شعر فارسی (از رودکی تا نیما) ویر
12.9K subscribers
299 photos
426 videos
7 files
78 links
Download Telegram
هزّالی در مجالس دایم مسخرگی می‌کرد، زاهدی او را گفت: «همهٔ عمر خود در هزل و مسخرگی گذرانیدی، چنین مکن که روز قیامت تو را سرنگون در دوزخ افکنند.»
گفت: «آن نیز مسخرگی دیگر خواهد بود.»

لطائف الطوائف
فخرالدین علی صفی


@vir486
👏11❤3👍3😁3👌2🕊1
Audio
۲۹ دی زادروز فرهاد مهراد

هفته‌ی خاکستری


@vir486
🕊7❤2👌1💯1
بس نیست بیماری و پیری و درد؟
بس نیست آوار و زمین‌لَرزَک و تندآب و تگرگ؟
بس نیست خشکسال و تندبارِ اهریمن؟
بس نیست دیوبادِ آتشگون و سرمایِ پیرزن؟
بس نیست درندگانِ رمه و شاخدارانِ کشتکَن؟
بس نیست ماندگی و شکستگی و نابینایی؟


سیاوش‌خوانی
#بهرام_بیضایی


@vir486
👍8❤6💯2🕊1
مشغول شده هر کسی بشادی
من در غمِ دل دست شسته از جان



#فرخی


@vir486
❤12💋3
به من آن بی‌وفا یارب که بادا خاطر شادش
نمی‌دانم تغافل می‌کند یا رفتم از یادش

خدا داند که مرغ بی‌پر دل را چه پیش آید
که صیادش گرفت و نیم بسمل کرد و سر دادش

نشد چون دل خموش از ناله در بزم تو دانستم
که بلبل در چمن از بیم هجرانست فریادش

نمردم گر ز هجر امشب، مَرنج از من که جان دادن
بود دشوار صیدی را که بر سر نیست صیادش

شکستی چون دل ما را به تعمیرش چه می‌کوشی
که چون این خانه ویران گشت نتوان کرد آبادش

طبیب ازبس‌که می‌خندد به بخت خویش می‌ترسم
بَرد این خنده آخر گریه‌ی دلتنگی از یادش



#طبیب_اصفهانی

@vir486
❤8👍4🥰2🔥1🕊1💋1
ذِکر ابوبکر شبلی


ازو می‌آید که وقتی لَختی هیزمِ تر دید که آتش درو زده بودند و آب از دیگر سوی می‌چکید.
اصحاب را گفت: «یا مدعیان! اگر راست می‌گویید که در دل آتش دارید از دیده‌ی شما چرا اشک پیدا نیست؟»


عطار نیشابوری، تذکرةالاولیاء، تصحیح دکتر شفیعی کدکنی.


@vir486
👍17❤3🔥2👌1
در اسطوره‌ی سیزیف، نوعی فکر انقلابی هست. تن ندادن به پوچی و تغییر وضع موجود! او با هر بار بالا بردن سنگ بر سر قلّه‌ی کوه و باز غلت خوردن آن به پایین و مجدداً تکرار این عمل، علیه ناامیدی و مرگ خویش قیام می‌کند. در طبقه‌ای که سیریف زیست می‌کند، کارگری که مجبور به رنج بی‌پایان بردگی برای تقدیر لایتغیّر بالادستی که گرفتارش آمده است، گزیری جز انقلاب نیست! امّا انقلاب او از جنس انقلاباتی که در طول تاریخ دیده‌ایم و آن بر هم زدن تمام بازی‌ها است نیست، او خودش را منقلب می‌کند! اگر در هر تلاش مذبوحانه برای غلتاندن تخته سنگ به نوک کوه، سیزیف در خودش می‌شکست و کم می‌آورد، همان دفعه‌ی نخست بود که زیر سنگینی سنگ لِه‌ولورده شده بود. امّا او پوچی و تلخی زندگی‌اش را پذیرفته و هرگز هم تسلیم نمی‌شود. سیزیف در برابر‌ ناامیدی و یأس ناشی از زندگی بی‌محتوای خویش می‌شورد و همین شور و شعور است که به او توان تاب آوردن می‌دهد، چیزی که در شعر «کتیبه»‌ی اخوان، نشانی از آن نیست. در آنجا، زنجیریان بعد از تقلاّی بی‌حدُ‌و‌حصر در:

«شبی که لعنت از مهتاب می‌بارید
و پاهامان ورم می‌کرد و می‌خارید».


