یکی از شگردهای فردوسی این است که در میانهی داستان، یکباره قهرمانش را به یکسو مینهد تا شخصیت او را تحلیل کند. این یکی از شیوههای رُمانهای امروزی است. رُماننویس، گاه داستان را رها میکند تا شخصیت و رفتار او را بکاود. فردوسی هم همین کار را میکند. در داستان رستم و سهراب ، آنجایی که آن دو با هم میجنگند و نبرد آنها پیروز و شکستخوردهای ندارد، فردوسی داستان را رها میکند و به داوری دربارهی رفتار رستم میپردازد. اما در سراسر داستان، فضایی میآفریند تا خواننده، گاه گرایش به رستم داشته باشد و گاه گرایش به سهراب. این ویژگی، که در ادبیات داستانی به آن تعلیق میگویند، تراژدیی پدید آورده است که خواننده درنمییابد کدامیک از دو سوی نبرد گناهکاراست. در سراسر داستان، نشانهای نمیبینیم که رستم، فرزندش سهراب را شناخته باشد.او در کشتن سهراب گناهکار نیست. چرا که از دید رستم، سهراب یک تورانی است که به ایران تاخته است و او باید از مرزهای کشورش نگاهبانی کند. اگر رستم در برابر سهراب نمیجنگید، آیا همگان نمیپنداشتند که او کشورش را به بیگانه سپرده است؟
#ابوالفضل_خطیبی
@vir486
#ابوالفضل_خطیبی
@vir486
👍14👏3👌1
بجوشید بجوشید که ما بحر شعاریم
بجز عشق به جز عشق دگر کار نداریم
در این خاک در این خاک در این مزرعه پاک
بجز مهر به جز عشق دگر تخم نکاریم
چه مستیم چه مستیم از آن شاه که هستیم
بیایید بیایید که تا دست برآریم
چه دانیم چه دانیم که ما دوش چه خوردیم
که امروز همه روز خمیریم و خماریم
مپرسید مپرسید ز احوال حقیقت
که ما باده پرستیم نه پیمانه شماریم
شما مست نگشتید وزان باده نخوردید
چه دانید چه دانید که ما در چه شکاریم
نیفتیم بر این خاک ستان ما نه حصیریم
برآییم بر این چرخ که ما مرد حصاریم
#مولانا
@vir486
بجز عشق به جز عشق دگر کار نداریم
در این خاک در این خاک در این مزرعه پاک
بجز مهر به جز عشق دگر تخم نکاریم
چه مستیم چه مستیم از آن شاه که هستیم
بیایید بیایید که تا دست برآریم
چه دانیم چه دانیم که ما دوش چه خوردیم
که امروز همه روز خمیریم و خماریم
مپرسید مپرسید ز احوال حقیقت
که ما باده پرستیم نه پیمانه شماریم
شما مست نگشتید وزان باده نخوردید
چه دانید چه دانید که ما در چه شکاریم
نیفتیم بر این خاک ستان ما نه حصیریم
برآییم بر این چرخ که ما مرد حصاریم
#مولانا
@vir486
❤11👍7👏2🔥1
(ناصرخسروقبادیانی، ۱۲شهریور۳۸۳ در شهربلخ بدنیا آمد و در ۴۶۷ در شهر بدخشان درگذشت)
شکی نیست که ناصرخسرو در همان زمان خود خیلی معروف و مشهور بوده و صیت علم و فضل و حکمت و همچنین دعوت او به طریق اسمعیلی و تشیع همه جا رسیدهبود و با وجود طعن به دین او خاص و عام به فضل و حکمت او معترف بودند و حتی گاهی انحراف او را از دین به فضل او نسبت میدادند. در شعر نیز همان وقت مقام بلندی داشت و با آنکه غزل سرائی و مدیحه و هجو و هزل شعرای زمان را سخت تقبیح و خود از این کار بشدت تبری میکند خود فن شاعری و دبیری را که هنر خود و حرفت قدیمش بود بیمعنی نمیپندارد و گاهی میستاید ولی این دو فن را علم و هنر ندانسته پیشه میخواند و به خود اسم شاعر نمیدهد و شعر را بتنهائی فخر خود نمیداند و فقط شعر زهد و طاعت و بند میفرستاد و نشر حکمت به نثر و نظم مینموده است و خود فوقالعاده به بلندی اشعار خود و قوت طبع و سخنوری خویش در نظم و فارسی و عربی معتقد و به پایه علم و حکمت خود مفتخر بوده خصوصاً بعد از عودت از سفر مصر که به قول خودش پایه علمش يك برهزار بالا رفته و نسبتی با زمان سابق نداشته است نظم و نثر او در زمان خودش پیش دوست و دشمن مطلوب و مرغوب بوده و وی خود را در عهد خود در کتابت یگانه و بینظیر میدانسته چنانکه در نظم عربی و حکمت و یا منقبت اولیای حق و یا مصیبت وارده بر ائمه را ممدوح میداند و خود نیز گوید که اغلب اوقات خود را صرف انشای اشعار و خطب در دو زبان و مناقب و مقتل و تصانیف و جواب سؤالات وارده و نوشتن دعوت نامهها که به قول خود یکی هر ساله به اطراف ولایات خود را با جریر و بحتری و حسان و در نظم فارسی با رودکی و عنصری معادل میشمارد.
