زیبایی زندگی در همین ندانستگی است،
در همین امید که فردا بهتر خواهد شد،
دنیا آرامتر، زیباتر خواهد شد...
چمدان
#بزرگ_علوی
@vir486
در همین امید که فردا بهتر خواهد شد،
دنیا آرامتر، زیباتر خواهد شد...
چمدان
#بزرگ_علوی
@vir486
👍7🔥1👏1
باید تصدیق کرد روزی که هوش و قریحه را قسمت میکردهاند همهاش را به ایرانیان نبخشیدهاند. فردوسی و مولوی و حافظ و خیام "که امروزه مدعیانی پیدا کردهاند"، البته نام بزرگی در ادبیات بینالمللی دارند اما اگر تنها دلمان را خوش بکنیم که این شعرا خاتم ادبیات میباشند، بسیار ابلهانه است. آیا انگلیس با شکسپیر و آلمان با گوته و روسیه با پوشکین، درِ ادبیاتشان را تخته کردند و دست روی دستشان گذاشتند و نشستند یا صدها نابغهی دیگر در دنیای علم و ادب بوجود آوردند؟ ملتی که سر دو راهه گیر کرد و در جهل مرکب ماند یا باید درجا بزند و یا به قهقرا برگردد. از همین نادانی و خودپسندی ما نتیجه شده که از میلیونها آثار علمی و ادبیِ دنیا به کلی بیخبریم و به زبان فارسی ترجمه نشده و یا اگر شده طرف اطمینان نیست.
#اشک_تمساح
#صادق_هدايت
@vir486
#اشک_تمساح
#صادق_هدايت
@vir486
👍13❤3🔥1
ساقی حدیثِ سرو و گل و لاله میرود
وین بحث با ثَلاثهٔ غَسّاله میرود
مِی ده که نوعروسِ چمن حَدِّ حُسن یافت
کار این زمان ز صنعتِ دَلّاله میرود
شِکَّرشِکن شَوَند همه طوطیانِ هند
زین قندِ پارسی که به بَنگاله میرود
طِیِّ مکان ببین و زمان در سلوکِ شعر
کاین طفل یکشبه رَهِ یکساله میرود
آن چشمِ جادوانهٔ عابدفریب بین
کش کاروانِ سِحْر ز دنباله میرود
از رَه مَرو به عشوهٔ دنیا که این عجوز
مکّاره مینشیند و مُحتاله میرود
بادِ بهار میوزد از گُلْسِتانِ شاه
وز ژاله باده در قدحِ لاله میرود
حافظ ز شوقِ مجلس سلطان غیاثِ دین
غافل مشو که کارِ تو از ناله میرود
ثلاثة غساله: دکتر محمد معین مینویسد: در منتخب جواهرالاسرار که از کتاب مفتاح الاسرار تأليف حمزةبنعلى ملكبنحسن آذرى طوسی به سال ۸۴۰ تلخیص شده ... آمده است بدان که حکمای یونان در ترتیب تشرب اصطلاحی دارند که علی الصباح سه کاسه میخورند و آن را ثلاثه غساله میگویند که غسل معده میکند و بعد از طعام پنج کاسه میخورند برای هضم طعام و آن را خمسهیهاضمه میگویند و بعد از آن هفت کاسه دیگر میخورند و آن را سبعهنائمه میگویند و خواب میکنند. ( جرعه فشانی بر خاک» به قلم غلامحسین صدیقی و محمد معین یادگار سال اول شماره ۸ فروردین ۱۳۲۴ ، ص ۵۷).
شادروان غنی می نویسد: شاید اصلش مضمون این شعر باشد و بلاشک هم همین بودهاست
شربُ النبيذ على الطعام ثلاثة
فيها الشفاء وصحة الابدان
و قيل القدح الأول يكسر العطش والثاني يمرىء الطعام والثالث يفرح النفس وما زاد على ذلك فضل.
محاضرات راغب اصفهانی، ج ۱، ص ۳۳۲... نقل از حواشی غنی، ص(۲۷۳).
ترجمه بیت و توضیحات بعدی از این قرارست نوشیدن نبیذ باید بعد از غذا یا همراه آن و سهگانه باشد و در آن شفا و تندرستی است و گویند قدح اول عطش را مینشاند و قدح دوم طعام را میگوارد، و سومین دل را شادمان میسازد و آنچه افزون بر این باشد زائد است.
محمد دارایی (قرن ۱۱) در شرح این بیت مینویسد: «ثلاثه غساله تعیین سه مرتبه است. که در فنای سالک روی میدهد که فنای آثاری و افعالی و فنای صفاتی و فنای ذاتی باشد.....
معنای بیت: ساقی بهوش باش که هنگام بهار و شادخواری است و سرو و گل و لاله دوباره جلوهگری آغاز کردهاند و همه جا سخن از باغ و بهارست و دامنه بحث طبعاً به پیمانههای سه گانه شوینده میکشد.
