شعر فارسی (از رودکی تا نیما) ویر
13K subscribers
300 photos
426 videos
7 files
80 links
Download Telegram
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
ابرِ آذاری برآمد بادِ نوروزی وزید
وَجهِ مِی می‌خواهم و مُطرب، که می‌گوید رسید؟

شاهدان در جلوه و من شرمسارِ کیسه‌ام
بارِ عشق و مُفلسی صَعب است، می‌باید کشید

قَحطِ جُود است آبروی خود نمی‌باید فروخت
باده و گُل از بهایِ خرقه می‌باید خرید

گوییا خواهد گشود از دولتم کاری که دوش
من همی‌کردم دعا و صبحِ صادق می‌دمید

با لبی و صد هزاران خنده آمد گل به باغ
از کریمی گوییا در گوشه‌ای بویی شنید

دامنی گر چاک شد در عالمِ رندی چه باک
جامه‌ای در نیکنامی نیز می‌باید درید

این لطایف کز لبِ لَعلِ تو من گفتم، که گفت؟
وین تَطاول کز سرِ زلفِ تو من دیدم، که دید؟

عدلِ سلطان گر نپرسد حالِ مظلومانِ عشق
گوشه‌گیران را ز آسایش طمع باید بُرید

تیرِ عاشق‌کُش ندانم بر دلِ حافظ که زد
این قَدَر دانم که از شعرِ تَرَش خون می‌چکید


ارتفاعات کوه سیاه در استان کهگیلویه

#حافظ

@vir486
❤4👍3
بهترین حرف‌ها نزد ابله بازیچه است.

#آرتور_شوپنهاور

@vir486
👍7
اسکندر رومی را پرسیدند: دیار مشرق و مغرب به چه گرفتی؟ که ملوک پیشین را خزاین و عمر و ملک و لشکر بیش از این بوده است ایشان را چنین فتحی میسر نشده. گفتا: به عون خدای عزّوجل هر مملکتی را که گرفتم رعیتش نیازردم و نام پادشاهان جز به نکویی نبردم.

بزرگش نخوانند اهل خرد
که نام بزرگان به زشتی برد


#سعدی
#گلستان
#غلامحسین_یوسفی

@vir486
👍9
در هر سری سودای تو
در هر لبی هیهای تو

بی‌فیض شربت‌های تو
عالم تـهی پیـمانه‌ای

#مولانا


@vir486
❤5👍2🥰1
روبروی دریا
‏بر روی نیمکتی چوبی،
‏سرم را بر شانه‌ات نهادن
‏با صدای تو گوش دادن به شعر،
‏خواسته‌های کودکانه‌ای داشتم
‏مرا ببخش...

#ناظم_حکمت⁩

@vir486
🥰5❤4
#خیام_فیلسوف
بخش اول


فلسفه خیام هیچوقت تازگی خود را از دست نخواهد داد. چون این ترانه‌های در ظاهر كوچك ولی پر مغز تمام مسائل مهم و تاريك فلسفی را که در ادوار مختلف انسان را سرگردان کرده و افکاری را که جبراً باو تحمیل شده و اسراری را که برایش لاینحل مانده مطرح می‌کند. خیام ترجمان این شکنجه‌های روحی شده فریادهای او انعکاس دردها، اضطراب‌ها، ترس‌ها، امیدها و یاس‌های میلیون‌ها نسل بشر است که پی‌درپی فکر آنها را عذاب داده است. خیام سعی می‌کند در ترانه‌های خودش با زبان و سبك غريبي همه این مشکلات معماها و مجهولات را آشکارا و بی پرده حل بکند. او زیر خنده‌های عصبانی و رعشه‌آور، مسائل دینی و فلسفی را بیان می‌کند بعد راه حل محسوس و عقلی برایش می‌جوید.

بطور مختصر، ترانه‌های خیام آئینه‌ای است که هر کس ولو بی‌قید و لاابالی هم باشد یک تکه از افکار يك قسمت از یاس‌های خود را در آن می‌بیند و تکان می‌خورد. ازین رباعيات يك مذهب فلسفی مستفاد می‌شود که امروزه طرف توجه علمای طبیعی است و شراب گس و تلخ مزه خیام هر چه کهنه‌تر می‌شود بر گیرندگی‌اش می‌افزاید، بهمین جهت ترانه‌های او در همه جای دنیا و در محیط‌های گوناگون و بین نژادهای مختلف طرف توجه شده.

