شعر فارسی (از رودکی تا نیما) ویر
12.9K subscribers
299 photos
426 videos
7 files
78 links
Download Telegram
وطن
میرزاده‌ی عشقی



خاکم به سر، ز غصه به سر، خاک اگر کنم
خاک وطن که رفت، چه خاکی به سر کنم؟

آوخ! کلاه نیست وطن تا که از سرم
برداشتند، فکر کلاهی دگر کنم

مرد آن بوَد که این کُلهش بر سر است و من:
نامردم ار به بی‌کله، آنی به‌سر کنم

من آن نیَم که یکسره تدبیر مملکت
تسلیم هرزه‌گرد قضا و قدر کنم

زیر و زبر اگر نکنی خاک خصم ما
ای چرخ! زیر و روی تو، زیر و زبر کنم

جایی‌است آرزوی من، ار من به آن رسم
از روی نعش لشکر دشمن گذر کنم

هرآنچه می‌کنی، بکن ای دشمن قوی!
من نیز اگر قوی شدم از تو بتر کنم!!

من آن نیَم به مرگ طبیعی شوم هلاک
وین کاسه خون به بستر راحت هدر کنم

معشوق عشقی ای وطن، ای مهد عشق پاک!
ای آن‌که ذکر عشق تو شام و سحر کنم:

«عشقت نه سرسری است که از سر به در شود
مهرت نه عارضیست که جای دگر کنم»

«عشق تو در وجودم و مهر تو در دلم
با شیر اندرون شد و با جان به‌در کنم»



_کانال‌ادبی‌ویر
@vir486
👍12👏1
از اقتضای «خرد کیشی» است که در تمام شاهنامه هرگونه سرپیچی از داد - که خود چیزی جز آیین و فرمان خرد نیست - همواره مجازات خود را در دنبال دارد و این نیز در جای خود قانون تخلف‌ناپذیر طبیعت و حیات انسانی است و لاجرم خرد انسانی در سراسر کارهای عالم ضرورتش را الزام می‌کند.
از اینجاست، که سلم و تور، به انتقام خون ایرج کشته می‌شوند و باید کشته شوند. ضحّاک با همه‌ی گُربِزی‌ها* و چاره‌گری‌هایش و افراسیاب با تمام دلیری‌ها و زیرکساری‌ها که دارد هيج یکشان از کیفر بیدادی‌های خویش ایمن نمی‌مانند و نباید بمانند.
حتی رستم و اسفندیار، دو پهلوان محبوب و نجیب دنیای شاهنامه به خاطر لحظه‌هایی که به الزام دیو «خشم» از حکم خرد سر فرومی‌تابند به بادافره سنگین گناهان خویش گرفتار می‌آیند و باید گرفتار بیایند. جمشید و کاوس دو فرمانروای درخشان و نام‌آور دنیای باستان هم جریمه‌ی خروج از حدّ خرد را به محنت‌هایی که در پایان عمر با آن روبه‌رو می‌شوند، می‌پردازند و به حکم خرد نیز باید بپردازند.

*گُربِزی: دانایی، زیرکی

▪️نامورنامه- بخش «خرد و خردگرایی در شاهنامه»- عبدالحسین زرین‌کوب

#شاهنامه
#فردوسی
#عبدالحسین_زرین_کوب


@vir486
👍7
این گربه‌ی کِز کرده‌ی چسبیده‌ به دیوار
ته‌مانده‌ای از بیشه‌ی شیر وطن ماست

حسن قریبی

کانال ادبی ویر

@vir486
❤11👏4
درس‌هایی از سعدی

مکن تا توانی دلِ خلق ریش
و گر می‌کُنی می‌کَنی بیخِ خویش

–کانال ادبی ویر

@vir486
❤11
شاهنامه از جمله معدود کتاب‌هایی است که نمی‌توان گفت اثرِ طبعِ یک نفر است، فردوسی البتّه گوینده‌ی آن است، ولی گویی هزاران هزار مردم در سرودنِ آن مشارکت داشته‌اند. بیانِ حالِ یک قوم است از زبانِ یک تن.
شاهنامه کتابی است که آدمی را در همان شرایطِ خاکیِ خود، به بالاترین مرتبه‌ی انسانی فرا می‌خواند، و هیچ چند و چونی از زندگی نیست: از نوع جوانی و پیری، زنی و مردی، خوشبختی و بدبختی، مهر و کین، دانایی و نادانی، که در آن جای شایسته‌ی خود را نیافته باشد. کتابِ بشریّت است، و به‌ویژه «کتابِ ایران» که ایرانی آن را بر بالینِ خود داشته است، برای آنکه بی‌گاه خوابش نبَرَد، و اگر زمانی بُرد، باری، خواب‌های آشفته نبیند.

