شعر فارسی (از رودکی تا نیما) ویر
13K subscribers
300 photos
426 videos
7 files
80 links
Download Telegram
#خوانش_شبانه


کنون خورد باید مَیِ خوشگوار
که می‌‌بویِ مُشک آید از جویبار

هوا پُر خروش و زمین پُر ز جوش
خُنک آنک دل شاد دارد به نوش

دِرَم دارد و نُقل و نار نَبید
سر گوسپندی تُواند بُرید

مرا نیست، فرّخ مر آن را که هست
ببخشای بر مردمِ تنگدست

همه بوستان زیر برگِ گُلست
همه کوه پُرلاله و سُنبلست

به پالیز بلبل بنالد همی
گل از نالهٔ او ببالد همی

چُن از ابر بینم همی باد و نَم
ندانم که نرگس چرا شد دُژم

شب تیره بلبل نخُسپَد همی
گل از باد و باران بِجُنبَد همی

بخندد همی بلبل از هر دُوان
چو بر گل نشیند گشاید زبان

ندانم که عاشق گل آمد گر ابر
چن از ابر بینم خروشِ هِزَبر

بِدَرد همی باد پیراهنش
درفشان شود آتش اندر تنش

به عشق هوا بر زمین شد گوا
به نزدیک خورشید فرمانروا

که داند که بلبل چه گوید همی
به زیر گل اندر چه مُویَد همی

نگه کن سحرگاه تا بشنوی
ز بلبل سخن گفتنی پهلوی

همی نالد از مرگ اسفندیار
ندارد به جز ناله زو یادگار

چُن آواز رستم شب تیره ابر
بِدَرد دل و گوشِ غُران‌هِزَبر

#شاهنامه
#رستم_و_اسپندیار
#فردوسی
#خالقی_مطلق

@vir486
👍6❤2👏2🔥1
Forwarded from قاسمی
شعر بد گفتن و نسبت به رفیقان دادن
یادگاری‌ست که از مردمِ طهران دارم

همه یارانِ خراسانِ من اهلند و ادیب
بی‌سبب نیست به سر عشقِ خراسان دارم

#ایرج_میرزا


@vir486
👍9😁3🔥2
در این روزگار است که ایرج از تعارف‌های بیهوده رم کردن اهل مجلس از یکدیگر و برخاستن جلو پای واردان مجلس، از سینه‌زنی و تیغ‌زنی و قمه‌زنی، از عشق‌بازی و داشتن رابطه جنسی با هم جنس، از دروغ و ریا و نفاق و، از حیله‌بازی سیاست‌پیشگان، از حجاب و نظایر آن به سختی انتقاد می‌کند، و مانند آموزگاری مجرب و دانا به فرزند خویش و تمام نوخاستگان ایرانی درس زندگی و آداب معاشرت می‌دهد و جوانان را به آموختن دانش ترغیب می‌کند و با وجود داشتن اطلاع عمیق و وسیع از ادب فارسی و عربی و ادب و فرهنگ اروپایی چنان ساده و بی‌پیرایه و آسان سخن می‌گوید که شعر وی از نثر ساده و روان امروزی ساده‌تر و بی‌تکلف‌تر می‌شود و بی‌شک منظور او از سخن گفتن بدین روانی و آسانی آن بوده است که همگان گفته‌هایش را دریابند و برای فهم معنی شعرهای او به تحصیل عالی و مراجعه به فرهنگ نیاز نداشته باشند.

ایرج در بیان افکار و عقاید مترقی و تجدد طلبانه خویش چندان بی‌پروا بود که بارها اسباب زحمت و دردسرش هم فراهم آمد و حتی گروهی برای تلف‌کردن و کشتن او آماده شدند و اگر حمایت دوستان صاحب نفوذ شاعر از وی نبود ممکن بود که جانش در این راه به خطر افتد.

ایرج در عارف‌نامه با کمال صراحت به انتقاد از اوضاع پرداخته و در لباس طنز به عارف توصیه می‌کند که اگر می‌خواهی از این پس زندگی را با فراغ بال بگذرانی و رنگ استیصال و بدبختی را نبینی چنین و چنان کن و زبان به ستایش و زیران و مدح وکیلان بگشای و از سیاست‌بازی و انتقاد از خائنان اجتماع دست بکش.

