شعر فارسی (از رودکی تا نیما) ویر
12.9K subscribers
299 photos
426 videos
7 files
78 links
Download Telegram
#اوحدی

بیار باده، که ما را به هیچ حال امشب
برون نمی‌رود آن صورت از خیال امشب

به حکم آنکه ندارم حضور بی‌رخ دوست
مرا نماز حرامست و می حلال امشب

ز باده خوردن اگر منع می‌کنندم خلق
بدین سخن نتوان رفت در جوال امشب

ز عشرت و طرب و باده هیچ باقی نیست
ولی چه سود؟ که دوریم از آن جمال امشب


کانال ادبی ویر
@vir486
👍11👏1🕊1💋1
پاساژها در ایران به معنای مدرن کلمه پاساژ نیستند، تجمیع چند مغازه‌اند. آنچه پاساژ را پاساژ می‌کند، لغزش معنا و بهتر بگویم، عدمِ معناباوری است. تنوّع برَنْدهای گونه‌گون کالاها در پاساژهای مشهورِ جهان، این اجازه را دیگر به خریدار نمی‌دهد که تنها نظرش‌ به یک مغازه جلب شود. هر مغازه مدلولِ مغازه‌ی بغل‌دستی‌اش را می‌لغزاند. پاساژ‌گردی، خلافِ طبیعت‌گردی، از مفرّحاتِ روح‌افزای انسان امروز است. انسانی اقتصاد‌زده که دیگر، از طبیعتِ آن‌ هم به شکل مخدوشِ امروزی‌اش، چندان التذاذی نمی‌برد که از پاساژهای رنگ و وارنگ، با بوها و ادکلن‌های خنَک و چوبی که وقتی از کنارشان رد می‌شوی، «فضای سینه را از دوست، پر می‌کند»:

چون که گل رفت و گلستان شد خرا

بوی گل را از که جوییم ، از گلاب
!

بله، یک عطر فرانسوی اصل، کار صد بادِ صبایِ مُشک‌بیز را برای بچّه‌ی امروز به بهترین نحوِ ممکن انجام می‌دهد و تازه چیزی هم اضافه می‌آورد. راستش را بخواهید، دور‌ه‌ی «دکّان‌داری» گذشته است. «میش‌مَمدی» داشتیم در ولایتمان که خدایش جمیعِ اموات مخاطبانِ این وجیزه را رحمت کناد، در دکانش، از «پنسل‌پاک‌کن» داشت تا «کوندرِ شیکِ دایره‌ای»، و ما نمی‌دانستیم که شهری‌ها به «کوندرِ» ما می‌گویند: آدامس! من حتّی اوّلین تجربه‌ی «خرمالو» را در دکانِ میش‌ممد داشتم و چه خرمالوی تلخ و گَسی بود، و به این نتیجه رسیده بودم که تمام خرمالوهای عالم مثل خرمالوی میش‌ممد بدرد‌نخور است. بچه بودیم، چیزی نداشتیم.. تمام رؤیای بچگی‌مان شده بود «دکونِ میش‌ممد»! امّا امروزه‌رپز چه؟! با این همه پاساژ چه باید کرد؟! بی‌گمان ما مجبوریم که در حوزه‌ی اندیشه هم ذهنیّت‌مان را «پاساژ‌محور» بکنیم، دیگر نمی‌شود مثل میش‌ممد، با «دکون‌داری» به نان و نوایی رسید. چه دوست داشته باشیم چه نه، «ذهنیّتِ پاساژ‌محوری» به تک تکِ ما هجوم آورده است. کافی است پیام‌های عجیب‌غریبی که در طول یک ساعت به واتساپ شما ارسال می‌شود را چک بکنید، اگر اینها پاساژ نیست پس چیست؟! این هشدار را باید داد که اگر شما خوشتان هم نیاید که قدم به هیچ پاساژی هر چقدر هم شیک و مجلّل بگذاری، لاجرم پاساژ در تو قدم خواهد گذاشت! جلوِ تاریخ را نمی‌شود گرفت.. قطع و قمع اینهمه درختانِ شمالی که می‌بینیم، درست است که منافیِ نگاهِ طبیعت‌گرایانه‌ی زمین‌دوستانِ نگران است، ولی خود از حقیقت دیگری هم خبر می‌دهد. حوزه‌ی تلذذِ بشر تغییرِ جدّی کرده است! او دیگر، جنگلِ بی‌ویلا، دریای بی‌پاساژ نمی‌خواهد. در منطقه‌ی تحقیات ادبی نیز جریان به همین منوال است. مخاطب از گشت‌و‌گذار در لابلای پاساژِ نظریات و اندیشه‌های ادبی گوناگون است که لذت ادبی می‌بریم، نه دکان‌داری میش‌ممد‌ها. یادم هست استادی داشتیم با ریش و سبلت استادی، تنهنه‌کنان در رفتار و سکناتش ادای زرین‌کوب و اعاظم گذشته را برایمان درمی‌آورد که یعنی منم بر جای ایشان و استاد‌العلوم. هر موقع به یادش می‌افتم فکر می‌کنم چه میش‌ممدهایی ما داشتیم و خود نمی‌دانستیم، بگذریم..

