شعر فارسی (از رودکی تا نیما) ویر
13K subscribers
300 photos
427 videos
7 files
80 links
Download Telegram
گفت مگر ز لعلِ من بوسه نداری آرزو
مُردم ازین هوس ولی قدرت و اختیار کو

#حافظ

@vir486
❤7🔥2🥰1💋1
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
ترانه‌ی «نجواها»
خواننده: فرهاد مهراد
ترانه‌سُرا: شهیار قنبری
موسیقی: اسفندیار منفرد‌زاده

@vir486
❤6🔥1
#خیام_فیلسوف
بخش چهارم




اغلب شعرای ایران بدبین بوده ولی بدبینی آنها وابستگی مستقیم با حس شهوت تند و ناکام آنان دارد. در صورتیکه در نزد خیام بدبيني يك جنبه‌ی عالی و فلسفی دارد و ماهرویان را تنها وسیله‌ی تكميل عیش و تزیین مجالس خودش می‌داند و اغلب اهمیت شراب بر زن غلبه می‌کند. وجود زن و ساقی یکنوع سرچشمه کیف و لذت بدیعی و زیبائی هستند. هیچکدام را بعرش نمی‌رساند و مقام جداگانه‌ای ندارند. از همه.ی این چیزهای خوب و خوش‌نما يك لذّت آنی می‌جسته. ازین لحاظ خیام یکنفر پرستنده و طرفدار زیبائی بوده و با ذوق بدیعیات خودش چیزهای خوش‌گوار، خوش‌آهنگ و خوش‌منظر را انتخاب می‌کرده. يك فصل از کتاب «نوروزنامه» را در باره صورت نیکو نوشته و اینطور تمام می‌شود .... و این کتاب را از برای فال خوب بر روی نیکو ختم کرده آمد.» پس خیام از پیش آمدهای ناگوار زندگی شخصی خودش مثل شعرای دیگر مثلا از قهر کردن معشوقه و یا نداشتن پول نمی‌نالد. درد او يك درد فلسفی و نفرینی است که برپایه‌ی احساس خویش به اساس آفرینش می‌فرستد. این شورش در نتیجه مشاهدات و فلسفه دردناک او پیدا شده. بدبینی او بالاخره منجر به فلسفه دهری شده. اراده، فکر، حرکت و همه چیز بنظرش بیهوده آمده:

ای بیخبران جسم مجسم هیچ است
وین طارم نه سپهر ارقم هیچ است
.

بنظر می‌آید که شوپنهاور از فلسفه بدبینی خودش بهمین نتیجه خیام می‌رسد. برای کسی‌ که بدرجه‌ای برسد که اراده خود را نفی بکند. دنیایی که بنظر ما آنقدر حقیقی می‌آید با تمام خورشیدها و کهکشان‌هایش چیست؟ هیچ!

خیام از مردم زمانه بری و بیزار بوده، اخلاق، افکار و عادات آنها را با زخم زبان‌های تند محکوم می‌کند و بهیچوجه تلقینات جامعه را نپذیرفته است. از اشعار عربی و بعضی از کتاب‌های او این کینه و بغض خیام برای مردمان و بی‌اعتمادی به آنان بخوبی دیده می‌شود. در مقدمه جبر و مقابله‌اش می.گوید: « ما شاهد بودیم که اهل علم از بین رفته و بدسته‌ای که عده‌شان کم و رنجشان بسیار بود منحصر گردیدند. و این عده انگشت شمار نیز در طی زندگی دشوار خود همتشان را صرف تحقیقات و اکتشافات علمی نمودند ولی اغلب دانشمندان ما حق را به باطل می.فروشند و از حد تزویر و ظاهر‌سازی تجاوز نمی‌کنند و آن مقدار معرفتی که دارند برای اغراض پست مادی بکار می‌برند و اگر شخصی را طالب حق و ایثار‌کننده صدق و ساعی در رد باطل و ترك و تزویر بینند استهزاء و استخفاف می‌کنند. گویا در هر زمان اشخاص دو رو و متقلب و کاسه‌لیسِ چاپلوس کارشان جلو است. دیوژن معروف روزی در شهر آتن با فانوس روشن جستجوی یکنفر انسان را می.نمود و عاقبت پیدا نکرد ولی خیام وقت خود را به تکاپوی بیهوده تلف نکرده و با اطمینان می‌گوید:

گاویست بر آسمان، قرین پروین
گاویست دگر بر زبرش جمله زمین؛
گر بینائی، چشم حقیقت بگشا !
زیر و زبر دو گاو مشتی خر بین
.