#سخن_و_سخنوران
#بدیعالزمان_فروزانفر
ص۱۵۸
@vir486
شکی نیست که ناصرخسرو در همان زمان خود خیلی معروف و مشهور بوده و صیت علم و فضل و حکمت و همچنین دعوت او به طریق اسمعیلی و تشیع همه جا رسیدهبود و با وجود طعن به دین او خاص و عام به فضل و حکمت او معترف بودند و حتی گاهی انحراف او را از دین به فضل او نسبت میدادند. در شعر نیز همان وقت مقام بلندی داشت و با آنکه غزل سرائی و مدیحه و هجو و هزل شعرای زمان را سخت تقبیح و خود از این کار بشدت تبری میکند خود فن شاعری و دبیری را که هنر خود و حرفت قدیمش بود بیمعنی نمیپندارد و گاهی میستاید ولی این دو فن را علم و هنر ندانسته پیشه میخواند و به خود اسم شاعر نمیدهد و شعر را بتنهائی فخر خود نمیداند و فقط شعر زهد و طاعت و بند میفرستاد و نشر حکمت به نثر و نظم مینموده است و خود فوقالعاده به بلندی اشعار خود و قوت طبع و سخنوری خویش در نظم و فارسی و عربی معتقد و به پایه علم و حکمت خود مفتخر بوده خصوصاً بعد از عودت از سفر مصر که به قول خودش پایه علمش يك برهزار بالا رفته و نسبتی با زمان سابق نداشته است نظم و نثر او در زمان خودش پیش دوست و دشمن مطلوب و مرغوب بوده و وی خود را در عهد خود در کتابت یگانه و بینظیر میدانسته چنانکه در نظم عربی و حکمت و یا منقبت اولیای حق و یا مصیبت وارده بر ائمه را ممدوح میداند و خود نیز گوید که اغلب اوقات خود را صرف انشای اشعار و خطب در دو زبان و مناقب و مقتل و تصانیف و جواب سؤالات وارده و نوشتن دعوت نامهها که به قول خود یکی هر ساله به اطراف ولایات خود را با جریر و بحتری و حسان و در نظم فارسی با رودکی و عنصری معادل میشمارد.
#سخن_و_سخنوران
#بدیعالزمان_فروزانفر
ص۱۵۸
@vir486
👍4👏2🔥1
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
آزرده کرد کَژدُم غربت جگر مرا
گویی زبون نیافت ز گیتی مگر مرا
قصدهای بلند بالا از حکیم ناصرخسرو
@vir486
گویی زبون نیافت ز گیتی مگر مرا
قصدهای بلند بالا از حکیم ناصرخسرو
@vir486
🔥5👏2
قسم به عزت و قدر و مقام آزادی
که روحبخش جهان است نام آزادی
به پیش اهل جهان محترم بود آنکس
که داشت از دل و جان احترام آزادی
چگونه پای گذاری بصرف دعوت شیخ
به مسلکی که ندارد مرام آزادی
هزار بار بود به ز صبح استبداد
برای دسته پا بسته، شام آزادی
به روزگار قیامت بپا شود آن روز
کنند رنجبران چون قیام آزادی
اگر خدای به من فرصتی دهد یک روز
کشم ز مرتجعین انتقام آزادی
ز بند بندگی خواجه کی شوی آزاد
چو فرخی نشوی گر غلام آزادی
#فرخی_یزدی
@vir486
که روحبخش جهان است نام آزادی
به پیش اهل جهان محترم بود آنکس
که داشت از دل و جان احترام آزادی
چگونه پای گذاری بصرف دعوت شیخ
به مسلکی که ندارد مرام آزادی
هزار بار بود به ز صبح استبداد
برای دسته پا بسته، شام آزادی
به روزگار قیامت بپا شود آن روز
کنند رنجبران چون قیام آزادی
اگر خدای به من فرصتی دهد یک روز
کشم ز مرتجعین انتقام آزادی
ز بند بندگی خواجه کی شوی آزاد
چو فرخی نشوی گر غلام آزادی
#فرخی_یزدی
@vir486
👍8
انسان خوب در شاهنامه چگونه کسی است؟
انسانی است که به زحمت میشود گفت که با امروز مناسبت دارد. کما آن که حتی در آن زمانها هم کسانی که در شاهنامه به خوبی شناخته شدهاند، جای محکمی در زندگی نیافتهاند. تقریبا همه آنها خیلی زود مردهاند و آن تعداد کسانی هم که زندگی کردهاند زندگی آنها با کشمکش و رنج همراه بوده است.
به هر حال برای ما که در کار وداع کردن با گذشته هستیم، خالی از فایده نیست که ببینیم گذشتگان نسبت به انسان خوب و انسان بد چه نظری داشتهاند، زیرا #شاهنامه چکیده فرهنگ و فرزانگی ایران پیش از اسلام است و تنها در این کتاب است که ما میتوانیم به ذخیرهای از تجربهها و آموختههای پدران خود در طی سالیان دراز دست یابیم.
به طور کلی انسان خوب شاهنامه دارای این صفات است:
۱- #خردمندی: هیچ صفتی برای مرد و زن بالاتر از خردمندی نیست کسی که از خرد برخوردار است میداند که چگونه باید زندگی کند. هرگز زیان نمیبیند و به راه کژ نمیافتد، خرد، گوهر زندگی است، چون آن را یافتی رستگاری این جهان و آن جهان با تست.
