شعر فارسی (از رودکی تا نیما) ویر
12.9K subscribers
299 photos
426 videos
7 files
78 links
Download Telegram
سرمست بتی لطیف و ساده
در دست گرفته جام باده

در مجلس بَزم باده نوشان
بسته کمر و قبا گشاده

افتاده زمین به حضرت او
گردونش به خدمت ایستاده

خورشید و مَهش ز خوبرویی
سر بر خط بندگی نهاده

خورشید که شاه آسمان است
در عرصه‌ی حُسن او پیاده

وه وه که بزرگوار حوریست
از روزن جنت اوفتاده

لعلش چو عقیق گوهرآگین
زلفش چو کمند تاب داده

در گلشن بوستان رویش
زنگی بچگان ز ماه زاده

سعدی نرسد به یار هرگز
کاو شرمگن است و یار ساده


#سعدی
#غزلیات
#غلامحسین_یوسفی

@vir486
👏7❤2
و از آنجا قول «یوهان شر» محقق آلمانی را نیکوتر درک می‌کنیم که درباره حافظ گفته: در زمانی که مغرب زمین هنوز گرفتار ارتدکسی بود این یگانه مرد با کمال جرئت و تهور سرشار از لطف و ملاحت در بوستان‌های پُرگل شیراز اشعاری می‌خواند که در خندان‌ترین صورت عمیق‌ترین افکار را شامل بود و با نظری وسیع تر از عالم به طبیعت و زندگانی بشر می‌نگریست، اشعار وی متضمن كوچك شمردن تكفير و تعصب و طعنه مبارزه با منهیات مرتاضانه تعظیم تمتعات زندگانی و بشارت بيك عشق بود.


#حافظ‌شیرین‌سخن
#محمد_معین
جلد اول

@vir486
👍11❤8👏1
اگر دیدی میان ویرانه‌های خانه‌ای
گل سرخی قد کشیده است،
هرگز تعجب نکن:
ما اینطور دوام آوردیم.

مصعب ابو توهة
سينا كمال آبادی

@vir486
👍10🔥2❤1👏1
زبان سرخ

آهای نسیم شمال این قدر مکش فریاد
تو را چه کار به شیراز و بصره و بغداد
برای حفظ لسان خوب گفت آن استاد
به پای شمع شنیدم ز قیچی فولاد

زبان سرخ سرِ سبز می‌دهد بر باد

تو را چه کار که سنگک سیاه یا تلخ است
تو را چه کار که امروز غره یا سلخ است
همان حکایت دیوان قاضی بلخ است
گناه کردن علاف و کشتن حداد

زبان سرخ سرِ سبز می دهد بر باد

تو کیستی که سخن از لباس و جامه کنی
هزار مسخره بر خرقه و عمامه کنی
به شهر هر چه شود درج روزنامه کنی
از آن بترس که ناگه بیفتی از بنیاد

زبان سرخ سرِ سبز می‌دهد بر باد

تو را چه کار که مخلوق واله و ماتند
برهنه‌اند تمامی گرسنه و لاتند
ز لات و لوت چه خواهی که جزو امواتند
ز مردگان مطلب عقل و علم و استعداد

زبان سرخ سرِ سبز می‌دهد بر باد




#سید_اشرف_حسینی
معروف به نسیم شمال
@vir486
👍8👏2❤1
تو خود به صحبت امثال ما نپردازی
نظر به حال پریشان ما نیندازی

وصال ما و شما دیر متفق گردد
که من اسیر نیازم تو صاحب نازی

کجا به صید ملخ همتت فرو آید
بدین صفت که تو بازِ بلندپروازی

به راستی که نه همبازی تو بودم من
تو شوخ دیده مگس بین که می‌کند بازی

ز دست ترک ختایی کسی جفا چندان
نمی‌برد که من از دست ترک شیرازی

و گر هلاک منت درخور است باکی نیست
قتیل عشق شهید است و قاتلش غازی

کدام سنگدل است آن که عیب ما گوید
گر آفتاب ببینی چو موم بگدازی

میسرت نشود سر عشق پوشیدن
که عاقبت بکند رنگ روی غمازی

چه جرم رفت که با ما سخن نمی‌گویی
چه دشمنیست که با دوستان نمی‌سازی

من از فراق تو بیچاره سیل می‌رانم
مثال ابر بهار و تو خیل می‌تازی

هنوز با همه بدعهدیت دعاگویم
که گر به قهر برانی به لطف بنوازی

تو همچو صاحب دیوان مکن که سعدی را
به یک ره از نظر خویشتن بیندازی


#سعدی
#غلامحسین_یوسفی
#غزلیات

@vir486
👍5🔥2👏1
-اساساً آدم امروز از زمین و آسمان، از درون و بیرون تهدید می‌شود و در جایی تکیه‌گاهی ندارد. هر کسی در خودش تنهاست. کسی با خودش هم نیست تا چه رسد به دیگران.

