شعر فارسی (از رودکی تا نیما) ویر
12.9K subscribers
300 photos
426 videos
7 files
79 links
Download Telegram
در گذشته حدّاقل سه یا چهار کتاب بود که در خانه‌ی هر ایرانی حاضر بود و خوانده می‌شد. حالا در خانه‌ی هر ایرانی صدها کتاب هست و هیچ کدام خوانده نمی‌شود! سعدی بود، حافظ، شاهنامه، احياناً ممكن بود کلیله و دمنه یا مثنوی معنوی هم باشد، اینها کتاب‌هایی بود که در خانه‌های ایرانیان بود و اینها را می‌خواندند و برای همه‌ی عمر هم کافی می‌دانستند. حالا چند نفر را پیدا می‌کنید که حتّی دو خط شاهنامه را بتواند بخواند؟
این گسیختگی است. باید علّت گسیختگی پیدا شود که در تمام زمینه‌ها این گسیختگی حضور دارد.

                 #باران_نه_رگبار
محمّد‌علی اسلامی نُدوشن



@vir486
👍15🔥4
Akhare Shahnameh-(IRMP3.IR)
Mehdi Akhavan Sales
آخر شاهنامه
با صدای مهدی اخوان‌ثالث

@vir486
❤3👍3👏1
تا بداند که شبِ ما به چه سان می‌گذرد
غمِ عشقش دِه
و عشقش دِه
و بسیارش دِه


#مولانا

@vir486
🔥7👍3👏2
طبیبان فصیحیم که شاگرد مسیحیم
بسی مرده گرفتیم در او روح دمیدیم

بپرسید از آن‌ها که دیدند نشان‌ها
که تا شکر بگویند که ما از چه رهیدیم

رسیدند طبیبان ز ره دور غریبان
غریبانه نمودند دواها که ندیدیم

سر غصه بکوبیم غم از خانه بروبیم
همه شاهد و خوبیم همه چون مه عیدیم

طبیبان الهیم ز کس مزد نخواهیم
که ما پاک روانیم نه طماع و پلیدیم

مپندار که این نیز هلیله‌ست و بلیله‌ست
که این شهره عقاقیر ز فردوس کشیدیم

حکیمان خبیریم که قاروره نگیریم
که ما در تن رنجور چو اندیشه دویدیم




#مولانا
ـ دیوان کبیر شمس

@vir486
❤4👍3🔥2👏1
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
یاد ایّام گذشته یکی از موتیف‌هایی‌ست که هنرمندان زیاد از آن استفاده‌ می‌کنند، به خصوص ایّام جوانی و کودکی.
از همان آغاز شعر فارسی رودکی با قصیده‌ی بالابلند خود( مرا بسود و فرو ریخت هر چه دندان بود) شروع شده، و تا دوره‌ی ما همچنان ادامه دارد.
خاقانی در قصیده‌ی زیبای خود ایوان مدائن چنان از شکوه و هیبت گذشته‌ی ایران سخن می‌راند که خواننده بی‌اختیار اشک از چشم جاری می‌کند، به خصوص آنجا که می‌گوید( ما بارگه دادیم این رفت ستم بر ما/ بر قصر ستمکاران گویی چه رسد خذلان)، و همینطور خواجه‌ی شیراز( شهرِ یاران بود و جای مهربانان این دیار) با دل پُر حسرت از گذشته یاد می‌کند.
همینطور در دوره‌ی ما شهریار با شعر ( پیرم و گاهی دلم یاد جوانی می‌کند) و باستانی‌پاریزی با شعر آلبوم.
امّا در این شعر حسین پناهی با حسرتی بی‌کرانتر از بقیه چنان از گذشت دوران کودکی سخن می‌راند، که خواننده را با خود به دورترها و دورترها به قصه‌های بی‌بی و سادگی و صمیمیت گذشته می‌برد، آنجا می‌برد که شراب هم یارایش نیست.

به یاد حسین پناهی.


@vir486
❤6🥰2
‍

انسان خوب در #شاهنامه چگونه کسی است؟
‍ ✍️ زنده‌نام #محمدعلی_اسلامی_ندوشن


انسانی است که به زحمت می‌شود گفت که با امروز مناسبت دارد. کما آن که حتی در آن زمانها هم کسانی که در شاهنامه به خوبی شناخته شده‌اند، جای محکمی در زندگی نیافته‌اند. تقریبا همه آن‌ها خیلی زود مرده‌اند و آن تعداد کسانی هم که زندگی کرده‌اند زندگی آنها با کشمکش و رنج همراه بوده است.