حافظنامه
بهاءالدین خرمشاهی
ج دوم
ص ۷۷۴،۵
@vir486
وین بحث با ثَلاثهٔ غَسّاله میرود
مِی ده که نوعروسِ چمن حَدِّ حُسن یافت
کار این زمان ز صنعتِ دَلّاله میرود
شِکَّرشِکن شَوَند همه طوطیانِ هند
زین قندِ پارسی که به بَنگاله میرود
طِیِّ مکان ببین و زمان در سلوکِ شعر
کاین طفل یکشبه رَهِ یکساله میرود
آن چشمِ جادوانهٔ عابدفریب بین
کش کاروانِ سِحْر ز دنباله میرود
از رَه مَرو به عشوهٔ دنیا که این عجوز
مکّاره مینشیند و مُحتاله میرود
بادِ بهار میوزد از گُلْسِتانِ شاه
وز ژاله باده در قدحِ لاله میرود
حافظ ز شوقِ مجلس سلطان غیاثِ دین
غافل مشو که کارِ تو از ناله میرود
ثلاثة غساله: دکتر محمد معین مینویسد: در منتخب جواهرالاسرار که از کتاب مفتاح الاسرار تأليف حمزةبنعلى ملكبنحسن آذرى طوسی به سال ۸۴۰ تلخیص شده ... آمده است بدان که حکمای یونان در ترتیب تشرب اصطلاحی دارند که علی الصباح سه کاسه میخورند و آن را ثلاثه غساله میگویند که غسل معده میکند و بعد از طعام پنج کاسه میخورند برای هضم طعام و آن را خمسهیهاضمه میگویند و بعد از آن هفت کاسه دیگر میخورند و آن را سبعهنائمه میگویند و خواب میکنند. ( جرعه فشانی بر خاک» به قلم غلامحسین صدیقی و محمد معین یادگار سال اول شماره ۸ فروردین ۱۳۲۴ ، ص ۵۷).
شادروان غنی می نویسد: شاید اصلش مضمون این شعر باشد و بلاشک هم همین بودهاست
شربُ النبيذ على الطعام ثلاثة
فيها الشفاء وصحة الابدان
و قيل القدح الأول يكسر العطش والثاني يمرىء الطعام والثالث يفرح النفس وما زاد على ذلك فضل.
محاضرات راغب اصفهانی، ج ۱، ص ۳۳۲... نقل از حواشی غنی، ص(۲۷۳).
ترجمه بیت و توضیحات بعدی از این قرارست نوشیدن نبیذ باید بعد از غذا یا همراه آن و سهگانه باشد و در آن شفا و تندرستی است و گویند قدح اول عطش را مینشاند و قدح دوم طعام را میگوارد، و سومین دل را شادمان میسازد و آنچه افزون بر این باشد زائد است.
محمد دارایی (قرن ۱۱) در شرح این بیت مینویسد: «ثلاثه غساله تعیین سه مرتبه است. که در فنای سالک روی میدهد که فنای آثاری و افعالی و فنای صفاتی و فنای ذاتی باشد.....
معنای بیت: ساقی بهوش باش که هنگام بهار و شادخواری است و سرو و گل و لاله دوباره جلوهگری آغاز کردهاند و همه جا سخن از باغ و بهارست و دامنه بحث طبعاً به پیمانههای سه گانه شوینده میکشد.
حافظنامه
بهاءالدین خرمشاهی
ج دوم
ص ۷۷۴،۵
@vir486
👍10❤2
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
شعر «سماعِ خیزابها»- نصرت رحمانی
▪️اجرا شده در هشتمین شب از «شبهای نویسندگان و شاعران ایران»، ۲۵ مهر ۱۳۵۶ خورشیدی
▫️واپسین دورهی «شبهای شعر گوته» در سال ۱۳۵۶، با همکاری «کانون نویسندگان ایران» و «انجمن روابط فرهنگی ایران و آلمان» (انستیتو گوته) به مدت ده شب برگزار شد که بعدها معروف شد به «دَه شب»
#نصرت_رحمانی
@vir486
👍9🔥1
من عاقبت از اينجا خواهم رفت
پروانهای که با شب میرفت
اين فال را برای دلم ديد
ديریست
مثل ستارهها چمدانم را
از شوق ماهيان و تنهايی خودم
پر کرده ام ولی
مهلت نمیدهند که مثل کبوتری
در شرم صبح پر بگشايم
با يک سبد ترانه و لبخند
خود را به کاروان برسانم
اما
من عاقبت از اينجا خواهم رفت
پروانهای که با شب میرفت
اين فال را برای دلم ديد...
#شفيعی_کدکنی
@vir486
پروانهای که با شب میرفت
اين فال را برای دلم ديد
ديریست
مثل ستارهها چمدانم را
از شوق ماهيان و تنهايی خودم
پر کرده ام ولی
مهلت نمیدهند که مثل کبوتری
در شرم صبح پر بگشايم
با يک سبد ترانه و لبخند
خود را به کاروان برسانم
اما
من عاقبت از اينجا خواهم رفت
پروانهای که با شب میرفت
اين فال را برای دلم ديد...
#شفيعی_کدکنی
@vir486
❤11
قبا و پیرهن او که می رسد به تنش
من از قباش به رَشکم، قبا ز پیرهنش
کرشمه میکند و مردمان همی میرند
چه غم ز مردن چندین هزار همچو مَنش
عجب، اگر نتوان نقش خاطرش دریافت
ز نازکی بتوان دید روح در بدنش
طفیل آنکه کسان را به زلف در بندی
بیار یک رسن و در گلوی من فگنش
به کوی او که شوم خاک، نیست غم مگر آنک
ز باد گرد غم آلود من رسد به تنش
شهید عشق که شد یار در زیارت او
مبارک آمد و فرخنده خلعت کفنش
وصال با وی ازین بیش نیست عاشق را
که کشته گشت و در آمد به زلف پر شکنش
زبان که خواست ز تو، خسروا، نکردی فهم
کنایتی ست که برگیر تیغ و سرفگنش
امیر خسرو دهلوی
@vir486
من از قباش به رَشکم، قبا ز پیرهنش
کرشمه میکند و مردمان همی میرند
چه غم ز مردن چندین هزار همچو مَنش
عجب، اگر نتوان نقش خاطرش دریافت
ز نازکی بتوان دید روح در بدنش
طفیل آنکه کسان را به زلف در بندی
بیار یک رسن و در گلوی من فگنش
به کوی او که شوم خاک، نیست غم مگر آنک
ز باد گرد غم آلود من رسد به تنش
شهید عشق که شد یار در زیارت او
مبارک آمد و فرخنده خلعت کفنش
وصال با وی ازین بیش نیست عاشق را
که کشته گشت و در آمد به زلف پر شکنش
زبان که خواست ز تو، خسروا، نکردی فهم
کنایتی ست که برگیر تیغ و سرفگنش
امیر خسرو دهلوی
@vir486
👍4🔥2👌1
شاهنامهی برتر: ویرایش خالقیمطلق
۲۰شهریور زادروز خالقیمطلق
گمانی در این نیست که شاهنامهی ویراستهی دکتر جلال خالقیمطلق برترین چاپ شاهنامهای است که اکنون در دست داریم. پس از این اشاره خواهیم کرد که چرا شاهنامهی او برتر از دیگر چاپهاست.