گفتگو در باغ
#شاهرخ_مسکوب

@vir486
👍10🔥3
حکایت چهار هندو که بر هم عیب می‌گرفتند و هریک خبر نداشت که او هم به آن مبتلاست:

چار هندو در یکی مسجد شدند
بهر طاعت راکع و ساجد شدند

هر یکی بر نیّتی تکبیر کرد
در نماز آمد به مسکینی و دَرد

مُوذِن آمد، از یکی لفظی بِجَست
کای مؤذِّن بانگ کردی، وقت هست؟!

گفت آن هندوی دیگر از نیاز:
"هی سخن گفتی و باطل شد نماز!"

آن سیم گفت آن دوم را: "ای عمو!
چه زنی طعنه بر او؟ خود را بگو!"

آن چهارم گفت: "حمدالله که من
در نیفتادم به چَه چون آن سه تن!"

پس نمازِ هر چهاران شد تباه
عیب‌گویان بیش‌تر گم کرده راه



حکایت چهار هندو که در نماز بر هم عیب می‌گرفتند، حکایت جامعهٔ خودشیفتهٔ بیماری است که هریک از افراد آن جامعه، خود را از دیگری عالم‌تر و داناتر و در عین حال اهل نجات و رستگاری می‌داند! حال آن‌که حقیقت امر بر همه پوشیده و پنهان مانده است. جناب مولانا دردِ چنین جامعه و افرادی را در نقدپذیرنبودن و ندیدن عیوب خویشتن می‌داند.

هر چهار هندو با ژستِ آگاهی و کمال در حالی که خویشتن را در نماز و ربط با خدا می‌پنداشت، بر دیگری عیب می‌گرفت و انتقاد می‌کرد غافل از آنکه از اساس نسبت به آنچه عیب می‌نمود و خویش را می‌پیرایید، بیرون افتاده و از مسیر حقیقی جدا شده بود.

گزاف نیست اگر بگوییم جامعهٔ کنونی ما در چنین وضعی به سر می‌بَرَد. در همه جا چه در فضای عمومی اجتماع، چه در مجامع خصوصی و چه در فضای شبکه‌های اجتماعی، همه نسبت به هم انتقاد دارند و عیب‌جویی می‌کنند، در حالیکه عیوب خویش نمی‌بینند و راه اصلاح در پیش نمی‌گیرند. به نوعی خودشیفتگی در پندارهای خود گرفتاریم و خود را از همه ملل و مذاهب و مردمان دیگر برتر می‌بینیم که در حرکت به سوی وضعیّتی آرمانی همه را جا گذاشته‌ایم و به زودی برندهٔ میدان خواهیم بود!

