شعر فارسی (از رودکی تا نیما) ویر
13K subscribers
300 photos
427 videos
7 files
80 links
Download Telegram
خون دل و نقش جبين

به جبین نقش کن از خون دل من خالی

تا بدانند که قربان تو کافر کیشم



مصراع دوم این بیت تصریح به رسم ( اِشعار) در حجّ دارد. اِشعار در لغت به معنی اعلام است و در اصطلاح حج «إشعار البدنة» و اشعار الهدى بمعنی اعلام قربانی است و آن چنین است که چون می‌خواستند اعلام کنند که حیوانی برای قربانی در حج است و کسی نباید آن را بخرد یا بفروشد علامتی از خون آن حیوان بر بدن او می‌زدند و در خصوص شتر پوست او را شکاف می‌دادند یا یکی از دو طرف کوهان او را زخمی می‌زدند تا خون از آن جاری شود و همه بدانند که آن هَدی» یا قربانی است.
در روزهای عید اضحی که رسم است شتری یا گوسفندی قربانی کنند برای اعلام قربانی بودن آن در شهرهای ایران رسم بود که پیشانی و پشت گوسفند را به رنگ قرمز رنگین می‌کردند و بیشتر آن را با حنا رنگین می‌ساختند و این عمل هنوز در روزهای عید قربان معمول است. بنابراین باید مصراع نخست را چنین معنی کرد(( که از خون دل منبر جبين من خالی نقش کن به صورت اعلام و اشعار تا همه بدانند که من قربان تو هستم)). صفت کافر کیش طنز آمیز است، یعنی قربانی روز عید قربان رسم مسلمانان است اما تو که از ریختن خون دل من باکی نداری یعنی خون انسانی را بجای خون گوسفند می‌ریزی در حقیقت کافر کیش هستی .

بعضی چنین معنی کرده‌اند که بر جبین از خون دل من خالی نقش کن و این مخالف معنی واقعی شعر است زیرا زدن علامت خون بر پیشانی یا پشت حیوان برای اعلام قربانی بودن آن حیوان است و اگر قربانی کننده بر پیشانی خود این علامت را بزند از کجا مردم خواهند دانست که عاشق قربان معشوق شده است؟ این خون خود قربانی است که بر جبین او می‌زدند و در این شعر هم حافظ همین نکته را بیان میکند که ازخون خود من بر جبین من نقشی بزن.

فرّخی این علامت را داغ خوانده است:

گوسفندی که رخ از داغ تو آراسته کرد

اژدها بالش و بالین کندش از دنبال

#حافظ
#عباس_زریاب_خویی
#آئینه_جام

@vir486
❤4
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
ما را سریست با تو که گر خلق روزگار
دشمن شوند و سر برود هم بر آن سریم

گفتی ز خاک بیشترند اهل عشق من
از خاک بیشتر نه که از خاک کمتریم

#سعدی


#محمدرضا_شجریان

@vir486
👍2👎2
به خاک پای عزیزت که عهد نشکستم.

صبحی دیگر و خواجه‌ی شیراز.




@vir486
فلک مزدور ایمای تو باشد
نوازد هر که را رایِ تو باشد

به دل‌تنگی کنم دلْ خوش همیشه
که تنها جای غم‌های تو باشد

نیازارم ز خود هرگز دلی را
که می‌ترسم درو جای تو باشد

شود مجروح مغزِ استخوانم
سرِ خاری چو در پای تو باشد

مِیی کاشفتگی در شور آرَد
نگاهِ کارافزای تو باشد

حریفی کز خرد بازیچه سازد
عتاب گریه‌فرمای تو باشد

نهایت نیست طومارِ دلی را
که مضمونش تمنای تو باشد

کدورت نیست کاخ سینه‌ای را
که راهش بر تماشای تو باشد

گلِ صدرنگ می‌روید از آن خاک
که در وی نوش صهبای تو باشد

سحرگه هرکه پیش از خواب خیزد
حریفِ باده‌پیمای تو باشد

دو عالم نقد جان بر دست دارند
به بازاری که سودای تو باشد

«نظیری» زندگی در دردِ دل جو
که دردِ تو مسیحایِ تو باشد

#نظیری_نیشابوری


@vir486
❤1👍1
در خدمت خلق بندگی ما را کُشت

وز بهر دو نان دوندگی ما را کُشت

هم محنت روزگار و هم منت خلق

ای مرگ بیا که زندگی ما را کُشت

(لا ادری)

@vir486
👍2❤1
با حرف‌هایت در آغوشم بگیر

که بعضی حروف، دست‌های مهربانی دارند.


