در زندگیِ اجتماعی که بر اساس ارتباطات متقابل استوار شده است، بسیارند کسانی که شادیهای خود را از ترس آنکه مدّعی پیدا نکنند مثل گربهای دزد، گوشت را به گوشهای میبرند و نجویده میبلعند، اما کماند کسانی که بار غم خود را برای آنکه به دیگران سرایت نکند به تنهایی به دوش میکشند ...
علیمحمد افغانی
شوهر آهو خانم
@vir486
علیمحمد افغانی
شوهر آهو خانم
@vir486
❤9👍4👏1
و دیگر اینکه زیاد خسته و به همهچیز بیعلاقه هستم. فقط روزها را میگذرانم و هرشب بعد از صرف اشربهی مفصل، خود را به خاک میسپارم و یک آخ و تف هم روی قبرم میاندازم.
اما معجزهی دیگرم این است که صبح باز بلند میشوم و راه میافتم…
از نامههای صادق هدايت به محمدعلی جمالزاده
@vir486
اما معجزهی دیگرم این است که صبح باز بلند میشوم و راه میافتم…
از نامههای صادق هدايت به محمدعلی جمالزاده
@vir486
❤12👍1
بَسم از جمال ساقی و شراب ارغوانی
که به یار تشنهام من، نه به آب زندگانی
منم و شبی و گشتی چو سگان به گرد کویت
نبَرم هوس به شاهی که خوشم به پاسبانی
غمش ار چه کرد پیرم، گله پیش دل نیارم
من و صد هزار چون من به فدای آن جوانی
برش، ای حریف غالب، که خراب کرد و مستم
نه شراب لعل روشن که سرشکِ ارغوانی
تو ز شهر رفته و من به کمال وجد و حالت
نه ز بانگ چنگ و بربط ز درایِ کاروانی
ز فراق کُشتهای و به زبان و جان نوا ده
به عنایتی که داری، به نوازشی که دانی
تن من چو موم ز آتش، بگداخت در فراقت
به دل چو سنگ خارا، تو هنوز همچنانی
چو نوید غم فرستی، دل مرده زنده گردد
که غذای روح باشد غم دوستان جانی
مشو، ای صبا، مشوش ز نفیر دردمندان
چو ز غایبان مجلس خبری به ما رسانی
طمعِ وصال از تو هوس و خیال باشد
که سگان کوی را کس نبرد به میهمانی
که اگر ز شرح شوقت دل سنگ خون نگرید
ز حدیث عشق باشد سخنی بود زبانی
صفت تو چون توانم، به سخن که هر چه خسرو
به خیال و خاطر آرد، تو به حسن بیش از آنی
امیرخسرو دهلوی
- دیوان اشعار
- غزلیات
-
@vir486
که به یار تشنهام من، نه به آب زندگانی
منم و شبی و گشتی چو سگان به گرد کویت
نبَرم هوس به شاهی که خوشم به پاسبانی
غمش ار چه کرد پیرم، گله پیش دل نیارم
من و صد هزار چون من به فدای آن جوانی
برش، ای حریف غالب، که خراب کرد و مستم
نه شراب لعل روشن که سرشکِ ارغوانی
تو ز شهر رفته و من به کمال وجد و حالت
نه ز بانگ چنگ و بربط ز درایِ کاروانی
ز فراق کُشتهای و به زبان و جان نوا ده
به عنایتی که داری، به نوازشی که دانی
تن من چو موم ز آتش، بگداخت در فراقت
به دل چو سنگ خارا، تو هنوز همچنانی
چو نوید غم فرستی، دل مرده زنده گردد
که غذای روح باشد غم دوستان جانی
مشو، ای صبا، مشوش ز نفیر دردمندان
چو ز غایبان مجلس خبری به ما رسانی
طمعِ وصال از تو هوس و خیال باشد
که سگان کوی را کس نبرد به میهمانی
که اگر ز شرح شوقت دل سنگ خون نگرید
ز حدیث عشق باشد سخنی بود زبانی
صفت تو چون توانم، به سخن که هر چه خسرو
به خیال و خاطر آرد، تو به حسن بیش از آنی
امیرخسرو دهلوی
- دیوان اشعار
- غزلیات
-
@vir486
👍8❤1👏1
ربّنا
ماه رمضان است و دم افطار تلویزیون ربّنای استاد شجریان را پخش میکند.
سایه از همان «ربّنا» اول منقلب می شود به خود می پیچد... اشک از چشمش میجوشد. بیتاب شده است.... آرامتر که میشود با چشم و چهرهای سرخ و صدایی که هنوز هیجان دل بیقرارش را بازتاب میدهد میگوید این کاریه که میتونی دست بگیری و ببری به تمام کشورهای عربی و با افتخار بگی اگه میتونین مثل این بخونین... این کار نظیر نداره آقای عظیمی شاهکار بزرگ شجریانه هیچ کس نمیتونه این طور بخونه.... هیچ کس حتی خود استاد شجریان، حتی خود شجریان... خیلی کار عجیبیه خیلی عجیبه.... رفته تو استودیو که به بچهها بگه این طوری بخونین ضبط کردن و شده این ربنا... شجریان نوار اصلی این ربنا رو به من داد که دیگه ندارمش من اول نمیدونستم چیه وقتی شنیدم حیرت کردم. هیچ کس نمیتونه اینو بخونه... چه صدای حیرت آوری اصلاً به صدای زمینی نیست... سرش را تکان میدهد. شاهکاره چه حالت و التماسی تو این «ربنا» ها هست به گریه میافتد فقط صدا نیست یک نوازشی توش هست؛ انگار داره با خدا معاشقه میکنه، همه نیازهای بشری تو این صدا هست..... بهش گفتم آقای شجریان اینو تو چه مایهای خوندی؟ نگاهم کرد... واقعاً نمیشه گفت تو شوره افشاریه چیه....خیلی عجیبه
کتاب پیر پرنیاناندیش
گفتگو با هوشنگ ابتهاج
ص ۴۶۵
جلد اول
@vir486
ماه رمضان است و دم افطار تلویزیون ربّنای استاد شجریان را پخش میکند.