برای رسیدن به حقیقت و مفهوم زندگی که از سوی:

«ندایی بود در رویای خوف و خستگی‌هامان
و یا آوایی از جایی، کجا؟ هرگز نپرسیدیم
چنین می‌گفت
فتاده تخته سنگ آن سوی، وز پیشینیان پیری
بر او رازی نوشته است، هرکس طاق هر کس جفت».


در گوششان نجوا می‌کند، تلاش می‌کنند و چون نمی‌یابند افسرده و ملال‌خورده به پوچی زندگی خویش ایمان می‌آورند، البتّه ایمانی از سر یأس و ناچاری! این انقلاب نیست، چیزی به‌جز کم آوردن و نیهیلیسم مکدر و سیاهی نیست که غالب روشنفکران ایران دهه ۳۰ و ۴۰ و ۵۰ درگیرش بودند. آن‌ها به قول شاملو:

«آنان به آفتاب شیفته بودند
زیرا که آفتاب
تنهاترین حقیقتِشان بود
احساسِ واقعیتِشان بود».


در اسطوره‌ی سیزیف و تقریر کامو از آن، «راز»ی در کار نیست که همچون «همگنان غار» اخوان، گوش خوابانده باشند که:

«کسی راز مرا داند
که از اینرو به آنرویم بگرداند».



و با نایافتنش عاقبت:

«نشستیم
و به مهتاب و شب روشن نگه کردیم
و شب شط علیلی بود».


سیزیف نه مشت بر آسمان می‌کوبد، نه شعار می‌دهد، نه گلایه‌ای از وضع موجود دارد و نه هم باز به‌قول شاملو هر دهانی:

«.. آتشفشانِ روشنِ خشمی شد».

اگرچه انقلاب او از «شطّ علیل» اخوان به مراتب عمیق‌تر و هستی‌شناسانه‌تر است. در انقلاب درونی سیزیف، طبقه‌‌اش از یک کارگر برده‌ی بی‌حقوق و مواجب ساده در آن زندگی تُف‌شده‌اش، به یک کارفرمای بزرگ در طول تاریخ اندیشه‌ی بشری ارتقاء مرتبه پیدا می‌کند. در جهان مدرن، ما نیازمند اسطوره‌هایی از جنس سیزیف پیشرو هستیم، نه زنجیریان در کتیبه‌ی شکست‌خورده‌ی اخوان.

«اسد آبشیرینی»



@vir486
👍7👏2👌2❤1
Audio
#مثنوی‌خوانی
شرح دکتر پورمختار


شرح دفتر نخست مثنوی، جلسه ششم:
•نی‌نامه


@vir486
❤5👏2🔥1
در باب عشق و جوانی


دانشمندی را دیدم به کسی مبتلا شده و رازش برملا افتاده. جور فراوان بردی و تحمل بی‌کران کردی.
باری به لطافتش گفتم: دانم که تو را در مودّت این منظور علتی و بنای محبت بر زلّتی نیست، با وجود چنین معنی لایق قدر علما نباشد خود را متهم گردانیدن و جور بی‌ادبان بردن.
گفت: ای یار! دست عتاب از دامن روزگارم بدار. بارها در این مصلحت که تو بینی اندیشه کردم و صبر بر جفای او سهل‌‌تر آید همی که صبر از دیدن او و حکما گویند: دل بر مجاهده نهادن آسان‌‌تر است که چشم از مشاهده بر گرفتن.

هر که بی او به سر نشاید برد
گر جفایی کند بباید برد

روزی از دست گفتمش زنهار
چند از آن روز گفتم استغفار

نکند دوست زینهار از دوست
دل نهادم بر آنچه خاطر اوست

گر به لطفم به نزد خود خواند
ور به قهرم براند او داند


زلت به معنای لغزش و خطا، با ذلت فرق دارد.‌

گلستان
#سعدی


@vir486
👏6❤4👍2
@Adabvaavayparsi
حمیرا . بزم عاشقان
بزم عاشقان

با صدایِ مینیاتوری حمیرا




@vir486
❤3👏2
عارف شاعری ملّی


تصنیف‌های عارف بسیار ساده و حتی از غزلهای او هم ساده‌تر است. تصنیف‌ها مانند غزل‌ها و اشعار دیگر عارف هر کدام در تاریخ معین و در مقام معینی سروده شده و گوینده از هر کدام منظور سیاسی و اجتماعی داشته است. گفته خود عارف است که ... اگر من خدمتی دیگر به موسیقی و ادبیات ایران نکرده باشم، وقتی تصنیف‌های وطنی ساخته‌ام که ایرانی از هر ده هزار نفر یک نفرش نمی‌دانست وطن یعنی چه.