خالقیمطلق دفتر نخست شاهنامهی ویرایششدهاش را در سال 1366 خورشیدی در نیویورک انتشار داد. دفتر دوم سه سال پس از آن انتشار یافت. دفتر سوم در سال 1371، دفتر چهارم در 1373 و دفتر پنجم در 1375 باز در نیویورک در دسترس شاهنامهشناسان قرار گرفت. دفتر ششم با همکاری دکتر محمود امیدسالار در سال 1384 انتشار یافت و دفتر هفتم با همکاری دکتر ابوالفضل خطیبی دو سال پس از آن منتشر شد. سرانجام واپسین دفتر، جلد هشتم، در سال 1386 چاپ شد و بدینگونه ویرایش همهی شاهنامه به پایان رسید. در همان سال 1386 هر هشت جلد شاهنامهی ویرایش خالقیمطلق در ایران و به دستیاری مرکز دایرهالمعارف بزرگ اسلامی منتشر شد و در سالهای اخیر نیز انتشارات سخن همهی جلدها را (بدون پچینها) انتشار داد.
اکنون باید به این پرسش پاسخ داد که چرا ویرایش خالقیمطلق برتر و درخور اعتمادتر از دیگر چاپها و ویرایشهای شاهنامه است؟
نخست باید اشاره کنیم که خالقیمطلق برای ویرایش خود نزدیک به 50 دستنویس کهن شاهنامه را بررسی کرده و از آن میان 16 دستنویس را که مهمتر و اصیلتر بودهاند برای ویرایش خود برگزیده است. او در جستارهای فراوان دلایل برتری آن دستنویسها را برشمرده است.
نکتهی دیگر بهرهجویی او از کهنترین دستنویسی است که چندین سال پیش پیدا شد و به نام «نسخهی فلورانس» آوازه پیدا کرده است. تا آن زمان هیچکدام از ویرایشگران شاهنامه از دستنویس فلورانس بهره نبرده بودند. از سوی دیگر خالقیمطلق با روشمندی و به دور از پیروی کورکورانه از دستنویسها، شاهنامه را ویرایش کرده و در کار خود از برگردان عربی بُنداری از شاهنامه بهره بُرده است. بُنداری در سدهی هفتم مهی همهی شاهنامه را با دقت به عربی برگردان کرده است. سنجش ترجمهی او با بیتهای شاهنامه، در بهدستدادن صورت درست بیتها به کمک ویرایشگر آمده است. همچنین خالقیمطلق از منابع کهن دیگری که برخی بیتهای شاهنامه را در متن خود آوردهاند، سود جسته و بدینسان صورت درست ضبط بسیار از واژهها را یافته است. بهدستدادن همهی پچینهای (:نسخهبدلهای) دستنویسها کار بزرگ و زمانبَری است که خالقیمطلق با بردباری شگفتآوری انجام داده و در اختیار پژوهندگان شاهنامه قرار داده است تا آنها نیز دربارهی درستی ضبط واژهها داوری کنند. حرکتگذاری برخی واژهها نیز کار دیگر او در ویرایش شاهنامه بوده است تا خواندن متن را آسان کند. افزونبر آن، بهرهگیری از نشانههای سجاوندی خواندن شاهنامهی ویرایش شدهی خالقیمطلق را ساده میسازد. همهی اینها، و افزونتر از نمونههایی که برشمردیم، سبب میشود که شاهنامهی ویرایش دکتر جلال خالقیمطلق در نزد استادان و شاهنامهشناسان برترین و مهمترین ویرایش شاهنامه دانسته شود.
#فردوسی
#خالقی_مطلق
@vir486
۲۰شهریور زادروز خالقیمطلق
گمانی در این نیست که شاهنامهی ویراستهی دکتر جلال خالقیمطلق برترین چاپ شاهنامهای است که اکنون در دست داریم. پس از این اشاره خواهیم کرد که چرا شاهنامهی او برتر از دیگر چاپهاست.
خالقیمطلق دفتر نخست شاهنامهی ویرایششدهاش را در سال 1366 خورشیدی در نیویورک انتشار داد. دفتر دوم سه سال پس از آن انتشار یافت. دفتر سوم در سال 1371، دفتر چهارم در 1373 و دفتر پنجم در 1375 باز در نیویورک در دسترس شاهنامهشناسان قرار گرفت. دفتر ششم با همکاری دکتر محمود امیدسالار در سال 1384 انتشار یافت و دفتر هفتم با همکاری دکتر ابوالفضل خطیبی دو سال پس از آن منتشر شد. سرانجام واپسین دفتر، جلد هشتم، در سال 1386 چاپ شد و بدینگونه ویرایش همهی شاهنامه به پایان رسید. در همان سال 1386 هر هشت جلد شاهنامهی ویرایش خالقیمطلق در ایران و به دستیاری مرکز دایرهالمعارف بزرگ اسلامی منتشر شد و در سالهای اخیر نیز انتشارات سخن همهی جلدها را (بدون پچینها) انتشار داد.