سایه از همان «ربّنا» اول منقلب می شود به خود می پیچد... اشک از چشمش میجوشد. بیتاب شده است.... آرامتر که میشود با چشم و چهرهای سرخ و صدایی که هنوز هیجان دل بیقرارش را بازتاب میدهد میگوید این کاریه که میتونی دست بگیری و ببری به تمام کشورهای عربی و با افتخار بگی اگه میتونین مثل این بخونین... این کار نظیر نداره آقای عظیمی شاهکار بزرگ شجریانه هیچ کس نمیتونه این طور بخونه.... هیچ کس حتی خود استاد شجریان، حتی خود شجریان... خیلی کار عجیبیه خیلی عجیبه.... رفته تو استودیو که به بچهها بگه این طوری بخونین ضبط کردن و شده این ربنا... شجریان نوار اصلی این ربنا رو به من داد که دیگه ندارمش من اول نمیدونستم چیه وقتی شنیدم حیرت کردم. هیچ کس نمیتونه اینو بخونه... چه صدای حیرت آوری اصلاً به صدای زمینی نیست... سرش را تکان میدهد. شاهکاره چه حالت و التماسی تو این «ربنا» ها هست به گریه میافتد فقط صدا نیست یک نوازشی توش هست؛ انگار داره با خدا معاشقه میکنه، همه نیازهای بشری تو این صدا هست..... بهش گفتم آقای شجریان اینو تو چه مایهای خوندی؟ نگاهم کرد... واقعاً نمیشه گفت تو شوره افشاریه چیه....خیلی عجیبه
کتاب پیر پرنیاناندیش
گفتگو با هوشنگ ابتهاج
ص ۴۶۵
جلد اول
@vir486
👏6👍3👌1
تو آن خجسته همای بلند پروازی
که در هوای تو پر میزند کبوتر دل
#خواجوی_کرمانی
#زادروز استاد شجریان
@vir486
که در هوای تو پر میزند کبوتر دل
#خواجوی_کرمانی
#زادروز استاد شجریان
@vir486
❤16💯2🔥1
بر سر آتش تو سوختم و دود نکرد
آب بر آتش تو ریختم و سود نکرد
آزمودم دل خود را به هزاران شیوه
هیچ چیزش به جز از وصل تو خشنود نکرد
آنچ از عشق کشید این دل من که نکشید
و آنچ در آتش کرد این دل من عود نکرد
گفتم این بنده نه در عشق گرو کرد دلی
گفت دلبر که بلی کرد ولی زود نکرد
آه دیدی که چه کردست مرا آن تقصیر
آنچ پشه به دماغ و سر نمرود نکرد
گرچه آن لعل لبت عیسی رنجورانست
دل رنجور مرا چاره بهبود نکرد
جانم از غمزه تیرافکن تو خسته نشد
زانک جز زلف خوشت را زره و خود نکرد
نمک و حسن جمال تو که رشک چمن است
در جهان جز جگر بنده نمکسود نکرد
هین خمش باش که گنجیست غم یار ولیک
وصف آن گنج جز این روی زراندود نکرد
#مولانا
@vir486
آب بر آتش تو ریختم و سود نکرد
آزمودم دل خود را به هزاران شیوه
هیچ چیزش به جز از وصل تو خشنود نکرد
آنچ از عشق کشید این دل من که نکشید
و آنچ در آتش کرد این دل من عود نکرد
گفتم این بنده نه در عشق گرو کرد دلی
گفت دلبر که بلی کرد ولی زود نکرد
آه دیدی که چه کردست مرا آن تقصیر
آنچ پشه به دماغ و سر نمرود نکرد
گرچه آن لعل لبت عیسی رنجورانست
دل رنجور مرا چاره بهبود نکرد
جانم از غمزه تیرافکن تو خسته نشد
زانک جز زلف خوشت را زره و خود نکرد
نمک و حسن جمال تو که رشک چمن است
در جهان جز جگر بنده نمکسود نکرد
هین خمش باش که گنجیست غم یار ولیک
وصف آن گنج جز این روی زراندود نکرد
#مولانا
@vir486
❤6👍1👏1
Salgarde Adib Khansari - @Khosousi
Shajarian & Kasaee
به یاد ادیب
سالگرد ادیب خوانساری – اجرای خصوصی محمدرضا شجریان و حسن کسایی – ۶ فروردین ۱۳۶۴
اجرای خصوصی در منزل ادیب به دعوت دختر ایشان، مهمانی برگزار شد که اساتید زیادی نظیر قوامی، عبادی، شهناز، پایور، مشکاتیان، موسوی، تجویدی و … حضور داشتند
@vir486
سالگرد ادیب خوانساری – اجرای خصوصی محمدرضا شجریان و حسن کسایی – ۶ فروردین ۱۳۶۴
اجرای خصوصی در منزل ادیب به دعوت دختر ایشان، مهمانی برگزار شد که اساتید زیادی نظیر قوامی، عبادی، شهناز، پایور، مشکاتیان، موسوی، تجویدی و … حضور داشتند