«اسد آبشیرینی»

@vir486
👍10❤1👏1👌1
#حافظ


اگر به بادهٔ مُشکین دلم کشد، شاید
که بویِ خیر ز زهدِ ریا نمی‌آید

جهانیان همه گر منعِ من کنند از عشق
من آن کنم که خداوندگار فرماید

طمع ز فیضِ کرامت مَبُر که خُلقِ کریم
گنه ببخشد و بر عاشقان بِبَخشاید

مقیمِ حلقهٔ ذکر است دل بدان امید
که حلقه‌ای ز سرِ زلفِ یار بگشاید

تو را که حُسنِ خداداده هست و حجلهٔ بخت
چه حاجت است که مَشّاطِه‌ات بیاراید

چمن خوش است و هوا دلکَش است و مِی بی‌غَش
کنون به جز دلِ خوش هیچ در نمی‌باید

جمیله‌ایست عروسِ جهان، ولی هُش دار
که این مُخَدَّره در عقدِ کس نمی‌آید

به لابه گفتمش ای ماهرُخ چه باشد اگر
به یک شِکَر ز تو دلخسته‌ای بیاساید

به خنده گفت که حافظ خدای را مَپسَند
که بوسهٔ تو رخِ ماه را بیالاید
 

کانال ادبی ویر

@vir486
👍8❤1👏1💋1
عیان نشد که چرا آمدم کجا بودم.

#حافظ

@vir486
👍8❤1🔥1👏1💯1
#شاهنامه
#حکیم_فردوسی

شاهکارِ خیال شاعرانه

آنها که از شعر توقع استعاره و تشبیه دارند، یعنی حوزهٔ تصویر را محدود در این دو گونهٔ رایج تصویر می‌دانند، اغلب در باب شاهنامه اشتباه می‌کنند و می‌گویند شاهنامه نظمی است استادانه، ولی آثار نظامی شعر است. اگر به علت اصلی این عقیدهٔ ایشان بنگریم خواهیم دید که این داوری ایشان برخاسته از نظرگاه محدود آنان در زمینهٔ تصویر‌های شعری است، ولی مگر جوهر شعری، تأثیر و به گفتهٔ ارسطو تخییل نیست، در این صورت، در حماسه، چه چیز از اغراقِ شاعرانه خیال‌انگیزتر تواند بود، آیا تصویری ازین‌گونه که در این ابیات می‌خوانیم:

سپاهی که خورشید شد ناپدید
چو گَرد سیاه از میان بردمید
نه دریا پدید و نه هامون نه کوه
زمین آمد از پای اسبان ستوه


و زمینهٔ تخییلی آن تا مرزِ حیرت گسترده است، می‌تواند از رهگذر تصویر‌های استعاری و یا تشبیهی ترسیم شود؟ آنچه را فردوسی در یک مصراع از رهگذر اسناد مجازی –به معنی مصطلح ما در این کتاب– ارائه می‌دهد آیا می‌توان با هزار تشبیه و استعاره عرضه داشت:

به مرگ سیاوش سیه پوشد آب
کند زار نفرین بر افراسیاب

و یا:
که زیبد کزین غم بنالد پلنگ
ز دریا خروشان برآید نهنگ
و گر مرغ با ماهیان اندر آب
بخوانند نفرین به افراسیاب


شاهنامه از نظر تنوّع حوزهٔ تصویر، در میان دفاترِ شعر فارسی، یکی از شاهکارهای خیال شاعرانهٔ سرایندگان زبان پارسی است و صوَر خیالِ فردوسی محدود در شکل‌های رایج تصویر _که استعاره و تشبیه است_ نیست.

در شاهنامه وسیع‌ترین صورتِ خیال، اغراقِ شاعرانه است. اغراق شاعرانه در شاهنامه دارای خصایصی است که با دیگر نمونه‌های مشابه آن در شعر این روزگار و اعصارِ بعد نیز قابل قیاس نیست. در اغراق‌های او قبل از هر چیز مسألهٔ تخییل را به قوی‌ترین وجهی می‌توان مشاهده کرد و از این روی جنبهٔ هنری آن امری است محسوس. برخلاف بسیاری از اغراق‌های معاصران او و یا گویندگان دوره‌های بعد، که فقط نوعی ادّعاست و این خصوصیت در اغراق شرط اصلی است وگرنه اغراق غیر هنری، کار هر دروغ‌گویی است و اغلب شاعران، مرز میان گونه‌های مختلف اغراق را درنیافته‌اند و هرگونه ادّعای دروغین را از مقولهٔ اغراق شمرده‌اند و از همین‌جاست که بسیاری از ناقدان، اغراق را از میان صور خیال شاعرانه، نپسندیده‌اند ولی بعضی دیگر  آن را بهترین نوع تصاویر شعری دانسته‌اند.

محمدرضا شفیعی‌کدکنی
صور خیال در شعر فارسی، چاپ ششم، آگه، تهران: ۱۳۷۵، صص ۴۴۸–۴۴۷



کانال ادبی ویر
@vir486 ‎‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌
👍11👏3👌1
درس‌های سعدی

هر آن طفل کو جورِ آموزگار
نبیند، جفا بیند از روزگار

کانال ادبی ویر

@vir486
👍8👏3❤1💯1
#سعدی


مرا خود با تو چیزی در میان هست
و گر نه روی زیبا در جهان هست

وجودی دارم از مهرت گدازان
وجودم رفت و مهرت همچنان هست

مبر ظَن کز سرم سودای عشقت
رود تا بر زمینم استخوان هست

اگر پیشم نشینی دل نشانی
و گر غایب شوی در دل نشان هست

به گفتن راست ناید شرح حُسنت
ولیکن گفت خواهم تا زبان هست

ندانم قامتست آن یا قیامت
که می‌گوید چنین سرو روان هست

توان گفتن به مه مانی ولی ماه
نپندارم چنین شیرین دهان هست

بجز پیشت نخواهم سر نهادن
اگر بالین نباشد آستان هست

برو سعدی که کوی وصل جانان
نه بازاریست کان جا قدر جان هست
.


کانال ادبی‌ویر
@vir486
👍9👏2❤1🥰1
رنگین سخن

در آفاق وسیع شعر فارسی که در پهنه قرن‌ها گسترده است کسی که آثار بزرگانی نظیر فردوسی، نظامی، مولوی سعدی حافظ و دیگران را بررسی کرده و در جستجوی شعری متفاوت با شیوه پیشینیان باشد سخنی رنگارنگ‌تر از غزل‌های صائب نمی‌تواند یافت. جهان شعر او عالمی است تماشایی و دل انگیز و جذاب که در هر قدم و از هر منظره و از هر شیء بی‌جان چیزی کشف می‌شود، عالمی پر رمز و راز پرمعنی و نکته‌آموز چندان که آدمی حیرت می‌کند چگونه این همه معانی و نکته‌ها در پس هر چیز نهفته است و این چه ذهن و تخیل شگفت‌انگیزی است که آنها را چنین در می‌یابد و دریافت‌های خود را بصورت مضمون‌هایی ظریف و فشرده و در یک بیت حتی یک مصراع کوتاه بر ما عرضه می‌دارد، نظیر آن که:

روشندلان همیشه سفر در وطن کنند
استاده است شمع و همان گرم رفتن است

از روی گشاده فیض می‌بارد
در خنده برق امید باران است

در چشم پاک‌بین نبود رسم امتیاز
در آفتاب سایه شاه و گدا یکی است

تاز خود بیرون نیایی خویش را نتوان شناخت عیب تیر کج در آغوش کمان معلوم نیست

پیشانی عفو تورا پر چین نسازد جرم ما
آیینه کی برهم خورد از زشتی تمثالها؟

این لب بوسه فریبی که تو را داده خدا
ترسم آیینه به دیدن ز تو قانع نشود


درست است که به تعبیر آقای دکتر زریاب خویی شاید گسترش افکار عرفانی آمیخته با تفکر فلسفی در قرون نهم و دهم که منبع آن را هند دانسته‌اند و با پیدایش کسانی مانند محیی‌الدین ابن‌العربی و دیگران انتشار - یافته موجب شده باشد که همه چیز در نظر شاعران آن روزگار «انسان وار» جلوه کند و دارای عاطفه و احساس و رازگو، اما بی‌گمان تخیل نکته‌یاب و اندیشه نافذ و ذوق لطیف شاعر که به چنین ژرف نگری‌ها دست می‌یافته است در این آفرینش ادبی سهم و تأثیری جداگانه دارد.


#صائب_تبریزی
#غلامحسین_یوسفی
#چشمه_روشن
ص۲۹۰

کانال ادبی ویر

@vir486
👍9👏4🔥1💯1
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
استاد لوریس چکناوُریان از "احساس تعلّق ملّی" می‌گویند.


تا زَبَرِ خاکی ای درخت بَرومند
مَگسِل از این آب و خاک، ریشهٔ پیوند


دوستان، یادمان نرود:
هر آموزشی -تأکید می‌کنم هر آموزشی حتّی با هدف تربیت نفس- لازم است به هدف غایی "احساس تعلّق ملّی" منجر شود. آموزشی که به احساس تعلّق ملّی نینجامد، گزاف است و عبث. چیزی که در این چهل سال تا دلتان بخواهد اتّفاق افتاده و دارد اتّفاق می‌افتد. امروزه روز، گزینه‌ی روی میز همگان، از شاگرد گرفته تا معلّم، از دانشجو گرفته تا استاد، از کارگر گرفته تا کارفرما، از پرستار گرفته تا دکتر و... "رفتن" است و "رفتن"؛ با وجود این شرایط و فضای حاکم بر جامعه، وظیفهٔ ما، به عنوان معلّم و والدین، ایجاد احساس تعلّق ملّی است و بس.



ایران را تنها نگذاریم؛ ایران دلسوز ندارد.

کانال ادبی ویر
@vir486
👍11👏3❤2🔥1💯1
درس‌های سعدی

برو پاسِ درویشِ محتاج دار
که شاه از رعیت بُوَد تاجدار


کانال ادبی ویر

@vir486
👍9👏3❤1🕊1
تو اگر عاشقی
تو را با رد و قبول خلق
چه کار؟

شمس تبریزی

کانال ادبی ویر
@vir486
👍6🔥1👏1🕊1
گفتار اندر رعیت‌پروری

بوستان
سعدی

تو کی بشنوی نالهٔ دادخواه
به کیوان برت کلهٔ خوابگاه؟

چنان خسب کآید فغانت به گوش
اگر دادخواهی برآرد خروش

که نالد ز ظالم که در دور توست
که هر جور کاو می‌کند جور توست

نه سگ دامن کاروانی درید
که دهقان نادان که سگ پرورید

دلیر آمدی سعدیا در سَخُن
چو تیغت به دست است فتحی بکُن

بگو آنچه دانی که حق گفته بَه
نه رشوت ستانی و نه عشوه ده

طمع بند و دفتر ز حکمت بشوی
طمع بگسل و هرچه دانی بگوی


کانال ادبی ویر
@vir486
👏7🕊2
درس‌های سعدی

سعدیا پیکر مطلوب برای نظر است
ور نبینی چه بُوَد فایده چشم بصیر..!


