شعر فارسی (از رودکی تا نیما) ویر
13K subscribers
300 photos
426 videos
7 files
80 links
Download Telegram
تو اما وارد رگ هایم شدی...
و همه چیز تمام شد..!
و خیلی سخت است..
بخواهم از تو شفا یابم ..!


#غسان_کنفانی


@vir486
🔥3👍2❤1👌1
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
🔸مارسل پروست؛ در جستجوی زمان از دست رفته!

▪️ترجمه و صدا: ایمان فانی

#مارسل_پروست


@vir486
🔥3❤1👍1👌1
#ترانه‌های_خیام
بخش پنجم



مستشرق روسی ژوکوفسکی مطابق صورتی که تهیه کرده در میان رباعیاتی که بخیام منسوب است ۸۲ رباعی «گردنده» پیدا کرده، یعنی رباعیاتی که بشعرای دیگر نیز نسبت داده شده بعدها این عدد به صد رسیده. ولی باین صورت هم نمی‌شود اعتماد کرد زیرا مستشرق مذکور صورت خود را بر طبق قول اغلب اشتباه تذکره نویسان مرتب کرده که نه تنها نسبت رباعیات دیگران را از خیام سلب کرده‌اند بلکه اغلب رباعیات خیام را هم بدیگران نسبت داده‌اند. از طرف دیگر سلاست طبع، شیوائی کلام، فکر روشن سرشار و فلسفه موشکاف که از خیام سراغ داریم بما اجازه می‌دهد که یقین کنیم بیش از آنچه از رباعیات حقیقی او که در دست است خیام شعر سروده که از بین برده‌اند و آنهایی که مانده بمرور ایام تغییرات کلی و اختلافات بیشمار پیدا کرده و روی گردانیده. عمدی که بدست اشخاص مذهبی و صوفی شده نیز در بعضی از رباعیات مشاهده می‌شود. مثلا:

شادی بطلب که حاصل عمر دمی است.

تقریباً در همه نسخ نوشته شادی مطلب در صورتی که ساختمان شعر و موضوعش خلاف آنرا نشان می‌دهد. يك دليل ديگر به افکار ضد صوفی و ضد مذهبی خیام نیز همین است که رباعیات او مغشوش و آلوده به رباعیات دیگران شده. علاوه برین هر آخوندی که شراب خورده و يك رباعی درین زمینه گفته از ترس تکفیر آنرا بخیام نسبت داده. لهذا رباعیاتی که اغلب دم از شرابخواری و معشوقه‌بازی می‌زند بدون يك جنبه فلسفى و يا نكته زننده و یا ناشی از افکار نپخته و افیونی است و سخنانی که دارای معانی مجازی سست و درشت است می‌شود با کمال اطمینان دور بریزیم مثلا آیا جای تعجب نیست که در مجموعه معمولی رباعیات خیام باین رباعی بر بخوریم:

ای آنکه گزیده‌ای تو دین زرتشت
اسلام فکنده‌ای تمام از پس و پشت؛

تا کی نوشی باده و بینی رخ خوب؟
جائی بنشین که خواهندت کشت.


این رباعی تهدید آمیز آیا در زمان زندگانی خیام گفته شده و باو سوء قصد کرده‌اند؟ جای تردید است چون ساختمان رباعی جدیدتر از زمان خيام بنظر میآید ولی در هر صورت قضاوت گوینده را درباره خیام و درجه‌ی اختلاط ترانه‌های او را با رباعیات دیگران نشان می‌دهد. بهرحال، تا وقتيكه يك نسخه خطی که از حیث زمان و سنديت تقريباً مثل رباعیات سیزده گانه کتاب مونس الاحرار باشد بدست نیامده، يك حكم قطعی در‌باره ترانه‌های اصلی خیام دشوار است، بعلاوه شعرائی پیدا شده‌اند که رباعیات خود را موافق مزاج و مشرب خیام ساخته‌اند و سعی کرده‌اند که از او تقلید بکنند ولی سلاست کلام آنها هر قدر هم کامل باشد اگر مضمون يك رباعی را مخالف سلیقه و عقیده خیام ببینیم با کمال جرئت می‌توانیم نسبت آن را از خیام سلب بکنیم. زیرا ترانه‌های خیام با وضوح و سلاست کامل و بیان ساده گفته شده در استهزاء و گوشه کنایه خیلی شدید و بی‌پرواست. ازین مطالب می‌شود نتیجه گرفت که هر فکر ضعیف که در يك قالب متكلف و غير منتظم دیده شود از خیام نخواهد بود. مشرب مخصوص خيام مسلك فلسفی عقاید و طرز بیان آزاد و شیرین و روشن او اینها صفاتی است که می‌تواند معیار مسئله فوق بشود.