هر کدام از افکار خیام را جداگانه می‌شود نزد شعرا و فلاسفه بزرگ پیدا کرد. ولی روی هم رفته هیچکدام از آنها را نمی‌شود با خیام سنجید و خیام در سبک خودش از اغلب آنها جلو افتاده. قیافه متین خیام او را از همه چيز يك فيلسوف و شاعر بزرگ همدوش لوکرس، اپیکور، گوته، شکسپیر و شوپنهاور معرفی می‌کند. اکنون برای اینکه طرز فکر و فلسفه گوینده رباعیات را پیدا بکنیم و بشناسیم ناگزیریم که افکار و فلسفه او را چنانکه از رباعیاتش مستفاد می‌شود بیرون بیاوریم، زیرا جز این وسیله دیگری در ما نیست و زندگی داخلی و خارجی او، اشخاصی که با آنها رابطه داشته، محیط و طرز زندگی تأثیر موروثی‌ای که تعقیب و تربیت علمی و فلسفی او برای ما مجهول است.

اگر چه یک مشت آثار علمی، فلسفی و ادبی از خیام بیادگار مانده ولی هیچکدام از آنها نمی‌تواند ما را در این کاوش راهنمایی بکند. چون تنها رباعیات، افکار نهانی و خفایای قلب خیام را ظاهر می‌سازد، در صورتی‌که کتاب‌هایی که به مقتضای وقت و محیط با بدستور دیگران نوشته حتی بوی تعلق و تظاهر از آنها استشمام می‌شود و کاملا فلسفه او را آشکار نمی‌کند. به اولین فکری که در رباعیات خیام بر می‌خوریم این است که گوینده با نهایت جرئت و بدون پروا با منطق بی رحم خودش هیچ سستی، هیچ یك از بدبختی‌های فکری معاصرین و فلسفه دستوری و مذهبی آنها را قبول ندارد و بتمام ادعاها و گفته‌های آنها پشت پا میزند. در کتاب اخبار العلماء باخبار الحکماء که در سنه ۶۴۶ تألیف شده راجع باشعار خیام اینطور می‌نویسد .... باطن آن اشعار برای شریعت مارهای گزنده و سلسله زنجیرهای ضلال بود. و وقتی‌که مردم او را در دین خود تعقیب کردند و مکنون خاطر او را ظاهر ساختند از کشته شدن ترسید و عنان زبان و قلم خود را باز کشید و بزیارت حج رفت... و اسرار ناپاک اظهار نمود... و او را اشعار مشهوری است که خفایای قلب او در زیر پرده های آن ظاهر می‌گردد و کدورت باطن او جوهر قصدش را تیرگی می‌دهد. پس خيام بايد يك انديشه خاص و سلیقه فلسفی مخصوصی راجع به کائنات داشته باشد.

حال ببینیم طرز فکر او چه بوده. برای خواننده شکی باقی نمی‌ماند که گوینده رباعیات تمام مسائل دینی را با تمسخر نگریسته و از روی تحقیر به علماء و فقهائی که از آنچه خودشان نمی‌دانند دم می‌زنند حمله می‌کند. این شورش روح آریایی را بر ضد اعتقادات سامی نشان می‌دهد و یا انتقام خیام از محیط پست و متعصبی بوده که از افکار مردمانش بیزار بوده. واضح است فیلسوفی مانند خیام که فکر آزاد و خرده‌بین داشته نمی‌توانسته کورکورانه زیر بار احکام تعبدی، جعلی، جبری و بی‌منطق فقهای زمان خودش برود و به افسانه‌های پوسیده و دام‌های خر بگیری آنها ایمان بیاورد.زیرا دین عبارتست از مجموع احکام جبری و تکلیفاتی که اطاعت آن بی‌چون و چرا بر همه واجب است و در مبادی آن ذره‌ای شک و شبهه نمی‌شود بخود راه داد و یکدسته نگاهبان از آن احکام استفاده کرده، مردم عوام را اسباب دست خودشان می‌نمایند ولی خیام همه این مسائل واجب الرعايه مذهبی را با لحن تمسخر آمیز و بی اعتقاد تلقی کرده و خواسته منفرداً از روی عمل و علل پی به معمول و معلول ببرد. و مسائل مهم مرگ و زندگی را بطرز مثبت از روی منطق و محسوسات و مشاهدات و جریان مادی زندگی حل بنماید ازین رو تماشاچی بی طرف حوادث دهر می‌شود.