#از_صبا_تا_نیما
#یحیی_آرینپور
یک بهمن سالروز درگذشت عارف


@vir486
👍2👏2🔥1
دیوان عارف غالباً آیینه روح اوست بازتاب‌های جانی که عمل شعر را در زندگی یافته است و شعرش گزارش روشن عمل اوست. اما این جا غمنامه‌ی ارواح تشنه‌ای نهفته‌است، غمنامه‌ی روشنفکران يك انقلاب اجتماعی که عصرشان از دیدگاه ایدئولوژيك مجهز نيست، و آنان در پیشاپیش مردم به شناخت و ارزش گذاری مجدد معیارها و اندیشه‌ها اقدام می‌کنند. از این قرار زندگی عارف خود يك پدیدۀ ملی است.

روزگارِ عارف، روزگارِ شک دائمی در ارزش‌های کهن. دائم معیارها و سرنگونی دائم معیارها بود همه چیز می‌بایست از نو تعریف می‌شد و برای این تعریف حتی الفبایی در تاریخ کشور وجود نداشت؛ اما ملت از شاعرش توقع‌ها داشت و شاعر همۀ خون و عصب خود را در شهود مرگ‌آور به کار می‌گماشت تا در فاصله‌ای کوتاه - فاصله يك عمر كه آنهم در مقایسه با دیگران کوتاه بود در حد امکان معیارها را بیابد و تعریف‌ها را برای توده‌ها فراهم کند. این عطش اجتماعی - که حرکتی سرسام‌آور و ناگزیر را ضروری می‌کرد - تأثیر خود را در اجتماعی دوران به کفایت نشان می‌دهد از طریق همین روانشناسی است که می‌توان بحران فرد روشنفکر را در عصر او دریافت. روشنفکر در برزخ بین جهان رو به انهدام اما غنی کهنه و دنیای متهور اما بی‌دستمایه‌ی نو، سرگردان بود و عارف نمونه کامل روشنفکر برزخی است، از همه چیز گذشته او در تمام زندگیش به معنای عوامانه اما عمیقاً «برزخ» بود.


#عارف_قزوینی
#چهار_شاعر_آزادی
#محمدعلی_سپانلو
ص۳۰و۳۱

@vir486
🔥2👏2❤1
#سعدی


آن که هلاک من همی‌خواهد و من سلامتش
هر چه کند ز شاهدی کس نکند ملامتش

میوه نمی‌دهد به کس باغ تفرج است و بس
جز به نظر نمی‌رسد سیب درخت قامتش

داروی دل نمی‌کنم کان که مریض عشق شد
هیچ دوا نیاورد باز به استقامتش

هر که فدا نمی‌کند دنیی و دین و مال و سر
گو غم نیکوان مخور تا نخوری ندامتش

جنگ نمی‌کنم اگر دست به تیغ می‌برد
بلکه به خون مطالبت هم نکنم قیامتش

کاش که در قیامتش بار دگر بدیدمی
کانچه گناهِ او بود من بکشم غرامتش

هر که هوا گرفت و رفت از پی آرزوی دل
گوش مدار سعدیا بر خبر سلامتش



@vir486
❤10👍6👏3🔥1💋1
مولانا راز آفرینش را چنین می گشاید:
من نکردم خلق تا سودی کنم
بلکه تا بر بندگان جودی کنم

در فلسفه حافظ اگر خدا مشتاق است، مشتاق بارور شدن و شکفتگی آدمیان است نه خواهان جمود و زبونی او:
((هیچ عاقل نپسندد که تو محزون باشی))