به هر حال برای ما که در کار وداع کردن با گذشته هستیم، خالی از فایده نیست که ببینیم گذشتگان نسبت به انسان خوب و انسان بد چه نظری داشته‌اند، زیرا #شاهنامه چکیده فرهنگ و فرزانگی ایران پیش از اسلام است و تنها در این کتاب است که ما می‌توانیم به ذخیره‌ای از تجربه‌ها و آموخته‌های پدران خود در طی سالیان دراز دست یابیم.


به طور کلی انسان خوب شاهنامه دارای این صفات است:

۱- #خردمندی: هیچ صفتی برای مرد و زن بالاتر از خردمندی نیست کسی که از خرد برخوردار است می‌داند که چگونه باید زندگی کند. هرگز زیان نمی‌بیند و به راه کژ نمی‌افتد، خرد، گوهر زندگی است، چون آن را یافتی رستگاری این جهان و آن جهان با تست.

۲- #فرهنگ: پس از خرد فرهنگ می‌آید. در واقع این دو به هم وابسته‌اند. خردمند به فرهنگ روی می‌برد، و با فرهنگ از خرد نصیب می‌یابد. خاصیت فرهنگ آن است که به ما راه و رسم زندگی می‌آموزد و انسانیت ما را می‌شکفاند. فرهنگ اکتسابی است، هر چند برای دست یافتن به آن، آمادگی ذاتی لازم است.
مرد با فرهنگ از اعتدال و آهستگی و رفتار برخوردار است.

۳- #صلح_طلبی: با آنکه شاهنامه کتاب جنگ‌ها است، با اینحال مرد خوب کسی است که صلح طلب باشد. تنها در یک مورد جنگ رواست، و آن جنگ بر ضد بدی است. جنگ‌های کین‌خواهی نیز از این جهت واجب است که برای مجازات گناهکار است.

۴- #بی_آزاری: انسان خوب به کسی آزار نمی‌رساند. مصراع معروف «میازار موری که دانه کش است»، همه حکمت شاهنامه را در خود خلاصه کرده است. فریدون به پسرش ایرج می‌گوید:
نباید ز گیتی تو را یار جست
بی‌آزاری و راستی یار تست

بی‌آزاری جنبهٔ خودداری دارد، جنبه مثبت آن خدمتگزاری است، و همه مردان خوب شاهنامه سعی داشته‌اند که خدمتگزار مردم باشند.

۵- #نام_نیک: این درست نیست که انسان به هر قیمتی شد زندگی کند، باید با نیکنامی و سربلندی عمر بسر برد. در نظر پهلوانان خوب شاهنامه، مرگ بهتر از بد نامی است، چنانکه در این بیت آمده است:
بنام ار بریزی مرا گفت خون
به از زندگانی به ننگ اندرون



🛫 برگرفته از کتاب «نوشته‌های بی‌سرنوشت»، دکتر محمدعلی اسلامی‌ندوشن،


@vir486
❤11👍8
آخر ای سنگدل سیم زنخدان تا چند
تو ز ما فارغ و ما از تو پریشان تا چند

خار در پای گل از دور به حسرت دیدن
تشنه بازآمدن از چشمه حیوان تا چند

گوش در گفتن شیرین تو واله تا کی
چشم در منظر مطبوع تو حیران تا چند

بیم آنست دمادم که برآرم فریاد
صبر پیدا و جگر خوردنِ پنهان تا چند

تو سرِ ناز برآری ز گریبان هر روز
ما ز جورت سر فکرت به گریبان تا چند

رنگ دستت نه به حنّاست که خونِ دل ماست
خوردن خون دلِ خلق به دستان تا چند

سعدی از دست تو از پای درآید روزی
طاقت بار ستم تا کی و هجران تا چند


#سعدی
#غزلیات
@vir486
❤8👍1👏1
Audio
سعدی و رمز و رازش ۲
از کتاب جام جهان‌بین
(با صدای سرکار خانم دکتر اطلس اثنی‌ٰعشری)
    #جام_جهان‌بین