ای خُنُک جانی که عیبِ خویش دید
هر که عیبی گفت، آن بر خود خرید


#مولانا

@vir486
👍10👌3🔥1
خوبرویان جفاپیشه وفا نیز کنند
به کسان درد فرستند و دوا نیز کنند

پادشاهان ملاحت چو به نخجیر روند
صید را پای ببندند و رها نیز کنند

نظری کن به من خسته که ارباب کرم
به ضعیفان نظر از بهر خدا نیز کنند

عاشقان را ز بَر خویش مَران تا بر تو
سر و زر هر دو فشانند و دعا نیز کنند

گر کند میل به خوبان دل من عیب مکن
کاین گناهیست که در شهر شما نیز کنند

بوسه‌ای زان دهن تنگ بده یا بفروش
کاین متاعیست که بخشند و بها نیز کنند

تو ختایی بچه‌ای از تو خطا نیست عجب
کان که از اهل صوابند خطا نیز کنند

گر رود نام من اندر دهنت باکی نیست
پادشاهان به غلط یاد گدا نیز کنند

سعدیا گر نکند یاد تو آن ماه مرنج
ما که باشیم که اندیشه ما نیز کنند

#سعدی
#غلامحسین_یوسفی
#غزلیات
@vir486
👍7🔥2👏1
تأثير هجوم مغول در ادبیات و علوم

بیش از حمله مغول شهرهای ماوراء‌النهر خوارزم و خراسان هر کدام از مراکز مهم تعلیم و تعلم و دارای کتابخانه‌ها و رصدخانه و دانشگاه و استادان علم و ادب بسیار بود. عراق و الجزیره و جنوب ایران نیز همین حال را داشت چون قوم مغول بر آن شهرها استیلا یافتند آن مراکز علم و ادب را با خاک یکسان کردند و کتابها را پایمال سم ستوران علما و استادان را تخفیف بسیار نموده شماره زیادی از ایشان را کشتند. دو مركز مهم علم و ادب الموت و بغداد در هجوم اول آن قوم خونخوار از آسیب محفوظ مانده‌بود ولی لشکر کشی هولاکو به ایران آن دو مرکز را نیز محو کرد تنها نواحی‌ای که از تهاجم مغول محفوظ ماند قسمتي كوچك در جنوب ایران کرمان و فارس و ناحیه سند (هندوستان و بلاد روم آسیای صغیر) و مصر و شام بود که باقیماندگان حمله علم و ادب بدان کشورها پناه بردند.

چون در نیمه اول مائه هفتم هجری مسلمین مشرق عموماً و ایرانیان خصوصاً دچار حملات پیاپی مغولان بودند و در نیمه دوم هم بر اثر اتلاف کتابخانه و آموزشگاه و قتل اساتید نه مجالی جهت کسب علم و اشاعه ادب دارا بودند و نه وسایلی در دست. مغولان نیز که لیاقت درک این لطایف ذوقی را نداشتند از علم و ادب به هیچ وجه طرفداری نمی‌کردند زیرا معتقدات و عادات ایشان با این نوع معارف و حقایق متناسب نبود. تنها علومی را که ایلخانان بدانها اظهار رغبت کردند نجوم و تاریخ بود. هولاکو درادامه دوره علم و ادب با وجود زیان‌هایی که به بنگاه‌های علم و ادب ایران از طرف مغول وارد شد باز مشاعل علم و ادب خاموش نگشت و آتش عشق طالبان علوم و آداب فرو ننشست، زیرا آثار هر حادثه مهم تاریخی هر انقلاب هر تجدد آناً ظاهر نمی‌شود بلکه به تدریج در یکی دو قرن بعد تأثیر خود را آشکار خواهد ساخت. در قرن هفتم که بحبوحه گیرو دار بود بزرگانی وجود داشتند که در دوره پیش از استیلای مغول تربیت یافته و بدبختانه معاصر با تاخت و تاز آن خونخواران شدند. از این گروه جمعی جان سپردند و گروهی به جنوب ایران و بلاد روم و یا هندوستان رفتند و به اشاعه علم و ادب پرداختند. پس این عهد و دوره پس از آن نیز یعنی دو قرن هفتم و هشتم در تاریخ علوم و حکمت و ادبیات ایران یکی از معتبرترین دوره ها بشمار می‌رود و از بسیاری جهات بخصوص از لحاظ كثرت حمله علم که در آن ایام بدبختی و تیره‌روزی ظلمت و جهالت را از دل‌های مشتاقان می‌زدودند امتیاز دارد و یک عده از بزرگترین شعرا و نویسندگان و حکمای ایران مانند افصح‌المتکلمین سعدی‌شیرازی، شمس الدین محمد حافظ و مولانا.


#حافظ‌شیرین‌سخن
#محمد_معین
جلد اول
ص ۶۲،۶۳
@vir486
👌5👍2👏2
حرفی برای گفتن - 17
فریدون فرح اندوز
حرفی برای گفتن

- شعری از ملک‌الشعراء بهار
- ساعت من قصه‌ی کوتاهی از مارک تواین برگردان کاظم عمادی
- شعری از سیدعلی صالحی
- گفتگویی با کافکا
- نوشته‌ای از نوشین معینی کرمانشاهی
- شعری از نیکی فیروزکوهی


@vir486
👍2❤1🔥1
اگر دیدی میان ویرانه‌های خانه‌ای
گل سرخی قد کشیده است،
هرگز تعجب نکن:
ما اینطور دوام آوردیم.