ما عجالتاً این ترانه‌ها را باسم همان خیام منجم و ریاضی‌دان ذکر می‌کنیم چون مدعی دیگری پیدا نکرده تا ببینیم این اشعار مربوط بهمان خیام منجم و عالم است و یا خیام دیگری گفته. برای اینکار باید دید طرز فکر و فلسفه او چه بوده است.


#خیام
#صادق_هدایت
@vir486
👍3👌3❤1🔥1👏1
که شاه از رعیت بوَد تاجدار

شنیدم که در وقت نزع روان
به هرمز چنین گفت نوشیروان

که خاطر نگهدار درویش باش
نه در بند آسایش خویش باش

نیاساید اندر دیار تو کس
چو آسایش خویش جویی و بس

نیاید به نزدیک دانا پسند
شبان خفته و گرگ در گوسفند

برو پاس درویش محتاج دار
که شاه از رعیت بود تاجدار

رعیت چو بیخند و سلطان درخت
درخت، ای پسر، باشد از بیخ سخت

مکن تا توانی دلِ خلق ریش
وگر می‌کُنی می‌کَنی بیخِ خویش


#سعدی
#بوستان
#غلامحسین_یوسفی


@vir486
👍5❤3
«می‌ بینَمت، از مرگ نجات می‌‌یابم،
تنت لنگرگاهِ من است»

#محمود_درويش

@vir486
❤9
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
🔸یادگار زریران (جنگ دینی بین گشتاسب و ارجاسب)

▪️با حضور پهلوانان:

زریر
گرامی
بستور
بیدرفش
اسفندیار

▫️از زبان استاد علی آبان


@vir486
❤3👍1🔥1👏1
ای گُل تو دوش داغِ صَبوحی کشیده‌ای
ما آن شقایقیم که با داغ زاده‌ایم

پیرِ مُغان ز توبهٔ ما گر ملول شد
گو باده صاف کن که به عذر ایستاده‌ایم


#حافظ

@vir486
👌3❤2👍1🥰1
ترجیع‌بند شماره ۲۰

ای چون لب لعل تو شکر نی
بادام چو چشمت ای پسر نی

جز سوی تو میل خاطرم نه
جز در رخ تو مرا نظر نی

خوبان جهان همه بدیدم
مثل تو به چابکی دگر نی


پیران جهان نشان ندادند
چون تو دگری به هیچ قرنی

ای آنکه به باغ دلبری بَر
چون قد خوش تو یک شجر نی

چندین شجر وفا نشاندم
وز وصل تو ذره‌ای ثمر نی

آوازهٔ من ز عرش بگذشت
وز درد دلم تو را خبر نی

از رفتن من غمت نباشد
از آمدن تو خود اثر نی

باز آیم اگر دهی اجازت
ای راحت جان من، و گر نی

بنشینم و صبر پیش گیرم
دنبالهٔ کار خویش گیرم


#سعدی
#ترجیعات
#غلامحسین_یوسفی

@vir486
❤3👍2👏2👌1
یک اردیبهشت، روز بزرگداشت سعدی شیرین‌سخن خجسته باد.
❤4👏3👍1🔥1🥰1
امروز یک اردیبهشت را کامل به سعدی اختصاص می‌دهیم و از سعدی می‌خوانیم.
👏4🔥2🥰1👌1
همه‌ی قبیله‌ی من عالمان دین بودند
مرا معلمِ عشقِ تو شاعری آموخت