روی جانان طلبی آینه را قابل ساز
زانکه هرگز گل و نسرین ندمد ز آهن و روی

راهب که دنیا را ندارد آخرت را هم از دست داده است. عشق خدا در جان‌های بیدار است و در دل کسانی که در نبرد زندگی و کارزاری مداوم با اهریمن، گام به گام این عشق را فتح کرده‌اند. توسل حافظ به همت بیهوده نیست. نمی توان با ترک زندگی به عشق خدا رسید. این عشق در زندگی است و مستتر در جزء جزء آن و به فرض محال که کمال انسانیت را در رهبانیت بدانیم این نجاتی است فردی نه اجتماعی، و حافظ به دلایلی که خواهیم دید در اندیشه رستگاری اجتماعی است. از آن گذشته، در سراسر تاریخ تصوف و مسیحیت جز تنی چند کسی راهب واقعی نبوده است. بیشتر ایشان تظاهر می‌کرده‌اند. مدعی بوده‌اند نه صمیمی. نزد مریدان راهب بوده‌اند و در خلوت اسیر صدها شهوت. همین چند سال پیش یکی از اسقف‌های نام‌آور پاریس را در خانه رقاصه‌ای مرده یافتند . . .
عصر حافظ نه دوران ریاضت‌کش‌ها که دوران ریاکاران بوده‌است و از این روست که حافظ آن همه در مذمت زهد و رهبانیت و ریا و تزویر سروده‌است.

اگر راهب به دیر می‌گریزد به سبب ترس او از قهاری است که در ذهن می‌سازد. و آنکه چون حافظ عاشق است، برعکس، به زندگی روی می آورد.


#حافظ
#مصطفی_رحیمی
کتاب حافظ اندیشه

@vir486
❤8👍5🔥1🕊1
#غلط_ننویسیم


با جایگزینی این کلمات باید از درازنویسی جلوگیری کرد:

ابتیاع کردن =خریدن
اتخاذ کردن = گرفتن
ارسال کردن = فرستادن
برخوردار بودن = داشتن
به خود اختصاص دادن = گرفتن
به عمل آوردن = کردن
به قتل رساندن = کشتن
پشت‌سر گذاشتن = گذراندن
قادر بودن = توانستن
مورد استفاده قرار دادن = استفاده کردن
مورد تصویب قرار دادن = تصویب کردن



@vir486
👍10👏2👌2🔥1
#حزین_لاهیجی

از مُلکِ وجودم؛ اثری عشقِ تو نگذاشت
چون کشورِ سلطانِ ستمکار خرابم



@vir486
👍10❤5🔥1👏1
.
و من رفتم و ندانم که حالِ شما چون خواهد شد که این‌جا هیچ دلیلِ خیر نیست.



#تاریخ_بیهقی
ص۷۱



@vir486
👍10🕊8👏2🔥1
عکسی قدیمی از مهدی اخوان‌ثالث، محمد‌ قهرمان و محمدرضا شفیعی کدکنی


@vir486
❤17👍1🔥1👏1💋1
در آغاز قرنِ دهم ناتورالیسم که دویست سال سبك رايج و عمومی شعر فارسی بود اندك اندك رو بزوال رفت و امپرسیونیسم جای آنرا گرفت. چون سرایندگان روش امپرسیونیسم در قرن دهم و یازدهم بیشتر در هندوستان زیسته‌اند این روش در میان شاعران بسبك هندی یا هندوستانی معروف شده‌است.

در نیمه‌ی اول قرن دوازدهم شعر فارسی دوره بحران ناگواری را گذراند، زیرا از يك طرف استقلال هند داشت از میان می‌رفت و پادشاهان بابری آن سرزمین فرصت آنرا نداشتند که دستگاه ادب پروری نیاگان خود را در همان رونق پیشین نگاه دارند .

از طرف دیگر سلطنت صفویه نیز در ایران رو با نقراض می‌رفت و اوضاع هر روز از روز دیگر پریشان‌تر می‌شد . بهمین جهت در روش امپرسیونیسم شاعران توانایی چون صائب و کلیم و دیگران پیدا نشدند و بیدل و غالب که در هندوستان بودند آن توانایی را نداشتند که بسخن‌سرایان دیگر که از شماره ایشان بسیار کم شده بود سر مشق بدهند.


دیوان عاشق اصفهانی
مقدمه‌ و تصحیح سعید نفیسی



@vir486
❤7👍3👌1
گر چه شده‌ام چو مویش از غم
یک موی نخواهم از سرش کم

نظامی
لیلی و مجنون



مرا به هیچ بدادی و من هنوز برآنم
که از وجود تو مویی به عالمی نفروشم

سعدی


@vir486
❤16👍2🥰1💋1