شعر فارسی (از رودکی تا نیما) ویر
12.9K subscribers
299 photos
426 videos
7 files
78 links
Download Telegram
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
گوشه‌ای از صحبت‌های استاد شجریان درباره‌ی مولانا.


کانال‌ادبی‌ویر


@vir486
❤11👍3👏2💋1
#عطار_نیشابوری
تذکر‌ه‌الاولیاء


گفت: چون شب درآید،
شاد شوم که مرا خلوتی بُوَد
بی‌تفرقه ...



کانال ادبی ویر

@vir486
❤7👌6👍3🔥2👏1
جبرگرایی در شاهنامه

در ادب فارسی از میان انواع یا ژانرهای مختلف ادبی، به ویژه در ادبیات حماسی، غنایی و عرفانی، جبرگرایی و اعتقاد به سرنوشتی از پیش تعیین شده حضور چشمگیر دارد. در شاهنامه زمان يا زمانه (نیز روزگار) مهم‌ترین واژه‌ای است که گفته‌شده سرنوشت پادشاهان، جنگاوران و قهرمانان به وسیله آن رقم می‌خورد. اعتقاد به زمان در مقام راقم سرنوشت در شاهنامه نه از اندیشه‌های اسلامی که از کیش زُروانی در روزگار ساسانیان منشأ می‌گیرد و چنانکه ادبیات اوستایی و پهلوی نشان می‌دهند، ایزد زروان یا زمان خود از دیرباز در میان ایرانیان همین نقش را برعهده داشته است.

اعتقادات فرقهٔ جبری زروانی، با اینکه از نظر پیروان دیانت رسمی زردشتی در روزگار ساسانی بدعت محسوب می‌شده، در برخی متون پهلوی مانند مینوی خرد، بندهشن و گزیده‌های زاد سپرم و روایت پهلوی نفوذ کرده و با عقاید زردشتی در‌آمیخته است.

چنانکه از شاهنامه پیداست همین عقاید در متن پهلوی خدای‌نامه دورۀ ساسانی هم وارد شده‌بوده و از طریق شاهنامه منثور ابومنصوری که پرداخته تحریری از همان خداینامه بوده به شاهنامه فردوسی راه یافته‌است.

نقش و کارکرد ایزد زروان در مقام رقم زننده سرنوشت با کاله، ایزد زمان در ادبیات هندی، و کرونوس در ادبیات یونانی قابل مقایسه است و این امر حاکی از آن است که زمان به منزله رقم زننده سرنوشت اعتقاد مشترک هند و ایرانی و یونانی بوده است. پس از زمان، واژه‌های ،آسمان، سپهر و چرخ و فلک مهم‌ترین واژه‌هایی است که در شاهنامه گفته شده‌است که سرنوشت آدمیان را رقم می‌زنند‌. پیوند سرنوشت آدمی با آسمان پای مسئلۀ اختربینی یا احکام نجوم را به میان می‌کشد که از دیرباز در میان اقوام مختلف جایگاه ویژه‌ای داشته است. در شاهنامه بارها گفته‌شده که ستاره شماران یا اختر ماران با مدد جستن از نشانه‌های آسمانی از سرنوشت شخصیت‌ها پرده بر می‌داشتند. از دیگر اصطلاحات رایج حامل تقدیر در شاهنامه، اصطلاح بخت است که به معنی سهم و قسمت مقدّر آدمی به کار رفته و غالباً به تقدیر نیک اطلاق شده‌است.

در مینوی خرد (بند۲۴) از دو گونه سرنوشت سخن گفته شده‌است:《یکی بخت و دیگری بغوبخت، بخت آن است که در ازل نصیب آدمی شده است و بغوبخت آن است که ایزدان می‌توانند افزون بر بخت به آدمی ببخشند، اما گفته شده است که ندرتاً چنین می‌شود؛ زیرا اهریمن بدکار به نیروی هفت سیاره، خواسته (مال) و هر نیکی دیگر را از نیکان و شایستگان می‌دزدد و به بدان و ناشایستگان می‌بخشد.》

تصور بر این است که ایزدان این بخشش اضافی را برحسب شایستگی فرد نصیبش می‌کنند‌. آخرین بخش از روایت مینوی خرد همان عقیدهٔ رایج ثنویت زردشتی است که از اختیار آدمی حکایت دارد، ولی کل روایت چنان زیر سیطره تفکر جبری زروانی است که عملاً هیچ اختیاری برای آدمی باقی نگذاشته‌است و همین تفکر است که در سراسر شاهنامه دیده‌می‌شود.


