شعر فارسی (از رودکی تا نیما) ویر
13K subscribers
300 photos
427 videos
7 files
80 links
Download Telegram
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
معنای زندگی از نگاه بورخس



شادی از توهم‌ها، رؤیاها و امیدها پدید می‌آید. واقعیت آدم‌ها را شاد نمی‌کند.

داستان همیشگی - ایوان گنچاروف
حشمت‌الله کامرانی

@vir486
👍17💯1
گر پیرمغان مرشد من شد چه تفاوت
در هیچ سری نیست که سرّی ز خدا نیست


شاعر از میان همه مشایخ نامدار به آستان پیرمغان روی آورد رهنمون او به وادی ،حقیقت عمری به ضلالت کفر در خرابات باده پرستان و فاسقان بسر آورده و چشم‌های پیرش زشت و زیبای بسیار دیده، این رند عافیت سوز فارغ از نام و ننگ هر رنگی زده و هر نقشی باخته و دل به هیچ فریبی نبسته و در پروای پایان کار نبوده است. دنیا و آخرت و علم و دین را به چیزی نگرفته و هر گناهی ورزیده مگر یکی آزار دیگری. اعتنا به حوریان بهشت و جوی‌های عسل فارغ از بیم دیوان دوزخ و گرزهای آتشین با جامی شراب زنگ غمی از دل نيك و بدی زدوده است.

#در_کوی_دوست
#شاهرخ_مسکوب
ص۴۲و۴۳
@vir486
👍8👏1🕊1
گفته بودی که شوم مست و دو بوست بدهم
وعده از حد بشد و ما نه دو دیدیم و نه یک

#حافظ         ‌


                     ‌ ‌ ‌ ‌  ‌  ‌  ‌‌ ‌‌ ‌ ‌ ‌ ‌
@vir486
👍9💋4❤2😁2🔥1🥰1
اگر غم را چو آتش دود بودی
جهان تاریک ماندی جاودانه


درین گیتی سراسر گر بگردی
خردمندی نیابی شادمانه

#شهید_بلخی

@vir486
👍8👏1
صبح است ساقیا قدحی پرشراب کن
دور فلک درنگ ندارد شتاب کن

زان پیشتر که عالم فانی شود خراب
ما را ز جام باده گلگون خراب کن

خورشید می ز مشرق ساغر طلوع کرد
گر برگ عیش می‌طلبی ترک خواب کن

روزی که چرخ از گل ما کوزه‌ها کند
زنهار کاسه سر ما پرشراب کن

ما مرد زهد و توبه و طامات نیستیم
با ما به جام باده صافی خطاب کن


کار صواب باده پرستیست حافظا
برخیز و عزم جزم به کار صواب کن


#حافظ

@vir486
👍8❤5🔥2🕊1
Forwarded from قاسمی
ریشه‌های تاریخی امر و نهی‌ها و تحذیرهای مستقیم را در ساختار جامعهٔ استبدادی شرق و به‌ویژه ایران ساسانی که بعدها، به گونه‌ای دیگر در تمدّن اسلامی نیز به حیات خود ادامه داده است، باید جستجو کرد:
ایران «فرّه ایزدی» و تصمیم‌گیری يک تن به‌جای همگان که بعدها در تمدّن اسلامی نیز
«پیر و مراد و مرشد و دیگر قضايا»تجلّيات متنوّع همان نظام استبدادی است.

وقتی می‌توان ارتباط اینگونه اوامر و نواهی را با ساختار استبدادی جامعه دریافت که بتوان به مقایسهٔ نوع اندرزنامه‌های ساسانی – و بعداً نصایح دورهٔ اسلامی که خلف الصّدق همان اندرزنامه‌هاست – با آموزش‌های اخلاقی و فلسفیِ یونان پرداخت.

یک نگاه به دیالوگ‌های فلسفیِ افلاطون که در آن خواننده،  در پایان، به طور حسّی و تجربی و از رهگذر استدلال و منطق و سنجیدن تمام جوانبِ یک فکر به حقیقتِ امر پی می‌برد و متوجه می‌شود «شجاعت» چیست و چه کسی شجاع است و چه کسی نیست، به ما نشان می‌دهد که هر کدام از این دو نوع «حکمت» یا «اندرزنامه» محصول چه اجتماعی است.