#محمود_درویش

@vir486
👍3
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
همنوازی نی و تنبک
بیات ترک

نی: محمد موسوی
تمبک: مرتضی اعیان


@vir486
👍1
صبحی دیگر و حال‌وهوای خواجه‌ی شیراز..

دیوان حافظ تصحیح پرویز ناتل خانلری.



@vir486
👍1
گفت: اگر بروم چه؟

گفتم: آنگاه تو نخستین وطنی هستی
که ساکنش را ترک می‌کند.


#سعید_انصاریان

@vir486
💔3👍2❤1
#معرفی_ستاره‌ی_دیگری_از_ادب_پارسی

فرخی ابوالحسن علی‌بن جولوغ فرخی سیستانی
شاعر بزرگ اواخر قرن چهارم و اوایل قرن پنجم هجری و از جمله سرآمدان سخن در تمام ادوار ادبی فارسی است. درباره ابتدای احوالش اطلاعات مبهم و ناقصی در دست است. گویا پدرش از خدمتگزاران خلف بن احمد آخرین پادشاه صفاری سیستان بود که بساط حکومتش در سال ۳۹۳ هـ بدست محمود غزنوی برچیده شد و فرخی که در آغاز جوانی فرصت کسب از ادب فارسی و آزمایش طبع خود در شعر یافته بود، مدتی از زندگانی را بخدمت یکی از دهقانان سیستان گذرانید و در همان حال سراغ درباری را می‌گرفت که خریدار شعر او باشد تا سرانجام بچغانیان روی نهاد و خدمت امیر ابوالمظفر چغانی از مشاهیر امرای آل‌محتاج را اختیار کرد و او را در قصاید بسیار مشهور و زیبایی ستود و بعد از آن بخدمت محمود غزنوی که در آن زمان قدرت و شهرت بسیاری حاصل کرده بود. در آمد و تا پایان عمر در دربار غزنوی ماند و محمود (م ۴۲۱) و پسرانش محمد و مسعود (۴۲۱-۴۳۲ هـ ) و برادران محمود نصر بن سبکتکین (م) ۴۱۲ هـ ) و امیر يوسف بن سبكتكين (م ۴۲۳ هـ ) و وزرای دربار غزنوی و رجال دیگر آن دستگاه را مدح گفت تا بسال ۴۲۹ هجری درگذشت.



فرخی یکی از بهترین شاعران قصیده سرای فارسی است. سخنانش در میان قصیده‌گویان بسادگی و روانی و استحکام و متانت ممتاز است. وی در استفاده از افکار و احساسات عادی و بیان آنها بزبان ساده‌ی روشن و روان چندان مهارت بکار برده که ازین حیث گاه درست همانند سعدی شاعر بزرگ دو قرن و نیم بعد از خود است. یعنی همان سادگی و لطف ذوق و رقت احساسات و شیرینی بیان را که سعدی در میان غزلسرایان دارد فرخی در میان قصیده‌گویان دارا است و چنانکه گفته‌اند سخن سهل ممتنع در عربی خاص ابوفراس الحمداني (م ۳۵۷ هـ ) و در پارسی ویژه فرخی بود. تغزلهای فرخی از حیث اشتمال بر معانی بدیع عشقی و احساسات و عواطف بی پیرایه شاعر که گاه بی‌پرده اظهار شده مشهورست و او در این تغزلها انواع احساساتی را که بر عاشق در احوال مختلف دست می‌دهد، بیان داشته و در مدح نیز قدرت خلاقه خود را در اوصاف ممدوحان بکار انداخته است. همه جا از سخن او چیره‌دستی در وصف آشکار است و در انواع توصیف‌های او از قبیل اوصاف طبیعت و معاشیق و ممدوحان و اعمال آنها و میدان‌های جنگ و نظایر اینها آثار این مهارت دیده می شود. شوخ طبعی شاعر و گستاخی او در برابر ممدوحان خویش نیز رونقی خاص به اشعارش بخشیده است. غزل‌های فرخی هم در میانه غزل‌های زمانه او خالی از لطافت نیست. دیوانش در حدود نه هزار بیت است و بطبع رسیده از ابیات مشهور اوست .

