمین ایرانشهرم؟ برای این که ایدهٔ ایرانشهر برای این هم‌وطن مسیحی از بین نرفته بوده. این هم‌وطن مسیحی به همان اندازه به ایرانشهر تعلّق خاطر داشته که یک هم‌وطن زرتشتی یا مسلمان.

▫️برخلاف آنچه تصور می‌شود ما یک ملّی‌گرایی کور در شاهنامه نداریم. در شاهنامه هیچ‌کس نمی‌تواند حتّی یک بیت نشان بدهد که با یک نژادپرستی دُگم و سازمان‌یافته سروکار داشته باشیم. در طول هزاروصدسال که از سرایش شاهنامه می‌گذرد هیچ گروهی را سراغ نداریم که با اتّکا به پشتوانهٔ فکری شاهنامه دست به کشتار مردمی با نژادهای دیگر بزند. در شاهنامه ناسیونالیسم و انترناسیونالیسم جایی تلاقی می‌کنند و همان جاست که بر اصول بنیادین اخلاقی سخت تأکید می‌شود. بسیاری از مواقع شاعر با تورانیان همدلی می‌کند مثلا با «پیران» جهان‌پهلوانِ افراسیاب. یا مثلا با «اغریرت» برادر افراسیاب. در شاهنامه آنگونه نیست که انسان‌های خوب همیشه طرف ایران باشند و دشمنان، انسان‌های بد باشند. از ایران هم پادشاه فرّه‌مندی چون کیکاوس خودکامه خوانده می‌شود. در ماجرای سیاوش او مرزهای ملّیت را به‌هم می‌ریزد و آنچه برایش اهمیت دارد پافشاری بر رعایت اصول اخلاقی و تأکید بر انسانیت است.

▫️در ده سال اخیر در شهرهای مختلف چند نفر نقّال خانم ظهور کرده‌اند. فرهنگ شاهنامه‌خوانی دارد در خانواده‌ها گسترش پیدا می‌کند. بچه‌ها را هم تشویق به خواندن شاهنامه می‌کنند. قبول دارم که آمار مطالعه در ایران بسیار پایین است و شمارگان کتاب محدود. نظام آموزشی ما پر از اشتباه است و انگیزه‌ها را از بین می‌برد و اکثر جوان‌ها به سبب شرایط اجتماعی و اقتصادی حاکم بر جامعه بیشتر انگیزهٔ کسب درآمد دارند. با همهٔ این‌ها من بسیار خوشبینم!

▪️خلاصه‌ای از گفت‌وگوی ابوالفضل خطیبی با خانم ندا عابد، نشریهٔ آزما، فروردین ۱۳۹۹، شمارهٔ ۱۴۵، صفحهٔ ۲۶ تا ۲۹


@vir486
👍3
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
شاد باش ای عشقِ خوش سودایِ ما

ای طبیب جمله علت‌های ما

مولانا

@vir486
👍2❤1
🔷شماره : ۱۱۰۱۴



شبی دود خلق آتشی برفروخت
شنیدم که بغداد نیمی بسوخت

یکی شکر گفت اندران خاک و دود
که: «دکان ما را گزندی نبود»

جهاندیده‌ای گفتش: «ای بوالهوس
تو را خود غم خویشتن بود و بس؟

پسندی که شهری بسوزد به نار
اگرچه سرایت بود بر کنار!؟

به‌جز سنگدل ناکند معده تنگ
چو بیند کسان بر شکم بسته سنگ

توانگر خود آن لقمه چون می‌خورد
چو بیند که درویش خون می‌خورد؟

مگو تندرست است رنجوردار
که می‌پیچد از غصه رنجوروار

تنکدل چو یاران به‌منزل رسند
نخسبد که واماندگان از پسند

دل پادشاهان شود بارکش
چو بینند در گل خرِ خارکش

اگر در سرای سعادت کس است
ز گفتار سعدیش حرفی بس است

همینَت بسنده‌ست اگر بشنوی
که گر خار کاری سمن ندروی»
 
بوستان سعدی شیرازی


@vir486
👍2❤1
آن که مست آمد و دستی به دل ما زد و رفت
درِ این خانه ندانم به چه سودا زد و رفت

خواست تنهایی ما را به رخ ما بکشد
تنه‌ای بر در این خانه‌ی تنها زد و رفت

دل تنگش سر گل چیدن ازین باغ نداشت
قدمی چند به آهنگ تماشا زد و رفت

مرغ دریا خبر از یک شب طوفانی داشت
گشت و فریاد کشان بال به دریا زد و رفت

چه هوایی به سرش بود که با دست تهی
پشت پا بر هوس دولت دنیا زد و رفت

بس که اوضاع جهان در هم و ناموزون دید
قلم نسخ برین خط چلیپا زد و رفت

دل خورشیدی‌اش از ظلمت ما گشت ملول
چون شفق بال به بام شب یلدا زد و رفت

همنوای دل من بود به هنگام قفس
ناله‌ای در غم مرغان هم آوا زد و رفت

هوشنگ_ابتهاج

@vir486
❤1
باز آ که در فراق تو چشم امیدوار
چون گوش روزه دار بر الله اکبر است
سعدی
@vir486
❤2👍1🔥1👏1