در اندرزنامه‌های ساسانی و در دنبالهٔ آن نصایح تمدّن اسلامی يک نفر به جای همگان ایستاده و تشخیص داده و تصمیم گرفته و «حقیقت» را خلاصه کرده و در صورت يک «امر» یا يک «نهی» کار را تمام کرده است.
در آموزش‌های اخلاقی یونانی تقابل دمکراتيک اندیشه‌ها و صف‌بندی روياروی تجربه‌ها و شناخت‌هاست که شكل نهائی خود را در يک نمایشنامه یا یک دیالوگ آزاد عرضه می‌کند و این خواننده یا بیننده است که تصمیم آزادانهٔ خویش را مستقیم و مستقل از مجموع قضايا می‌گیرد و در کمال آزادی عمل می‌کند.

تازیانه‌‌های سلوک
(نقد و تحلیل چند قصیده از حکیم سنایی)
محمدرضا شفیعی کدکنی
صص ۵۶–۵۵


@vir486
👍7👏4💯1
یوسف سیمین بدن را تاب این زنجیر نیست

باز کن ای سنگدل بند قبای خویش را


#صائب_تبریزی

@vir486
❤6👍3🔥1
ببینید، اصولاً مسأله و مشکلِ جامعهٔ ایرانی و شرقی همین مسألهٔ «ریا»ست. به نظر من یکی از علل پیشرفت ملل غرب این است که در آنجا دیگر دکانِ ریا نمی‌بینید. البته ریایِ اجتماعی هست که خطرناک‌تر است و بیشتر فریب می‌دهد.

خاطرم هست شاعری که نسبتاً خوب هم شعر می‌گفت و به شاعر پرولتاریا و خَلق معروف بود و خانه‌اش هم در متفرّعاتِ عباس‌آباد بود، وقتی که عدّه‌ای جوانِ کارگر‌زاده یا از خانوادهٔ کارگری می‌خواستند او را ببینند، شاعر، خویشاوندی یا دوستی داشت که خانه‌اش در جوادیه بود، قرار ملاقات را با این جوان‌ها در خانهٔ او ترتیب می‌داد و این خطرناک‌ترین نوع ریاست.

اگر من تسبیحی در دست بگیرم و روزی هزار بار بگویم «اللّهمَّ صَلِّ علیٰ محمد...» هیچ کس آنقدر از من ضربه نمی‌خورد که من خانه‌ام در عباس‌آباد باشد و قرار ملاقاتم را در جوادیه بگذارم.

علت اینکه شعر حافظ مرحله به مرحله تمام لحظه‌های زندگیِ جامعهٔ ایران را سرشار می‌کند این است که محور و ستون فقرات شعر حافظ نقد «ریا»ست. در تحلیلِ دقیق شعرِ حافظ محال است که به یک مقدار هجو و به یک مقدار مدح نرسیم.

نکته‌ای را که می‌گویم خوب دقت کنید که تا آخر عمر به دردتان خواهد خورد:
به اعتقاد من هیچ شعری نیست مگر این که در تحلیل نهایی، یا هجو باشد یا مدح. شما وقتی رستم و اسفندیار را می‌خوانید یا حتی دیوان شمس و هر اثر دیگری که به ظاهر نه هجو است و نه مدح، در اوج خود و در ژرف‌ساخت پایانی‌اش به یک هستهٔ مدح یا هجو خواهید رسید.

اگر به عمقِ دیوانِ حافظ بروید او کاری جز این نکرده که دو سِت(set)و مجموعهٔ اجتماعی را در مقابل هم قرار داده و یکی را مدح و دیگری را هجو کرده است. یکی از این دو مجموعه مشغول ریاست – ریا یا در مدّ ِ "ولاٰ الضّالیـن" بوده یا در رفتار اجتماعی–و صوفی و پشمینه‌پوش و خرقه و خانقاه رمز آن است و مورد هجوِ حافظ قرار گرفته است؛ و مجموعهٔ دیگر، ریش و ابرو را می‌تراشد و نَردِ عشق می‌بازد. این مجموعه در رند و قلندر و پیر و خرابات تجلّی می‌کند. همین گروه است که موردِ مدح و تحسین حافظ بوده است. و اصلاً کل دیوان حافظ جز این نیست.