سر منبر وزیران را دعا کن
به صدق ار نیست ممکن‌ با ریا کن

بگو از همتِ این هیات ماست
که در این فصل پیدا می‌شود ماست

ز سعی و فکر آن دانا وزیر است
که سالم‌تر غذا نان و پنیر است

وکیلان را بگو روح‌الامینند
ز عرش افتاده پابند زمینند

یقینا گر ز بی‌چیزی بمیرند
به رشوت از کسی چیزی نگیرند

مقدس‌زاده‌اند از مادرِ خویش
گناه‌است ار کُنی بر مرغشان کیش



#ایرج_میرزا
#محمدجعفر_محجوب
مقدمه
ص ۸و۹

@vir486
👍5🔥1
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
استاد مجتبی مینوی، از اهمیت شاه‌نامه می‌گوید.

مجتبی مینوی
(۱۹ بهمن ۱۲۸۱، تهران – ۷ بهمن ۱۳۵۵، تهران)

پژوهش‌گر، ایران‌شناس، شاه‌نامه‌پژوه، مصحح، نسخه‌شناس، مورخ و‌ مترجم

او شاگرد خَلف محمد قزوینی است که تصحیح متون قدیمی مهم ایران و تهیه‌ی میکروفیلم‌ از نسخ‌ خطی فارسی و عربی کتاب‌خانه‌های ترکیه، از مهم‌ترین خدمات علمی او در عرصه‌ی فرهنگ و زبان و ادبیات فارسی است.

در این فایل ویدئویی، استاد مینوی، نویسنده‌ی کتاب «فردوسی و شعر او»، از اهمیت شاهنامه می‌گوید و گزارشی از نحوه‌ی نگارش آن و روزگار فردوسی ارائه می‌دهد.

@vir486
👍3❤2
موضوع در شعر شاملو

هر چند شعر شاملو به تبعیت از روش متداول در شعر معاصر دامنه موضوعی گسترده‌ای دارد که برگرفته از زندگی شاعر و تعامل او با جامعه و افراد آن است، اما کلیه موضوع‌های شعر او متأثر از دو جنبه اصلی: ایدئولوژی و عاطفه هستند که ایدئولوژی او به عنوان یک روشنفکر زمانه نو: موضوعاتی نظیر انسان، آزادی، عدالت اجتماعی، اندیشه درباره هستی، خدا، آفرینش، مرگ، شک و یقین و.... را در شعر او مطرح ساخته و عاطفه‌ی او، موضوعاتی نظیر، عشق، امید و نا امیدی، تنهایی، گله و شکایت از نامردمی‌ها، انتقاد از ریای حاکم بر زمانه را که در این میان سه موضوع انسان، آزادی و عشق در بالاترین درجه اهمیت قرار دارند و موضوع اکثریت قریب به اتفاق اشعار را به خود اختصاص داده‌اند.

امیرزاده‌ی کاشی‌ها
نقد شعر معاصر( احمدشاملو)
دکتر پروین سلاجقه
ص۱۱۴و۱۱۵


@vir486
👍5❤1👏1
ای شاهد قدسی، کِه کَشَد بند نقابت؟
وی مرغ بهشتی، که دهد دانه و آبت؟

خوابم بشد از دیده در این فکر جگرسوز
کآغوشِ که شد منزل آسایش و خوابت؟

درویش نمی‌پرسی و ترسم که نباشد
اندیشهٔ آمرزش و پروای ثوابت

راه دل عشاق زد آن چشم خماری
پیداست از این شیوه که مست است شرابت

تیری که زدی بر دلم از غمزه خطا رفت
تا باز چه اندیشه کند رای صوابت

هر ناله و فریاد که کردم نشنیدی
پیداست نگارا که بلند است جَنابت

دور است سر آب از این بادیه، هُش دار
تا غول بیابان نفریبد به سَرابت

تا در ره پیری به چه آیین رَوی ای دل
باری به غلط صرف شد ایامِ شبابت

ای قصرِ دل افروز که منزلگهِ انسی
یا رب مَکُناد آفتِ ایام، خرابت

حافظ نه غلامیست که از خواجه گریزد
صلحی کن و بازآ که خرابم ز عِتابت


#حافظ

@vir486
🔥5👍4❤2
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
سخنان دکتر بهرام پروین گنابادی در باره‌ی ناصر ِ خسرو و سفرنامه‌اش