۲- #فرهنگ: پس از خرد فرهنگ میآید. در واقع این دو به هم وابستهاند. خردمند به فرهنگ روی میبرد، و با فرهنگ از خرد نصیب مییابد. خاصیت فرهنگ آن است که به ما راه و رسم زندگی میآموزد و انسانیت ما را میشکفاند. فرهنگ اکتسابی است، هر چند برای دست یافتن به آن، آمادگی ذاتی لازم است.
مرد با فرهنگ از اعتدال و آهستگی و رفتار برخوردار است.
۳- #صلح_طلبی: با آنکه شاهنامه کتاب جنگها است، با اینحال مرد خوب کسی است که صلح طلب باشد. تنها در یک مورد جنگ رواست، و آن جنگ بر ضد بدی است. جنگهای کینخواهی نیز از این جهت واجب است که برای مجازات گناهکار است.
۴- #بی_آزاری: انسان خوب به کسی آزار نمیرساند. مصراع معروف «میازار موری که دانه کش است»، همه حکمت شاهنامه را در خود خلاصه کرده است. فریدون به پسرش ایرج میگوید:
نباید ز گیتی تو را یار جست
بیآزاری و راستی یار تست
بیآزاری جنبهٔ خودداری دارد، جنبه مثبت آن خدمتگزاری است، و همه مردان خوب شاهنامه سعی داشتهاند که خدمتگزار مردم باشند.
۵- #نام_نیک: این درست نیست که انسان به هر قیمتی شد زندگی کند، باید با نیکنامی و سربلندی عمر بسر برد. در نظر پهلوانان خوب شاهنامه، مرگ بهتر از بد نامی است، چنانکه در این بیت آمده است:
بنام ار بریزی مرا گفت خون
به از زندگانی به ننگ اندرون
برگرفته از کتاب «نوشتههای بیسرنوشت»، دکتر محمدعلی اسلامیندوشن، ر ۶۶-۵۴)
@vir486
انسان خوب در شاهنامه چگونه کسی است؟
انسانی است که به زحمت میشود گفت که با امروز مناسبت دارد. کما آن که حتی در آن زمانها هم کسانی که در شاهنامه به خوبی شناخته شدهاند، جای محکمی در زندگی نیافتهاند. تقریبا همه آنها خیلی زود مردهاند و آن تعداد کسانی هم که زندگی کردهاند زندگی آنها با کشمکش و رنج همراه بوده است.
به هر حال برای ما که در کار وداع کردن با گذشته هستیم، خالی از فایده نیست که ببینیم گذشتگان نسبت به انسان خوب و انسان بد چه نظری داشتهاند، زیرا #شاهنامه چکیده فرهنگ و فرزانگی ایران پیش از اسلام است و تنها در این کتاب است که ما میتوانیم به ذخیرهای از تجربهها و آموختههای پدران خود در طی سالیان دراز دست یابیم.
به طور کلی انسان خوب شاهنامه دارای این صفات است:
۱- #خردمندی: هیچ صفتی برای مرد و زن بالاتر از خردمندی نیست کسی که از خرد برخوردار است میداند که چگونه باید زندگی کند. هرگز زیان نمیبیند و به راه کژ نمیافتد، خرد، گوهر زندگی است، چون آن را یافتی رستگاری این جهان و آن جهان با تست.
۲- #فرهنگ: پس از خرد فرهنگ میآید. در واقع این دو به هم وابستهاند. خردمند به فرهنگ روی میبرد، و با فرهنگ از خرد نصیب مییابد. خاصیت فرهنگ آن است که به ما راه و رسم زندگی میآموزد و انسانیت ما را میشکفاند. فرهنگ اکتسابی است، هر چند برای دست یافتن به آن، آمادگی ذاتی لازم است.
مرد با فرهنگ از اعتدال و آهستگی و رفتار برخوردار است.
۳- #صلح_طلبی: با آنکه شاهنامه کتاب جنگها است، با اینحال مرد خوب کسی است که صلح طلب باشد. تنها در یک مورد جنگ رواست، و آن جنگ بر ضد بدی است. جنگهای کینخواهی نیز از این جهت واجب است که برای مجازات گناهکار است.
۴- #بی_آزاری: انسان خوب به کسی آزار نمیرساند. مصراع معروف «میازار موری که دانه کش است»، همه حکمت شاهنامه را در خود خلاصه کرده است. فریدون به پسرش ایرج میگوید:
نباید ز گیتی تو را یار جست
بیآزاری و راستی یار تست
بیآزاری جنبهٔ خودداری دارد، جنبه مثبت آن خدمتگزاری است، و همه مردان خوب شاهنامه سعی داشتهاند که خدمتگزار مردم باشند.