#ترانه‌های_خیام
#صادق_هدایت


@vir486
❤8
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
🔸شعرخوانی دختر تاجیک در وصف زبان پارسی

▪️بازنشر از صفحه‌ی مرتضی خسروی


@vir486
🔥9❤3👍1
زبان سعدی و نگاه سعدی چنان تازه و نو هست که مخاطب نمی‌تواند باور کند که بیت بالا متعلق به هفتصد سال پیش است.

جایی خواندم که یکی از بزرگان گفته: نمی‌دانم سعدی به زبان ما سخن گفته یا ما به زبان سعدی سخن می‌گوئیم از بس که سعدی تازه و نو است.


#سعدی

@vir486
👍10❤4👏1
باب پنجم

یاد دارم در ایام پیشین که من و دوستی چون دو بادام مغز در پوستی صحبت داشتیم. ناگاه اتفاق مغیب افتاد.
پس از مدتی که باز آمد عتاب آغاز کرد که: در این مدت قاصدی نفرستادی.
گفتم: دریغ آمدم که دیدهٔ قاصد به جمال تو روشن گردد و من محروم.

یار دیرینه مرا گو به زبان توبه مده
که مرا توبه به شمشیر نخواهد بودن

رشکم آید که کسی سیر نگه در تو کند
باز گویم نه که کس سیر نخواهد بودن

 

#سعدی
#گلستان
#غلامحسین_یوسفی

@vir486
👍7❤3
ما از این هستیِ ده روزه به جان آمده‌ایم

وای بر خضر که زندانی عمر ابد است.

#صائب_تبریزی

@vir486
👍12
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
گفتگویی صمیمانه با زنده‌یادان نجف دریابندری و فهیمه راستکار.


@vir486
👍3🥰3❤2
اکنون دیگر بیرقی بر آبم
چشم می‌بندم و با گردنم
رعشه‌هایم را هنجار می‌کنم
آیا روح و علف رسیده‌ست
پس برگردم و ببینم
که میان گوشهای باد ایستاد‌ه‌ام
تا این ماهی بغلتد و
پلکهای من ذوب شوند

آه می‌دانم
فرو رفتن یالهای من در سنگ
آیندگان را دیوانه خواهد کرد
و از ریشه‌های این یالهای های تاریک
روزی دوست فرود می‌آید و
تسلیت دوست را می‌پذیرد

اکنون چشم ببندم و کشف کنم
ستاره‌یی را اندوهگینم می‌کند.

زنگوله‌ی تنبل
#هوشنگ‌_چالنگی


@vir486
👍4
#حکایت
#باب_اول( در سیرت پادشاهان)

جهان ای برادر نماند به کس


پادشاهی را شنیدم به کشتنِ اسیری اشارت کرد. بیچاره در آن حالت نومیدی ملک را دشنام دادن گرفت و سقط گفتن، که گفته‌اند هر که دست از جان بشوید، هر چه در دل دارد بگوید.

وقت ضرورت چو نماند گریز
دست بگیرد سر شمشیر تیز

اذا یئِسَ الانسانُ طالَ لِسانُهُ
کَسَنَّورِ مغلوبٍ یَصولُ عَلی الکلبِ


ملک پرسید چه می‌گوید؟ یکی از وزرای نیک‌محضر گفت: ای خداوند همی‌گوید: وَ الْکاظِمینَ الغَیْظَ وَ الْعافِینَ عَنِ النّاسِ. ملک را رحمت آمد و از سر خون او در گذشت. وزیر دیگر که ضدّ او بود گفت: ابنای جنس ما را نشاید در حضرت پادشاهان جز به راستی سخن گفتن. این ملک را دشنام داد و ناسزا گفت. ملک روی از این سخن در هم آورد و گفت: آن دروغ وی پسندیده‌تر آمد مرا زین راست که تو گفتی که روی آن در مصلحتی بود و بنای این بر خبثی. و خردمندان گفته‌اند: دروغی مصلحت‌آمیز به که راستی فتنه‌انگیز.
هر که شاه آن کند که او گوید
حیف باشد که جز نکو گوید