@vir486
👍5🔥1
روزهای متوالی مردان، زنان و کودکان در عمق تاریکی معدن کار میکردند. هوای متراکم و نفسگیر، صدای ضربات پتکها و صدای خرد شدن زغال سنگ در میان سکوت سنگین این جهان زیرزمینی حکمفرما بود. عرق از پیشانیهای خستهشان جاری میشد و برخی از آنها به سختی توان ادامه کار را داشتند. ناتوان از روشن کردن مسیرشان، در میان تونلهای پیچدرپیچ گم میشدند …
آنان هر روز بیشتر در عمق زمین فرو میرفتند، گویی در حال کندن گور خود بودند. زمین بیرحمانه آنان را میبلعید و تنها امیدشان به یک روز تعطیل بود، روزی که شاید از این جهنم زنده بیرون بیایند. اما هر چه بیشتر کار میکردند، بیشتر در خاک دفن میشدند. هیچکس به یادشان نمیافتاد و گویی خودشان هم باور کرده بودند که زندهبودنشان بیمعنی است …
ناگهان فریادی از دور شنیده شد؛ صدایی که از عمق تونلها برخاست. بخشی از دیوارهی معدن فرو ریخت و چندین کارگر زیر خروارها خاک و سنگ مدفون شدند. هیچکس نمیتوانست کمک کند، جز آنکه با چشمان اشکبار به صدای آخرین نفسهای آنان گوش فرا دهند. مرگ به سراغشان آمده بود، بیهیچ هشداری …
ژرمینال
امیل زولا
#معدنچیان_طبس ( مرگ را زیستهام من)
.@vir486
آنان هر روز بیشتر در عمق زمین فرو میرفتند، گویی در حال کندن گور خود بودند. زمین بیرحمانه آنان را میبلعید و تنها امیدشان به یک روز تعطیل بود، روزی که شاید از این جهنم زنده بیرون بیایند. اما هر چه بیشتر کار میکردند، بیشتر در خاک دفن میشدند. هیچکس به یادشان نمیافتاد و گویی خودشان هم باور کرده بودند که زندهبودنشان بیمعنی است …
ناگهان فریادی از دور شنیده شد؛ صدایی که از عمق تونلها برخاست. بخشی از دیوارهی معدن فرو ریخت و چندین کارگر زیر خروارها خاک و سنگ مدفون شدند. هیچکس نمیتوانست کمک کند، جز آنکه با چشمان اشکبار به صدای آخرین نفسهای آنان گوش فرا دهند. مرگ به سراغشان آمده بود، بیهیچ هشداری …
ژرمینال
امیل زولا
#معدنچیان_طبس ( مرگ را زیستهام من)
.@vir486
🕊8👍3
شهریار، هوشنگ ابتهاج و محمدرضا شفیعی کدکنی- تبریز خانه شهریار
#شهریار
#هوشنگ_ابتهاج
#محمدرضا_شفیعی_کدکنی
@vir486
#شهریار
#هوشنگ_ابتهاج
#محمدرضا_شفیعی_کدکنی
@vir486
👍7❤5🕊3🔥1💋1
گفتار اندر مجلسهایِ بوزرجمهر بَنزدِ نوشینرُوان
چو بنیادِ دانِش بیاموخت مرد
سَرافراز گردد بَه ننگ و نبرد!
ز دانِش نَخُستین بَه یزدان گَرای
کجا هست و باشَد هَمیشَه بَه جای!
بَدو بَگرَوْی، کامِ دِل یافتی
رَسیدی بَه جایی که بَشتافتی!
دِگر دانِش آنَست کز خَوْرْدَنی
فَراز آوری روی آوردنی،
بَه خَوْرْد و بَه پوشِش بَه پاکی گَرای
بَدین دار فَرمانِ یزدان بَه جای!
گر آیَدْت روزی بَه چیزی نِیاز
بَه دَست و بَه گنجِ بَخیلان میاز!
هم از پیشَهها آن گزین کاندر اوی
ز نامش نگردد نِهان آبِ روی!
همان دوستی با کَسی کن بُلند
که باشَد بَه سختی تُرا یارمند!
تو در انجمن خامُشی برگزین
چو خواهی که یَکسَر کنند آفرین!
چو گویی، همان گوی کاموختی
بَه آموختن در جَگر سوختی!
سَخُن سنج و دینارِ گنجی مسنج
که بر دانِشیمرد خوارست گنج!
زُوان در سَخُن گفتن آژیر کن
کمان کن خِرَد را، سَخُن تیر کن!
از برافزودههایِ شاهنامه:
مخَوْر چند یابی که بَگْزایَدَت
ز بیشی خَوْرِش روز نَفْزایَدَت [۱]
مَیانَهگُزینی بُوَد سودمند
بَه موبَد چُنین گفت اُستا و زَنْد [۲]
پینوشت:
سراینده: حکیم فردوسی بزرگ
ویرایش: دکتر جلال خالقی مطلق
گزینش و نگارش: امیر مهدی بُردبار [اسپندیار]
@vir486
چو بنیادِ دانِش بیاموخت مرد
سَرافراز گردد بَه ننگ و نبرد!