@vir486
👍5👏1
انسان در شعر شاملو

در نگاهی کلی می‌توان گفت انسان و سرنوشت او، مهم‌ترین دغدغه نیز در شعر شاملوست که دو محور اصلی دیگر یعنی عشق‌ و آزادی پیوند با آن، به اهمیت خود دست یافته‌اند. هر چند توجّه به «انسان» یکی از ویژگی‌های اصلی شعر معاصر است اما در اشعار شاملو، اصلی‌ترین ویژگی محسوب می‌شود؛ و تقریباً در کمتر شعری است که به طور مستقیم یا غیر مستقیم به آن توجه نشده باشد. به طور کلی می‌توان گفت، توجه به انسان و پرداختن به دردهای مشترک او نخستین پیمان شاعری شاملو با شعر است که از آغاز دوره شاعری تا پایان، به این پیمان وفادار می‌ماند، هیچ گاه از آن غافل نمی‌شود؛ هر چند در مواردی نیز، گله و شکایت خود را ناآگاهی و غفلت انسان بیان می‌دارد امّا به طور کلی شعر خود را به آیینه‌ای برای انعکاس رنج و محرومیت او تبدیل کرده است.



یکی از ویژگی‌های منحصر به فرد شعر شاملو در این مورد که در خدمت فردیت سبکی او قرار گرفته است سهیم کردن منِ راوی در سرنوشت کلی «انسان» است و گسترش دامنه عاطفی شعر به وسیله این تکنیک ماهرانه؛ به نحوی که در فرایند گسترش دامنه معنایی شعر، من فردی در شعر او به یک من فراگیر یا فرامن جمعی تبدیل می‌شود و بدین‌وسیله شعر در هاله‌ای از معانی نمادین و ژرف قرار می‌گیرد. از طرفی، من فراگیر در شعر شاملو به طور معمول محورهای زمانی و مکانی حضور خویش را در می‌نوردد و به حضور درزمان و مکان فراگیر زمانی در فاصله ازل و ابد و مکانی در فاصله محل حضور «من راوی» تاهمه مکان‌های آغازین و فرجامین زندگی انسان همه جهان را در بر می‌گیرد؛ و در نهایت به نوعی «منِ» اسطوره‌ای تبدیل می‌شود. همچنین می‌توان گفت، من فراگیر، حضور امتداد یافته در ازل و ابد وجود شاعر یا به تعبیری معرف حضور ممتد و گسترش یافته او در هستی است؛ که در بیشتر موارد شعر شاملو را به عظمتی حیرت انگیز می رساند:
که گفته است من آخرین بازمانده‌ی فرزانگان زمین‌ام؟/ من آن غول زیبای‌ام که در استوای شب ایستاده است/ غریق زلالی همه آب‌های جهان و چشم‌انداز شیطنت‌اش / خاستگاه ستاره نیست.




امیرزاده‌ی کاشی‌ها
نقد شعر معاصر( احمدشاملو)
دکتر پروین سلاجقه
۱۱۶و۱۱۷

@vir486
👍4👏1😁1
سرگذشت شاعر


در ختم دوره چهارم مجلس شورای ملی در سال ۱۳۰۲ شمسی، شاعر سرگذشت‌های دیرین خود را به یاد آورده، بازگویه کرده، بر فوت ایام شباب تأسف می‌خورد و در پایان قصیده اشاره می‌کند که دولت ایران باید از اختلافات سیاست همسایگان شمال و جنوب نتیجه گرفته، برای اصلاح مملکت جنبش کند از آن پیشتر که آنان دست بهم دهند و مانند گذشته از اصلاحات ایران ممانعت نمایند.



یاد باد آن عهد کَم بندی به پای اندر نبود
جز می‌اندر دست و غیر از عشقم اندر سر نبود