بر طاق ایوان فریدون نبشته بود:

جهان ای برادر نماند به کس
دل اندر جهان‌آفرین بند و بس

مکن تکیه بر ملک دنیا و پشت
که بسیار کس چون تو پرورد و کُشت

چو آهنگ رفتن کند جان پاک
چه بر تخت مردن چه بر روی خاک


#سعدی
#گلستان
#غلامحسین_یوسفی

@vir486
👍6
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
می‌خور که شیخ وحافظ ومُفتی و مُحتسب

چون نیک بنگری، همه تزویر می‌کنند


#حافظ

سکانسی از فیلم تنگسیر.

@vir486
👍10
شعر، کیمیاگری با کلمات است.

شعر کیمیاکاری شاعر است با واژه‌ها. این تعبیر آرتور رمبو (۱۸۹۱-۱۸۵۴) را در عمل همهٔ شاعران بزرگ دریافته بوده‌اند، هرچند به گونهٔ نظریه همگان بدان تصریحی نداشته‌اند.
دیوان شمس، خمسهٔ نظامی، شاهنامهٔ فردوسی، دیوان حافظ و غزل‌های سعدی و تمام شاهکارهای ادبیات ما از کلماتی فراهم آمده‌اند که در دست و پای تمام فارسی‌زبانان و فارسی‌دانان جهان ریخته است یا از خلال متون و فرهنگ‌ها می‌توان بدان کلمات دست یافت. آن‌چه دست‌نایافتنی است آن کیمیاکاری و جادویی است که بتواند این تودهٔ انبوه واژه‌ها را به سرحدّ شعر برساند و با «مس وجودِ» این پدیده‌های عادی و همگانی، کاری کند که «کیمیای شعر» بیابند و زر شوند.
بی‌گمان همهٔ شاعران بزرگ بر اسرار این کیمیا آگاهی و وقوف داشته‌اند اما درجهٔ کیمیاگری‌شان یکسان نیست و از سوی دیگر «نیّت» ایشان در کیمیاگری نیز بی‌تأثیر نبوده است.
آن‌چه شاعران را در طول تاریخ ادبیات ما عملاً رده‌بندی کرده است، همین دو نکته بوده است: درجهٔ وقوف بر اسرار علم این کیمیا و دیگر «نیت» نهفته در خاطر کیمیاگر.
اگر بگوییم «نیت» در این میان مقامی فراتر از علم کیمیاگری دارد، چندان از تجربه و حقیقت تاریخی به دور نیفتاده‌ایم‌.
انوری و خاقانی دو کیمیاگر بزرگند که در کیمیاگری بالای دست آن‌ها نمی‌توان کسی را تصور کرد و حافظ و خیام نیز دو کیمیاگرند که شاید به عنوان کیمیاگر امتیازی بر خاقانی و انوری نداشته باشند و اگر حمل بر اغراق نکنید، در چشم صاحب‌نظران علم اسرار کیمیا را این دو تن؛ یعنی انوری و خاقانی، بیش از حافظ و خیام می‌دانسته‌اند؛ اما نیت؟ این‌جاست که سرنوشت حافظ و خیام از سرنوشت انوری و خاقانی جدا می‌شود‌.
آن نیت انسانی و بشری که ذهن و ضمیر حافظ و خیام را به خود مشغول داشته با آن «نیت» کوچک و درباری خاقانی و انوری زمین تا آسمان فاصله دارد... .
تمام شاعران را با این دو معیار می‌توان سنجید و راز اقبال مردمان یا بی‌اعتنایی مردمان بدیشان را در تاریخ بازشناخت.


#مفلس_کیمیا_فروش
#محمدرضا_شفیعی_کدکنی
ص ۱۰۹-۱۱۱

@vir486
👍5
حافظ از دیدگاه فنون بلاغی

محمود گودرزی

@vir486
👍1