ز دانِش نَخُستین بَه یزدان گَرای
کجا هست و باشَد هَمیشَه بَه جای!
بَدو بَگرَوْی، کامِ دِل یافتی
رَسیدی بَه جایی که بَشتافتی!
دِگر دانِش آنَست کز خَوْرْدَنی
فَراز آوری روی آوردنی،
بَه خَوْرْد و بَه پوشِش بَه پاکی گَرای
بَدین دار فَرمانِ یزدان بَه جای!
گر آیَدْت روزی بَه چیزی نِیاز
بَه دَست و بَه گنجِ بَخیلان میاز!
هم از پیشَهها آن گزین کاندر اوی
ز نامش نگردد نِهان آبِ روی!
همان دوستی با کَسی کن بُلند
که باشَد بَه سختی تُرا یارمند!
تو در انجمن خامُشی برگزین
چو خواهی که یَکسَر کنند آفرین!
چو گویی، همان گوی کاموختی
بَه آموختن در جَگر سوختی!
سَخُن سنج و دینارِ گنجی مسنج
که بر دانِشیمرد خوارست گنج!
زُوان در سَخُن گفتن آژیر کن
کمان کن خِرَد را، سَخُن تیر کن!
از برافزودههایِ شاهنامه:
مخَوْر چند یابی که بَگْزایَدَت
ز بیشی خَوْرِش روز نَفْزایَدَت [۱]
مَیانَهگُزینی بُوَد سودمند
بَه موبَد چُنین گفت اُستا و زَنْد [۲]
پینوشت:
سراینده: حکیم فردوسی بزرگ
ویرایش: دکتر جلال خالقی مطلق
گزینش و نگارش: امیر مهدی بُردبار [اسپندیار]
@vir486
👏5👍2❤1🔥1
🟡محو تدریجی خرد و ارادهٔ آزاد انسان
اشعری بودن در تاریخ اجتماعی و فرهنگی ما بیشترین تأثیر را داشته است، تا حدی که میتوان گفت تمام بدبختیها و عقبماندگیهای ما ایرانیان عمومن و مسلمانان – خصوصن از شکست حملهی مغول تا امپریالیسم بینالمللی و غارتهای بینهایتش، این مجموعهی هزار سال بدبختی – بدون شک محصولِ اشعری بودن است.
وقتی میگوییم اشعری مراد تمام جنبههای فکری ماست. بنابراین، وقتی در این مورد صحبت میکنیم باید بدانیم که در صحبتهای عادی و گفتههای بیاختیار ما بقایای اشعریت هست. در حالی که بسیاری نمیدانیم ابوالحسن اشعری که بود.
معتزله برای عقل و ارادهی انسان ارزش قائلاند. در مرکز اعتزال، انسان + (خرد انسانی و ارادهی انسانی) نقش دارد. در اشعریت تمام اینها منفی است یعنی هرچه هست خداست. معتزله در حالی که مسلمان تمامعیار هستند و هرآنچه بر پیامبر وحی شده قبول دارند معتقد به آزادیِ ارادهی انسانی نیز هستند.
در دورهی ابنسینا معتزله تا حدّی در کمالِ آزادیاند اما بهتدریج از سال ۴۳۲ و ظهور سلاجقه آنها متوجه شدند که اگر این ایدئولوژی ادامه پیدا کند حکومت آنها دوامی نخواهد داشت، بنابراین، با به کار گرفتن افرادی مثل ابواسحاق اسفراینی (که در آن زمان مثل اینشتینِ قرن بیستم بود) و امام محمد غزالی (شاید نقشی که امام محمد غزالی در قتلِ عام فکریِ معتزله داشت بینظیر باشد) از حدود ۴۰۰ هجری معتزله در حال مغلوب شدن است یعنی خرد و ارادهی انسانی بهتدریج محو در ارادهی خدا میشود. این ایدئولوژی، خواجه نظامالملک را دارد و نیز نظامیههای بسیاری که مرکز تبلیغ آن ایدئولوژی است که میگویند هرچه هست خداست. آنها پایگاههای اقتصادی و نظامی دارند و حکومت سلاجقه از آنها حمایت میکند.
معتزلی میگوید من میخواهم غذای الاهیات را در ظرف عقل مصرف کنم و آن دیگری ظرفش را از الاهیات درست میکند و غذایش را از عقل. این چیزی است که ما را از اروپا جدا میکند. اروپاییها غذای الاهیات را در ظرف عقل میریزند و ما برعکس. در آستانهی مشروطیت اندکی میخواستیم به ایدئولوژی اشعریت حمله کنیم اما هنوز بقایای آن باقی است. یعنی حدود ۹۰۰ یا ۸۰۰ سال است که ما دیگر چیزی تحت عنوان معتزله نداریم.
آنچه باعث از بین رفتن اعتزال شد از منظر سیاسی ضربهی بزرگ دولت سلاجقه بود، بهعلاوهی مدارس نظامیه و چهرههای شاخص اشعری، مانند ابواسحاق اسفراینی و امام قشیری و امام الحَرَمینِ جُوینی و امام محمد غزّالی. اما آنچه ضربهی اصلی را زد عرفان بود.
ما در همسایگی اعتزال فقط دو شاعر خوب داریم: ۱- فردوسی، ۲- ناصرخسرو. مجسمهی دو شاعر معتزلی را باید از الماس ساخت و ستود. اگرچه ما برای میراث عرفانی خود کمال ارزش را قائلیم.