واضح است در این‌صورت خیام از بس که در زیر فشارِ افکارِ پستِ مردم بوده بهیچ‌وجه طرفدار، محبت، عشق، اخلاق، انسانیت و تصوف نبوده، که اغلب نویسندگان و شعرا وظیفه‌ی خودشان دانسته‌اند که افکار را اگر چه خودشان معتقد نبوده‌اند برای عوام فریبی تبلیغ بکنند. چیزیکه غریب است، فقط يك میل و رغبت یا سمپاتی و تأسف گذشته ایران در خیام باقی است. اگر چه بواسطه اختلاف زیاد تاریخ، ما نمی‌توانیم به حکایت مشهور سه رفیق دبستانی باور بکنیم که نظام الملك با خيام و حسن صباح همدرس بوده‌اند ولی هیچ استبعادی ندارد که خیام و حسن صباح با هم رابطه داشته‌اند. زیرا که بچه يك عهد بوده‌اند و هر دو تقریباً در يك سنه ۵۱۷-۵۱۸ مرده‌اند. انقلاب فکری که هر دو در قلب مملکت مقتدر اسلامی تولید کردند این حدس را تأیید می‌کند و شاید بهمین مناسبت آنها را با هم همدست دانسته‌اند. حسن بوسیله اختراع مذهب جديد و لرزانیدن اساس جامعه آن زمان توليد یك شورش ملی ایرانی کرد. خیام بواسطه آوردن مذهب حسی فلسفی و عقلی و مادی همان منظور او را در ترانه‌های خودش انجام داد. تأثیر حسن چون بیشتر روی سیاست و شمشیر بود بعد از مدتی از بین رفت. ولی فلسفه‌ی مادی خیام که پایه‌‌اش روی عقل و منطق بود پایدار ماند.


#خیام
#صادق_هدایت

@vir486
👍9👌2❤1👏1
بیشترین عشقِ جهان را به سوی تو می‌آورم
از معبرِ فریاد‌ها و حماسه‌ها ،
چرا که هیچ چیز در کنارِ من
از تو عظیم‌تر نبوده است .
که قلبت ،
چون پروانه‌یی
ظریف و کوچک و عاشق است ...

ای معشوقی که سرشار از زنانگی هستی
و به جنسیتِ خویش غَرّه‌ای
به خاطرِ عشقت ! ــ
ای صبور ،
ای پرستار ،
ای مؤمن !
پیروزیِ تو میوه‌ی حقیقتِ توست .
رگبارها و برف را
طوفان و آفتابِ آتش‌بیز را
به تحمل و صبر
شکستی ،
باش تا میوه‌ی غرورت برسد ..

ای زنی که صبحانه‌ی خورشید در پیراهنِ توست،
پیروزیِ عشق نصیبِ تو باد ...!


#احمد_شاملو

@vir486
❤10😁2🔥1👌1
استادی که مانند ندارد بدیع الزمان فروزانفر است‌.
او هر وقت می‌خواست از شاعر مطلق صحبت کند می‌گفت:
سعدی!
من یادم هست سر کلاس
صحبت می‌کرد که هر کسی باید خلاقیّت ذاتی خودش را داشته باشد.
یک‌مرتبه گفت:
گیرم شدی سعدی!
وجودِ مکرّری خواهی بود.

