شعر فارسی (از رودکی تا نیما) ویر
13K subscribers
299 photos
427 videos
7 files
78 links
Download Telegram
ـــــــــــــــــــــــ
غزل فارسی
مادرِ همهٔ غزل‌های جهان



▪️بیماری اصلی شعرِ روزگارِ ما از همین‌‌جا شروع می‌شود که خودش نه‌تنها فُرمی –جز کار نیما– به وجود نیاورده است، بلکه فرم‌های شگفت‌آوری را که محصولِ نبوغِ خیّام و فردوسی و حافظ و مولوی و سعدی است، به یک سوی نهاده و در فرمِ بی‌فرمی ربعِ قرنی است که در جا می‌زند (چند کار منثور شاملو، آن هم نه همهٔ کارهایش را استثنا باید کرد که در بی‌فرمیِ ظاهری آنها نوعی فرم، اما نه فرم نهایی وجود دارد.)

به عقیدهٔ من بُن‌بستِ شعر معاصر به دست کسانی خواهد شکست که یا فرم تازه‌ای ابداع کنند –کاری که نیما کرد و شاگردانش کمال بخشیدند– یا یکی از فُرم‌های تجربه‌شدهٔ قدیم یا جدید را با حال‌و‌هوایِ انسان عصرِ ما انس و الفت دهد و در فضای آن فرم‌ها، تجربه‌های انسانِ عصر ما را شکل دهد.

می‌توان غزل گفت و غزل را به عنوان یک فرمِ باز، یک قالب گسترده و یک قاب پذیرفت؛ قابی که همه نوع تصویر –از منظره گرفته تا انواع پُرتره‌ها، در هر سبکی از سبک‌های نقاشی– در آن می‌تواند جای بگیرد، آن هم در زبانی که مادرِ همهٔ «غزل»‌های جهان است و هیچ زبانی نمی‌تواند بگوید برای «غزل» امکاناتی بیشتر از زیان فارسی دارد.

من این حرف‌ها را به عنوان دفاع از غزل، به آن معنیِ احمقانهٔ «غزل‌های انجمنی» نمی‌گویم.
می‌خواهم این مطلب بسیار ساده را یاد‌آور شوم که ادبیات و هنر، مجموعه‌ای از فرم‌های خاص‌اند و تحوّلات هریک از این فرم‌ها، به معنی نفی و انکار یا به کنار نهادن دیگر فرم‌ها نیست.
ما در شعرِ سنّتی خویش قوالبی داریم و در داخلِ این قوالب فرم‌های بسیاری؛ فرم‌های ضعیف، نیرومند، راحت و دشوار.

پیدایش قالب شعر آزاد، یا عروضِ نیمایی، به هیچ روی نفی مطلق آن قوالب نیست.
آن قوالب می‌توانند آبستنِ فرم‌های خلّاق، برای بعضی از حال و هواهای عصر ما و عصر‌های آینده باشند.

محمدرضا شفیعی کدکنی
با چراغ و آینه، ۶۷۶–۶۷۳


اگرچه هیچ گل مُرده، دوباره زنده نشد، اما
بهار در گُلِ شیپوری، مدام گرم دمیدن بود
حسین_منزوی




@vir486
👍5
چون بود اصل گوهری قابل
تربیت را در او اثر باشد

هیچ صیقل نکو نداند کرد
آهنی را که بدگهر باشد

سگ به دریای هفتگانه بشوی
که چو تر شد پلیدتر باشد

خر عیسی گرش به مکه برند
چون بیاید هنوز خر باشد

سعدی




@vir486
👍4
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
در روزگار بی عشق، من منتهای عشقم
بر چهره ام نظر کن دردآشنای عشقم

در خود شکسته ام من از خود گسسته ام من
با قامتی خمیده، با صورتی تکیده، من مبتلای عشقم

زنده به یاد عشقم در غربت غریبم
بر جاده های متروک، من جای پای عشقم

در بحر پر تلاطم، پروا مکن زطوفان
کشتی شکستگان را من ناخدای عشقم

من یادگار عشقم، آیینه دار عشقم
در این فنای مطلق، رمز بقای عشقم

آه ای عزیز دیرین، ای دور دلپذیرم
در غیبت ترانه، آواز عاشقانه، نام مرا صدا کن
من خود صدای عشقم