خواستم از لعل او دو بوسه و گفتم
تربیتی کن باب لطف خسی را

گفت یکی بس بود و گر دو ستانی
فتنه شوی آزموده‌ایم بسی را

عمر دوباره است بوسه‌ی من و هرگز
عمر دوباره نداده اند کسی را





شرف و قیمت و قدر تو بفضل و هنر است
نه بدیدار و بدینار و بسود و بزیان

هر بزرگی که بفضل و بهنر گشت بزرگ
نشود خُرد ببد گفتن بهمان و فلان

شیر هم شیر بود گرچه بزنجیر بود
نَبَرَد بند و قلاده شرفِ شیرِ ژیان



#معرفی_شاعران_پارسی
#فرخی_سیستانی
#تاریخ_ادبیات
#ذبیح‌الله_صفا
جلد یک

@vir486
👍2
آلبوم در شب سرد زمستانی.

با صدای همیشگی محمد نوری

@vir486
👍2❤1
و گفت: دوستی اهل این زمانه را چون خوردنی بازار یافتم
به بوی خوش ، به طعم ناخوش ...

#عطار
#تذکره الاولیاء



@vir486
❤1👍1
کافر باشد که با لبِ چون شکرت

امکان گُنه یابد و پرهیز کند


#مولوی

@vir486
❤5🔥1
صبحی دیگر و غزلی از خواجه‌ی شیراز.

گفته بودی که شَوَم مست و دو بوست بدهم

وعده از حد بشد و ما نه دو دیدیم و نه یَک

دیوان حافظ تصحیح پرویز ناتل خانلری

@vir486
👍4
❑ کیفر


در این‌جا چار زندان است
به هر زندان دوچندان نقب، در هر نقب چندین حجره، در هر حجره چندین مرد در زنجیر…

از این زنجیریان، یک تن، زنش را در تبِ تاریکِ بهتانی به ضربِ دشنه‌یی کشته است.
از این مردان، یکی، در ظهرِ تابستانِ سوزان، نانِ فرزندانِ خود را، بر سرِ برزن، به خونِ نان‌فروشِ سختِ دندان‌گرد آغشته‌ست.

از اینان، چند کس در خلوتِ یک روزِ باران‌ریز بر راهِ رباخواری نشسته‌اند
کسانی در سکوتِ کوچه از دیوارِ کوتاهی به روی بام جَسته‌اند
کسانی نیم‌شب، در گورهای تازه، دندانِ طلای مردگان را می‌شکسته‌اند.

من اما هیچ‌کس را در شبی تاریک و توفانی
                                                         نکشته‌ام
من اما راه بر مردِ رباخواری
                                    نبسته‌ام
من اما نیمه‌های شب
                          ز بامی بر سرِ بامی نجسته‌ام.

 ‏□

در این‌جا چار زندان است
به هر زندان دوچندان نقب و در هر نقب چندین حجره، در هر حجره چندین مرد در زنجیر…

در این زنجیریان هستند مردانی که مُردارِ زنان را دوست می‌دارند.
در این زنجیریان هستند مردانی که در رؤیایِشان هر شب زنی در وحشتِ مرگ از جگر برمی‌کشد فریاد.

من اما، در زنان چیزی نمی‌یابم ــ گر آن همزاد را روزی نیابم ناگهان، خاموش ــ
من اما، در دلِ کهسارِ رؤیاهای خود، جز انعکاسِ سردِ آهنگِ صبورِ این علف‌های بیابانی که می‌رویند و می‌پوسند و می‌خشکند و می‌ریزند، با چیزی ندارم گوش.
مرا گر خود نبود این بند، شاید بامدادی، هم‌چو یادی دور و لغزان، می‌گذشتم از ترازِ خاکِ سردِ پست…

جُرم این است!
جُرم این است!