۵- #نام_نیک: این درست نیست که انسان به هر قیمتی شد زندگی کند، باید با نیکنامی و سربلندی عمر بسر برد. در نظر پهلوانان خوب شاهنامه، مرگ بهتر از بد نامی است، چنانکه در این بیت آمده است:
بنام ار بریزی مرا گفت خون
به از زندگانی به ننگ اندرون
برگرفته از کتاب «نوشتههای بیسرنوشت»، دکتر محمدعلی اسلامیندوشن، ر ۶۶-۵۴)
@vir486
❤8👍4🕊1
بازرگانی را هزار دینار خسارت افتاد. پسر را گفت: نباید که این سخن با کسی در میان نهی. گفت: ای پدر! فرمان تو راست، نگویم، ولکن خواهم مرا بر فایدهٔ این مطلع گردانی که مصلحت در نهان داشتن چیست؟ گفت: تا مصیبت دو نشود: یکی نقصان مایه و دیگر شماتت همسایه.
مگوی اندُه خویش با دشمنان
که لاحول گویند شادیکُنان
#سعدی
#گلستان
#غلامحسین_یوسفی
@vir486
مگوی اندُه خویش با دشمنان
که لاحول گویند شادیکُنان
#سعدی
#گلستان
#غلامحسین_یوسفی
@vir486
👍14👏4
حافظ شناسی لغزشگاه
@kocheyerendan
حافظ شناسی لغزشگاه
چرایی سخن استاد فروزانفر:
"عرصه ظاهر و باطن سخن حافظ
#مکتب_حافظ
#منوچهرمرتضوی
#کتابخوانی
روخوانی: سیدمحمدحسینی
@vir486
چرایی سخن استاد فروزانفر:
"عرصه ظاهر و باطن سخن حافظ
#مکتب_حافظ
#منوچهرمرتضوی
#کتابخوانی
روخوانی: سیدمحمدحسینی
@vir486
👍6❤1
نامهی علامهی قزوینی به پدر پروین اعتصامی دربارهی شعر پروین
مردی دانشمند چون محمد قزوینی، پس از مطالعه چاپ اول دیوان پروین به سال ١٣١٤ش، در نامه ای خطاب به یوسف اعتصام الملک پدر ،پروین بحق درباره شعر وی نوشته است: چیزی که مخصوصاً بیشتر مایه تعجب و استغراب است نه چندان جنبه معنوی این اشعارست، یعنی ابتکار مضامین بدیع و ابداع معانی غریب و اظهار رأی در مسائل فلسفی و اخلاقی و اجتماعی و نحو ذلک که این امور برای کسی که بالفطره دارای هوشی فوق معتاد و ذهنی وقاد و طبعی خداداد باشد چندان بعید نیست بلکه موضوع تعجب جنبه لفظی و فنی اشعار خانم پروین اعتصامی است که عبارت باشد از نهایت حسن انتخاب الفاظ و کلمات و جمل و تعبیرات و اصطلاحات.... که این فقرات چنان که همه کس میداند موهبتی و فطری نیست بلکه فقط و فقط اکتسابی است لاغیر؛ و نتیجه سالها تحصیل و درس و بحث و اعمال و ممارست و معاشرت با فضلا و علما و ادبا و ارباب فن است باری شکی نیست که در خصوص جنبه صنعتی و فنی شعر یعنی جنبه فصاحت لفظی آن این خنساء عصر و رابعه دهر مدیون توجه و عنایت شماست.
#پروین_اعتصامی
#غلامحسین_یوسفی
#چشمه_روشن
@vir486
مردی دانشمند چون محمد قزوینی، پس از مطالعه چاپ اول دیوان پروین به سال ١٣١٤ش، در نامه ای خطاب به یوسف اعتصام الملک پدر ،پروین بحق درباره شعر وی نوشته است: چیزی که مخصوصاً بیشتر مایه تعجب و استغراب است نه چندان جنبه معنوی این اشعارست، یعنی ابتکار مضامین بدیع و ابداع معانی غریب و اظهار رأی در مسائل فلسفی و اخلاقی و اجتماعی و نحو ذلک که این امور برای کسی که بالفطره دارای هوشی فوق معتاد و ذهنی وقاد و طبعی خداداد باشد چندان بعید نیست بلکه موضوع تعجب جنبه لفظی و فنی اشعار خانم پروین اعتصامی است که عبارت باشد از نهایت حسن انتخاب الفاظ و کلمات و جمل و تعبیرات و اصطلاحات.... که این فقرات چنان که همه کس میداند موهبتی و فطری نیست بلکه فقط و فقط اکتسابی است لاغیر؛ و نتیجه سالها تحصیل و درس و بحث و اعمال و ممارست و معاشرت با فضلا و علما و ادبا و ارباب فن است باری شکی نیست که در خصوص جنبه صنعتی و فنی شعر یعنی جنبه فصاحت لفظی آن این خنساء عصر و رابعه دهر مدیون توجه و عنایت شماست.
#پروین_اعتصامی
#غلامحسین_یوسفی
#چشمه_روشن
@vir486
❤10👍4🥰1
ایران [که در نوشتههایم] از آن حرف زیاد به میان میآید نباید موردِ سوء تعبیر قرار گیرد، به هیچ وجه معنیاَش وطنخواهیِ ابلهانه، رمانتیک، تعصّبآمیز یا توخالی نیست. اگر بخواهم در یک کلمهی ساده بگویم که منظور از آن چیست، خواهم گفت: «شهرِ یادگار»، «خزانهی اُنس و دلبستگیها». ایران به ظاهر همين هامون و بیابان و کوهسار و خرابهها و کوچه باغها و بناهاست (از ویرانههای شوش تا مسجد سپهسالار)، ولی از سوی دیگر یک عمقِ طولی در آن است که میرود به دورِ دور؛ بیابانی که لشکرِ سَلْم و تور در آن گم شد، و کوهی که ضحّاک در آن به بند کشیده گشت.