@vir486
👍5👏1
‍
جایگاه زن در شاهنامه


شاهنامه کتابی است که زن در سراسر آن حضور دارد؛ برعکس ایلیادِ هومِر که در آن سیمای زن پریده‌رنگ و کم اهمّیّت است. زن در ایلیاد، آتشِ فاجعه را برمی‌افروزد و خود کنار می‌نشیند. این‌گونه است هِلِن که زیباییِ شوم و تباه کننده‌اش موجدِ جنگ است. در دوران پهلوانیِ شاهنامه، حضور زن لطف و گرمی و نازکی و رنگارنگی به ماجراها می‌بخشد. این زن‌ها هستند که به داستان‌های شاهنامه آب و رنگ بخشیده‌اند. اگر تهمینه نبود مرگِ سهراب آن‌قدر مؤثّر و غم‌انگیز جلوه نمی‌کرد. همین گونه است مرگِ فرود اگر جریره نبود، و مرگِ سیاوش اگر فرنگیس نبود، و مرگِ اسفندیار اگر کتایون نبود، و مرگِ رستم و تراژدیِ زال، اگر رودابه نبود. سیمای تراژیکِ زن در شاهنامه به نجیب‌ترین و پاکیزه‌ترین نحو یعنی به عنوانِ «مادر» و «همسر» جلوه می‌کند، نه به عنوان معشوقه. در تمام داستانهای شاهنامه حضورِ زن را می‌بینیم. در تمام دوران پهلوانی، از سودابه که بگذریم، یک زن پتیاره دیده نمی‌شود. اکثر زنان شاهنامه نمونه‌ی بارزِ زنِ تمام عیار هستند که در عین برخورداری از فرزانگی و بزرگ‌منشی، از جوهر زنانگی و زیبایی نیز به نحو سرشار بهره‌مندَند.
زنِ خوب در شاهنامه، زنی است که "زیبایی و رعنایی" را با "آهستگی و فرزانگی"، و «شرم» را با «خواهش» جمع داشته باشد. شرم، نخستین صفت زن است، آوای نرم نشانه‌ی ادب و آزرم است و آهستگی نشانه‌ی بزرگ منشی.
صفت دوّم، خرد و فرزانگی است. از این لحاظ زن هم‌پایه‌ی مرد است، زیرا برای مرد نیز خردمندی مهمّ‌ترین صفت شناخته شده است. در کنار آهستگی و خردمندی و شرم و شایستگی، چاره‌گری و زبان‌آوری نیز صفتِ مقبولی است. نمونه‌ی بارزِ زنانِ کدبانو و چاره‌گر و سخندان، سیندخت زنِ مهراب کابلی و مادر رودابه است. این زن در جریان عشقبازیِ دخترش با زال چنان پختگی و تدبیر به خرج می‌دهد و چنان ظرافت را با زیرکی می‌آمیزد، که امرِ مشکلِ ازدواجِ زال و رودابه به همّت او آسان می‌شود و کشورش از بلایی بزرگ که تا آستانه‌اش آمده نجات می‌یابد.
عشق در شاهنامه در عین برهنگی، پاک و نجیبانه است. رابطه‌ی زن و مرد بی‌آنکه به تکلّف و تصّنع گراییده باشد از تمدّن و فرهنگ آن قدر مایه دارد که بتواند با ظرافت و پاکیزگی همراه باشد. در دوران پهلوانی شاهنامه، تنها یک مورد می‌بینیم که عشق به کام نمی‌رسد و آن عشقِ ناگهانی و نافرجام سهراب به گردآفرید است. و تنها در یک مورد، عشق، ناپاک و نارواست و آن عشقِ سودابه به سیاوش است.

آواها و ایماها
#محمدعلی_اسلامی_ندوشن

@vir486
👍16👏2❤1
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
بخش کوتاهی از مصاحبه مسعود بهنود با ابراهیم گلستان و نظر او درباره شعر نو و شعر فروغ فرخزاد

#فروغ_فرخزاد
#ابراهیم_گلستان

@vir486
👍5👏2
در ستایش خرد و دانش، شوریده‌وار می‌سرود:

در حقیقت روح انسانی همان علم است علم
رسم و دستور مسلمانی همان علم است علم
فرق انسانی ز حیوانی همان علم است علم
رفع بدبختی و نادانی همان علم است علم

صفحه‌ی دل‌ها مزین می‌شود از مدرسه
ای جوانان روح روشن می‌شود از مدرسه


آدمی را علم و دانش در جوانی لازم است
با خبر بودن از اسرار نهانی لازم است
گُلرخان را با رفیقان مهربانی لازم است
دوستان را میوه‌جات اصفهانی لازم است