محمدرضا شفیعی‌کدکنی

@vir486
👏18👍5
امروز بوسه‌های تو یادم آمد
در این زمین زیبای بیگانه
و کاکل کوتاه موهایت
و دست‌هایت
و شانه‌هایت
و آن مورب نورانی از چشم‌هایت
چیزی میان مشکی و عسل و خرمایی
این‌ها تمام حافظه‌ی من نیست
تنها اشاره‌هایی از فاصله‌ است

#رضا_براهنی
@vir486
❤5👏5🔥4😁1👌1
و حالا
زمان آن رسیده
که کسی بیاید و
فریاد بزند:
جلادها باید بروند
.


#ویکتور_هوگو


@vir486
👏10🔥5👍2
حکایت
باب ششم

روزی به غرور جوانی سخت رانده بودم و شبانگاه به پای گریوه‌ای سست مانده.

پیرمردی ضعیف از پس کاروان همی‌آمد و گفت: چه نشینی که نه جای خفتن است؟

گفتم: چون روم که نه پای رفتن است؟!

گفت: این نشنیدی که صاحبدلان گفته‌اند: رفتن و نشستن به که دویدن و گسستن.

ای که مشتاق منزلی مشتاب
پند من کار بند و صبر آموز
اسب تازی دو تگ رود به شتاب
و اشتر آهسته می‌رود شب و روز


#سعدی
#گلستان
#غلامحسین_یوسفی

@vir486
👍7❤4👏3
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
قصیده‌ی ماندگار ایوان مدائن، که شکوه و عظمت گذشته‌ی ایران را به خاطر می‌آورد را با صدای بنان بشنوید.

ما بارگه دادیم این رفت ستم بر ما
بر قصر ستمکاران گویی چه رسد خذلان

#خاقانی
#بنان
#جلیل_شهناز
#ماهور

@vir486
👍6🔥2👏1
(تفاوت رباعی و دوبیتی از لحاظ وزن )

برخیر و مخور غم جهان گذران
خوش باش و دمی به شادمانی گذران
در طبع جهان اگر وفایی بودی
نوبت به تو خود نیامدی از دگران
( خیام)


دلی دیرم خریدار محبت
کز او گرم است بازار محبت
لباسی دوختم بر قامت دل
ز پود محنت و تار محبت
( باباطاهر)

تفاوت بین دوبیتی و رباعی در نوع وزن :  رباعی دارای وزن خاصی است . این وزن خاص لا حول و لاقوه الا بالله و وزن عروضی مفعول، مفاعلن ، مفاعلین یا با اختلاف جزئی است. همان طور که گفتیم از نظر شکل و قرارگیری قافیه ها این دو با هم تفاوتی ندارند.

برای این که بتوانیم تشخیص دهیم که شعری دوبیتی است یا رباعی باید به هجای اول هر مصراع توجه کنیم. بدین صورت که اگر اولین هجای هر مصراع بلند باشد، آن شعر رباعی و اگر اولین هجای هر مصراع کوتاه باشد ،آن شعر دو بیتی است.
 هجای بلند = صامت + مصوت بلند ( با ،می ،سو )
هجای بلند= صامت+ مصوت کوتاه+ صامت(بر: ب،ــَـ ، ر
؛دل:د، ــِـ ، ل ؛ مُر : م، ـــُــ، ر )
هجای کوتاه = صامت + مصوت کوتاه : که : ک ، ــِــ ؛ 
پَ : پ، ــَـ ؛ .


@vir486
❤5👍5
فروزانفر و شاعری
به بهانه‌ی سالروز مرگ فرزانه‌ی ادبیات

(۱۴/۰۶/۱۲۷۶ ،۱۶/۰۲/۱۳۴۹)


پس باید گفت مانع اصلی فروزانفر در مسیر شاعریش بیشتر مشغله‌های سیاسی و اداری و «عناوین» او بوده است؛ چیزی که از آغاز نوجوانی و گرفتن لقب «بدیع الزمان» از حضرت اشرف قوام‌السلطنه آغاز می‌شود تا سناتور انتصابی شدن او که مایه اعتراض یکی از همکاران و هم‌نسلان او شادروان عباس اقبال آشتیانی گردید و قطعه بسیار زیبای ذیل را سرود:

استاد یگانه، ای فروزانفر
رفتی به سنا چه بد کردی

بودی تو کسی که فضل عالِم را
پیوسته به خلق گوشزد کردی

با خیل فرشته همنشین بودی
چون شد که هوایِ دیو و دد کردی؟

عاقل به خدا نکردی این سودا
کردی و زیان صدبه‌صد کردی

آخر ز چه جفتِ نغمة خربط
الحانِ لطیفِ باربد کردی

از دانش و از خرد شکستی پشت
تا پشت به دانش و خرد کردی

چون بافتی از هنر همی دیبا
دیبای چنین چرا نمد کردی؟

خود کردن و عیب دوستان دیدن
کاری‌ست که تو به دست خود کردی


این وسوسه سیاسی‌بودن و تمایل به سمِّ شکر آلود و شراب زهرآگین سیاست بی‌آنکه در ذاتِ او شورش پژوهی و جان و جگر و جسارت یک رجل سیاسی از نوع بهار باشد، بلای اصلی او بوده است. بهار در طول متجاوز از نیم قرن حضور ادبی و سیاسیش در عرصه تاریخ معاصر ایران همواره در اُفت و خیز بود و زندگانیش متلاطم، چندان که به گفته خودش:

در عرصه گیرودار آزادی
فرسود به تن درشت خفتانم


و با این همه هیچ‌گاه دست از آرزوی بهروزی ایران برنداشت و می‌گفت:

برخیزم و زندگی از سر گیرم
وین رنج تن از میانه برگیرم

در عرصه گیرودار بهروزی
آویز و جدال شیر نر گیرم


و در همین نقطه است که بهار، بهار می‌شود؛ یعنی بزرگترین قصیده‌سرای چندین قرن اخیر و یکی از سه چهار قصیده‌سرایِ بزرگِ تاریخِ هزار و دویست ساله‌ی شعر دری. ولی فروزانفر هیچگاه به مناسبت همان دغدغه‌های اداری و سیاسی نخواست یا نتوانست شعرش را با جریان‌های اصلی زندگی و سرنوشت مردم ایران بیامیزد. در دایره همان پند و اندرزهای زیبای موروثی باقی ماند و بسیار هم سنجیده و سخته سخن گفت و شعرهای اخلاقی و تعلیمی استواری مناسب کتاب‌های درسی، سرود؛ شعرهایی که هیچ رنگی از روزگار شاعر ندارد و می‌تواند با همه زیبایی و استواری کم‌نظیرش، متعلق به یکی از بزرگان قرن پنجم و یا ششم باشد. یک بار هم که براین وسوسه غالب آمد و شعر تبریک به مصدق را سرود حوادث روزگار چنان تند و خیزاب‌وار بر او تاختن کرد، که تا زنده بود از یادکردِ نام و خاطره‌ی آن شعر به شدّت هراس داشت.


#فروزانفر
#شفیعی_کدکنی
#با_چراغ_و_آینه

@vir486
❤4👍2👏2🔥1👌1
که شب را تحمل کرده‌ام
بی‌آنکه به انتظارِ صبح
مسلح بوده باشم.

#شاملو

@vir486
👏7🔥2❤1
چگونه بال زنم تا به ناکجا که تویی؟
بلند می پرم اما، نه آن هوا که تویی

تمام طول خط از نقطه‌ای که پر شده است
از ابتدا که تویی، تا به انتها که تویی

ضمیرها بدلِ اسم اعظم‌اند همه
از او و ما که منم، تا من و شما که تویی

تویی جواب سوالِ قدیم بود و نبود
چنانچه پاسخ هر چون و هر چرا که تویی

به عشق معنی پیچیده داده‌ای و به زن
قدیم تازه و بی‌مرز بسته تا که تویی

به رغم خار مغیلان نه مرد نیم رهم
از این سفر همه پایانِ آن خوشا، که تویی

جدا از این من و ما و رها ز چون و چرا
کسی نشسته در آن‌سوی ماجرا که تویی

نهادم آینه‌ای پیش روی آینه‌ات
جهان پر از تو و من شد، پر از خدا که تویی

تمام شعر مرا هم ز عشق دم زده‌ای
نوشته‌ها که تویی، نانوشته‌ها که تویی


#_حسین_منزوى

@vir486
👍7👏3❤2🔥2🕊1
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
ما در علوم انسانی صفریم.