آری «شهرِ یادگار»، ولی باروَرترین یادگارها، یعنی آنچه از صافیِ قرون گذشته و دست ما را میگیرد و به گردشِ روزگارها میبرد، که بعضی جاهایش به قول مولوی «باغِ سبزِ عشق» است و جاهای دیگر به گفتهی حافظ: «دشتِ مُشوّش»، ولی در هر حال وجودِ ما را میآکَند و عمری به درازیِ عمرِ تاریخ میبخشد.
#ایران_را_از_یاد_نبریم
محمّدعلی اسلامی نُدوشن
@vir486
آری «شهرِ یادگار»، ولی باروَرترین یادگارها، یعنی آنچه از صافیِ قرون گذشته و دست ما را میگیرد و به گردشِ روزگارها میبرد، که بعضی جاهایش به قول مولوی «باغِ سبزِ عشق» است و جاهای دیگر به گفتهی حافظ: «دشتِ مُشوّش»، ولی در هر حال وجودِ ما را میآکَند و عمری به درازیِ عمرِ تاریخ میبخشد.
#ایران_را_از_یاد_نبریم
محمّدعلی اسلامی نُدوشن
@vir486
❤11👍3🔥1🥰1
اگر بتوان سه «کلاغِ» برجسته در ادبیّاتِ معاصر فارسی، به حسب قدرت و شهرتِ آنها نام بُرد، یکی همین کلاغِ معروفِ محمدعلی بهمنی است در غزلِ:
«در این زمانهی بیهای و هویِ لالپرست
خوشا به حالِ کلاغانِ قیلوقال پرست».
و آن دو دیگری یکی از آنِ شاملوست:
«هنوز
در فکرِ آن کلاغم در درّههای یوش:
با قیچیِ سیاهش
بر زردی ِ برشتهی گندمزار
با خِشخِشی مضاعف
از آسمانِ کاغذی مات
قوسی بُرید کج،
و رو به کوهِ نزدیک
با غار غارِ خشکِ گلویش
چیزی گفت
که کوهها
بیحوصله
در زِلِّ آفتاب
تا دیرگاهی آن را
با حیرت
در کَلّههای سنگیشان
تکرار میکردند».
و سوّمی هم، این شعرِ ماندگارِ فروغِ فرّخزاد است که با «آن کلاغ» شروع میشود:
« آن کلاغی که پرید
از فراز سَر ِ ما
و فرو رفت در اندیشهٔ آشفتهٔ ابری ولگرد
و صدایش همچون نیزهٔ کوتاهی ، پهنای افق را پیمود
خبرِ ما را با خود خواهد برد به شهر
همه میدانند
همه میدانند..».
غرض این است که ببینیم از این سهْ، بهواقع کدام یک «کلاغتر»ند. بدین معنی که کدام از این سه شاعر توانستهاند شخصیّتی جدیدتر برای این پرندهی شوم دستوپا کنند که از آن نمادِ ادبیّات سنتی و «غُرابالبَینش»، که با «نعیقِ» نحسِ خود پیامآورِ فراق و بدیُمنی بود، هر چه بیشتر فاصله بگیرد. به قولِ منوچهری:
«فغان ازین غرابِ بَین نو نوایِ او
که در نوا فکندمان نوایِ او
غُرابِ بَین نیست جز پیمبری
که مستجاب زود شد دعایِ او».
تصویری که در شعر بهمنی هست، همچنان تأکید بر «قارقارِ» کلاغ است که در استعارهای انسانی برایش «قیلوقال» قائل شده که کنایه از حرفهای بیمحتوا امّا پرطمطراق است. در شعرِ شاملو، ما همچنان با کلاغی روبروییم که صاحبِ «غارغارِ خشکِ گلو» است و پیامی نوین را برایِ مخاطبانِ کلّهسنگیِ خود میآورد که آنها نیز فهمی از آن ندارند. امّا در شعرِ فروغ، صدای کلاغ به «نیزهی کوتاهی» تشبیه میشود که پس از «فرو رفتن در اندیشهی آشفتهی ابری ولگرد»، در نهایت «پهنهی افق» را «میپیماید»! اینجا دیگر خبری از «قیلوقال» و «غارغار» نیست، «خبر» هم خبر شومی نیست چرا که پیامآور نوعی عشق مدرن است که دیگر همهی شهر باید بدانند! چرا که در ادامه:
«سخن از گیسوی خوشبخت منست
با شقایق های سوختهٔ بوسهٔ تو
و صمیمیت تنهامان ، در طرّاری»۰
اینکه صدایِ کلاغ در شعرِ فروغ به یک «نیزهی کوتاه» که ابزارِ جنگ سنّتی است تشبیه شده، همان «شخصیّتِ نوپدیدی» است که کلاغِ مدرنِ شاعر به خود گرفته است. پرندهی مشئوم ادبیّاتِ کلاسیک، برای اثباتِ عشقِ فعّالانهی یک زن، حاضر است در برابرِ اندیشههای سیاه و آشفتهی ابرهای ولگرد عاملانه بجنگد! حالا دیگر به سادگی قابلِ تشخیص است که ازین سه کلاغ، کدام یک مدرنترند!