جشن‌نامه استاد اسماعیل سعادت، فرهنگستان زبان و ادب فارسی، ابوالفضل خطیبی، صص ۲۸۲ و ۲۸۳...


کانال ادبی ویر

@vir486
❤6👍2👏2👌1💯1
درس‌های سعدی

گاوان و خران باربردار
به ز آدمیان مردم‌آزار


کانال ادبی ویر


@vir486
👏9👍5💯3👌2
#حافظ


طایرِ دولت اگر باز گذاری بِکُنَد
یار بازآید و با وصل قراری بِکُنَد

دیده را دَستگَهِ دُرّ و گهر گر چه نَمانْد
بخورَد خونی و تدبیرِ نثاری بکُند

دوش گفتم بکُند لعلِ لبش چارهٔ من
هاتفِ غیب ندا داد که آری بکُند

کس نیارَد برِ او دَم زنَد از قصّهٔ ما
مگرش بادِ صبا گوشْ گذاری بکُند

داده‌ام بازِ نظر را به تَذَرْوی پرواز
بازخواند مگرش نقش و شکاری بکُند

شهر خالی‌ست ز عُشّاق بُوَد کز طَرَفی
مردی از خویش برون آید و کاری بکند

کو کریمی که ز بَزمِ طربش غمزده‌ای
جرعه‌ای دَرکِشد و دفعِ خُماری بکند

یا وفا، یا خبرِ وصلِ تو، یا مرگِ رقیب
بُوَد آیا که فلک زین دو سه کاری بکند؟

حافظا گر نَرَوی از دَرِ او، هم روزی
گذری بر سرت از گوشه کِناری بکند
 



کانال ادبی ویر

@vir486
👍8❤3🔥2
#نسیم_شمال



غلغلی انداختی در شهر تهران ای قلم
خوش حمایت می‌کنی از شرعِ قرآن ای قلم

گشت از برق تو ظاهر نور ایمان ای قلم
مشکلات خلق گردد از تو آسان ای قلم
  
نیستی آزاد در ایران ویران ای‌ قلم

  ای قلم تا می‌توانی در قلمدان صبر کن
  یوسف‌آسا سال‌ها در کنج زندان صبر کن

همچو یعقوب حزین در بیت‌الاحزان صبر کن
  کور شو بیرون نیا از شهر کنعان ای‌ قلم

نیستی آزاد در ایران ویران ای قلم

 ای قلم پنداشتی هنگامه‌ی دانشوری است
دوره‌ی علم آمده هر کس به عرفان مشتری است 

تو نفهمیدی که اوضاع جهان خر تو خری است
خر همان است و عوض گردیده پالان ای قلم

نیستی آزاد در ایران ویران ای قلم

 ایها‌الشاعر تو هم از شعر گفتن لال باش
 شعر یعنی چه برو حمال شو رمال باش

 حقه بازی کن تو هم مانند رندان ای قلم
نیستی آزاد در ایران ویران ای قلم



کانال ادبی ویر
@vir486
❤4💯2👏1
#طبیب_اصفهانی


هرچند ما خموشیم، ای چرخ بیَ‌مروت!
حدی بوَد ستم را، اندازه‌ای جفا را...



کانال ادبی ویر

@vir486
👍10❤4💋4👌1
احمق‌مردا که دل درین جهان بندد.
ذکر بر دار کردن حسنک وزیر
تاریخ بیهقی



و گفتارش، رحمة اللّه علیه، این بود که گفتی مرا دعای نشابوریان‌ بسازد و نساخت. و اگر زمین و آب مسلمانان بِغصب بِستَد، نه زمین ماند و نه آب، و چندان غلام و ضیاع‌ و اسباب و زر و سیم و نعمت هیچ سود نداشت. او رفت و این قوم‌ که این مکر ساخته بودند نیز برفتند، رحمة اللّه علیهم. و این افسانه‌یی‌ است با بسیار عبرت. و این همه اسباب منازعت و مکاوحت‌ از بهر حطام‌ دنیا بیک سوی نهادند . احمق مردا که دل درین جهان بندد! که نعمتی بدهد و زشت بازستاند .