میوه‌ها شیرین به دامن می‌شود از مدرسه
ای جوانان روح روشن می‌شود از مدرسه


دختران باید ز علم و معرفت زینت كنند
تا كه با علم و ادب بر شوهران خدمت كنند
با سلیقه جمله اهل خانه را راحت كنند
نه كه روز و شب همین آرایش صورت كنند

صورت دختر چو گلشن می‌شود از مدرسه
ای جوانان روح روشن می‌شود از مدرسه


گر پسر بی‌علم شد دختر از او بالاتر است
دختر باهوش و دانا از پسر بالاتر است
بلكه از هر آدم بی‌علم خر بالاتر است
شعرهای اشرف‌الدین از شكر بالاتر است

#سید_اشرف_حسینی
معروف به نسیم شمال
@vir486
❤8👍3👏1
نه زنده را
به تو میل است‌
و مهربانی‌ و‌ بس

که
مرده را
ز نسیمت
روان بیاساید

#سعدی


@vir486
👍10👏1
شعرِ ناب چگونه است؟


به این بیت حافظ بنگرید:
چو آفتابِ می از مشرقِ پیاله برآید
ز باغِ عارضِ ساقی هزار لاله برآید


ما با هنر‌سازه‌هایی از نوع تشبیه «آفتابِ می» و «مشرقِ پیاله» و «باغِ عارض» از قبل آشنایی داریم، یعنی در ادبیات فارسی و عربیِ قبل از روزگارِ حافظ این‌گونه تشبیهات به‌ تکرار دیده می‌شود. آنچه باعثِ انگیزش این تشبیهات، در این شعر، شده است آن عملِ ذهنیِ شاعر است که با این «نظامِ نو» فُرمی به وجود آورده است که در آن فُرم، آن «هنر‌سازه‌ها» از نو فعّال شده‌اند.

هرچه هست و نیست مسألهٔ انگیزشِ «هنر سازه»ها است. وزن و قافیه و ردیف و تشبیه و استعاره و جناس و تمام ابزارهای موجود در آثار ادبی، بر اثرِ «تکرار» ناتوان و غیر فعّال می‌شوند، کارِ نویسنده و شاعر این است که هنر سازه‌ها را فعّال کند.

در درون همین نظریهٔ «ادبیّت» و فعّال کردن هنر سازه‌ها است که تکاملِ آثارِ ادبی، در بستر بیکرانهٔ تاریخ ادبیات ملل مختلف، شکل می‌گیرد و تمام «موتیف‌»‌های ناتوان و همهٔ هنر‌سازه‌های بی‌رمق و از کارافتاده، فعّال می‌شوند و با چهره‌ای دیگر خود را آشکار می‌کنند.
ز باب تمثیل می‌توان گفت هر «واژه» سکه‌ای است که دو روی دارد. ما همیشه در گفتگوی روزمرّه فقط با آن روی سکّه سر‌وکار داریم که معنایی و یا پیامی را به ما منتقل می‌کند امّا روی دیگر سکّه که وجه جمال‌شناسیک اوست، غالباً، از ما نهفته است. تنها شاعر است که می‌تواند با خلاقیتِ خویش کاری کند که آن روی دیگر سکّه را نیز ببینیم و مسحور آن روی دیگر سکّه شویم و غالبا این عمل، در شعر، چنان اتفاق می‌افتد که ما از فرطِ اعجاب نسبت به وجهِ جمالشناسیکِ کلمه، « پیام» آن را یا روی دیگر آن را که وظیفهٔ پیام‌رسانی دارد فراموش می‌کنیم. حتی، گاهی، در اوج شاهکارهای شعری، به تعبیرِ الیوت، قبل از اینکه شعر «فهمیده» شود، با ما «رابطه برقرار» می‌کند.

شعرِ ناب چنین است. قبل از آنکه به معنیِ آن برسیم مسحورِ زیبایی و وجهِ جمال‌شناسیک آن می‌شویم.
گاهی هست که ما ساعت‌ها مسحورِ یک بیت سعدی یا حافظ یا مولوی و فردوسی می‌شویم و آن را با خود زمزمه می‌کنیم و هرگز به معنی آن کاری نداریم. همان حالت رستاخیز کلمه‌ها است که ما را مجذوب خود می‌کند و چنان است که آن روی دیگر سکّه را هرگز به یاد نمی‌آوریم، روی پیام‌رسانی و جانب معنایی جمله را.