اکنون باید به این پرسش پاسخ داد که چرا ویرایش خالقیمطلق برتر و درخور اعتمادتر از دیگر چاپها و ویرایشهای شاهنامه است؟
نخست باید اشاره کنیم که خالقیمطلق برای ویرایش خود نزدیک به 50 دستنویس کهن شاهنامه را بررسی کرده و از آن میان 16 دستنویس را که مهمتر و اصیلتر بودهاند برای ویرایش خود برگزیده است. او در جستارهای فراوان دلایل برتری آن دستنویسها را برشمرده است.
نکتهی دیگر بهرهجویی او از کهنترین دستنویسی است که چندین سال پیش پیدا شد و به نام «نسخهی فلورانس» آوازه پیدا کرده است. تا آن زمان هیچکدام از ویرایشگران شاهنامه از دستنویس فلورانس بهره نبرده بودند. از سوی دیگر خالقیمطلق با روشمندی و به دور از پیروی کورکورانه از دستنویسها، شاهنامه را ویرایش کرده و در کار خود از برگردان عربی بُنداری از شاهنامه بهره بُرده است. بُنداری در سدهی هفتم مهی همهی شاهنامه را با دقت به عربی برگردان کرده است. سنجش ترجمهی او با بیتهای شاهنامه، در بهدستدادن صورت درست بیتها به کمک ویرایشگر آمده است. همچنین خالقیمطلق از منابع کهن دیگری که برخی بیتهای شاهنامه را در متن خود آوردهاند، سود جسته و بدینسان صورت درست ضبط بسیار از واژهها را یافته است. بهدستدادن همهی پچینهای (:نسخهبدلهای) دستنویسها کار بزرگ و زمانبَری است که خالقیمطلق با بردباری شگفتآوری انجام داده و در اختیار پژوهندگان شاهنامه قرار داده است تا آنها نیز دربارهی درستی ضبط واژهها داوری کنند. حرکتگذاری برخی واژهها نیز کار دیگر او در ویرایش شاهنامه بوده است تا خواندن متن را آسان کند. افزونبر آن، بهرهگیری از نشانههای سجاوندی خواندن شاهنامهی ویرایش شدهی خالقیمطلق را ساده میسازد. همهی اینها، و افزونتر از نمونههایی که برشمردیم، سبب میشود که شاهنامهی ویرایش دکتر جلال خالقیمطلق در نزد استادان و شاهنامهشناسان برترین و مهمترین ویرایش شاهنامه دانسته شود.
#فردوسی
#خالقی_مطلق
@vir486
👍11💯2❤1👏1
حال که تنها شدهام
حال که تنها شدهام میروی
واله و رسوا شدهام میروی
حال که در وادی عشق و جنون
لالهی صحرا شدهام میروی
حال که چون پیکر سوزان شمع
شعله سراپا شدهام میروی
حال که در بزم خراباتیان
همدم صهبا شدهام میروی
حال که غیر از تو ندارم کسی
این همه تنها شدهام میروی
اینهمه تنها تو مرا خواستی
حال که تنها شدهام میروی
#عماد_خراسانی
@vir486
حال که تنها شدهام میروی
واله و رسوا شدهام میروی
حال که در وادی عشق و جنون
لالهی صحرا شدهام میروی
حال که چون پیکر سوزان شمع
شعله سراپا شدهام میروی
حال که در بزم خراباتیان
همدم صهبا شدهام میروی
حال که غیر از تو ندارم کسی
این همه تنها شدهام میروی
اینهمه تنها تو مرا خواستی
حال که تنها شدهام میروی
#عماد_خراسانی
@vir486
🔥12👏3
این چه شوریست که در دورِ قمر میبینم
همه آفاق پر از فتنه و شر میبینم
همه کس روزِ بهی میطلبد از ایام
علت آنست که هر روز بَتر میبینم
ابلهان را همه شربت ز گُلاب و قند است
قُوتِ دانا همه از خونِ جگر میبینم
اسب تازی شده مجروح به زیرِ پالان
طوقِ زرین همه در گردنِ خر میبینم
دختران را همه جنگست و جدل با مادر
پسران را همه بدخواه پدر میبینم
هیچ رحمی نه برادر به برادر دارد
هیچ شفقت نه پدر را به پسر میبینم
پندِ حافظ بشنو، خواجه برو نیکی کن
که من این پند به از دُر و گُهر میبینم
نکته: این غزل در کتاب حافظِ شیرینسخن اثر زندهیاد محمد معین به نام حافظ آمده، اما در تصحیح استاد خانلری چنین غزلی وجود ندارد.
#حافظ_شیرین_سخن
#محمد_معین
جلد اول
ص ۴۰
@vir486
همه آفاق پر از فتنه و شر میبینم
همه کس روزِ بهی میطلبد از ایام
علت آنست که هر روز بَتر میبینم
ابلهان را همه شربت ز گُلاب و قند است
قُوتِ دانا همه از خونِ جگر میبینم
اسب تازی شده مجروح به زیرِ پالان
طوقِ زرین همه در گردنِ خر میبینم
دختران را همه جنگست و جدل با مادر
پسران را همه بدخواه پدر میبینم
هیچ رحمی نه برادر به برادر دارد
هیچ شفقت نه پدر را به پسر میبینم
پندِ حافظ بشنو، خواجه برو نیکی کن
که من این پند به از دُر و گُهر میبینم
نکته: این غزل در کتاب حافظِ شیرینسخن اثر زندهیاد محمد معین به نام حافظ آمده، اما در تصحیح استاد خانلری چنین غزلی وجود ندارد.