ظهور مولوی آخرین ضربه به معتزله است به عنوان «فلسفیِ منطقیِّ مُستهان». از شگفتیهای قوم ایرانی است که شاعرانی را انتخاب کرده که توانستهاند بین این دو ایدئولوژی پلِ آشتی بزنند. صدای معرفتِ عالم غیب و شهود از حلقوم جلالالدین مولوی و صدای خردگرایی از فردوسی است. اما حافظ توانسته است، نه به نسبت پنجاه-پنجاه، بلکه تا حدودی بین این دو آشتی برقرار کند.
در کتاب «موسیقی شعر»، فصل حافظ گفتهام که حافظ در تهِ حرفش «تبیین ارادهٔ معطوف به آزادی انسان» وجود دارد. بزرگترین امتیاز حافظ میل به ارادهٔ معطوف به آزادیست.
آن چیزی که توانست اشعریت را به صورت وجه غالب جامعه برآورد و ایدئولوژی اعتزال را کمرنگ کند طوری که پس از حملهی مغول کوچکترین چیزی تحت عنوان اعتزال باقی نماند، روی دوش متفکرانی از قبیلِ غزّالی و اسفراینی و جوینی بود. اینها اشعریّت را تبدیل کردند به یک زمینهی فراگیر ذهنی اجتماعی. طولانیترین و مستقرترین ایدئولوژی را اشاعره در تاریخ اسلام داشتهاند چون هنری مثل هنر تصوف و شاعران بزرگی مثل سعدی، مولانا و تا حدی حافظ و ... داشته است.»
📘 این کیمیای هستی(جلد سوم)
🖌محمّدرضا شفیعی کدکنی
📖نشر سخن، صص ۳۱۰-۳۰۳
@vir486
اشعری بودن در تاریخ اجتماعی و فرهنگی ما بیشترین تأثیر را داشته است، تا حدی که میتوان گفت تمام بدبختیها و عقبماندگیهای ما ایرانیان عمومن و مسلمانان – خصوصن از شکست حملهی مغول تا امپریالیسم بینالمللی و غارتهای بینهایتش، این مجموعهی هزار سال بدبختی – بدون شک محصولِ اشعری بودن است.
وقتی میگوییم اشعری مراد تمام جنبههای فکری ماست. بنابراین، وقتی در این مورد صحبت میکنیم باید بدانیم که در صحبتهای عادی و گفتههای بیاختیار ما بقایای اشعریت هست. در حالی که بسیاری نمیدانیم ابوالحسن اشعری که بود.
معتزله برای عقل و ارادهی انسان ارزش قائلاند. در مرکز اعتزال، انسان + (خرد انسانی و ارادهی انسانی) نقش دارد. در اشعریت تمام اینها منفی است یعنی هرچه هست خداست. معتزله در حالی که مسلمان تمامعیار هستند و هرآنچه بر پیامبر وحی شده قبول دارند معتقد به آزادیِ ارادهی انسانی نیز هستند.
در دورهی ابنسینا معتزله تا حدّی در کمالِ آزادیاند اما بهتدریج از سال ۴۳۲ و ظهور سلاجقه آنها متوجه شدند که اگر این ایدئولوژی ادامه پیدا کند حکومت آنها دوامی نخواهد داشت، بنابراین، با به کار گرفتن افرادی مثل ابواسحاق اسفراینی (که در آن زمان مثل اینشتینِ قرن بیستم بود) و امام محمد غزالی (شاید نقشی که امام محمد غزالی در قتلِ عام فکریِ معتزله داشت بینظیر باشد) از حدود ۴۰۰ هجری معتزله در حال مغلوب شدن است یعنی خرد و ارادهی انسانی بهتدریج محو در ارادهی خدا میشود. این ایدئولوژی، خواجه نظامالملک را دارد و نیز نظامیههای بسیاری که مرکز تبلیغ آن ایدئولوژی است که میگویند هرچه هست خداست. آنها پایگاههای اقتصادی و نظامی دارند و حکومت سلاجقه از آنها حمایت میکند.
معتزلی میگوید من میخواهم غذای الاهیات را در ظرف عقل مصرف کنم و آن دیگری ظرفش را از الاهیات درست میکند و غذایش را از عقل. این چیزی است که ما را از اروپا جدا میکند. اروپاییها غذای الاهیات را در ظرف عقل میریزند و ما برعکس. در آستانهی مشروطیت اندکی میخواستیم به ایدئولوژی اشعریت حمله کنیم اما هنوز بقایای آن باقی است. یعنی حدود ۹۰۰ یا ۸۰۰ سال است که ما دیگر چیزی تحت عنوان معتزله نداریم.
آنچه باعث از بین رفتن اعتزال شد از منظر سیاسی ضربهی بزرگ دولت سلاجقه بود، بهعلاوهی مدارس نظامیه و چهرههای شاخص اشعری، مانند ابواسحاق اسفراینی و امام قشیری و امام الحَرَمینِ جُوینی و امام محمد غزّالی. اما آنچه ضربهی اصلی را زد عرفان بود.
ما در همسایگی اعتزال فقط دو شاعر خوب داریم: ۱- فردوسی، ۲- ناصرخسرو. مجسمهی دو شاعر معتزلی را باید از الماس ساخت و ستود. اگرچه ما برای میراث عرفانی خود کمال ارزش را قائلیم.