«اسد آبشیرینی»
@vir486
«در این زمانهی بیهای و هویِ لالپرست
خوشا به حالِ کلاغانِ قیلوقال پرست».
و آن دو دیگری یکی از آنِ شاملوست:
«هنوز
در فکرِ آن کلاغم در درّههای یوش:
با قیچیِ سیاهش
بر زردی ِ برشتهی گندمزار
با خِشخِشی مضاعف
از آسمانِ کاغذی مات
قوسی بُرید کج،
و رو به کوهِ نزدیک
با غار غارِ خشکِ گلویش
چیزی گفت
که کوهها
بیحوصله
در زِلِّ آفتاب
تا دیرگاهی آن را
با حیرت
در کَلّههای سنگیشان
تکرار میکردند».
و سوّمی هم، این شعرِ ماندگارِ فروغِ فرّخزاد است که با «آن کلاغ» شروع میشود:
« آن کلاغی که پرید
از فراز سَر ِ ما
و فرو رفت در اندیشهٔ آشفتهٔ ابری ولگرد
و صدایش همچون نیزهٔ کوتاهی ، پهنای افق را پیمود
خبرِ ما را با خود خواهد برد به شهر
همه میدانند
همه میدانند..».
غرض این است که ببینیم از این سهْ، بهواقع کدام یک «کلاغتر»ند. بدین معنی که کدام از این سه شاعر توانستهاند شخصیّتی جدیدتر برای این پرندهی شوم دستوپا کنند که از آن نمادِ ادبیّات سنتی و «غُرابالبَینش»، که با «نعیقِ» نحسِ خود پیامآورِ فراق و بدیُمنی بود، هر چه بیشتر فاصله بگیرد. به قولِ منوچهری:
«فغان ازین غرابِ بَین نو نوایِ او
که در نوا فکندمان نوایِ او
غُرابِ بَین نیست جز پیمبری
که مستجاب زود شد دعایِ او».
تصویری که در شعر بهمنی هست، همچنان تأکید بر «قارقارِ» کلاغ است که در استعارهای انسانی برایش «قیلوقال» قائل شده که کنایه از حرفهای بیمحتوا امّا پرطمطراق است. در شعرِ شاملو، ما همچنان با کلاغی روبروییم که صاحبِ «غارغارِ خشکِ گلو» است و پیامی نوین را برایِ مخاطبانِ کلّهسنگیِ خود میآورد که آنها نیز فهمی از آن ندارند. امّا در شعرِ فروغ، صدای کلاغ به «نیزهی کوتاهی» تشبیه میشود که پس از «فرو رفتن در اندیشهی آشفتهی ابری ولگرد»، در نهایت «پهنهی افق» را «میپیماید»! اینجا دیگر خبری از «قیلوقال» و «غارغار» نیست، «خبر» هم خبر شومی نیست چرا که پیامآور نوعی عشق مدرن است که دیگر همهی شهر باید بدانند! چرا که در ادامه:
«سخن از گیسوی خوشبخت منست
با شقایق های سوختهٔ بوسهٔ تو
و صمیمیت تنهامان ، در طرّاری»۰
اینکه صدایِ کلاغ در شعرِ فروغ به یک «نیزهی کوتاه» که ابزارِ جنگ سنّتی است تشبیه شده، همان «شخصیّتِ نوپدیدی» است که کلاغِ مدرنِ شاعر به خود گرفته است. پرندهی مشئوم ادبیّاتِ کلاسیک، برای اثباتِ عشقِ فعّالانهی یک زن، حاضر است در برابرِ اندیشههای سیاه و آشفتهی ابرهای ولگرد عاملانه بجنگد! حالا دیگر به سادگی قابلِ تشخیص است که ازین سه کلاغ، کدام یک مدرنترند!