#حافظ_شیرین_سخن
#محمد_معین
جلد اول
ص ۴۰
@vir486
👏8👍3
نظم در دوره مغول
به طور کلی شعر در دوره مغول رو به تنزل گذاشته است. روحِ حماسی در این عهد از ایران رخت بربست دیگر منظومههایی نظیر گشتاسبنامه دقیقی و شاهنامه فردوسی و گرشاسبنامه اسدی به وجود نیامد و شعر عرفانی جای شعر حماسی را گرفت و آن برای مردم ستم دیده تسلیتی بوده است. در این دوره قصیده انحطاط یافت زیرا بنای قصیده بر مدح است و مدح نیز مستلزم وجود ممدوحان بزرگ و تشویق آنها از شعرا میباشد و در این عصر سلاطین و امرانی نبودند که قدرت و نفوذ بسیار داشته باشند یا شعرشناس و ادبپرور بوده و تمکن آن را دارا باشند که در ازای قصیدهای خلعت گرانبهائی بخشند و به علاوه سرودن قصیده که دارای ابیات مفصل و طویل است مستلزم فراغت خاطر و سعتِ حوصله است و در این عصر به علت انقلابات و خونریزیهای پیاپی و تغییر اوضاع و احوال، حوصلهها تنگ بوده و گوشها طاقت استماع این نوع از اشعار را نداشت. دیگر آنکه قصیده مستلزم طمطراق الفاظ و جاافتادگی کلمات و انسجام جمل است و این امر نیز در نتیجه فقد جاه و جلال و شکوه سلاطین و زیبائی شهرها و تغییر آداب و رسوم درباری از شعرا فوت شد بالنتيجه قصیدهسرائی حقیقی با مرگ آخرین قصیده سرای بزرگ کمال الدین اسماعیل اصفهانی که در سال ۶۳۵ به دست مغول مقتول شد، از رواج افتاد.
در عوض ،قصیده غزل اهمیتی بسزا یافت و دو نابغه بزرگ غزل ساده (سعدی) و غزل عرفانی (حافظ) در این عصر بوجود آمدند. حافظ خود فرماید:
در این زمانه رفیقی که خالی از خلل است
صراحی میناب و سفينة غزل است.
#حافظ_شیرین_سخن
#محمد_معین
جلد اول
ص۶۸و۶۹
@vir486
به طور کلی شعر در دوره مغول رو به تنزل گذاشته است. روحِ حماسی در این عهد از ایران رخت بربست دیگر منظومههایی نظیر گشتاسبنامه دقیقی و شاهنامه فردوسی و گرشاسبنامه اسدی به وجود نیامد و شعر عرفانی جای شعر حماسی را گرفت و آن برای مردم ستم دیده تسلیتی بوده است. در این دوره قصیده انحطاط یافت زیرا بنای قصیده بر مدح است و مدح نیز مستلزم وجود ممدوحان بزرگ و تشویق آنها از شعرا میباشد و در این عصر سلاطین و امرانی نبودند که قدرت و نفوذ بسیار داشته باشند یا شعرشناس و ادبپرور بوده و تمکن آن را دارا باشند که در ازای قصیدهای خلعت گرانبهائی بخشند و به علاوه سرودن قصیده که دارای ابیات مفصل و طویل است مستلزم فراغت خاطر و سعتِ حوصله است و در این عصر به علت انقلابات و خونریزیهای پیاپی و تغییر اوضاع و احوال، حوصلهها تنگ بوده و گوشها طاقت استماع این نوع از اشعار را نداشت. دیگر آنکه قصیده مستلزم طمطراق الفاظ و جاافتادگی کلمات و انسجام جمل است و این امر نیز در نتیجه فقد جاه و جلال و شکوه سلاطین و زیبائی شهرها و تغییر آداب و رسوم درباری از شعرا فوت شد بالنتيجه قصیدهسرائی حقیقی با مرگ آخرین قصیده سرای بزرگ کمال الدین اسماعیل اصفهانی که در سال ۶۳۵ به دست مغول مقتول شد، از رواج افتاد.
در عوض ،قصیده غزل اهمیتی بسزا یافت و دو نابغه بزرگ غزل ساده (سعدی) و غزل عرفانی (حافظ) در این عصر بوجود آمدند. حافظ خود فرماید:
در این زمانه رفیقی که خالی از خلل است
صراحی میناب و سفينة غزل است.
#حافظ_شیرین_سخن
#محمد_معین
جلد اول
ص۶۸و۶۹
@vir486
❤6👍2👏1😁1
❤9👍3👏1
🌲 ایرانی کیست؟ 🌲
بخش نخست؛
ایرانی یک بارِ سنگینِ فرهنگ بر پشت دارد که به آسانی نمیتواند خود را از آن جدا کند. این فرهنگ تنها کتابها و بناها و ظرفهایی که از زیر خاک بیرون میآیند و قالیها و الحانِ موسیقی نیست، بلکه فرهنگِ بسیار غنیِ عامّه نیز هست که عبارت باشد از قصّهها و ترانهها و آداب و رسوم و مَثَلها تا برسد به نوع تفکّر و شیوهی زندگی.