ظهور مولوی آخرین ضربه به معتزله است به عنوان «فلسفیِ منطقیِّ مُستهان». از شگفتیهای قوم ایرانی است که شاعرانی را انتخاب کرده که توانستهاند بین این دو ایدئولوژی پلِ آشتی بزنند. صدای معرفتِ عالم غیب و شهود از حلقوم جلالالدین مولوی و صدای خردگرایی از فردوسی است. اما حافظ توانسته است، نه به نسبت پنجاه-پنجاه، بلکه تا حدودی بین این دو آشتی برقرار کند.
در کتاب «موسیقی شعر»، فصل حافظ گفتهام که حافظ در تهِ حرفش «تبیین ارادهٔ معطوف به آزادی انسان» وجود دارد. بزرگترین امتیاز حافظ میل به ارادهٔ معطوف به آزادیست.
آن چیزی که توانست اشعریت را به صورت وجه غالب جامعه برآورد و ایدئولوژی اعتزال را کمرنگ کند طوری که پس از حملهی مغول کوچکترین چیزی تحت عنوان اعتزال باقی نماند، روی دوش متفکرانی از قبیلِ غزّالی و اسفراینی و جوینی بود. اینها اشعریّت را تبدیل کردند به یک زمینهی فراگیر ذهنی اجتماعی. طولانیترین و مستقرترین ایدئولوژی را اشاعره در تاریخ اسلام داشتهاند چون هنری مثل هنر تصوف و شاعران بزرگی مثل سعدی، مولانا و تا حدی حافظ و ... داشته است.»
📘 این کیمیای هستی(جلد سوم)
🖌محمّدرضا شفیعی کدکنی
📖نشر سخن، صص ۳۱۰-۳۰۳
@vir486
👍7👏1
جمعی از ادیبان ایران در دورهی پهلوی دوم
▪️از راست: منصوره نادرپور (خواهر نادر نادرپور)، سیمین بهبهانی، لعبت والا، محمد قاضی، نادر نادرپور، هوشنگ ابتهاج (سایه)، فروغ فرخزاد و فریدون مشیری
@vir486
❤9👍3👏1
باب چهاردهم
جهد کن ای پسر که تا عاشق نشوی، خواه به پیری و خواه به جوانی، پس اگر اتفاق افتد یقین دل مباش و پیوسته دل در لعب مدار بر عشق، که متابع شهوت بودن نه کار خردمندان است. از عشق تا توانی پرهیز کن، که عاشقی کار با بلاست، خاصه پیری و هنگام مفلسی، که یکساله راحت وصال به یک روزه رنج فراق نه ارزد، که سرتاسر عاشقی رنج است و درد دل و مِحّنت، هر چند که دردی خوش است، اگر در فراق باشی در عذاب باشی و اگر در وصال باشی و معشوق بدخوی بود، از رنج ناز و خوی بد او راحت وصال ندانی و اگر مثل معشوقهٔ تو فریشتهٔ مقرب است که بههیچ وقت از ملامت خلقان رسته نباشی و مردم همیشه در مساوی تو باشند و در نکوهش معشوق تو، از آنکه عادت خلق چنین است. پس خویشتن را نگاه دار و از عاشقی پرهیز کن، که خردمندان از چنین کار پرهیز توانند کرد، از آنچه ممکن نگردد که بهیک دیدار کسی بر کسی عاشق شود، اول چشم بیند، آنگه دل پسندد؛ چون دل پسند کرد طبع بدو مایل شود، آنگاه متقاضی دیدار او کند؛ اگر تو شهوت خویش را در امر دل کنی و دل را متابع شهوت گردانی تدبیر آن کنی که یکبار دیگر او را به بینی، چون دیدار دوباره شود و طبع بدو مضاعف گردد و هوای دل غالبتر شود پس قصد دیدار سیوم کنی، چون سیم بار دیدی و در حدیث آمد و سخن گفت و جواب شنید، خر رفت و رسن برد و دریغا چنبر.
#عنصرالمعالی
#قابوسنامه
@vir486
جهد کن ای پسر که تا عاشق نشوی، خواه به پیری و خواه به جوانی، پس اگر اتفاق افتد یقین دل مباش و پیوسته دل در لعب مدار بر عشق، که متابع شهوت بودن نه کار خردمندان است. از عشق تا توانی پرهیز کن، که عاشقی کار با بلاست، خاصه پیری و هنگام مفلسی، که یکساله راحت وصال به یک روزه رنج فراق نه ارزد، که سرتاسر عاشقی رنج است و درد دل و مِحّنت، هر چند که دردی خوش است، اگر در فراق باشی در عذاب باشی و اگر در وصال باشی و معشوق بدخوی بود، از رنج ناز و خوی بد او راحت وصال ندانی و اگر مثل معشوقهٔ تو فریشتهٔ مقرب است که بههیچ وقت از ملامت خلقان رسته نباشی و مردم همیشه در مساوی تو باشند و در نکوهش معشوق تو، از آنکه عادت خلق چنین است. پس خویشتن را نگاه دار و از عاشقی پرهیز کن، که خردمندان از چنین کار پرهیز توانند کرد، از آنچه ممکن نگردد که بهیک دیدار کسی بر کسی عاشق شود، اول چشم بیند، آنگه دل پسندد؛ چون دل پسند کرد طبع بدو مایل شود، آنگاه متقاضی دیدار او کند؛ اگر تو شهوت خویش را در امر دل کنی و دل را متابع شهوت گردانی تدبیر آن کنی که یکبار دیگر او را به بینی، چون دیدار دوباره شود و طبع بدو مضاعف گردد و هوای دل غالبتر شود پس قصد دیدار سیوم کنی، چون سیم بار دیدی و در حدیث آمد و سخن گفت و جواب شنید، خر رفت و رسن برد و دریغا چنبر.