«اسد آبشیرینی»
@vir486
👍15👌1
غزل ۲۸۰
در عهدِ پادشاهِ خطابخشِ جُرم پوش
حافظ قَرابهکَش شد و مُفتی پیالهنوش
صوفی ز کُنجِ صومعه با پایِ خُم نشست
تا دید محتسب که سَبو میکشد به دوش
احوالِ شیخ و قاضی و شُربُ الیَهودِشان
کردم سؤال صبحدم از پیرِ مِیفروش
گفتا نه گفتنیست سخن گرچه محرمی
دَرکَش زبان و پرده نگهدار و مِیبنوش
ساقی بهار میرسد و وجهِ مِی نماند
فکری بکن که خونِ دل آمد ز غم به جوش
عشق است و مفلسیّ و جوانیّ و نوبهار
عُذرم پذیر و جرم به ذیلِ کرم بپوش
تا چند همچو شمع زبان آوری کنی؟
پروانهٔ مراد رسید ای مُحِب خموش
ای پادشاهِ صورت و معنی که مثل تو
نادیده هیچ دیده و نشنیده هیچ گوش
چندان بمان که خرقهٔ اَزْرَق کُنَد قبول
بختِ جوانَت از فلکِ پیرِ ژِنده پوش
#حافظ
تصحیح پرویز ناتل خانلری
@vir486
در عهدِ پادشاهِ خطابخشِ جُرم پوش
حافظ قَرابهکَش شد و مُفتی پیالهنوش
صوفی ز کُنجِ صومعه با پایِ خُم نشست
تا دید محتسب که سَبو میکشد به دوش
احوالِ شیخ و قاضی و شُربُ الیَهودِشان
کردم سؤال صبحدم از پیرِ مِیفروش
گفتا نه گفتنیست سخن گرچه محرمی
دَرکَش زبان و پرده نگهدار و مِیبنوش
ساقی بهار میرسد و وجهِ مِی نماند
فکری بکن که خونِ دل آمد ز غم به جوش
عشق است و مفلسیّ و جوانیّ و نوبهار
عُذرم پذیر و جرم به ذیلِ کرم بپوش
تا چند همچو شمع زبان آوری کنی؟
پروانهٔ مراد رسید ای مُحِب خموش
ای پادشاهِ صورت و معنی که مثل تو
نادیده هیچ دیده و نشنیده هیچ گوش
چندان بمان که خرقهٔ اَزْرَق کُنَد قبول
بختِ جوانَت از فلکِ پیرِ ژِنده پوش
#حافظ
تصحیح پرویز ناتل خانلری
@vir486
👍6🔥1
و گفت: تو در روزگاری افتادهای که به قول از فعل راضی شدهاند و به علم از عمل خرسند گشته. پس تو در میان بدترین مردمان و بدترین روزگار ماندهای.
ذکر ابوحازم مدنی
#تذکرهالاولیاء
#عطار
@vir486
ذکر ابوحازم مدنی
#تذکرهالاولیاء
#عطار
@vir486
👍6👏4❤3
Forwarded from قاسمی
شکایت از حسودان
برجوش دلا که وقت جوش است
گویای جهان چرا خموش است
میدان سخن مراست امروز
به زین سخنی کجاست امروز
اجری خور دسترنج خویشم
گر محتشمم از گنج خویشم
زین سحر سحرگهی که رانم
مجموعه هفت شبع خوانم
سحری که چنین حلال باشد
منکر شدنش وبال باشد
در سحرِ سخن چنان تمامم
کایینهی غیب گشت نامم
شمشیر زبانم از فصیحی
دارد سر معجز مسیحی
نطقم اثر آنچنان نماید
کز جذر اصم زبان گشاید
حرفم از تبش چنان فروزد
که انگشت بر او نهی بسوزد
شعر آب از جویبار من یافت
آوازه به روزگار من یافت
این بی نمکان که نان خورانند
در سایه من جهان خورانند
افکندن صید کار شیر است
روبه از شکار شیر سیر است
از خوردن من به کام و حلقی
آن به که از من خورند خلقی
حاسد از قبول این روایی
دور از من و تو به ژاژخایی
چون سایه شده به پیش من پست
تعریض مرا گرفته در دست
گر پیشه کنم غزل سرایی
او پیش نهد دغل درآیی
گر ساز کنم قصایدی چست
او باز کند قلایدی سست
بازم چو به نظم قصه راند
قصّه چه کنم که قصّه خواند
من سکه زنم به قالبی خوب
او نیز زند ولیک مقلوب
کپی همه آن کند که مردم
پیداست در آب تیره انجم
بر هر جسدی که تابد آن نور
از سایه خویش هست رنجور
سایه که نقیصهساز مرد است
در طنزگری گران نورد است
طنزی کند و ندارد آزرم
چون چشمش نیست کی بود شرم
#لیلی_مجنون
#نظامی_گنجهای
@vir486
برجوش دلا که وقت جوش است
گویای جهان چرا خموش است
میدان سخن مراست امروز
به زین سخنی کجاست امروز
اجری خور دسترنج خویشم
گر محتشمم از گنج خویشم
زین سحر سحرگهی که رانم
مجموعه هفت شبع خوانم
سحری که چنین حلال باشد
منکر شدنش وبال باشد
در سحرِ سخن چنان تمامم
کایینهی غیب گشت نامم
شمشیر زبانم از فصیحی
دارد سر معجز مسیحی
نطقم اثر آنچنان نماید
کز جذر اصم زبان گشاید
حرفم از تبش چنان فروزد
که انگشت بر او نهی بسوزد
شعر آب از جویبار من یافت
آوازه به روزگار من یافت
این بی نمکان که نان خورانند
در سایه من جهان خورانند
افکندن صید کار شیر است
روبه از شکار شیر سیر است
از خوردن من به کام و حلقی
آن به که از من خورند خلقی
حاسد از قبول این روایی
دور از من و تو به ژاژخایی
چون سایه شده به پیش من پست
تعریض مرا گرفته در دست
گر پیشه کنم غزل سرایی
او پیش نهد دغل درآیی
گر ساز کنم قصایدی چست
او باز کند قلایدی سست
بازم چو به نظم قصه راند
قصّه چه کنم که قصّه خواند
من سکه زنم به قالبی خوب
او نیز زند ولیک مقلوب
کپی همه آن کند که مردم
پیداست در آب تیره انجم
بر هر جسدی که تابد آن نور
از سایه خویش هست رنجور
سایه که نقیصهساز مرد است
در طنزگری گران نورد است
طنزی کند و ندارد آزرم
چون چشمش نیست کی بود شرم
#لیلی_مجنون
#نظامی_گنجهای
@vir486
👍7
از زمانی که «مادها» پا بر صحنهی سیاسیِ جهان نهادند تا به امروز، ایران همواره در کارگاهِ زمانه حضور داشته است؛ زمانی بیشتر، زمانی کمتر، زمانی فرمانروا، زمانی زیردست، ولی هرگز از صفِ اوّلِ تاریخ عقب رانده نشده است. در کنار این شاخصیّت، این را هم باید گفت که کمتر قومی در جهان _که هنوز بر سر پا باشد_ به اندازهی ایرانی رنج کشیده و در معرض ماجرا بوده، و این گویا بهرهی ملّتهایی است که در نقطهی خاصّی از کرهی خاک جای داشتهاند و اوضاع و احوالِ خاصّی سِرِشت و سَیْر آنها را تنظیم کرده است، و از قدیم گفتهاند: «هر که را سر بزرگ، درد بزرگ».