مصعب ابو توهة
سينا كمال آبادی

@vir486
👍5❤4
در پس آینه طوطی‌صفتم داشته‌اند
آنچه استاد ازل گفت بگو می‌گویم


طوطیِ پسِ آینه: گویا برای آنکه به طوطی سخن گفتن بیاموزند: آنرا در پیش آینه‌ای می‌ایستانند و تعلیم‌دهنده‌ای در پشت آینه، به طوری‌که طوطی او را نبیند، حرف‌هایی به او تلقین می‌کند. طوطی که فقط خود را در آینه می‌بینر، تصور می‌کند این حرف‌ها را خودش زده‌است، لذا به وجد می‌آید و شنیده‌ها را تقلید می‌کند.
خاقانی گوید:

من چو طوطی و جهان درپیشِ‌من چون آینه است
لاجرم معذورم ار جز خویشتن می‌ننگرم
هر چه عقلم در پسِ آئینه تلقین می‌کند
من همان معنی به صورت بر زبان می‌آورم


حافظ‌نامه
#بهاءالدین_خرمشاهی
جلد دوم
ص ۱۰۷۴،۵

@vir486
👍8🥰2
شخصی به مزاری رسید، گوری سخت دراز دید.
پرسید که این گور کیست؟
گفتند از آنِ علمدار رسول علیه‌السلام.
گفت مگر باعلمش در گور است.

#عبید_زاکانی
رساله دلگشا  ص ۲۷۷

@vir486
😁13👍8👏1
ندانم از من خسته‌جگر چه می‌خواهی
دلم به غمزه ربودی، دگر چه می‌خواهی؟

اگر تو بر دلِ آشفتگان ببخشایی
ز روزگارِ من آشفته‌تر چه می‌خواهی؟

به هرزه عمرِ من اندر سرِ هوای تو شد
جفا ز حد بگذشت ای پسر! چه می‌خواهی؟

ز دیده و سرِ من آن چه اختیارِ تو است
به دیده هر چه تو گویی، به سر چه می‌خواهی؟

شنیده‌ام که تو را التماسِ شعرِ رهی‌ست
تو کان شهد و نباتی، شکر چه می‌خواهی؟

به عمری از رخِ خوبِ تو برده‌ام نظری
کنون غرامتِ آن یک نظر چه می‌خواهی؟

دریغ نیست ز تو هر چه هست سعدی را
وی آن کند که تو گویی، دگر چه می‌خواهی


#سعدی
#غلامحسین_یوسفی
#غزلیات

@vir486
👍9
قدح مگیر چو حافظ مگر به ناله‌ی چنگ
که بسته‌اند بر ابریشمِ طرب دلِ شاد


در قدیم سیم‌ها یا تارهای سازهای زهی را با ابریشم می‌ساخته‌اند. از «ابریشم» خودِ ساز زهی را نیز مراد می‌کرده‌اند، و حتی به اجرتی که به رامشگران می‌پرداخته‌اند نیز «ابریشم‌بها» می‌گفته‌اند. همچنین، در طب قدیم، چنان‌که ابن‌سینا نیز در کتاب قانون اشاره می‌کند، ابریشم را مقوی و مفرحِ قلب می‌دانستند. در این‌جا بعید نیست که مراد حافظ از دل‌های شادی که بر ابریشم طرب می‌بسته‌اند، گره‌هایی باشد که در چنگ، در انتهای رشته‌های ابریشم می‌زده‌اند… و چون زخمه بر تار ابریشمین می‌خورده، این دل‌ها یا گره‌ها همچون دل انسان از خرمی به لرزه درمی‌آمده‌است؛ بنابراین، حافظ با ظرافت و ایهام به کاربرد طبیِ ابریشم و همچنین به‌نوعی به موسیقی‌درمانی نیز اشاره کرده‌است.