#عنصرالمعالی
#قابوسنامه
@vir486
👍4❤3👏3
منم که شُهرهی شهرم به عشق ورزیدن
منم که دیده نیالودهام به بد دیدن
حافظ و ملامتیگری: آنچه در این غزل مهم است این است که در بردارندهی اصول اندیشههای ملامتی حافظ است برای شرح و بررسی دقیقتر این غزل لازم است اندکی در پیشینهی اندیشه ملامتی بحث و فحص کنیم. یکی از نخستین منابعی که به تفصیل دربارهی اندیشه ملامت و فرقه یا مشرب ملامتی بحث میکند، هجویری است. وی ملامت را در پاکیزه و پالوده ساختن محبت مؤثر میداند و ریشه اندیشه ملامتیه را به آیهای از قرآن مجید میرساند که در حق مؤمنان حقیقی دوستداران خداست ... و لا يخافون لومة لائم ( مائده۵۴) [ ایشان از ملامت هیچ ملامتگری - در راه عشق و ایمان خود باکی ندارند] و میگوید که (اهل حق همواره آماج ملامت خلق بودهاند کشف المحجوب ، ص ۶۸) و به سیره رسول اکرم (ص) استناد میکند که تا وحی بر او نازل نشده بود نزد همه نیکنام بود و چون «خلعت دوستی در سر وی افکندند خلق زبان ملامت بدو دراز کردند. گفتند کاهنست و گروهی گفتند شاعرست و گروهی گفتند کافرست و گروهی گفتند مجنونست و مانند این. پیشین، ص ۶۹) سپس خودپسندی را بزرگترین آفت در راه سلوک میشمارد و میگوید: «آنکه پسندیده حق بود خلق وی را نپسندند و آنکه گزیده تن خود بود حق و را نگزیند» (ص۷۰). وی ابوصالح حمدون قصار (متوفای ۲۷۱ ق) را مؤسس ملامتیه میشمارد و سخن معروف او را نقل میکند که گفت: الملامة ترك السلامة ( پیشین ، ص ۷۴) اما گویا پیش از حمدون قصار یکی از مشایخ او به نام سالم باروسی به نشر تعلیمات ملامتی پرداخته ابوحفص حداد نیشابوری نیز همزمان و همانند حمدون این اندیشه را در نیشابور ترویج میکرده است. ( جستجو در تصوف ایران ، ص ۳۳۷، ۳۴۲).
باری ملامتیه فرقه و سلسله خاصی در میان سایر فرقههای صوفیانه نبودهاند. شاید بتوان گفت اصول اندیشه ملامتی میان اغلب فرقههای صوفیه مشترک است. همه صوفیان نظراً از ریا و خودپسندی و مغرور شدن به زهد و تزکیه نفس گریزان بوده و از رعونت نفس و جاه و جلال دنیوی رویگردان بوده اند اما در عمل از همان صدر اول صوفیان بیصفا نیز وجود داشتهاند. هجویری در بحث از ملامت و ملامتیه از ملامتینمایان که از این پادزهر ریا خود زهر تازهای ساختهاند انتقاد میکند و میگوید مقصود ایشان از رد خلق قبول ایشان است (كشف المحجوب، ص۷۳) و بصیرت شگرفی از احوال آنان دارد: «اما به نزديك من طلب ملامت عین ریا بود و ریا عین نفاق از آنچه مرائی راهی رود که خلق و را قبول کند و ملامتی بتكلف راهی رود که خلق و را رد کند و هر دو گروه اندر خلق ماندهاند و از ایشان برون گذرندارند» (ص ۷۵).
حافظنامه
#بهاءالدین_خرمشاهی
جلددوم
ص۱۰۹۰
@vir486
منم که دیده نیالودهام به بد دیدن
حافظ و ملامتیگری: آنچه در این غزل مهم است این است که در بردارندهی اصول اندیشههای ملامتی حافظ است برای شرح و بررسی دقیقتر این غزل لازم است اندکی در پیشینهی اندیشه ملامتی بحث و فحص کنیم. یکی از نخستین منابعی که به تفصیل دربارهی اندیشه ملامت و فرقه یا مشرب ملامتی بحث میکند، هجویری است. وی ملامت را در پاکیزه و پالوده ساختن محبت مؤثر میداند و ریشه اندیشه ملامتیه را به آیهای از قرآن مجید میرساند که در حق مؤمنان حقیقی دوستداران خداست ... و لا يخافون لومة لائم ( مائده۵۴) [ ایشان از ملامت هیچ ملامتگری - در راه عشق و ایمان خود باکی ندارند] و میگوید که (اهل حق همواره آماج ملامت خلق بودهاند کشف المحجوب ، ص ۶۸) و به سیره رسول اکرم (ص) استناد میکند که تا وحی بر او نازل نشده بود نزد همه نیکنام بود و چون «خلعت دوستی در سر وی افکندند خلق زبان ملامت بدو دراز کردند. گفتند کاهنست و گروهی گفتند شاعرست و گروهی گفتند کافرست و گروهی گفتند مجنونست و مانند این. پیشین، ص ۶۹) سپس خودپسندی را بزرگترین آفت در راه سلوک میشمارد و میگوید: «آنکه پسندیده حق بود خلق وی را نپسندند و آنکه گزیده تن خود بود حق و را نگزیند» (ص۷۰). وی ابوصالح حمدون قصار (متوفای ۲۷۱ ق) را مؤسس ملامتیه میشمارد و سخن معروف او را نقل میکند که گفت: الملامة ترك السلامة ( پیشین ، ص ۷۴) اما گویا پیش از حمدون قصار یکی از مشایخ او به نام سالم باروسی به نشر تعلیمات ملامتی پرداخته ابوحفص حداد نیشابوری نیز همزمان و همانند حمدون این اندیشه را در نیشابور ترویج میکرده است. ( جستجو در تصوف ایران ، ص ۳۳۷، ۳۴۲).