#سعدی

@vir486
👏5❤4👍3👌2
شبی دود خلق آتشی بر فروخت
شنیدم که بغداد نیمی بسوخت
یکی شُکر گفتی در آن خاک و دود
که دکان ما را گزندی نبود
جهاندیده‌ای گفتش ای بوالهوس
ترا خود غم خویشتن بود و بس
پسندی که شهری بسوزد بنار
اگر خود سرایت بود برکنار !؟


#سعدی
#بوستان
#غلامحسین_یوسفی
@vir486
❤4👏2👌2👍1🔥1
سعدی از زبان علی دشتی

همه‌ سرمایه‌ی سعدی سخن شیرین بود
وین از او ماند ندانم که چه با او برود


جدل ناپذیرترین کار سعدی سخن اوست. در تاریخ ادبی ایران که گویندگان چیره طبع فراوانند سعدی بطور خیره کننده‌ای می‌درخشد. کسی چون او صنعت و سادگی، استحکام و روانی، عذوبت و رقت را بهم نیامیخته و بدین موزونی سخن نگفته‌است.

قدرت وی در سخن بپایه‌ایست که نقطه‌های قابل انتقاد وی را در ناحیه‌ی فکری پوشانیده و حسن بیان وی چنان بر مطالب او پوشش زیبائی می‌افکند که خواننده را از غور و تعمق باز می‌دارد و نقطه‌های ضعف و متناقصات گفته‌های وی بچشم نمی‌خورد. بهمین دلیل قریب هفتصد سال گلستان کتابی اخلاقی و تربیتی بشمار رفته و آنرا باطفال می‌آموختند.

همین معنی پرده‌ای از پندار بر دیده شیفتگان وی کشیده، او را جامع‌ترین و کامل‌ترین گویندگان ایران گفته‌اند. در کتابی که بسال ١٣١٦، بمناسبت جشن هفتصدمین سال نگارش گلستان، از طرف وزارت فرهنگ منتشر گردید و عده‌ی زیادی از فاضلان صاحب‌نظر مقالاتی در آن داشتند، این وجد و ایمان به سعدی خوب مشاهده می‌شد: او را شاعر، نویسنده، حکیم، جهاندیده ، دانشمند، معلم اخلاق، راهنمای سیاست، عارف و صوفی، زاهد و متدین، عاشق پیشه و نوع‌دوست وغيره و غیره گفته بودند؛ حتی بخاطر دارم مرحوم فروغی عشق سعدی، عشق طبیعی و بشری سعدی را - که مترنم‌ترین دیوان غنائی را بوجود آورده است - نادیده انگاشته، آنرا « عشق بعوالم مافوق الطبیعه » گفته و صریحاً نوشته بود زبده و لُب عرفان را در پرده معاشقه پوشانیده است و عجیب‌تر آنکه هزارها ابیات عاشقانه سعدی را فراموش کرده و بچند بیتی نظیر بیت زیر استشهاد کرده بود:

هر کسی را نتوان گفت که صاحبنظرست
عشقبازی دگر و نفس‌پرستی دگرست


این رأی، یعنی سعدی را جامع‌ترین گویندگان گفتن، با نظر مدارا قابل قبولست: گویندگان بزرگ دیگر - حتی آن پنج شش نفری که بضميمه سعدی صف اول و خارج از مقایسه را تشکیل می‌دهند- جامعیت سعدی را ندارند. ولی در اینجا پیوسته این مطلب دیگر پیش می‌آید که آیا شخص جامع و کسی که جنبه‌های گوناگون دارد، می‌تواند در هر یک از جنبه‌های مختلف، همسنگ آن کسی شود که فقط در یک یک رشته برجسته و ممتازست: مثلاً می‌توان در عرفان و تصوف سعدی را هم ترازوی سنائی و عطار و مولوی قرار داد؟

این خود بحث جداگانه‌ایست که شاید در طی فصول آینده قدری روشن شود، ولی چیزی که روشن هست و تردید‌ناپذیر ، فصاحت و موزونی سخن سعدیست که می‌توان آنرا معیار خوبی و حد کمال زبان فارسی گفت:

سعدی گمراه‌کننده‌ی تمام غزلسرایان بعد از خویشست: همه شیوه‌ی او را در غزل دنبال کردند و غالباً در خامی و ابتذال افتاده‌اند. سهولت بیان وی همه را بدین اشتباه انداخته‌است که چون وی سخن توانند گفت و هیچ‌یک نتوانست چون او استحکام و نرمی را توأم کند.