#حافظ
@vir486
👍5
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
▪️سخنرانیِ «محمد مختاری» با موضوع «تقلیل زبان»

▫️ اسلو- سال ۱۳۷۷ خورشیدی

#محمد_مختاری

@vir486
👍6🥰1
‍ اختلال فرهنگی یعنی چیزی شبیه به بهم ریختگیِ نُسج‌های بدن، که مسبّب بیماری بدخیم می‌شود. هر کشور باید یک روال داشته باشد که با مزاج و امکانِ او سازگاری داشته باشد.
در اقتصاد پیش آمده است که پولِ بد، پولِ خوب را از میدان به‌در کند، زیرا پولِ بد آسان‌تر و ارزان‌تر به دست می‌آید. فرهنگِ مهاجم هم همین حالت را دارد، جا را برای بهترش باز کنیم آنگاه او خود به خود از تعرّضش می‌کاهد.
یک مثال از ادبیات بیاورم؛ برای یک جوان ایرانی خوشایندتر است که یک رمانی از همینگوی یا شولوخُف بخواند تا الهی‌نامه‌ی عطّار، زیرا آن به زندگی و احساسِ او نزدیک‌تر است، ولی این وضع نباید تا آن حد جلو رود که او را به کلّی از فرهنگِ خود بریده کند. این قصورِ دانشگاه، مدرسه و مطبوعات است که به او نگفته‌اند که از عطّار هم می‌شود چیزی آموخت، طعمِ آثار بزرگ و زبده‌ی کشورش را به او نچشانده‌اند، به او از طریق استدلالِ درست نفهمانده‌اند که گذشته‌ی کشورش گذشته‌ی پُرباری بوده است، تا او از آن احساسِ اطمینانِ خاطر و سـر بلندی کند. باید چیزهایی به او آموخته شود و چشم‌اندازی در برابرش قرار گیرد که او پای خود را بر زمینِ کشورش محکم نگاه دارد و کمتر به فکر آن بیفتد که در صددِ مهاجرت به استراليا یا کانادا برآید!
احساسِ وابستگی به کشور، عامل اصلی است که بتواند با آنچه «تهاجم فرهنگی» خوانده می‌شود مقابله کند، و این احساس زمانی پیدا می‌شود که فرد از جان و دل، خود را ایــرانی حساب کند و به «ارزش‌های ایرانی بودن» واقف بماند.

 گفته‌ها و ناگفته‌ها
#محمدعلی_اسلامی_ندوشن

@vir486
👍10
عشق جا در سینه‌های تنگ پیدا می‌کند
جای خود را این شرر در سنگ پیدا می‌کند

با سبک قدران نمی‌گردد طرف تمکین عشق
کوهکن از بیستون همسنگ پیدا می‌کند

نیست جان پاک را چون بیقراری صیقلی
آب چون ماند از روانی زنگ پیدا می‌کند

آرزو در طبع پیران از جوانان است بیش
در خزان هر برگ چندین رنگ پیدا می‌کند

می‌شود از خط دل سنگین خوبان چرب نرم
عذرخواه از مومیایی سنگ پیدا می‌کند

هر که دارد ناخن مشکل‌گشایی چون نسیم
در گلستان غنچه دلتنگ پیدا می‌کند

باش با نان تهی قانع کز الوان نعم
آرزو گلهای رنگارنگ پیدا می‌کند

غافلان را پرده غفلت بود در آستین
پایِ خواب‌آلود عذر لنگ پیدا می‌کند

در کلام عاشقان هم ربط پیدا می‌شود
نغمه بلبل اگر آهنگ پیدا می‌کند

آن که جنگ او بود شیرین‌تر از حلوای صلح
بی‌سبب تقریب بهر جنگ پیدا می‌کند

نیست خوبان را به از شرم و حیا گلگونه‌ای
شیشه حُسن از باده‌ی گلرنگ پیدا می‌کند

نیست صائب فکر روزی عاشق دیوانه را
دانه خود کبک مست از سنگ پیدا می‌کند

#صائب_تبریزی
- دیوان اشعار
- غزلیات
@vir486
👍8🥰1
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
بهرام صادقی (۱۳۶۳-۱۳۱۵)


▪️دقایقی چند درباره‌ی بهرام صادقی، پزشک و از بزرگ‌ترین نویسندگان معاصر ایران که فرم و ساختار داستان‌نویسی در ایران را متحول کرد.

▫️از وی یک مجموعه داستان کوتاه به نام سنگر و قمقمه‌های خالی و همچنین یک داستان بلند به نام ملکوت باقی مانده‌ است.

#بهرام_صادقی


@vir486
👍11
ای خوشا وقتی که بگشایم نظر در روی دوست
سر نَهم در خطِّ جانان، جان دهم بر بوی دوست

من نشاطی را نمی‌جویم، به جز اندوهِ عشق
من بهشتی‌را‌نمی‌خواهم،‌به غیر از کوی‌دوست

#فروغی_بسطامی

@vir486
👍5❤1🔥1