باری ملامتیه فرقه و سلسله خاصی در میان سایر فرقههای صوفیانه نبودهاند. شاید بتوان گفت اصول اندیشه ملامتی میان اغلب فرقههای صوفیه مشترک است. همه صوفیان نظراً از ریا و خودپسندی و مغرور شدن به زهد و تزکیه نفس گریزان بوده و از رعونت نفس و جاه و جلال دنیوی رویگردان بوده اند اما در عمل از همان صدر اول صوفیان بیصفا نیز وجود داشتهاند. هجویری در بحث از ملامت و ملامتیه از ملامتینمایان که از این پادزهر ریا خود زهر تازهای ساختهاند انتقاد میکند و میگوید مقصود ایشان از رد خلق قبول ایشان است (كشف المحجوب، ص۷۳) و بصیرت شگرفی از احوال آنان دارد: «اما به نزديك من طلب ملامت عین ریا بود و ریا عین نفاق از آنچه مرائی راهی رود که خلق و را قبول کند و ملامتی بتكلف راهی رود که خلق و را رد کند و هر دو گروه اندر خلق ماندهاند و از ایشان برون گذرندارند» (ص ۷۵).
حافظنامه
#بهاءالدین_خرمشاهی
جلددوم
ص۱۰۹۰
@vir486
👍8🔥1
شنیدم که در این روزها بزرگی زنی بدشکل و مستوره¹ داشت، به طلاق از او خلاص یافت و قحبهای جمیله² را در نکاح آورد. خاتون چندانکه عادت باشد صلای عام³ در داد. او را منع کردند که «زنی مستوره بگذاشتی و فاحشه اختیار کردی».
آن بزرگ از کمال حِلم⁴ و وقار فرمود که «عقل ناقص شما به سِرِ این حکمت نرسد؛ حال آنکه من پیش از این گُه میخوردم بهتنهایی، این زمان حلوا میخورم با هزار آدمی!»
اخلاقالاشراف
#عبید_زاکانی
۱) زشت اما پارسا و پوشیده
۲) فاحشهای زیبا
۳) فراخوان!
۴) بردباری
@vir486
آن بزرگ از کمال حِلم⁴ و وقار فرمود که «عقل ناقص شما به سِرِ این حکمت نرسد؛ حال آنکه من پیش از این گُه میخوردم بهتنهایی، این زمان حلوا میخورم با هزار آدمی!»
اخلاقالاشراف
#عبید_زاکانی
۱) زشت اما پارسا و پوشیده
۲) فاحشهای زیبا
۳) فراخوان!
۴) بردباری
@vir486
😁20👍6
•
اوّل قرار بود بروند ..!
قرار بود بیایند و
بکشند و بردارند و بروند...!
اما...
ماندند..
و شکل کشتن را تندیس میدان کردند..!
تا زندگی را در اختیار شیوهی مردن..
بر ما شیرین کنند...!
تا مرگ...
زیباترین کلام خانگی ما باشد...!
تا مرگ...
رمز جاودانگی ما باشد...!
و ما شکل نوشتناش را...
تمرین کنیم...
#منوچهر_آتشی
منوچهر آتشی (۲مهر۱۳۱۰ دشتستان- ۲۹آبان۱۳۸۴ تهران) شاعر، منتقد، روزنامهنگار و مترجم معاصر ایرانی است. آتشی را از نمایندگان «شعر حجم» میدانند. وی چند روز قبل از مرگش در مراسم چهرههای ماندگار به عنوان چهرهٔ ماندگار ادبیات معرفی شده بود.
@vir486
اوّل قرار بود بروند ..!
قرار بود بیایند و
بکشند و بردارند و بروند...!
اما...
ماندند..
و شکل کشتن را تندیس میدان کردند..!
تا زندگی را در اختیار شیوهی مردن..
بر ما شیرین کنند...!
تا مرگ...
زیباترین کلام خانگی ما باشد...!
تا مرگ...
رمز جاودانگی ما باشد...!
و ما شکل نوشتناش را...
تمرین کنیم...
#منوچهر_آتشی
منوچهر آتشی (۲مهر۱۳۱۰ دشتستان- ۲۹آبان۱۳۸۴ تهران) شاعر، منتقد، روزنامهنگار و مترجم معاصر ایرانی است. آتشی را از نمایندگان «شعر حجم» میدانند. وی چند روز قبل از مرگش در مراسم چهرههای ماندگار به عنوان چهرهٔ ماندگار ادبیات معرفی شده بود.
@vir486
👍8❤5