محمدرضا شفیعی کدکنی
این کیمیای هستی، جلد سوم، صص ۲۲۹–۲۲۸


@vir486
👍8
کِی شعر تر انگیزد خاطر که حزین باشد
یک نکته از این معنی گفتیم و همین باشد

از لعلِ تو گر یابم انگشتریِ زنهار
صد مُلکِ سلیمانم در زیرِ نگین باشد

غمناک نباید بود از طعنِ حسود ای دل
شاید که چو وابینی خیرِ تو در این باشد

هر کو نَکُنَد فهمی زین کِلکِ خیال‌انگیز
نقشش به حرام ار خود صورتگر چین باشد

جامِ می و خونِ دل هر یک به کسی دادند
در دایرهٔ قسمت اوضاع چنین باشد

در کارِ گلاب و گل حکمِ ازلی این بود
کاین شاهدِ بازاری وان پرده‌نشین باشد

آن نیست که حافظ را رندی بِشُد از خاطر
کـ‌این سابقهٔ پیشین تا روزِ پَسین باشد


#حافظ

@vir486
❤11👍3👏2
Forwarded from قاسمی
دنیای دور از عالم واقع به من نزدیکتر است چون آن یکی را به دلخواه خود می‌سازم و با احساسی از زیبائی می‌آرایم اما این یکی را بی‌دلخواه خود در آن افتاده‌ام. در آنجا آزادم و در اینجا اسیر چون باید به خواست ضرورت‌های مکرر و دل آزار طبیعت بسر برم از این یکنواختی بی‌اختیار ناچار به پرواز خیالم می‌گریزم که در این گریز نیز ضرورتی است چون ناچار از این گریزم؛ اما بیرون از اختیار من نیست زیرا آن را بنا به آرزوی خود میپردازم. هر چند آرزویم نشدنی و هستی‌ناپذیر است اما چون در من نیرو گرفت و وجودم را تسخیر کرد خود بنحوی شده است زیرا در من هستی گرفته است و من در او هستم.

#شاهرخ_مسکوب
#در_کوی_دوست
ص ۶۱


@vir486
👍9❤4
نه برای خواندن است که می‌خوانم
نه برای عرضه‌ی صدایم
نه !

من آن شعر را با آواز می‌خوانم
که گیتار پُر احساس من می‌سراید
چرا که این گیتار قلبی زمینی دارد
و پرنده‌وار،
پرواز کُنان در گذر است
و چون آب مقدس
دلاوران و شهیدان را
به مهر و مهربانی
تعمید می‌دهد

پس ترانه‌ی من آنچنان که «ویولتا» می‌گفت هدفی یافته است
آری گیتار من کارگر است
که از بهار می‌درخشد
و عطر می‌پراکند
گیتار من دولتمندان جنایتکار را
به کار نمی‌آید
که آزمند زر و زورند

گیتار من
به کار زحمتکشان خلق می‌آید
تا با سرودشان آینده شکوفا شود
چرا که ترانه آن زمانی معنایی می‌یابد
که قلبش
نیرومندانه در تپش باشد
و انسانی آن ترانه را بسراید
که سرود خوانان
شهادت را پذیرا شوند

شعر من در مدح هیچ‌کس نیست
و نمی‌سرایم تا بیگانه‌ای بگرید
من برای بخش کوچک و دور دست سرزمینم می‌سرایم
که هر چند باریکه‌ای بیش نیست
اما ژرفایش را پایانی نیست

شعر من آغاز و پایان همه چیز است
شعری سرشار از شجاعت
شعری همیشه زنده و تازه و پویا

«ویکتورخارا»

@vir486
👍8
#زمانه‌ی_حافظ
#امیرمبارزالدین
بخش سوم

روز سه‌شنبه پانزدهم رمضان سال هفتصد و پنجاه و نه وارد اصفهان شدند شب پنجشنبه شاه‌سلطان نهانی نزد شاه‌شجاع رفت و گفت بقرار معلوم امیر‌مبارزالدین بر عهد و پیمان ما مطلع شده و اگر راست باشد فردا هيچ يك از ماها را زنده نخواهد گذاشت بنابراین من همین امشب فرار می‌کنم شما خود دانید. شاه شجاع تصمیم گرفت که صبح قبل از طلوع آفتاب پدر را بگیرند. شاه‌سلطان نزد شاه‌محمود که در این ساعت در حمام بود رفت با هم صحبت کرد شاه‌محمود از حمام بیرون آمده مانند شاه‌شجاع مصمّم دستگیر کردن پدر شد.