خوبتر از من جوانی خوشکلام و خوشخرام
در میان شاعران شرق، سرتاسر نبود

در سخنهای دری چابکتر و بهتر ز من
در همه مرز خراسان يك سخن‌گستر نبود


سال عمر دوستان از پانزده تا شانزده
سالِ عمر بنده نیز از بیست افزونتر نبود

بیست‌ساله شاعری با چشم‌های پرفروغ
جز من اندر خاوران معروف و نام‌آور نبود


خانه‌ای شخصی و مبلی ساده و قدری کتاب
آمد و رفتی و ترتیبی کز آن خوشتر نبود

مادرم تدبیر منزل را نکو می‌داشت پاس
پاسداری در جهانم بهتر از مادر نبود

اندر آن دوران نبود اندر دواوین عجم
ز اوستادی شعر خوبی کان مرا از بَر نبود


شعر می‌گفتیم و می‌گشتیم و می‌بودیم خوش
بزم ما گه‌گاه بی‌مه‌روی و خنیاگر نبود

حال ما با حال حاضر فرق وافر داشت زانك
صافی افکار را درد نفاق اندر نبود

دشمنی‌ها اینچنین پر حدّت و وحشت نبود
دوستی‌ها نیز از اینسان ناقص و ابتر نبود

اولا عرض فكلها اینقدر وسعت نداشت
ثانياً فکر جوانان اینقدر لاغر نبود

گر جوانی با کسی پیوند می‌کرد از وفا
زلف او هر روز در چنگ کسی دیگر نبود

تهمت و توهین و هو کردن نبود اینقدر باب
ور کسی می‌گفت، زشتی، خلق را باور نبود

علتش آن بود کز اخلاق ناپاکان ری
ملت پاک خراسان هیچ مستحضر نبود




#دیوان_ملک‌الشعرا
به کوشش مهرداد بهار
جلد۱

@vir486
👍4👏3
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
خانه‌ام آتش گرفته، آتشی جانسوز
آتشی جانسوز.


#شجریان
#اخوان_ ثالث


@vir486
👍6❤2🔥1🕊1
جانا دلم ز دَرد فراق تو کم نسوخت
آخر چه شد که هیچ دلت بر دلم نسوخت؟

#اوحدی


@vir486
👍5❤2💋2🔥1🕊1
بخت بازآید از آن در که یکی چون تو درآید
روی میمون تو دیدن در دولت بگشاید

صبر بسیار بباید پدر پیر فلک را
تا دگر مادر گیتی چو تو فرزند بزاید

این لطافت که تو داری همه دل‌ها بفریبد
وین بشاشت که تو داری همه غم‌ها بزداید

رشکم از پیرهن آید که در آغوش تو خسبد
زهرم از غالیه آید که بر اندام تو ساید

نیشکر با همه شیرینی اگر لب بگشایی
پیش نطق شکرینت چو نی انگشت بخاید

گر مرا هیچ نباشد نه به دنیا نه به عقبی
چون تو دارم همه دارم دگرم هیچ نباید

دل به سختی بنهادم پس از آن دل به تو دادم
هر که از دوست تحمل نکند عهد نپاید

با همه خلق نمودم خم ابرو که تو داری
ماه نو هر که ببیند به همه کس بنماید

گر حلالست که خون همه عالم تو بریزی
آن که روی از همه عالم به تو آورد نشاید

چشم عاشق نتوان دوخت که معشوق نبیند
پای بلبل نتوان بست که بر گل نسراید

سعدیا دیدن زیبا نه حرامست ولیکن
نظری گر بربایی دلت از کف برباید


#سعدی
#غزلیات
#غلامحسین_یوسفی

@vir486
👍5❤2🔥2
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
در جستجوی خورشید

مستند دربار‌ه‌ی سیاوش کسرایی

@vir486
👍2❤1
با آن دو سه یار، هر سحرگاه
رفتی به طواف کوی آن ماه

بیرون ز حساب نام لیلی
با هیچ سخن نداشت میلی

هرکس که جز این سخن گشادی
نشنودی و پاسخش ندادی

آن کوه که نجد بود نامش
لیلی به قبیله هم مقامش

از آتشِ عشق و دودِ اندوه
ساکن نشدی مگر بر آن کوه

بر کوه شدی و میزدی دست
افتان خیزان چو مردم مست

آواز نَشید برکشیدی
بی‌خود شده سو‌به‌سو دویدی

وانگه مژه را پر آب کردی
با باد صبا خطاب کردی

کای باد صبا به صبح برخیز
در دامنِ زلفِ لیلی آویز

گو آنکه به باد دادهِ تست
بر خاک ره اوفتادهِ تست

از بادِ صبا دم تو جوید
با خاکِ زمین غم تو گوید

بادی بفرستش از دیارت
خاکیش بده به یادگارت


#لیلی_مجنون
#نظامی_گنجه‌ای

@vir486
❤5👏3
فرانتس کافکا با لحنی جدی گفت: هنر واقعی، همواره سند است، شهادت دادن است.