#ایران_و_تنهاییاش
محمّدعلی اسلامی نُدوشن
@vir486
#ایران_و_تنهاییاش
محمّدعلی اسلامی نُدوشن
@vir486
👍13❤2👏1
شفیعی کدکنی و نقدِ اشعریت، تصوف و عرفان(۲)
«پدیدهٔ عرفان و تصوف، در طول تاریخ، هواداران و دشمنانِ خود را همیشه داشته است و میتوانم بگویم همیشه خواهد داشت. بر روی هم مخالفان تصوف دو گروهاند: آنها که تصوف را بدعتی در شریعت میشمارند و از دید عقایدِ مذهبی با آن دشمنی میورزند؛ گروه دیگر آنها که از دیدگاه اجتماعی و سیاسی با آن مخالفاند و برآنند که عاملِ اصلیِ عقبماندگیِ جوامع اسلامی، عرفان و تصوف است... از گروه دوم اگر یک تن را در عصرِ خودمان بخواهیم انتخاب کنیم باید سید احمد کسروی(۱۲۶۹-۱۳۲۴هـ.ش) مورّخِ بزرگ و زبانشناس عظیمالشأن ایران در نیمهٔ اول قرن بیستم را مورد توجه قرار دهیم؛ کسی که جانش را بر سرِ عقایدش نهاد ولی موجی را که در تاریخ فرهنگی و اجتماعی ایران به وجود آورد، هیچ کسی نمیتواند نادیده بگیرد.
من نیز با کسروی، در این نکته، موافقم که یکی از علل، و شاید هم تنها علّت، در عقبماندگیِ جوامع اسلامی، تصوف است؛ اما بمانندِ کسروی نمیخواهم این «علّت بدبختی» را با دشنام و ستیزهجویی از میان بردارم، زیرا برای من بمانندِ روز روشن است که عرفان و تصوف، با مخالفتهایی از نوعِ مخالفتِ کسروی هرگز از میان برداشته نخواهد شد. ابنجوزی(متوفّی۵۹۷) هشتصد سال قبل از او این کار را به بهترین وجهی انجام داد و به هیچ نتیجهای نرسید.»
➖(زبان در شعر صوفیه، محمدرضا شفیعی کدکنی، ص۱۸_۱۹، نشر سخن، ۱۳۹۲)
@vir486
«پدیدهٔ عرفان و تصوف، در طول تاریخ، هواداران و دشمنانِ خود را همیشه داشته است و میتوانم بگویم همیشه خواهد داشت. بر روی هم مخالفان تصوف دو گروهاند: آنها که تصوف را بدعتی در شریعت میشمارند و از دید عقایدِ مذهبی با آن دشمنی میورزند؛ گروه دیگر آنها که از دیدگاه اجتماعی و سیاسی با آن مخالفاند و برآنند که عاملِ اصلیِ عقبماندگیِ جوامع اسلامی، عرفان و تصوف است... از گروه دوم اگر یک تن را در عصرِ خودمان بخواهیم انتخاب کنیم باید سید احمد کسروی(۱۲۶۹-۱۳۲۴هـ.ش) مورّخِ بزرگ و زبانشناس عظیمالشأن ایران در نیمهٔ اول قرن بیستم را مورد توجه قرار دهیم؛ کسی که جانش را بر سرِ عقایدش نهاد ولی موجی را که در تاریخ فرهنگی و اجتماعی ایران به وجود آورد، هیچ کسی نمیتواند نادیده بگیرد.
من نیز با کسروی، در این نکته، موافقم که یکی از علل، و شاید هم تنها علّت، در عقبماندگیِ جوامع اسلامی، تصوف است؛ اما بمانندِ کسروی نمیخواهم این «علّت بدبختی» را با دشنام و ستیزهجویی از میان بردارم، زیرا برای من بمانندِ روز روشن است که عرفان و تصوف، با مخالفتهایی از نوعِ مخالفتِ کسروی هرگز از میان برداشته نخواهد شد. ابنجوزی(متوفّی۵۹۷) هشتصد سال قبل از او این کار را به بهترین وجهی انجام داد و به هیچ نتیجهای نرسید.»
➖(زبان در شعر صوفیه، محمدرضا شفیعی کدکنی، ص۱۸_۱۹، نشر سخن، ۱۳۹۲)
@vir486
👍8👏4
❤8🥰2👍1