زبان فصیح و رسای او همه را می‌فریبد و گاهی نظم فکری را نیز مختل می‌کند: اساس رستگاری برکوشش استوار است ولی سعدی با ابیات زیبائی چون:

جهد و مردی ندهد آنچه دهد دولت و بخت
گنج و لشگر نکند آنچه کند همت و رای


بخت و دولت بکاردانی نیست
اوفتاده است در جهان بسیار
جز به تأیید آسمانی نیست
بی تمیز ارجمند و عاقل خوار


این اصل متین را متزلزل می‌کند.

نشان دادن سرّ تفوق زبان سعدی برای اهل فن شاید میسر باشد ولی برای من دشوار است. این تفوق تنها در پیروی از موازین فصاحت و بکار بستن تمام آن دستورهائی که در معانی بیان و بدیع داده‌اند نیست. گویندگان بزرگ همه چنین کرده‌اند و حتی پاره‌ای مصدر و مستند این قواعد و دستورها هستند ولی سعدی نشده‌اند و بسا اوقات سعدی از این قواعد تخلف ورزیده، اما بانسجام و موزونی سخن وی خللی وارد نگشته است کلمه «آقچه» که ترکی و بمعنی سکه زرست و طبعاً با موسیقی زبان فارسی همساز نیست، در گفته خاقانی و سعدی هر دو آمده است با این تفاوت که در بیت خاقانی بچشم می‌خورد و در شعر سعدی طی موج جمله نامحسوس میگذرد.

شاهد طارم فلک رست ز دیو هفت سر
ریخت بهر دریچه‌ای آقچه‌ی زر شش سری

خاقانی



مژدگانی که گل از غنچه برون می‌آید
صد هزار آقچه ریزند عروسان بهار
سعدی



#سعدی
#علی_دشتی
#قلمرو_سعدی


@vir486
👍5❤2
می با جوانان خوردنم باری تمنا می‌کنم


برخیز تا یک سو نهیم این دلق ازرق‌فام را
بر باد قلاشی دهیم این شرک تقوا نام را

هر ساعت از نو قبله‌ای با بت‌پرستی می‌رود
توحید بر ما عرضه کن تا بشکنیم اصنام را

می با جوانان خوردنم باری تمنا می‌کند
تا کودکان در پی فتند این پیر دُردآشام را

از مایهٔ بیچارگی قطمیر مردم می‌شود
ماخولیای مهتری سگ می‌کند بلعام را

زین تنگنای خلوتم خاطر به صحرا می‌کشد
کز بوستان باد سحر خوش می‌دهد پیغام را

غافل مباش ار عاقلی، دریاب اگر صاحب‌دلی
باشد که نتوان یافتن دیگر چنین ایام را

جایی که سرو بوستان با پای چوبین می‌چمد
ما نیز در رقص آوریم آن سرو سیم‌اندام را

دلبندم آن پیمان‌گُسِل منظور چشم آرام دل
نی نی دلارامش مخوان کز دل ببرد آرام را

دنیا و دین و صبر و عقل از من برفت اندر غمش
جایی که سلطان خیمه زد غوغا نماند عام را