زمانی که سعدِ وقّاص اسلام را به ایران آورد، به صورتی نبود که امروز هست. در طیّ این هزار و چند صد سال، هزاران تن از بهترین استعدادها، از بهترین ایرانیان، کسانی چون محمّد جُریر طبری و سنایی و مولوی و شیخ بهایی و رضا عبّاسی و آنها که مساجد اصفهان را ساختند و کسانی که آن همه کتابها را به خطّ نغز نوشتند و تذهیب کردند و خلاصه فرزندانِ برگزیدهی ایران، که همگی مسلمان و معتقد بودند و در عین حال به ایرانی بودن و زبان و فرهنگِ خود مینازیدند، این بنای بزرگِ تمدّن ایرانِ اسلامی را گذاردهاند که در دنیا به آن تمدّن شاخص باشد و همه او را به این تاریخ و این کتابها و این هنرها و دستاوردها بشناسند. و اگر این تمدّنها و فرهنگ نبود، ایران هم میشد کشوری مانند کویت*، منتهی قدری پهناورتر و آبادتر. همین شاخصیّتِ فرهنگی بوده است که مانع شده است تا ایران در قلمرو بزرگ خلافت بنیامیّه و بنیعبّاس و بعد عثمانیها، مستهلک گردد و باز هم خیال میکنم همین شاخصیّتِ فرهنگی کمک کرد تا ایران دورانِ پُر تلاطمِ قرنِ نوزدهم را که «قرنِ گسترش استعمار» است، پشت سر بگذارد و یک سرزمینِ مستعمره نشود. در حالی که کشورهای همسایهی او و کشورهای مشابه او به استعمار درآمدند، ایران یک استقلال ظاهری نگه داشت هرچند به حکمِ "ضعفِ شرقیِ" خود از استثمار در امان نماند. اگر روزی مطالعهی عمیق برای کشفِ علل صورت گیرد، خواهند دید که فرهنگ و تمدّن ایران در این میان خالی از نقش نبوده است.
«ایــران» که با کشورهای دیگرِ اسلامی به کلّی متفاوت است، میتواند با آنان همدردی، همراهی و دوستی داشته باشد، ولی نمیتواند شبیه به آنها بشود. با آنان دین مشترک و میراثِ آئینیِ مشترک دارد امّا در کنار آن یک تمدّن ایرانی هم دارد که هویّتِ خاص و سیمای خاص به او میبخشد.
ایران و تنهاییاش
#محمدعلی_اسلامی_ندوشن
پ.ن: استاد اسلامی ندوشن این مقاله را در سال ۱۳۵۸ نوشتهاند.
@vir486
بخش نخست؛
ایرانی یک بارِ سنگینِ فرهنگ بر پشت دارد که به آسانی نمیتواند خود را از آن جدا کند. این فرهنگ تنها کتابها و بناها و ظرفهایی که از زیر خاک بیرون میآیند و قالیها و الحانِ موسیقی نیست، بلکه فرهنگِ بسیار غنیِ عامّه نیز هست که عبارت باشد از قصّهها و ترانهها و آداب و رسوم و مَثَلها تا برسد به نوع تفکّر و شیوهی زندگی.
زمانی که سعدِ وقّاص اسلام را به ایران آورد، به صورتی نبود که امروز هست. در طیّ این هزار و چند صد سال، هزاران تن از بهترین استعدادها، از بهترین ایرانیان، کسانی چون محمّد جُریر طبری و سنایی و مولوی و شیخ بهایی و رضا عبّاسی و آنها که مساجد اصفهان را ساختند و کسانی که آن همه کتابها را به خطّ نغز نوشتند و تذهیب کردند و خلاصه فرزندانِ برگزیدهی ایران، که همگی مسلمان و معتقد بودند و در عین حال به ایرانی بودن و زبان و فرهنگِ خود مینازیدند، این بنای بزرگِ تمدّن ایرانِ اسلامی را گذاردهاند که در دنیا به آن تمدّن شاخص باشد و همه او را به این تاریخ و این کتابها و این هنرها و دستاوردها بشناسند. و اگر این تمدّنها و فرهنگ نبود، ایران هم میشد کشوری مانند کویت*، منتهی قدری پهناورتر و آبادتر. همین شاخصیّتِ فرهنگی بوده است که مانع شده است تا ایران در قلمرو بزرگ خلافت بنیامیّه و بنیعبّاس و بعد عثمانیها، مستهلک گردد و باز هم خیال میکنم همین شاخصیّتِ فرهنگی کمک کرد تا ایران دورانِ پُر تلاطمِ قرنِ نوزدهم را که «قرنِ گسترش استعمار» است، پشت سر بگذارد و یک سرزمینِ مستعمره نشود. در حالی که کشورهای همسایهی او و کشورهای مشابه او به استعمار درآمدند، ایران یک استقلال ظاهری نگه داشت هرچند به حکمِ "ضعفِ شرقیِ" خود از استثمار در امان نماند. اگر روزی مطالعهی عمیق برای کشفِ علل صورت گیرد، خواهند دید که فرهنگ و تمدّن ایران در این میان خالی از نقش نبوده است.
«ایــران» که با کشورهای دیگرِ اسلامی به کلّی متفاوت است، میتواند با آنان همدردی، همراهی و دوستی داشته باشد، ولی نمیتواند شبیه به آنها بشود. با آنان دین مشترک و میراثِ آئینیِ مشترک دارد امّا در کنار آن یک تمدّن ایرانی هم دارد که هویّتِ خاص و سیمای خاص به او میبخشد.