کانال ادبی ویر
@vir486
👍11👏2🔥1🕊1
تکنوازان ۲۳۶_شور
@naghmehaye_ghani_irani_
تک‌نوازان
برنامه ‌۲۳۶
یاحقی
شهناز
فضل‌الله توکل
جهانگیر ملک

دستگاه شور

@vir486
🔥5👏2💋1
شرف و ذات به تقلید، نگردد حاصل
گاو و خر را نکند خوردنِ گندم آدم
غنی کشمیری


از رودکی تا نیما

@vir486
👏11👍2❤1🥰1💯1
داستان قدیمی خیام و نکوهندگان او
#استادسیدعلی‌میرافضلی


جریان خیام‌ستیزی، عمری به درازای رباعیات خیام دارد؛ و از سدۀ ششم هجری تا امروز، هرگز از تب و تب نیفتاده است. اگر سنایی غزنوی را نخستین کسی بدانیم که با رباعیات خود به مصاف خیام رفته، باید گفت این مسیر را شاعری از هم‌درسان و آشنایان او گشوده است. در فهرست مخالفان خیام، در میان کسانی که با رباعی به جوابگویی او پرداخته‌اند، نام‌هایی چون عطار نیشابوری، اوحد کرمانی، قاضی نظام‌الدین اصفهانی، امامی هروی، و شاه نعمت الله ولی نام‌آورترند. این جدا از کسانی است که به زبانی غیر از شعر، به نکوهش خیام برخاسته‌اند؛ کسانی همچون: ابن قفطی، فخر رازی، نجم رازی، و شمس تبریزی.
در دورۀ تیموری، شاعری به نام عبدالله یاری مذهب که پیشۀ اصلی او تذهیب‌گری بود، رباعیاتی در پاسخ خیام پرداخت. از جملۀ آن‌ها، این رباعی است:
خیام
طبعم به نماز و روزه چون مایل شد
گفتم که مراد کلی‌ام حاصل شد
افسوس که این وضو به بادی بشکست
وین روزه به نیم جرعه می باطل شد

یاری
خیام! تو را که جام می حاصل شد
طبعت به نماز و روزه کی مایل شد
هرگز چو وضو نساختی کی بشکست؟
چون روزه نداشتی کجا باطل شد؟


در دهۀ چهل شمسی، صدیقی نخجوانی در کتابی با عنوان «خیام پنداری و پاسخ افکار قلندرانۀ او» از خجالت خیام شاعر که او را جدا از خیام حکیم می‌دانست، در آمد (قم، ۱۳۴۷). فصل اول کتاب، در پاسخ افکار خیام است و فصل دوم، پاسخ رباعیات او به رباعیاتی مؤمنانه. نمونه‌ای از رباعیات صدیقی را می‌خوانیم:
خیام
از هرچه به‌جز می است کوتاهی به
می هم ز کف بتان خرگاهی به
مستی و قلندری و گمراهی به
یک کاسۀ می ز ماه تا ماهی به!

پاسخ
از کوزه و جام و باده کوتاهی به
دینداری و هشیاری و آگاهی به
گمراهی «خیام عمر» بین که سرود
مستی و قلندری و گمراهی به!