خلاصه شاه شجاع در بیرون حجره توقف نموده ملازم رشید خود پهلوان مسافر اوداجی را با شش نفر از شجاعان بحجره فرستاد که پدر را بگیرند امیر‌مبارزالدین چون دید که سرزده وارد شدند پرسید چه خبر است جواب گفتند شاه‌شجاع از شما خرجی می‌طلبد. امیرمبارزالدین بغضب آمده خواست دست بشمشیر ببرد مجال نداده او را گرفتند و مقید ساختند در بین آنکه تعلل می‌کرد و نمی‌گذاشت دست او را ببندند.انتظار ورود شاه‌محمود را داشت ، شاه‌محمود هم آمده گفت پدر قضیه ازین‌ها گذشته باید تسلیم شد.

امیرمبارز‌الدین آن روز در خانه‌ی خود مقید بود و به پسران خود لعن و نفرین می‌فرستاد چون شب شد نوکرهای شاه‌شجاع و شاه‌محمود و شاه‌سلطان از در خانه محمد‌مظفر تا پای قلعه طبرك ایستاده او را بقلعه بردند و در شب نوزدهم ماه رمضان او را کور کردند و اندکی بعد او را از قلعه طبرك اصفهان بقلعه سفید فارس که از قلاع مستحکم کوه کیلویه بین بهبهان و شیر‌از است فرستاده و محبوس ساختند.

بهتر از همه معاصرین او خواجه حافظ که از آن مرد سفاکِ ریاکار دل خوشی نداشته در این باب قطعه‌ای فرموده که ضمناً اخلاق تند و سخت او را هم نشان می‌دهد:
دل منه بر دنیی و اسباب او
زانکه از وی کس وفاداری ندید
کس عسل بی‌نیش ازین دکّآن نخورد
کس رطب بی‌خار ازین بستان ندید
بی‌تکلّف هر که دل بز وی نهاد
چون بدیدی خصم خود می‌پرورید
شاه غازی خسرو گیتی ستان
آنکه از شمشیر او خون می‌چکید
گه به یک حمله سپاهی می‌شکست
گه بهوئی قلب گاهی می‌درید
از نهیبش پنجه‌می‌افکند شیر
در بیابان نام او چون می‌شنید
سروران را بی‌سبب می‌کرد حبس
گردنان را بی‌خطر سر می‌برید
عاقبت شیراز و تبریز و عراق
چون مسخر کرد وقتش در رسید

آنکه روشن بُد جهان‌بینش بدو
میل در چشم جهان‌بینش کشید

#آثار_افکار_احوال_حافظ
#قاسم_غنی
ص۱۵۸،۹
ج اول

@vir486
👍7
صوفی ار باده به‌اندازه خورَد نوشش باد
ور نه اندیشهٔ این کار فراموشش باد

آن‌که یک جرعه مِی از دست توانَد دادن
دست با شاهدِ مقصود در آغوشش باد

پیرِ ما گفت خطا بر قلم صُنع نرفت
آفرین بر نظرِ پاکِ خطاپوشَش باد


شاهِ تُرکانْ سخنِ مدعیان می‌شِنَوَد
شرمی از مَظلَمِهٔ خونِ سیاووشش باد

گرچه از کِبرْ سخن با منِ درویش نگفت
جان فدایِ شِکَرین‌پستهٔ خاموشش باد

چشمم از آینه‌دارانِ خط و خالش گشت
لبم از بوسه‌رُبایانِ بَر و دوشش باد


نرگسِ مستِ نوازش‌کُنِ مردم‌دارَش
خونِ عاشق به قدح گر بِخورد نوشش باد

به غلامیِّ تو مشهورِ جهان شد حافظ
حلقهٔ بندگیِ زلفِ تو در گوشش باد



#حافظ

@vir486
👍7❤2🔥1👏1
بحرِ غمم،  ز هیچ طرف ساحلیم نیست...