رودکی گوید:

بسرای سپنج‌ مهمان را
دل نهادن همیشگی‌ نه رواست‌

زیر خاک اندرونت باید خفت‌
گرچه اکنونت خواب بر دیباست‌

با کسان‌ بودنت چه سود کند؟
که بگور اندرون شدن تنهاست‌

یار تو زیر خاک مور و مگس‌
بدل آنکه گیسوت پیراست‌

آنکه زلفین‌ و گیسوت پیراست‌
گرچه دینار یا درمش بهاست‌

چون ترا دید زردگونه شده‌
سرد گردد دلش نه نابیناست‌

چون ازین فارغ شدند، بو‌سهل و قوم از پای دار بازگشتند و حسنک تنها ماند، چنانکه تنها آمده بود از شکم مادر.


کانال ادبی ویر


@vir486
👌7❤5👍3💯3🔥1👏1
#درس‌های_سعدی


تو که دربندِ خویشتن باشی
عشقبازی دروغزن باشی



کانال ادبی ویر



@vir486
👍5❤4👏2🔥1
#عراقی


هیهات! کزین دیار رفتم
ناکرده وداع یار رفتم

چه سود قرار وصل جانان؟
اکنون که من از قرار رفتم

چون خاک در تو بوسه دادم
با دیدهٔ اشکبار رفتم

بگذاشتم، ای عزیزِ چون جان،
دل نزد تو یادگار رفتم

زنهار! دلر مرا نگه‌دار
چون من ز میان کار رفتم

بردند به اضطرارم، ای دوست،
زین جا نه به اختیار رفتم

غم‌خواره و مونسم تو بودی
بی‌مونس و غمگسار رفتم

از خُلقِ کریمِ تو ندیدم
یک عهد چو استوار، رفتم

چون از لب تو نیافتم کام
ناکام به هر دیار رفتم

نایافته مرهمی ز لطفت
دل خسته و جان فِگار رفتم

شکرانه بده، که از درِ تو
چون محنتِ روزگار رفتم

تو خرّم و شاد و کامران باش
کز شهر تو سوگوار رفتم

در قصهٔ دردِ من نگه کن
بنگر که چگونه زار رفتم


کانال ادبی ویر

 
@vir486
👍8❤4🔥2💯1
دلا نزد کسی بنشین
@soutidastan
به دکان کسی بنشین که در دکان شکر دارد✨



کانال ادبی ویر


@vir486
👍6❤2👏2🕊1
#کلیم_کاشانی


تا چشم تو دیدیم ز دل دست کشیدیم
ما طاقت تیمارِ دو بیمار نداریم



کانال ادبی ویر


@vir486
👍8👏2🔥1
اصطلاح کاسه‌گرفتن

دکتر خانلری دربارۀ ایهام در این اصطلاح می‌نویسد:

۱. شراب در کاسه ریختن که شغل ساقی ست؛
۲. ادای احترام و تهنیت...

ساقی به صوتِ این غزلم کاسه می‌گرفت
می‌گفتم این سرود و مِیِ ناب می‌زدم


حافظ

در این بیت اشاره‌ای است به يك رسم مغولی که در زمان زندگی حافظ متداول بوده و آن «کاسه گرفتن یا کاسه داشتن» است که نزد مغولان علامت تکریم و احترام و اظهار مرحمت یا ارادت بوده است که از جانب بزرگی نسبت به کوچکتری یا به عکس انجام می‌گرفته است و در تواریخ آن زمان مکرر به این رسم برمی‌خوریم، از آن جمله...» (بعضی از لغات و تعبیرات، ج دوم، دیوان حافظ مصحح خانلری ص، ۱۲۱۶_۱۲۱۵)