ایران و تنهاییاش
#محمدعلی_اسلامی_ندوشن
پ.ن: استاد اسلامی ندوشن این مقاله را در سال ۱۳۵۸ نوشتهاند.
@vir486
👍7🔥7❤2💋1
#زمانهی_حافظ
عبید زاکانی از کساد بازارِ هنر، با وجود اصالت نسب و بزرگی مقام علمی به هزالی میپردازد و حافظ بزرگوار از این حال شاکی است:
آسمان کشتی ارباب هنر میشکند
تکیه آن به که برین بحرِ مُعَلق نکنیم
هنر نمیخرد ایام و غیر ازین نیست
کجا روم به تجارت بدین کساد متاع؟
نادان صدرنشین است و دانا زیردست:
فلک به مردم نادان دهد زُمام مراد
تو اهل دانش و فضلی همین گناهت بس
* با خواندن زمانهی حافظ، بیشتر این جمله فیلم حاجی واشنگتن به خاطرم میاد که روانشاد انتظامی با زیبایی هر چه تمامتر اون قسمت رو بازی کرد: مِلیجک در گُلدان نقره میشاشد.
#حافظ_شیرین_سخن
#محمد_معین
جلد اول
ص ۸۴
@vir486
عبید زاکانی از کساد بازارِ هنر، با وجود اصالت نسب و بزرگی مقام علمی به هزالی میپردازد و حافظ بزرگوار از این حال شاکی است:
آسمان کشتی ارباب هنر میشکند
تکیه آن به که برین بحرِ مُعَلق نکنیم
هنر نمیخرد ایام و غیر ازین نیست
کجا روم به تجارت بدین کساد متاع؟
نادان صدرنشین است و دانا زیردست:
فلک به مردم نادان دهد زُمام مراد
تو اهل دانش و فضلی همین گناهت بس
* با خواندن زمانهی حافظ، بیشتر این جمله فیلم حاجی واشنگتن به خاطرم میاد که روانشاد انتظامی با زیبایی هر چه تمامتر اون قسمت رو بازی کرد: مِلیجک در گُلدان نقره میشاشد.
#حافظ_شیرین_سخن
#محمد_معین
جلد اول
ص ۸۴
@vir486
👍8❤2🔥2
رفتیم و به آن قامت رعنا نرسیدیم
ما جلوهپرستان به تماشا نرسیدیم
چون موج سرابیم درین وادی خونخوار
هر چند تپیدیم به دریا نرسیدیم
از عقل بُریدن به تمنّای جنون بود
از شهر گذشتیم و به صحرا نرسیدیم
اعجاز لبت بود علاج دل بیمار
ما دردنصیبان به مسیحا نرسیدیم
انگور نشد غورهٔ ما خامسرشتان
از تاک بُریدیم و به مینا نرسیدیم
افسوس که ما در طلب گمشدهٔ خویش
بسیار دویدیم و به خود وا نرسیدیم
گشتیم بسی دامن صحرای جنون را
یک ره به دل بادیهپیما نرسیدیم
#حزین_لاهیجی
@vir486
ما جلوهپرستان به تماشا نرسیدیم
چون موج سرابیم درین وادی خونخوار
هر چند تپیدیم به دریا نرسیدیم
از عقل بُریدن به تمنّای جنون بود
از شهر گذشتیم و به صحرا نرسیدیم
اعجاز لبت بود علاج دل بیمار
ما دردنصیبان به مسیحا نرسیدیم
انگور نشد غورهٔ ما خامسرشتان
از تاک بُریدیم و به مینا نرسیدیم
افسوس که ما در طلب گمشدهٔ خویش
بسیار دویدیم و به خود وا نرسیدیم
گشتیم بسی دامن صحرای جنون را
یک ره به دل بادیهپیما نرسیدیم
#حزین_لاهیجی
@vir486
👍8🔥3
دکتر عبدالحسین زرین کوب از منظر استاد مصطفی ملکیان:
یکی از شخصیتهایی که از لحاظ علمی و اخلاقی شاید بیشترین تأثیر را بر من گذاشت دکتر «عبدالحسین زرینکوب» بود. ایشان در دانشکده ادبیات و علومانسانی تدریس میکرد ولی من سر کلاسهای او حاضر میشدم. او از اخلاق انسانی بالایی برخوردار بود و به معنای واقعی والا و بزرگمنش بود از همین رو، تأثیری عمیق بر من نهاد حتی بیش از دو استادی که پیش از این از آنها یاد کردم.
🔅به نظرم، استاد زرینکوب در تاریخ معاصر ما یعنی از مشروطه به این سو، یکی از افراد انگشت شماری بود که احاطهاش بر فرهنگ ما با احاطهاش بر فرهنگ غرب، هم در زمینه ادبیات و هم در زمینه تاریخ و توأمان در زمینه فلسفه، نوعی تعادل و موازنه داشت.
🔅بنابراین اولاً هرچیزی را «ذوجوانب» نگاه میکرد و ثانیاً در داوریها واقعاً منصف بود. در میان استادانی که در محضرشان حضور داشتم، من از احاطه هیچ استادی به اندازه زرینکوب اعجاب نمیکردم حتی بعدها که وارد حوزه علمیهقم شدم آنجا هم هیچ استادی اندازه دکتر زرینکوب مرا تحتتأثیر قرار نداد.