بازتاب‌ها
محمدعلی اسلامی‌ندوشن

_کانال‌ادبی‌ویر
@vir486
❤8👍2
هر چند ما خموشیم ای چرخِ بی‌مروت
حدی بود ستم را، اندازه‌ایی جفا را

طبیب اصفهانی

کانال ادبی ویر
@vir486
👍11❤3🔥1
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
شجریان
لطفی
فرهنگ‌فر

حافظیه‌ی شیراز


کانال ادبی ویر

@vir486
👍4❤2💋1
ای یار مرا موافقی، وقتت خوش
بر حال دلم چو لایقی، وقتت خوش

خواهم به دعا که عاشقان خوش باشند
ور زانکه تو نیز عاشقی، وقتت خوش...

مولانا
@vir486
👍5❤3👏2
زوربای یونانی
نیکوس کازانتزاکیس

دقت کرده‌ای ارباب، هرچیز خوبی که در این دنیاست اختراع شیطان است: زنان زیبا، بهار، شراب
اما خدا، کشیش و نماز و روزه و جوشانده‌ی بابونه و زن‌های زشت را آفریده.



کانال ادبی‌ویر
@vir486
❤11👍4😁4
شبی یک سرگذشت


شناخت سلسله پیشدادیان براساس روایتها.
قسمت اول

#کیومرث


دانش ما ازاساطیر ایران از ماخذهای گوناگون سرچشمه می‌گیرد که مهمترین آن کتاب مقدس زردشتیان (اوستا)است که متاسفانه تنها آن بخش از اوستا که درمراسم آئینی کاربرد دارد و حدود یک چهارم کتاب اصلی بازمانده است. با آنکه آخرین بقایای اوستا در دوره ساسانی بازنویسی شده و متن آن بسیارکهن‌تر در ساختار کلی آئین زرتشت اوستا می‌باشد بازتاب اساطیر باستانی پیش از زرتشت است  مهم‌ترین بخش این مجموعه  مندرجات گاثه‌ها(گاتاها یا گاهان) دربر دارنده هفده سرود زرتشت و با آنکه ترجمه این سرودها بسیارمشکل است ژرفای تعالیم این سرودها آن‌ها را در شمار ارزشمندترین گوهرهای ادبیات  دینی جهان قرار داده‌است. روایاتی درایرانیان باستان پیرامون افسانه آفرینش وجود داشته، نخستین بشر را نخستین شاه دانسته. این روایت‌های مربوط به(کیومرث)که از اهمیت زیادی برخوردار است. در اوستا چندین بار از کیومرث یادشده و از او به عنوان نخستین پادشاه درجهان و نیز نخستین انسان یادشده‌است. در اوستا آمده است (فروهرکیومرث پاک را می‌ستائیم، نخستین کسی که به گفتار و آموزش اهورامزدا گوش فرا داد از او خانواده کشور آریا ایران) و نژاد آریا پدید آمده.
برطبق روایات (حمزه اصفهان درملوک الارض والانبیاء)
(مسعودی درمروج الذهب ) و (بیرونی درآثارالباقیه) برپایه همان آگاهی‌هایی که درنوشته‌های پهلوی پدیداست. داستان (مشیه و مشیانه ) و (گاواوکدات) با دگرگونی‌های املا‌ء و تلفظ برابر همان روایات قدیم نوشته شده‌است.
(صاحب مجمل التواریخ واقصص) چنین آورده
اولین مردی که به زمین ظاهر شد، پارسیان او را گل شاه گویند زیرا که پادشاهی جز‌ء بر گل نبود.ازو پسر و دختری ماند که او را مشی و مشیانه می‌گفتند.ابن اثیر هم درکتاب کامل و(حبیب‌السیر در خواندمیر) و حمدالله مستوفی به این روایات قوت بخشیده وگفته‌اند که اولین بشر کیومرث بوده، البته در بین گزارشگران اختلاف بسیار است، به باور زرتشتیان کیومرث عبارت است از ابوالبشر و لقبش گل شاه بوده زیرا که فضای جهان جزء آب و خاک نبوده است. همچنین در شاهنامه چنین آمده‌است.
نخستین خدیوی که کشورگشود
   سر پادشاهان کیومرث بود

کیومرث زین و لجام و سواری را پدیدآورد و پشم رستن و بافتن جامعه و گلیم را به مردم آموخت و مدت پادشاهی او ۳۰ یا ۴۰ سال بوده و هزارسال عمرکرده بیشترین وقت او درجنگ بادیوان  گذشت مردی خداپرست و بی‌آزار بود.
کیومرث بزبان پهلوی (گی‌مرتن)است.