#فریدون_فرح_اندوز


@vir486
👍4
معرفی شاعران پارسی

(قرن چهارم و نیمه اول قرن پنجم هجری)
دوره‌یی که مورد مطالعه‌ی ماست، با آنکه ابتدای ترقی ادب فارسی‌است، یکی از مهمترین ادوار ادبی ما محسوب می‌گردد. در ابتدای این عهد رودکی استاد شاعران و در اواخر آن فردوسی و عنصری دو استاد مسلم شعر پارسی زندگی می‌کرده‌اند. کمتر دوره‌یی از ادوار ادبی فارسی است که این‌همه شاعر استاد و بزرگ، آن هم از یک ناحیه‌ی محدود، در آن زندگی کرده باشند، و کمتر عهدیست که در آن فصاحت و جزالت کلام تا این حد مفطور و ملکه‌ی گویندگان باشد.
علت اساسی این توسعه و رواج روزافزون شعر تشویق بی‌سابقه شاهان از شاعران و نویسندگان بود. همه‌ی امیران و شاهان مشرق در آن دوران نسبت به گویندگان پارسی‌سرای و نویسندگان تازی‌گوی ایرانی ایرانی رعایت کمال احترام را می‌کرده‌اند.
سامانیان خصوصاً به نثر و نظم پارسی شائق بودند، شاعران پارسی‌گوی را تکریم می‌نمودند و برای ایجاد منظومه‌هایی مثل شاهنامه یا ترجمه کتاب‌هایی مانندکلیله‌و‌دمنه پسر دادویه و تاریخ طبری و تفسیر کبیر طبری فرمان‌هایی مستقیماً صادر می‌کردند، و برخی از وزیرانشان همچون ابوالفضل بلعمی مشوق شاعران در نظم داستان‌ها و کتاب‌هایی از قبیل کلیله‌و‌دمنه می‌شدند، یا وزیرانی چون ابوعلی بلعمی خود بتالیف کتاب بزبان پارسی همت می‌گماشتند.

تاریخ‌ ادبیات ایران
#ذبیح‌الله_صفا، ج ۱

@vir486
👍3
معرفی شاعران پارسی
               #سبک_خراسانی

               # شناختنامه_رودکی


       رودکی شاعر استاد آغاز قرن چهارم است که او را به سبب مقام بلندش در شاعری و به علت پیشوایی پارسی‌گویان و آغازیدن بسیاری از انواع شعر پارسی بحق(( استاد شاعران)) لقب داده‌اند. کنیه و نام و نسبش ابوعبدالله جعفربن محمد و علت اشتهارش به رودکی انتساب او به ناحیه‌ی رودک سمرقند دانسته‌ شده‌است.
      تاریخ ولادت رودکی به حدس قریب به یقین بایست اواسط قرن سوم هجری بوده باشد.از آغاز حیات او و کیفیت تحصیلاتش اطلاعی دقیق در دست نیست.
‌‌‌      عوفی در لباب‌الالباب در مقدمه‌ی همین سخنان نوشته است که از ((مادر نابینا آمده)) و شاعران نزدیک به عهد او هم که در محیط زندگانیش می‌زیسته و شاعری می‌کرده‌اند باین مطلب اشاره نموده‌اند و از طرفی دیگر در اشعار او گاه باشاراتی که دال بر بیناییش در مدتی از حیات او بوده باز‌می‌خوریم، مانند ابیات زیر:

همیشه چشمش زی زلفکان خوشبو بود
همیشه چشمش زی مردم سخندان بود

****
پوپک دیدم بحوالی سرخس
بانگک بر برده به ابر اندرا
چادرکی دیدم رنگین بر او
رنگ بسی گونه بر آن چادرا


تاریخ ادبیات
ذبیح‌الله صفا
ج ۱



@vir486
👍3
غزل ۳۶۵ سعدی


به خاک پای عزیزت که عهد نشکستم
ز من بریدی و با هیچ کس نپیوستم

کجا روم که بمیرم بر آستان امید
اگر به دامن وصلت نمی‌رسد دستم

شگفت مانده‌ام از بامداد روز وداع
که برنخاست قیامت چو بی تو بنشستم

بلای عشق تو نگذاشت پارسا در پارس
یکی منم که ندانم نماز چون بستم

نماز کردم و از بیخودی ندانستم
که در خیال تو عقد نماز چون بستم

نماز مست شریعت روا نمی‌دارد
نماز من که پذیرد که روز و شب مستم

چنین که دست خیالت گرفت دامن من
چه بودی ار برسیدی به دامنت دستم

من از کجا و تمنای وصل تو ز کجا
اگر چه آب حیاتی هلاک خود جستم

اگر خلاف تو بوده‌ست در دلم همه عمر
نه نیک رفت خطا کردم و ندانستم

بکش چنان که توانی که سعدی آن کس نیست
که با وجود تو دعوی کند که من هستم
 




@vir486
👍2❤1🔥1
گویند
سرانجام
ندارید شما!

ماییم
که بی هیچ
سرانجام خوشیم ...


حضرت_مولانا


@vir486
👍3
مرا که مست توام این خمار خواهد کشت.