🔅زرینکوب بسیار متواضع، مهربان و برای کسانی که اهل مطالعه و تحقیق بودند بسیار مددکار بود. هیچگونه بخل علمی در زرینکوب ندیدم و هر بار که به یاد او میافتم روحم با حسرت عجین میشود؛ برای اینکه همیشه با خود میگویم از او بسیار بیشتر از این هم میشد بهرهگرفت. البته من تا میتوانستم از حضورش بهرهمند شدم و در تمامی کلاسهایی که تشکیل میداد چه در مقطع فوقلیسانس و چه در مقطع دکتری شرکت میکردم.
🔅اما با وجود این، باز هم این حسرت را دارم. با ضرس قاطع میگویم کسانی که امروز به عنوان استادان تراز اول زبان و ادبیات فارسی مشهورند تا به حال یک پاراگراف مثل دکتر «زرینکوب» ننوشتهاند نه به لحاظ اتقان علمی و نه به لحاظ بلاغت و فصاحتی که او در نگارش داشت.
🔅استاد زرینکوب با وجود شهرتی که داشت باز هم مجهولالقدر ماند و من از این فرصت استفاده میکنم و به دوستان جوانم توصیه میکنم کسانی که میخواهند فرهنگ ما را بخوبی بشناسند حتماً باید یک دوره از مجموعه آثار زرینکوب را بخوانند و هیچ نکتهای را بهسادگی رد نکنند که زرینکوب تأمل کرده و حاصل تأمل خود را ارائه کردهاست، حال بعد از تأمل ممکن است سخن او را بپذیریم یا نپذیریم اما نباید سخن او را سبک یا نادیدهگرفت.
کارنامه زرینکوب واقعاً کارنامه درخشانی است و بسیار متأسفم که میبینم آنچنان که باید به آثار او در این سالها توجه نمیشود.
(مصاحبهی دانشجویی)
#عبدالحسین_زرینکوب
امروز ۲۴شهریور سالمرگ استاد زرینکوب
@vir486
یکی از شخصیتهایی که از لحاظ علمی و اخلاقی شاید بیشترین تأثیر را بر من گذاشت دکتر «عبدالحسین زرینکوب» بود. ایشان در دانشکده ادبیات و علومانسانی تدریس میکرد ولی من سر کلاسهای او حاضر میشدم. او از اخلاق انسانی بالایی برخوردار بود و به معنای واقعی والا و بزرگمنش بود از همین رو، تأثیری عمیق بر من نهاد حتی بیش از دو استادی که پیش از این از آنها یاد کردم.
🔅به نظرم، استاد زرینکوب در تاریخ معاصر ما یعنی از مشروطه به این سو، یکی از افراد انگشت شماری بود که احاطهاش بر فرهنگ ما با احاطهاش بر فرهنگ غرب، هم در زمینه ادبیات و هم در زمینه تاریخ و توأمان در زمینه فلسفه، نوعی تعادل و موازنه داشت.
🔅بنابراین اولاً هرچیزی را «ذوجوانب» نگاه میکرد و ثانیاً در داوریها واقعاً منصف بود. در میان استادانی که در محضرشان حضور داشتم، من از احاطه هیچ استادی به اندازه زرینکوب اعجاب نمیکردم حتی بعدها که وارد حوزه علمیهقم شدم آنجا هم هیچ استادی اندازه دکتر زرینکوب مرا تحتتأثیر قرار نداد.
🔅زرینکوب بسیار متواضع، مهربان و برای کسانی که اهل مطالعه و تحقیق بودند بسیار مددکار بود. هیچگونه بخل علمی در زرینکوب ندیدم و هر بار که به یاد او میافتم روحم با حسرت عجین میشود؛ برای اینکه همیشه با خود میگویم از او بسیار بیشتر از این هم میشد بهرهگرفت. البته من تا میتوانستم از حضورش بهرهمند شدم و در تمامی کلاسهایی که تشکیل میداد چه در مقطع فوقلیسانس و چه در مقطع دکتری شرکت میکردم.
🔅اما با وجود این، باز هم این حسرت را دارم. با ضرس قاطع میگویم کسانی که امروز به عنوان استادان تراز اول زبان و ادبیات فارسی مشهورند تا به حال یک پاراگراف مثل دکتر «زرینکوب» ننوشتهاند نه به لحاظ اتقان علمی و نه به لحاظ بلاغت و فصاحتی که او در نگارش داشت.
🔅استاد زرینکوب با وجود شهرتی که داشت باز هم مجهولالقدر ماند و من از این فرصت استفاده میکنم و به دوستان جوانم توصیه میکنم کسانی که میخواهند فرهنگ ما را بخوبی بشناسند حتماً باید یک دوره از مجموعه آثار زرینکوب را بخوانند و هیچ نکتهای را بهسادگی رد نکنند که زرینکوب تأمل کرده و حاصل تأمل خود را ارائه کردهاست، حال بعد از تأمل ممکن است سخن او را بپذیریم یا نپذیریم اما نباید سخن او را سبک یا نادیدهگرفت.
کارنامه زرینکوب واقعاً کارنامه درخشانی است و بسیار متأسفم که میبینم آنچنان که باید به آثار او در این سالها توجه نمیشود.
(مصاحبهی دانشجویی)
#عبدالحسین_زرینکوب
امروز ۲۴شهریور سالمرگ استاد زرینکوب
@vir486
👍11❤1👏1
گفته بودی که: بیایم، چو به جان آیی تو
من به جان آمدم، اینک تو چرا مینایی؟
همه عالم به تو میبینم و این نیست عجب
به که بینم؟ که تویی چشم مرا بینایی
عراقی
@vir486
من به جان آمدم، اینک تو چرا مینایی؟
همه عالم به تو میبینم و این نیست عجب
به که بینم؟ که تویی چشم مرا بینایی
عراقی
@vir486
👍5❤2🔥1👏1