#طالب_آملی

@vir486
👍4❤3💯2
Forwarded from قاسمی
معرفی ستاره‌ی‌ دیگری از ادب پارسی

#_رابعه_ بلخی

رابعه‌ی قُزداری بلخی از شاعران قرن چهارم هجریست که سخن او در لطافت و اشتمال بر معانی دل‌انگیز و فصاحت و حُسن تاثیر معروف‌است. شرح زندگانیش افسانه‌آمیز و همراه با خیالات داستان‌سازان است. می‌گویند که پدرش کعب از امارت‌جویان عرب بود و از بلخ و تا سیستان و قندهار کامرانی‌ها داشت، ولی نمی‌دانم چنین امیر مقتدری کی بود؛ به هر حال افسانه‌سرایان گفته‌اند که دختر این کعب به بنده‌یی بکتاش‌نام، از بندگان برادرش، عشق ورزید و برادر به بدگمانی و تعصب او را کشت. این داستان را، که گویا مخلوق افسانه‌پردازان‌است، رضاقلی‌خان هدایت به‌نظم کشید و نام آن منظومه را گلستان ارم نهاد.
صوفیان نیز از داستان‌سازی نسبت به این شاعر لطیف‌سخنِ نیکوبیان غافل ننشستند و کوشیدند که عشق مجازی او را عشق حقیقی جلوه دهند. اما عوفی در لباب‌الالباب سخنی کوتاه درباره‌ی او آورده‌ و گفته‌است که زنی عاشق‌پیشه و شاهدباز بود و به‌ پارسی و تازی شعر می‌ساخت و او را به سبب آنکه در شعر خود ترکیب مگس رویین بکار برده بود، بدین لقب خواندند. مسلماً علت اشتهار او به عشقبازی و شیوع داستان معروف درباره‌ی او، اشتمال غزل‌های لطیف او است به‌معانی دلپذیر عاشقانه و رواج آن در میان عارف و عامی‌.


عشق او باز اندر آوردم به بند
کوشش بسیار نامد سودمند

عشق دریایی کرانه ناپدید
کی توان کردن شنا ای هوشمند

عشق را خواهی که تا پایان بری
بس که بپسندید باید ناپسند

زشت باید دید و انگارید خوب
زهر باید خورد و انگارید قند

توسنی کردم ندانستم همی
کز کشیدن تنگتر گردد کمند


#معرفی شاعران پارسی
#_رابعه_ بلخی
# _ تاریخ ادبیات
#_ ذبیح‌الله صفا
جلد یک



@vir486
❤6👏2💯1
به زیورها بیارایند مردم خوبرویان را

تو سیمین تن چنان خوبی که زیورها بیارایی


#سعدی

@vir486
🔥6❤3🕊2💯1
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
گویند رفیقانم در عشق چه سر داری.

ابوعطا
بیات کرد
شجریان
سعدی


@vir486
👍3❤2💯1
رنگین سخن
بخش دوم


بجاست این نکته را نخست عرض کنم که با شعر صائب باید با ذهنی فارغ از پسندها و معیارهای ملحوظ در شعر پیشینیان روبرو شد. منظور نه آن است که آن میزان‌ها را باید یکسر به کناری نهاد بلکه چون یک خصیصه عمده شعر او و معاصرانش آفرینش مضمون‌ها و نوآوری و ابداع است این تشنگی به تجدد و طرفه پسندی ناگزیر مستلزم سیر در آفاقی تازه در عالم اندیشه و خیال است که از سادگی و بداهت دور می‌شود و به استعارات و تشبیهات و تمثیلات و زبان و اسلوب معهود قناعت نمی‌تواند کرد و در قالب واژگان ادبی نمی‌گنجد و به زبان و تعبیری دیگر نیازمندست این است که بسیاری جنبه‌ها در شعر او دیگرگونه است و ناآشنا .

#صائب_تبریزی
#غلامحسین_یوسفی
#چشمه_روشن
ص ۲۹۱

@vir486
👍3🕊2