کاظم مزینانی


پیشینه ایرانیان استادرضایی ج۱ص۲۳۵تا۷
فرهنگ ایران زنده یاد دکترمهردادبهارص۱۷۸
شناخت اساطیر جان راسل ص ۶۵
تاریخ ادبیات ایران دکتراحمدتفضلی ص
۳

کانال ادبی ویر

@vir486
👍9👏1
گاهی که سنگ حادثه از آسمان رسد
اوّل بلا به مرغِ بلند آشیان رسد

کلیم کاشانی

کانال ادبی ویر

@vir486
👍11👏2
طاق و رواقِ مدرسه و قال و قیلِ فضل

در راه جام و ساقیِ مهرو نهاده‌ایم

#حافظ

کانال ادبی ویر

@vir486
👍7❤2👏1
میرجلال‌الدین کزازی

جهان‌بينی فردوسی با جهان‌بينی ايرانی برابر است.


هر انسان پويا و ژرف‌انديش و فراخ‌نگر می‌كوشد كه جهان را به شيوه‌ای كه خود می‌تواند و می‌پسندد بشناسد و اگر چنين نباشد او تنها پيرو است. فردوسی هم جهان‌بينی ويژه فردی خود را يافته، آن را در شاهنامه باز نموده و با ما در ميان نهاده است. شايسته می‌دانم بر اين نكته انگشت بر نهم كه از ديد من جهان‌بينی فردوسی برابر با جهان‌بينی ايرانی است، زيرا كه فردوسی ايرانی‌ترين ايرانی است كه من می‌شناسم. فردوسی چونان فرزانه و انديشمندی، بی‌گمان گزارش و برداشت خود را از جهان‌بينی فراگير ايرانی داشته است اما اين جهان‌بينی فردوسی با جهان‌بينی ايرانی، در شالوده و بن مايه‌ها، يكسان است. پس هنگامی كه از جهان‌بينی فردوسی سخن می‌گوييم از جهان‌بينی پايدار ايرانی سخن در ميان آورده‌ايم. آن جهان‌بينی در همه ما چونان ايرانی به گونه‌ای نهفته است كه شايد ما آگاهانه به آن نينديشيم و اگر از ما بپرسند كه جهان‌بينی ايرانی چيست؟ پاسخ روشنی برای اين پرسش نداشته باشيم. اما اين جهان‌بينی به گونه‌ای نهادی و نهادين ناخودآگاهانه در همه ما وجود دارد.


کانال ادبی ویر

@vir486
❤9👏2
ابداع سعدی

در اوراق سعدی نگنجد ملال
که دارد پس پرده چندین جمال

خصوصیت زبان سعدی در دائره نظم محصور نماند و به نثر هم پرتوی افکند. سعدی که در نظم توانا و مکمل استادان پیشین است در نثر مبدع و مبتکرش توان گفت: زیرا زبان فارسی که در شعر ورزیده شده و طی چهار قرن نشو و نما یافته بود در نثر، برعکس، بسوی ضعف و تباهی می‌رفت.

نخست باید این مطلب اساسی را در نظر گرفت که دانشمندان ایران و ارباب فکر همه بزبان عربی می‌نوشتند، زبان عربی زبان دیانت و سیاست، زبان رسمی خلافت اموی و عباسی و همچنین زبان مادری امرائی بود که بنواحی مختلف ایران آمده و حکومت می‌کردند. بالطبيعه وسیله تقرب و پیشرفت مردمانی بشمار می‌رفت که می‌خواستند در دستگاه حکومت مصدر کار و امرونهی شوند.

علاوه برین نقل علوم و فلسفه بزبان عربی در دوره اول خلافت عباسی بدان اعتبار بیشتر داد و تقریباً آنرا زبان علمی تمام کشورهای اسلامی گردانید و ناچار دانشمندان ایرانی آثار خود را به لغتی تألیف می‌کردند که در آن زمان اشرف لغات گفته می‌شد و برای اصطلاحات علمی و فلسفی آماده‌تر بود و تمام اقوام مختلف اسلامی بدان آشنائی داشتند، پس طبعاً در آن خواننده بیشتر پیدا می‌شد و از همین روست که سهم بزرگ تمدن اسلامی را مرهون فکر و کوشش ایرانیان دانسته اند.

