شعر فارسی (از رودکی تا نیما) ویر
12.9K subscribers
299 photos
426 videos
7 files
78 links
Download Telegram
#مولانا


ما در رهِ عشقِ تو اسیرانِ بلاییم
کس نیست چنین عاشق بیچاره که ماییم

بر ما نظری کن که در این شهر غریبیم
بر ما کرمی کن که در این شهر گداییم

زهدی نه که در کنج مناجات نشینیم
وجدی نه که در گِرد خرابات درآییم

نه اهلِ صلاحیم و نه مستانِ خرابیم
اینجا نه و آنجا نه که مقیم کجاییم

حلاج وشانیم که از دار نترسیم
مجنون صفتانیم که در عشق خداییم

ترسیدن ما چون که هم از بیم بلا بود
اکنون ز چه ترسیم که در عین بلاییم

ما را به تو سِری‌ست که کس محرم آن نیست
گر سَر برود سِرِ تو با کس نگشاییم

ما را نه غم دوزخ و نه حرص بهشت است
بردار ز رخ پرده که مشتاق لقاییم



@vir486
❤13👍5👏2💋1
دینامیسم شعرِ مشروطیت
بخش دوم



مضمونِ شعر بهار، هرگز به وجود يك محتوى نزديك نمی‌شود. شعر بهار شعرِ مضمون است و قافیه و وزن و کلمات درشت و خشن و به اصطلاح اجتماعی و اصطلاح حماسی. بهار بزرگترین لفاظ دوران مشروطیت است و گرچه دلش برای آزادی پر پر می‌زده، و همیشه می‌خواسته است از کنج قفس آزاد شود و باغی را زیر بال بگذارد، ولی ایکاش دلش کمی بیشتر برای شعر می‌تپید و ایکاش او ذهن خود را به سوی اشراق و حرکت مستقیم و غیر مستقیم به سوی اشیا تصاویر، احساس‌ها وغرايز و بالاخره همه حالات و آنات زندگی می‌داند، و ایکاش او از خیر فکر جلوزدن از استادان سلف خراسانی می‌گذشت، از فرم شق ورق قصیده خراسانی از زنده کردن عمدی و غیر ضروری کلمات مرده و نیمه مرده چشم می‌پوشید، ایکاش زبان معاصر را درک می‌کرد و در شعرش بکار می‌برد، ایکاش دینامیسم آزادیخواهی خود را در دایره زبان نیز کارگر می‌کرد و می‌کوشید به زبان به قالب و بافت کلمات نیز آزادی لازم را بدهد، ایکاش بهار حس تاریخی ادبی قوی‌ای داشت و می‌فهمید که استادان سلف متعلق به يك دوران خاصی در تاریخ هستند که او نیست ایکاش می فهمید که استادان سلف بیشتر نوکر سلطان محمود بودند و بهار خود مردی آزاد و آزادیخواه بود ایکاش که با بافت کلمات بردگان نمی‌توان بر علیه بردگی قیام کرد، بر علیه بردگی شعر گفت، و حتی بر علیه بردگی شعار داد ،انقلاب، زبان خودش را خودش می‌سازد و ایکاش بهار می‌فهمید که با زبانی منعقد و راکد با بافتی متحجر و کساد نمیتوان تحرک پولادین تفنگ را نشان داد.



طلا در مس
#رضا_براهنی
ص۲۵۲


@vir486
👍2👏1😁1
شاید بر من عیب بگیری که چرا دل از وطن برنداشته و تو را به دیاری دیگر نبرده‌ام تا آنجا با خاطری آسوده‌تر به سر ببری. شاید مرا به بی‌همتی متصّف کنی. راستی آن است که این عزیمت بارها از خاطرم گذشته است. اما من و تو از آن نهال‌ها نیستیم که آسان بتوانیم ریشه از خاک خود برکَنیم و در آب و هوایی دیگر نمو کنیم. پدران تو، تا آنجا که خبر دارم، همه با کتاب و قلم سر و کار داشته‌اند، یعنی از آن طایفه بوده‌اند که مامورند میراث ذوق و اندیشه‌ی گذشتگان را به آیندگان بسپارند. جان و دل چنین مردمی با هزاران بند و پیوند به زمین و اهل زمین خود بسته است.
از این همه تعلق گسستن کار آسانی نیست.
‌
‌
پرویز خانلری
نامه‌ای به فرزندش

@vir486
👍6❤3😁3🔥1👏1👌1
‌‌
‌


خوش آن عاشق که خوابش برده باشد در پسِ عمری
چو خیزد ناگهان، دیده به روی یار بگشاید