گفتگو با کافکا
گوستاو یانوش
نشر خوارزمی
ص ۱۳۴

@vir486
👍8👏2
#نصیحت_فرزند


ای چارده ساله قرة‌العین
بالغ نظر علوم کونین

آن روز که هفت ساله بودی
چون گل به چمن حواله بودی

واکنون که به چارده رسیدی
چون سرو بر اوج سر کشیدی

غافل منشین نه وقت بازی است
وقت هنر است و سرفرازی است

جایی که بزرگ بایدت بود
فرزندی من ندارتت سود

چون شیر به خود سپه‌شکن باش
فرزند خصال خویشتن باش

دانش طلب و بزرگی آموز
تا به نگرند روزت از روز

نام و نسبت به خردسالی است
نسل از شجر بزرگ خالی است

دولت‌ طلبی سبب نگه‌دار
با خلق خدا ادب نگه‌دار

آنجا که فسانه‌ای سگالی
از ترس خدا مباش خالی

وان شغل طلب ز روی حالت
کز کرده نباشدت خجالت

گر دل دهی ای پسر بدین پند
از پند پدر شوی برومند

گرچه سر سروریت بینم
وآیین سخنوریت بینم

در شعر مپیچ و در فن او
چون اکذب اوست احسن او

زین فن مطلب بلند نامی
کان ختم شده است بر نظامی


نظم ار چه به مرتبت بلند است
آن علم طلب که سودمند است

در جدول این خط قیاسی
می‌کوش به خویشتن‌شناسی

تشریح نهاد خود درآموز
کاین معرفتی است خاطر‌افروز

پیغمبر گفت: «عِلمُ عِلمان
علم الادیان و علم الابدان»

در ناف دو علم بوی طیب است
وان هر دو فقیه یا طبیب است

می‌باش طبیب عیسوی هُش
اما نه طبیب آدمی‌کش

می‌باش فقیه طاعت‌اندوز
اما نه فقیه حیلت‌آموز

گر هر دو شوی بلند گردی
پیش همه ارجمند گردی

صاحب طرفین عهد باشی
صاحب طرف دو مهد باشی

می‌کوش به هر ورق که خوانی
کان دانش را تمام دانی

پالان‌گریی به غایت خَود
بهتر ز کلاه‌دوزی بد

گفتن ز من از تو کار بستن
بیکار نمی‌توان نشستن

با این که سخن به لطف آب است
کم گفتن هر سخن صواب است


آب ار چه همه زلال خیزد
از خوردن پر، ملال خیزد

کم گوی و گزیده گوی چون دُر
تا ز اندک تو جهان شود پر


لاف از سخن چو دُر توان زد
آن خشت بود که پر توان زد

مرواریدی کز اصل پاک است
آرایش‌بخش آب و خاک است

تا هست درست گنج و کان‌هاست
چون خرد شود دوای جان‌هاست

یک دسته گل دماغ‌پرور
از صد خرمن گیاه بهتر

گر باشد صد ستاره در پیش
تعظیم یک آفتاب ازو بیش

گرچه همه کوکبی به تاب است
افروختگی در آفتاب است

#لیلی_مجنون
#نظامی_گنجه‌ای

@vir486
👍5🔥3👏2❤1
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
📽 آخرین شعرخوانی ِ «مهدی اخوان ثالث»

از شعر ِ «کاوه یا اسکندر»، از دفتر ِ «آخر ِ شاه‌نامه»

لندن، ۱۳۶۹



@vir486
❤9👏4🔥1
گر چه شده‌ام چو مویش از غم
یک موی نخواهم از سرش کَم
نظامی
لیلی و مجنون

مرا به هیچ بدادی و من هنوز برآنم
که از وجود تو مویی به عالمی نفروشم

سعدی


@vir486
👍13❤3🕊1
انسان در شعر شاملو


علاوه بر اهمیت حضور «انسان» در هستی و پرداختن به رنج‌های او، نکته دیگری که در شعر شاملو در پیوند با مقوله انسان ، بسیار اهمیت دارد توجه به قدرت انسان در هستی و توان تغییر سرنوشت او به دست خود است که در بسیاری از موارد او را به درجه‌ای خداگونه می‌رساند؛ و در این موارد، به طور معمول شعر با شطح و بی‌پروایی در گفتار همراه می‌شود:

من بی‌نوا بنده‌گکی سر به راه نبودم
و راه بهشت مینوی من
بُز رو طوع و خاکساری
نبود
مرا دیگر گونه خدائی می‌بایست
شایسته‌ی آفرینه‌ئی که نواله‌ی ناگریز را
گردن کج نمی‌کند
و خدائی دیگر گونه آفریدم...»
سرود ابراهیم در آتش، ابراهیم در آتش، ص ۷۲۹

یا

نخستین که در جهان دیدم
از شادی غریو کشیدم
من‌ام، آه آن معجزت نهائی
بر سیاره‌ی کوچک آب و گیاه
آنگاه که در جهان زیستم
از شگفتی بر خود تپیدم
میراث خوار آن سفاهت ناباور بودن
که به چشم و به گوش می‌دیدم و می‌شنیدم.... نخستین که در جهان دیدم.....
(حدیث بی قراری ی ماهان، ص ۱۴۸)


امیرزاده‌ی کاشی‌ها
نقد شعر معاصر( احمدشاملو)
دکتر پروین سلاجقه

@vir486
👍4👏2😁1