حافظ یک بار دیگر هم «کاسه گرفتن» را به کار برده‌است؛

به بزمگاه چمن رو که خوش تماشائیست
چو لاله کاسۀ نسرین و ارغوان گیرد




کانال ادبی ویر

@vir486
👏6👍4👌2🕊1
#درس‌های_سعدی

خوردن برای زیستن و ذکر کردن است
تو معتقد که زیستن ازبهرِ خوردن است


کانال ادبی ویر


@vir486
👍11💯3👏1
#نصرالله_منشی
کلیله ودمنه
ص۴۰



و بر مردمان واجب است که در کسب علم کوشند و فهم را در آن معتبر دارند، که طلب علم و ساختن توشه آخرت از مهماتست و زنده را از دانش و كردار نيك چاره نیست و نیز نور ادب دل را روشن کند و دارويِ تجربت، مردم را از هلاكِ جهل برهاند‌، چنانکه جمالِ خُرشید روی زمین را منوَّر گرداند و آب زندگاني عمر جاوید دهد. و علم بكردارِ نيك جمال گیرد که میوه‌یِ درختِ دانش نیکوکاری است و کم آزاری .


کانال ادبی ویر

@vir486
❤14👍3👏3🔥1
Ghasedak
Shajarian
دست بردار از این
در وطن خویش غریب ...


شرابی گوارا از
ترکیب
سنتور #استاد_مشکاتیان
آواز #استاد_شجریان
و شعر #اخوان_ثالث




کانال ادبی ویر

@vir486
🔥8❤3👍3💯2🥰1🕊1
#سعدی
بوستان


الا ای خردمند پاکیزه‌خوی
خردمند نشنیده‌ام عیب‌جوی

قبا گر حریر است و گر پرنیان
به ناچار حَشوَش بود در میان

تو گر پرنیانی نیابی، مجوش
کرم کار فرما و حشوش بپوش

*حشو: آنچه از جنس پشم و پنبه درون بالش و یا قبا می‌کنند

کانال ادبی ویر

@vir486
❤7👏2👍1🕊1
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
تاریخ مرغ سحر.

اجرای مرغ سحر توسط هنرمندهای متفاوت و تبدیل شدن به صدای اعتراض ایرانیان.



کانال ادبی ویر


@vir486
❤3👍2👏2🕊1
#درس‌های_سعدی


مگوی اندُهِ خویش با دشمنان
که لاحول گویند شادی‌کُنان


کانال ادبی ویر


@vir486
❤6👍4🔥2👏1💯1
#مولانا


طواف کعبه دل کن اگر دلی داری
دلست کعبه معنی تو گل چه پنداری

طواف کعبه صورت حقت بدان فرمود
که تا به واسطه آن دلی به دست آری

هزار بار پیاده طواف کعبه کنی
قبول حق نشود گر دلی بیازاری

بده تو ملکت و مال و دلی به دست آور
که دل ضیا دهدت در لحد شب تاری

هزار بدره زرگر بری به حضرت حق
حقت بگوید دل آر اگر به ما آری

که سیم و زر بر ما لاشیست بی‌مقدار
دلست مطلب ما گر مرا طلبکاری

ز عرش و کرسی و لوح قلم فزون باشد
دل خراب که آن را کهی بنشماری

مدار خوار دلی را اگر چه خوار بود
که بس عزیر عزیزست دل در آن خواری

دل خراب چو منظرگه اله بود
زهی سعادت جانی که کرد معماری

عمارت دل بیچاره دو صدپاره
ز حج و عمره به آید به حضرت باری

کنوز گنج الهی دل خراب بود
که در خرابه بود دفن گنج بسیاری

کمر به خدمت دل‌ها ببند چاکروار
که برگشاید در تو طریق اسراری

گرت سعادت و اقبال گشت مطلوبت
شوی تو طالب دل‌ها و کبر بگذاری

چو همعنان تو گردد عنایت دل‌ها
شود ینابع حکمت ز قلب تو جاری

روان شود ز لسانت چو سیل آب حیات
دمت بود چو مسیحا دوای بیماری

برای یک دل موجود گشت هر دو جهان
شنو تو نکته لولاک از لب قاری

وگر نه کون و مکان را وجود کی بودی
ز مهر و ماه و ز ارض و سمای زنگاری

خموش وصف دل اندر بیان نمی‌گنجد
اگر به هر سر مویی دو صد زبان داری




کانال ادبی ویر


@vir486
👍8👏2❤1🔥1🕊1💋1