باران اَشکم می‌رود وز اَبرَم آتش می‌جهد
با پختگان گوی این سخن سوزش نباشد خام را

سعدی ملامت نشنود ور جان در این سر می‌رود
صوفی گران‌جانی بِبَر ساقی بیاور جام را


#سعدی
#غزلیات
#غلامحسین_یوسفی

@vir486
❤5👍2👏2
صیت سخن سعدی


در مقدّمهٔ گلستان، وقتی سعدی از «صیت سخن در بسیط زمین» یاد می‌کند، می‌نویسد: «رقعۀ مُنشآتش را چون کاغذ زر می‌برند»؛ در حکایتی از باب پنجم آن کتاب نیز می‌خوانیم که در کاشغر شعر او شهرت داشته است.
در این سخنان حق با سعدی است؛ زیرا دیری نمی‌گذرد که ابن بطوطه (۷۰۳ ـ ۷۷۹) در قرن هشتم هجری در چین متوجّه می‌شود خنیاگران بیتی فارسی را به آواز می‌خوانند که از اشعار سعدی بوده است.
بعدها آوازهٔ سخن سعدی از مشرق به مغرب زمین رفت. قریب سیصد و پنجاه سال [تا زمان نگارش این مقاله] پیش بود که آندره دوریه ترجمهٔ گزیده‌ای از گلستان را به زبان فرانسوی انتشار داد. این نخستین معرّفی سعدی در اروپا مقبول افتاد، چندان‌که یک سال بعد (۱۶۳۵) فریدریش اکسن‌باخ آن را به آلمانی ترجمه کرد و در توبینگن به چاپ رسانید. حتّی دیری نگذشت که آدام اولئاریوس، سیاح آلمانی (۱۵۹۹ - ۱۶۷۱م) که زبان فارسی را در ایران آموخته بود، گلستان را بار دیگر به آلمانی ترجمه کرد و در ۱۶۵۴م در شهر شلسویگ به چاپ سپرد. این ترجمه در آلمان با چنان حُسن استقبالی روبرو شد که بارها (۱۶۶۳،۱۶۶۰، ۱۶۷۱، ۱۶۹۶م) به طبع رسید.
به‌تدریج برخی از آثار سعدی به همهٔ زبان‌های زنده دنیا ترجمه گشت. چنان‌که بنا بر فهرست هانری ماسه در کتاب معروف او که شصت و سه سال پیش انتشار یافته، تنها گلستان پنجاه و پنج بار ترجمه شده و هر ترجمه بارها به چاپ رسیده است... .
غرض آن که پیش‌بینی سعدی تحقّق یافته است و در همهٔ اقطار عالم، نام سعدی، فکر و سخن سعدی معروف است و اهل اندیشه و صاحب‌نظران به آثار وی علاقه‌مندند.
بدیهی است موجبات شهرت او متعدّد است از آن جمله است: قریحهٔ خداداد، حُسن ذوق، روشن‌بینی و دل‌آگاهی و نکته‌یابی، فکر پخته و پرورده و مفاهیم حکیمانه، بیان عواطف گوناگون آدمی، سبک و بیانی در اوج بلاغت و... .


#سعدی
#غلامحسین_یوسفی
#کاغذ_زر
ص ۹-۱۲


@vir486
❤4👍1
هر روز به شیوه‌ای و لطفی دگری
چندانکه نگه می‌کنمت خوبتری

گفتم که به قاضی برمت تا دل خویش
بستانم و ترسم دل قاضی ببری

#سعدی


@vir486
👍6👏2
 

حیف است سخن گفتن با هر کس از آن لب

دشنام به من ده که درودت بفرستم


#سعدی

@vir486
👍5👏1
شما که با غم من آشناترین از من

مرا ندیده بگیرید و بگذرید از من
که جز ملال نصیبی نمی‌برید از من

زمین سوخته‌ام ناامید و بی‌برکت
که جز مراتع نفرت نمی‌چرید از من

عجب که راه نفس بسته‌اید بر من و باز
در انتظار نفس‌های دیگرید از من

خزان به قیمت جان جار می‌زنید اما
بهار را به پشیزی نمی‌خرید از من


شما هر آینه، آیینه‌اید و من همه آه
عجیب نیست کز اینسان مکدرید از من

نه در تبری من نیز بیم رسوایی است
به لب مباد که نامی بیاورید از من

اگر فرو بنشیند ز خون من عطشی
چه جای واهمه تیغ از شما ورید از من

چه پیک لایق پیغمبری به سوی شماست؟
شما که قاصد صد شانه بر سرید از من

برایتان چه بگویم زیاده بانوی من
شما که با غم من آشناترید از من


#حسین_منزوی
@vir486
👍5🔥2
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
🔸سمفونی«خليج فارس»

▪️ محمد معتمدی و ارکستر ملی به رهبری استاد فرهاد فخرالدینی

@vir486
👍2👏2
مُردم ز رشک، چند بینم که جام می

لب بر لبت گذارد و قالب تهی کند

#طالب_آملی

@vir486
❤7🥰2👏1