سخنرانی دکتر شفیعی کدکنی درباره وضع علوم انسانی.

@vir486
👍5❤1👏1
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
🔸مستند «عیّار تنها» (درباره‌ی بهرام بیضایی)

▪️کارگردان: علا محسنی

#بهرام_بیضایی


@vir486
👍5🔥1
ترجیع‌بند شماره ۲۱

بربود جمالت ای مه نو
از ماه شب چهارده ضو

چون می‌گذری بگو به طاوس
گر جلوه‌کنان روی چنین رو

گر لاف زنی که من صبورم
بعد از تو، حکایتست و مشنو

دستی ز غمت نهاده بر دل
چشمی ز پیت فتاده در گَو

یا از در عاشقان درون آی
یا از دل طالبان برون شو

زین جور و تَحَکُّمت غرض چیست؟
بنیاد وجود ما کَن و رو

یا مُتْلِفَ مُهْجَتی و نَفسی
اللهُ یَقیکَ مَحْضَرَ السَّو

با من چو جوی ندید معشوق
نگرفت حدیث من به یک جو

گفتم کهنم مبین که روزی
بینی که شود به خلعتی نو

در سایهٔ شاه آسمان قدر
مه طلعت آفتاب پرتو

وز لفظ من این حدیث شیرین
گر می‌نرسد به گوش خسرو

بنشینم و صبر پیش گیرم
دنبالهٔ کار خویش گیرم


#سعدی
#ترجیعات
#غلامحسین_یوسفی

@vir486
❤8👍2🔥2👏2
حکایت
باب هفتم



یکی از فضلا تعلیم ملک زاده‌ای همی‌داد و ضرب بی‌محابا زدی و زجر بی‌قیاس کردی. باری پسر از بی‌طاقتی شکایت پیش پدر برد و جامه از تن دردمند برداشت. پدر را دل به هم بر آمد.

استاد را گفت که پسران آحاد رعیت را چندین جفا و توبیخ روا نمی‌داری که فرزند مرا، سبب چیست؟
گفت: سبب آن که سخن اندیشیده باید گفت و حرکت پسندیده کردن همه خلق را علی‌العموم و پادشاهان را علی‌الخصوص، به موجب آن که بر دست و زبان ایشان هر چه رفته شود هر آینه به افواه بگویند و قول و فعل عوام الناس را چندان اعتباری نباشد.

اگر صد ناپسند آید ز درویش
رفیقانش یکی از صد ندانند
وگر یک بذله گوید پادشاهی
از اقلیمی به اقلیمی رسانند


پس واجب آمد معلم پادشه زاده را در تهذیب اخلاق خداوندزادگان أنبَتَهم اللهُ نباتاً حسناً اجتهاد از آن بیش کردن که در حقّ عوام.

هر که در خردیش ادب نکنند
در بزرگی فلاح از او برخاست
چوب تر را چنان که خواهی پیچ
نشود خشک جز به آتش راست


ملک را حُسن تدبیر فقیه و تقریر جواب او موافق رای آمد. خلعت و نعمت بخشید و پایه منصب بلند گردانید.

#سعدی
#گلستان
#غلامحسین_یوسفی

@vir486
👍7👏1
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
مَهِل که روز وفاتم به خاک بسپارند
مرا به میکده بر و در خُم شراب انداز

#حافظ

@vir486
👍13❤2🔥2🥰1
عمر بگذشت و حدیثِ دردِ ما آخر نشد

امیرخسرو دهلوی

@vir486
❤7🔥2
‏«رأيتكِ أماناً،
و الدنيا كلها حروب...»

در دنيايی كه سراسر جنگ است،
تو پناهگاه منی...


#لاادری


@vir486
👍8🔥2🥰1💯1