مؤلف کتاب «رباعیات من و خیام» نیز داعیه پاسخگویی به رباعیات خیام دارد. اما بر خلاف اسلاف خود که از اندک ذوقی برخوردار بودند و حداقل وزن و قافیه را می‌شناختند، در کار سرودن شعر، فردی پیاده و مبتدی است. کتاب، مشتمل بر یک مقدمه و پنجاه و یک رباعی عارفانه است که در مقابل رباعیات خیامانه قرار گرفته است. از یادداشت آغاز کتاب بر می‌آید که گویندۀ این رباعیات، دغدغۀ دین و ایمان جوانان را دارد و می‌خواهد با کمی تغییر در رباعیات خیام، آن‌ها را با ذائقه و اخلاق نسل جدید! تنظیم کند و جلا و جوششی در دل امت مسلمان و یزدان پرست، پدید آورد. سه نمونه از رباعیات حاج آقای شبیری را نقل می‌کنیم:
رباعی خیامانه
وقت سحر است، خیز ای مایۀ ناز
نرمک نرمک باده خور و چنگ نواز
کان‌ها که به پایند، نپایند دراز
و آن‌ها که شدند کس نمی‌آید باز

رباعی عارفانه
وقت سحر است، خیز ای مایۀ ناز
رو دست بشوی و مسح کن و رو به نماز
کان‌ها که به پایند، نپایند دراز
و آن‌ها که شدند کس نمی‌آید باز

..
رباعی خیامانه
ای دوست! بیا تا غم فردا نخوریم
وین یک دم عمر را غنیمت شمریم
فردا که از این دیر فنا درگذریم
با هفت هزار سالگان سربسریم

رباعی عارفانه
ای دوست! بدان در گیر و دار محشریم
وین یک دم عمر را غنیمت شمریم
فردا که از این دیر فنا درگذریم
توشه باری ز ثواب با خود ببریم!

..
رباعی خیامانه
صبح است دمی بر می گلرنگ زنیم
وین شیشۀ نام و ننگ بر سنگ زنیم
دست از امل دراز خود باز کشیم
در زلف نگار و دامن چنگ زنیم

رباعی عارفانه
صبح است دمی الله را فریاد زنیم
از دل شکسته ‌آهنگ آزاد زنیم
دست از امل دراز خود باز کشیم
حرف از مسجد و محراب و سجاده زنیم


شاید عده‌ای بپندارند که چنین کتاب‌هایی را نباید جدی گرفت و وقت صرف آن کرد. متاُسفانه، این فقط یک کتاب نیست. یک رویکرد است از جانب کسانی که با کمترین شناخت از جامعه و فرهنگ و رسانه، قصد مقابله با یک اندیشه و زورچپان کردن اندیشه‌ای دیگر را دارند و حاصل کارشان که در عرصۀ فرهنگی نمونه‌ا‌ش کم هم نیست، حتی به کار ادخال سرور در قلوب مؤمنین هم نمی‌آید. چه برسد به آنکه بخواهد کمترین اثری در دل جوانان و جذب و جلب آنان داشته باشد. تبدیل زلف نگار در رباعی منسوب به خیام، به سجاده در رباعی حاج آقا شبیری، مثل کار کسانی است که می‌خواهند از طریق گشت ارشاد، حجاب مردم را درست کنند... ‌‌‎‌‌‌ ‎‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌░⃟‌‌‎‌‌‌‎‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‎‌‌‌‎‌‌

کانال ادبی ویر

@vir486
👍6👏3❤2💯2🕊1
عصر جمعه پاییز
نصرت رحمانی
عصر جمعه پاییز
نصرت رحمانی

کانال ادبی ویر

@vir486
👍4🔥1👏1💯1
درس‌های سعدی

رعیت چو بیخند و سلطان درخت
درخت ای پسر، باشد از بیخ سخت

کانال ادبی ویر


@vir486
👍7🔥1👏1💯1💋1
Hadise Arezoomandi
Shajarian
حدیث آرزومندی - ماهور

آواز : محمدرضا شجریان
تار : داریوش طلایی
کمانچه : سعید فرجپوری
تنبک : همایون شجریان
شعر : حافظ و سعدی

نسخه یکپارچه ساز و آواز ماهور
از آلبوم شب وصل


کانال ادبی ویر

@vir486
🔥6👍2👏1💯1
یک روز به شیدایی در زلفِ تو آویزم
سعدی

کانال ادبی ویر

@vir486
❤4🔥3👏2💋1