#امیر_خسرو_دهلوی


‌
‌
@vir486
❤12👍5🥰2👌1
این همه جلوه و در پرده نهانی گلِ من
وین همه پرده و از جلوه عیانی گلِ من

آن تجلی که به عشق است و جلالست و جمال
و آن ندانیم که خود چیست تو آنی گلِ من

از صلای ازلی تا به سکوت ابدی
یک دهن وصف تو هر دل به زبانی گلِ من

اشکِ من نامه نویس است و بجز قاصدِ راه
نیست در کوی توام نامه رسانی گلِ من

گاه به مهرِ عروسان بهاری مه من
گاه با قهرِ عبوسان خزانی گلِ من

همره همهمه گله و همپای سکوت
همدم زمزمه نایِ شبانی گلِ من

دمِ خورشید و نمِ ابری و با قوس قزح
شهسواری و به رنگینه کمانی گلِ من

گه همه آشتی و گه همه جنگی شهِ من
گه به خونم خط و گه خط امانی گلِ من

سر سوداگریت با سرِ سودایی ماست
وه که سرمایه‌ی هر سود و زیانی گلِ من

طرح و تصویر مکانی و به رنگ آمیزی
طرفه پیچیده به طومارِ زمانی گلِ من

شهریار این همه کوشد به بیان تو ولی
چه به از عمقِ سکوت تو بیانی گلِ من


#شهریار

@vir486
❤6👍4👏1👌1
بیگانگی در چندگانگی


در ایران بعد از اسلام وضع خاصّی جاری بوده که ادب و تاریخ را به هم آمیخته و به هم وابسته کرده است. ادب فارسی تأثیر گرفته از جریان‌های تاریخی است، و تاریخِ ایران باید به دستیاریِ ادب و به‌خصوص «شعرِ فارسی» به روشنی نزدیک گردد.
آنجا که قلمِ مورّخ به علّت استبداد و جوّ بیم‌آگین یا آزاراَنگیزِ اجتماعی، واقعیّت‌ها را بَزَک کرده یا نیم‌جَویده بیان می‌کند، «ادبیات» از خلالِ مساماتِ اندیشه، و گاه از مسیرِ وجدانِ ناآگاه، آنها را به تراویدن می‌آورد.
در میان گویندگان و نویسندگان ایران، سعدی و حافظ به سبب خصوصیّاتی که در آنها جمع شد و در قرن هفتم و هشتم که عصر مغول و بعد از مغول بود _و تاریخ ایران در این زمان به قوام و غلظتِ خود رسیده بود_ زندگی می‌کردند، بیش از دیگران بازتاب‌دهنده‌ی روحِ قومِ خود در دوران بعد از اسلام شدند، بنابراین این دو تن برای بازشناختِ ایرانی می‌توانند محور قرار گیرند.



         #اسلامی_ندوشن


@vir486
👍6👏1
Audio
#مثنوی‌خوانی
جلسه‌ی هفتم
شرح دفتر اول

(بیت‌های ۱۹←۳۵) + بحثی درباره قافیه‌ها و مضمون‌های تبعی در مثنوی.