 
۱۳۳۶‏
زندانِ موقت


■ از دفتر باغ آیینه
#احمد_شاملو


@vir486
👍1
#زاهد_ظاهر پرست

زاهد ظاهرپرست از حال ما آگاه نیست
در حق ما هر چه گوید جای هیچ اکراه نیست



این غزل نمودار اندیشه‌ی حافظ و سیر و سلوک معنوی اوست. او لبّ‌لباب عقیده‌ی خود را که حیرت و سرگشتگی درباره عالم است در پرده بیان داشته است. نیز حافظ تک‌روی رندانه‌ی خود را در لباس شعر بیان می‌کند و توضیح می‌دهد که از ظاهرسازان و همرنگان با جمع و جماعت بیزار است، زیرا ظاهرپرستان تنها به ظواهر امور می‌نگرند و می‌خواهند همه را یکسان و همچون خود ببینند اما از طبیعت انسان و روحیات مردم آگاه نیستند و از این رو هر چه درباره تک‌روان و خداوندان اندیشه و صاحبان راه مستقل در زندگی بگویند جای شگفتی و انزجار و کراهت نیست.

در طریقت هر چه پیش سالک آید خیر اوست
در صراط المستقیم ای دل کسی گمراه نیست

آن کس در راه مستقیم گام برمی‌دارد و گمراه نمی‌شود که بر طبق اندیشه‌ی طبیعت خاص خود کار کند و ناگزیر نشود که موافق عقای عامه رفتار کند.

تا چه بازی رخ نماید بیدقی خواهیم راند
عرصه شطرنج زندان را مجال شاه نیست

او تک روی و رفتار بر طبق طبیعت سجيّه‌ی خاص خود را که مطابق سلیقه‌ی عقیده حاكم و فرمانروا بر عامه نیست به بازیگر شطرنج تشبیه می‌کند که در تاکتیک خود به مهره‌های مهم نمی‌پردازد و از پیاده‌ها که استخوان‌بندی اصلی بازی شطرنج هستند استفاده می‌کند. شاه و فرمان‌های او و احکام او در نظر رندانه او مجالی برای بازی و خودنمایی ندارند. در سه بیت بعدی حیرت خود را در برابر معمای جهان و انسان اظهار می‌کند و برای اینکه بر پیچیدگی و مرموز بودن معمای عالم جامه‌ی شعری و خیال بپوشاند فضای بیکرانی را که زمینیان هر شب بر بالای سر خود مشاهده می‌کنند به سقفی که هم ساده و هم پر نقش است تشبیه می‌کند سقف ساده است زیرا در حقیقت برخلاف ستاره‌شناسان قدیم ستارگان چیزی نیستند که بر آن چسبیده باشند یا در درون آن کار گذاشته شده باشند، پر نقش است زیرا در نظر ما چنین می‌آید و بهر حال معمائی است که مدعیان دانش نجوم از آن ناآگاهند و سخنی در این باره که عقل متفکری مانند حافظ را قانع سازد ندارند:

چیست این سقف بلند ساده بسیار نقش
زین معما هیچ دانا در جهان آگاه نیست




معمّای دیگر انسان و رنج‌های او است.دچرا انسان باید اینهمه رنج ببیند و اینهمه زخم نهانی را تحمّل کند و مجال آه و اعتراض نداشته باشد.


#حافظ
#عباس_زریاب_خویی
#آئینه_جام


@vir486
👍1
پاروهایم را
به نشان تسلیم بر هم می‌نهم.
دست‌هایم را بر هم می‌نهم.
مغزم را بر هم  می‌نهم.
خود را به دست سیلاب می‌سپرم.
فریاد می‌کشم:
های سیلاب! هر جا بروی،
من نیز می‌آیم.!
شادم که آمده‌ای
برمی‌جهم و بر پشت برهنه تو
سوار می‌شوم،
بیا برویم!
اینک هیچ‌چیز مرا نمی‌آزارد
و من به اوج درد رسیده‌ام
از آن پس، آزادی آغاز  می‌شود!

#نیکوس_کازانتزاکیس


@vir486
👍3