#قلمرو_سعدی
#علی_دشتی
ص۶۳

@vir486
❤5👍3👏1
درس‌هایی از سعدی

ریاست به دست کسانی خطاست
که از دست‌شان دست‌ها بر خداست

کانال ادبی ویر

@vir486
👍15👏4
آن که پامالِ جفا کرد چو خاکِ راهم
خاک می‌بوسم و عُذرِ قَدَمَش می‌خواهم

من نه آنم که ز جورِ تو بِنالم، حاشا
بندهٔ معتقد و چاکرِ دولتخواهم

بسته‌ام در خَمِ گیسویِ تو امّیدِ دراز
آن مبادا که کُنَد دستِ طلب کوتاهم

ذَرّهٔ خاکم و در کویِ توام جای خوش است
ترسم ای دوست که بادی بِبَرَد ناگاهم

پیرِ میخانه سَحَر جامِ جهان‌بینم داد
و اندر آن آینه از حُسنِ تو کرد آگاهم

صوفیِ صومعهٔ عالَمِ قُدسَم لیکن
حالیا دیرِ مُغان است حوالتگاهم

با منِ راه‌نشین خیز و سوی میکده آی
تا در آن حلقه ببینی که چه صاحب جاهم

مست بگذشتی و از حافظت اندیشه نبود
آه اگر دامنِ حُسنِ تو بگیرد آهم

خوشم آمد که سحر خسروِ خاور می‌گفت
با همه پادشهی بندهٔ تورانشاهم
 

کانال ادبی ویر

@vir486
❤6🔥2👏1🕊1
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
و این موسیقی برای من همچون شهادت‌است.

مولانا

کانال ادبی ویر


@vir486
👍4👏2❤1🔥1
فیه ما فیه
#مولانا

فرمود که "هر که محبوب است خوب است و لاینعکس لازم نیست که هر که خوب باشد، محبوب باشد، خوبی جزوِ محبوبی است و محبوبی، اصل است. چون محبوبی باشد البته خوبی باشد. جزوِ چیزی از کُلَش جدا نباشد و ملازمِ کُل باشد." در زمانِ مجنون، خوبان بودند از لیلی خوب‌تر اما محبوبِ مجنون نبودند، مجنون را می‌گفتند که "از لیلی خوب‌تَرانند، بر تو بیاریم؟" او می‌گفت که "آخر، من لیلی را به صورت دوست نمی‌دارم و لیلی صورت نیست لیلی به دستِ من، هم‌چون جامی است. من از آن جام شراب می‌نوشم، پس من عاشقِ شرابم که از او می‌نوشم و شما را نظر بر قَدَح است، از شراب آگاه نیستید، اگر مرا قَدَحِ زرّین بُوَد مُرَصَّع به جوهر و در او سرکه باشد یا غیرِ شراب چیزی دیگر باشد مرا آن به چه کار آید؟ کدوی کهنه شکسته که در او شراب باشد به نزدِ من، بِه از آن قدح و از صدچنان قدح، این را عشقی و شوقی باید تا شراب را از قدح بشناسد، هم‌چنان‌ که آن گرسنه ده روز چیزی نخورده است و سیری به روز، پنج بار خورده است، هر دو در نان نظر می‌‌کنند آن سیر، صورتِ نان می‌بیند و گرسنه، صورتِ جان می‌بیند زیرا این نان، هم‌چون قدح است و لذتِ آن هم‌چون شراب است در وی و آن شراب را جز به نظرِ اشتها و شوق نتوان دید..."


کانال ادبی ویر

@vir486
👍6❤3🔥1👌1
مشورت با عقل کردم، گفت: حافظ باده بنوش

#حافظ

کانال ادبی ویر

@vir486
👏9❤2😁2👍1🔥1🥰1
نقد آثار شاملو
#عبدالعلی_دستغیب

کوشش به نوآوری در شعر شاملو با خطر کردن در زبان همراه بوده است. نیما و شاملو و نوآوران شعر پارسی جز کار به هم‌زدن نظام عروضی و بدیعی شعر کهن و آوردن نظامی تازه بر این بوده‌اند که برای بیان مفهوم‌های تازه زبانی تازه بیابند. اینکه تا چه حد توفیق یافته‌اند مسأله دیگری است ولی در هر حال می‌توان گفت که با نیما و همچنین شاملو اخوان (امید) و فروغ فرخ‌زاد زبان شعر پارسی طرح تازه‌ای یافته است. سارتر می‌گوید: شاعر از زبان بیرون است کلمات را از وارو می‌بیند گوئی که او از جبر زندگی بشر آزاد است و چون به سوی آدمیان بازآید نخست با کلام چنان برخورد می‌کند که با مانعی. به جای آنکه اشیاء را نخست از طریق نامشان بشناسد، گوئی که در آغاز، بی‌واسطه، الفاظ تماسی خاموش با اشیاء می‌یابد و سپس به سوی دسته‌ای دیگر از اشیاء که همان الفاظند رو می‌آورد آنها را لمس می‌کند، می‌مالد، می‌ورزد و می‌بوید در آنها درخششی خاص می‌یابد.

و از این دیدگاه است که لورکا می‌تواند بگوید:

شمشیر سوسن‌ها با هوا می‌جنگید.

و شاملو نیز

توفان‌ها در رقص عظیم تو، به شکوهمندی
نی‌لبکی می‌نوازند.


کانال ادبی ویر

@vir486
👍7👏2😁1