هوشنگ_ابتهاج

@vir486
👍3
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
قول و غزل

سه_گاه

آواز: #محمودی_خوانساری
ویولن: #همایون_خرم
نی: #محمد_موسوی
سنتور: #مجید_نجاحی
تنبک: #امیر_ناصر_افتتاح

غزل های #حافظ
گوینده: #فخری_نیکزاد

چه مستی است ندانم که رو به ما آورد
که بود ساقی و این باده از کجا آورد؟



@vir486
❤2🔥1
هرکجا عدل روی بنموده ست 
نعمت اندر جهان بیفزوده ست

هرکجا ظلم رَخت افکنده ست
مملکت را ز بیخ برکنده ست

  حکیم سنایی


@vir486
👍4👎1
# شناختنامه_ رودکی

        وفات رودکی را سمعانی بسال ۳۲۹ هجری نوشته و گفته‌است که او در مولد خود بنج( پنج ده) درگذشت و همانجا به خاک سپرده شد.
       ممدوح رودکی امیر سعید نصربن احمدبن اسمعیل بود که از سال ۳۰۱تا ۳۳۱ پادشاهی کرد و بعید نیست که پیش از امیر نصر دربار پدر او احمد را که بسال ۳۰۱ بر دست غلامان ترک خود کشته شده بود، نیز درک کرده باشد. رودکی در خدمت امیر نصر تقرب بسیار داشت و در سفر و حضر با او بود و از ستایش او و وزیرشابوالفضل بلعمی و صلات و جوایز آنان مال فراوان اندوخت و جاه و جلال بسیار یافت.
     ابوالفضل بلعمی وزیر دانشمند سامانیان به رودکی اعتقادی وافر داشت و او را میان شاعران عرب و عجم بی‌نظیر می‌دانست و ظاهراً مشوق رودکی در نظم کلیله و دمنه همین وزیر ادب‌دوست بود.
     رودکی نزد همه شاعران و ادیبان معاصر خود در خراسان و ماورالنهر به عظمت مقام شاعری شناخته و توصیف شده است. بعد از او نیز بسیاری از شاعران بزرگ مانند دقیقی و کسایی و فردوسی و فرخی و عنصری و رشیدی سمرقندی و نظامی عروضی او را  به بزرگی مرتبت ستوده و بسا که از او به عنوان (( استاد شاعران)) و ((سلطان شاعران)) یاد کرده‌اند.

تاریخ ادبیات
ذبیح‌الله صفا
ج ۱

@vir486
👍2
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
ماجرای کور مادرزاد بودن یا کور شدن رودکی در ایّام پیری.

@vir486
👍2🔥1
عراق و فارس گرفتی به شعر خوش حافظ
بیا که نوبت بغداد و وقت تبریز است


#حافظ
@vir486
❤2👍1
با آنکه دلم از غم هجرت خونست
شادی بغم توام ز غم افزونست

اندیشه کنم هر شب و گویم یارب
هجرانش چنین‌است وصالش چونست

رودکی


@vir486
👍4
سوک پیری

رودکی

@vir486
👍3❤1
گر من بروم ، تو با که آرام کنی ؟

هَمنام من اِی دوست که را نام کنی...؟

مولانا



@vir486
🔥2👍1
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
.
«آغاز سخن»

آمد به سویم
چونان چهره‌‌ی غریبی
باری
آن کودک که بودم.

سخنی نگفت وُ رفتیم،
هر دو به هم خیره در خموشی.
گام‌هامان، شطی
که جاری بود غریبانه.
گردمان آوردند ریشه‌ها،
بنام برگ‌های یله‌ در آغوش باد.
از همدگر جدا
و جنگلی گشتیم که می‌نویسدش، زمین
راوی‌اش فصل‌‌ها.
ای کودکی که بودم
پیش‌ آ
چه گرد می‌آورد ما را اینک؟
چه بگوییم؟

#آدونیس
ترجمه:
#صالح_بوعذار


یکم ژانویه، آدونیس ۹۴ ساله شد.


@vir486
👍2❤1🔥1
#_ رودکی

    اشعار رودکی بسیار بود. عوفی در لباب‌الالباب نوشته است که اشعار او صد دفتر برآمده است و رشیدی سمرقندی شاعر قرن ششم گفته‌است که شعر او را بر‌شمرده‌ام و صدهزار بود‌.
به هر حال مسلم است که او طبیعهً شاعر بود و بی‌تکلف و زحمتی شعر می‌ساخت چنانکه ترجمه کلیله‌و‌دمنه را که بامر نصربن‌احمد صورت گرفته بود بر او می‌خواندند و او می‌شنید و بشعر در‌می‌آورد.امّا اکنون از آن همه اشعار جز چند قطعه و قصیده که در کتب قدیم نقل شده، چیزی در دست نیست. دریغا که از آثارگران‌بهای پدر شعر فارسی تا امروز بیش از پانصد‌و پنجاه بیت از ماخذهای کهن بدست نیامده‌است.
سخن رودکی نمودار درست سبک خراسانی است که وی از بنیاد-گزاران آن به شمار می‌رود. معنی‌های نغز در گفتارش فراوان دیده‌ می‌شود، تشبیه‌های دلفریب می‌آورد، در وصف چنان چیره‌دستی می‌نماید که گوئی سحر سخنش با معجزه برابری می‌کند. غزل نیک می‌سراید و باستادی وی دیگر گویندگان همداستانند.

تاریخ‌ادبیات
ذبیح‌الله صفا
ج ۱
گزینه سخن پارسی
مقدمه خلیل خطیب رهبر

@vir486
👍2🔥1