محمدرضا شفیعی‌کدکنی
رستاخیز کلمات، صص ۶۲-۵۹
حافظ

‎‌‎‌‌‎‌
@vir486
❤9🥰2👍1👏1
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
به یاد فرهاد مهراد

گفتنی‌ها کم نیست.

نجوا
با صدای فرهاد
شعر شهیار قنبری
آهنگساز اسفندیار منفردزاده


@vir486
❤11👏1
هر لحظه مزن در، که در این خانه کسی نیست
بیهوده مکن ناله، که فریادرسی نیست

شهری که شه و شحنه و شیخش همه مستند
شاهد شکند شیشه که بیم عسسی نیست


آزادی اگر می‌طلبی غرقه به خون باش
کاین گلبن نوخاسته بی‌خار و خسی نیست


دهقان رَهد از زحمت ما یک نفس اما
آن روز که دیگر ز حیاتش نفسی نیست

با بودن مجلس بود آزادی ما محو
چون مرغ که پابسته ولی در قفسی نیست

گر موجد گندم بود از چیست که زارع
از نان جوین سیر به قدر عدسی نیست

هر سر به هوای سر و سامانی و ما را
در دل به جز آزادی ایران هوسی نیست


#فرخی_یزدی

@vir486
❤10👍3👏2
صبر كن آرام جانم، صبر كن!

بعد از این تهران گلستان مى‌شود
در دكان‌ها نان فراوان مى‌شود
گوشت‌هاى شیشك ارزان می‌شود
مشكلات از صبر آسان مى‌شود

صبر كن آرام جانم، صبركن!

غم مخور، سال دگر نان مى‌خورى
میوه‌ى شیرین به شمران مى‌خورى
گوسفند و مرغِ بریان مى‌خورى
در سر سفره فسنجان مى‌خورى

صبر كن آرام جانم، صبركن!



#سید_اشرف_حسینی
معروف به نسیم شمال
@vir486
👍6❤5😁3👏1
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
وطن، خاک و کوه و سنگ و دره نیست بلکه فرهنگ آن کشور است، برای من وطن زبان فارسی‌ست.

۱۰شهریور به یاد احسان یارشاطر و شکوه صبرش در ایرانیکا.



@vir486
❤13👏1
غارت غارتگران شد مال بیت‌المال ما
با چنین غارتگرانی وای بر احوال ما

اذن غارت را به این غارتگران داده‌است سخت
سستی و خون سردی و نادانی و اهمال ما

زاهد ما بهر استبداد و آزادی به جنگ
تا چه سازد بخت او تا چون کند اقبال ما

حال ما یکچند دیگر گر بدینسان بگذرد
بدتر از ماضی شود ایام استقبال ما

شیخ و شاب و شاه و شحنه، شبرو شدند
متفق بر محو آزادی و استقلال ما


#فرخی_یزدی
@vir486
❤8👏3👍2
ساقیا می دِه که ما دُردی‌کَشِ میخانه‌ایم
با خرابات آشناییم از خرد بیگانه‌ایم

خویشتن سوزیم و جان بر سر نهاده شمع‌وار
هر کجا در مجلسی شمعیست ما پروانه‌ایم

اهل دانش را در این گفتار با ما کار نیست
عاقلان را کی زیان دارد که ما دیوانه‌ایم

گرچه قومی را صلاح و نیکنامی ظاهر‌است
ما به قَلاشی و رندی در جهان افسانه‌ایم


اندر این راه ار بدانی هر دو بر یک جاده‌ایم
واندر این کوی ار ببینی هر دو از یک خانه‌ایم

خلق می‌گویند جاه و فضل در فرزانگیست
گو مباش اینها که ما رندان نافرزانه‌ایم

عیب توست ار چشم گوهربین نداری ورنه ما
هر یک اندر بحر معنی گوهر یکدانه‌ایم

از بیابان عدم دی آمده فردا شده
کمتر از عیشی یک امشب کاندر این کاشانه‌ایم

سعدیا گر بادهٔ صافیت باید باز گو:
ساقیا می ده که ما دردی کش میخانه‌ایم


#سعدی
#مواعظ

@vir486
👍6👏4❤2
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
در اهمیت شاهنامه با استاد حسن انوری

@vir486
❤5👌3👏2👍1