شرح از دکتر پورمختار


@vir486
👍2🔥1👏1
هرکجا عدل روی بنموده‌ست 
نعمت اندر جهان بیفزوده‌ست

هرکجا ظلم رَخت افکنده‌ست
مملکت را ز بیخ برکنده‌ست


 سنایی


@vir486
👍7❤2👏2
گاهي به نگاهي دلِ ما شاد نكردي
حيف از تو كه ويرانه‌ آباد نكردي

صد بار ز گل‌زار خزان آمد و گل رفت
وين مرغ اسير از قفس آزاد نكردي

اي خسروِ شيرين‌دهنان اين نه وفا بود
يك ره‌گذري جانب فرهاد نكردي

بسيار مبال اي شجر واديِ ايمن!
يك جلوه چو آن حسنِ خداداد نكردي

بايد ز تو آموخت حزين رشك محبّت
لبريزِ فغان بودي و فرياد نكردي



حزین لاهیجی

@vir486
❤9👍3👏2
دینامیسم شعر مشروطیت
بخشِ سوم


ایرج آزادی در زبان را می‌خواست ولی نمی‌خواست گامی از وزن و قافیه فراتر نهد. زبانش، نرم زبان انسان‌های شوخ و شنگ را دارد، معلوم است که از لفاظی نفرت دارد، می‌خواهد عقیده‌ای را به صراحت و سادگی و بداهت بیان کند، زور نمی زند، موقع خواندن طنزش خواننده خود را راحت می‌بیند، می‌داند که این شاعر، از تجربه‌های ساده دنیایی برای خودش ساخته است که بر آن طنز و پند در کنار یکدیگر حاکم هستند ایرج از طنز، نتیجه پند می‌گیرد، اما مثل اغلب شاعران دوران مشروطیت تخیلی قوی ندارد ولی همان تخیل ناچیزش با آن طنز پند‌آمیز ظریفش مخصوص خود اوست. گاهی بی‌شباهت به عبید نیست ولی ،عبید عاصی و طاغی و انقلابی است . ابرج چنین نیست او از نوادگان فتحعلیشاه قاجار است و در قالب همان میرزای خودش محدود است. طالب اصلاحات بسیار محدود اجتماعی است و چون زبانش ساده است، شعرش رواج عامیانه داشته است و چون شعرش مضمون طنزآلود داشته است، هنوز گاهی سخت دلنشین است.



طلا در مس
#رضا_براهنی
ص۲۵۳

@vir486
🔥2❤1👍1👏1
شهید بلخی



دانش و خواسته است نرگس و گل
که به‌ یک‌ جای نشکفند بهم

هر کرا دانش است خواسته نیست
وآنکه را خواسته است دانش کم



@vir486
👍12❤4👏2
آه شیخ!
ریشِ ریا درآمده. روزگاری سخن از خرد گفتم دندانم شکستید و امروز در پی لقمه‌‌ای قلم می‌‌تراشم، می‌‌شکنید.

چه بنایی می‌‌خواستم برآورم در این ویرانه و چنان کردید که بر پای خویش ایستادن نمی‌توانم و هر دم در ظلمات خندقی یا چاهی فرو می‌‌افتم و از درد، اندیشه فراموش کرده‌‌ام.

طومار شیخ شرزین
#بهرام_بیضایی


@vir486
❤6👍5👏3👌1
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
زنده‌یاد مجتبی مینوی، از اهمیت شاه‌نامه می‌گوید.

مجتبی مینوی
(۱۹ بهمن ۱۲۸۱، تهران – ۷ بهمن ۱۳۵۵، تهران)

پژوهش‌گر، ایران‌شناس، شاه‌نامه‌پژوه، مصحح، نسخه‌شناس، مورخ و‌ مترجم

او شاگرد خَلف محمد قزوینی است که تصحیح متون قدیمی مهم ایران و تهیه‌ی میکروفیلم‌ از نسخ‌ خطی فارسی و عربی کتاب‌خانه‌های ترکیه، از مهم‌ترین خدمات علمی او در عرصه‌ی فرهنگ و زبان و ادبیات فارسی است.

در این فایل ویدئویی، استاد مینوی، نویسنده‌ی کتاب «فردوسی و شعر او»، از اهمیت شاهنامه می‌گوید و گزارشی از نحوه‌ی نگارش آن و روزگار فردوسی ارائه می‌دهد.



@vir486
❤6👍4👏2👌1
دینامیسمِ شعرِ مشروطیت
بخش چهارم


عشقی شور و هیجان دارد، حتی گاهی بلند پروازی‌هایی در تخیلش به چشم می‌خورد و گرچه زبانش در نثر و نظم از تحرکی نسبتاً نیرومند برخوردار است ولی افسوس که عشقی تسلطی اساسی بر زبان فارسی ندارد. نظمش سُست است و نثرش پرشعار و مُطَنظن، ولی جز اینها چیز دیگری در نثر و نظمش به چشم نمی‌خورد. بدون شك، مردی انقلابی است ولی تصورش از انقلاب بر اساس يك جهان‌بینی وسیع از اجتماع تاریخ و سیاست نیست. درباره همه چیز سخت احساساتی می‌شود. سخت جدی است ولی با وجود این جدی بودن هرگز بزرگ به معنای واقعی نیست ساده است، آواره است، حتی بیگانه است، سخت بی‌فرهنگ است و گرچه کوشیده است از نیما متأثر شود، کله‌شقی‌های ناشی از بی‌فرهنگی‌اش و یا محدودیت‌های فکری‌اش، به او اجازه تأثیر پذیری کامل را نداده است. شهادت، جامه‌ای است که بر قامت این قبیل بندگان خدا دوخته شده‌است. ولی او این شهادت را همچون شتل افتخار بر دوش خود انداخته، عنق و محدود و ناپایدار، در برابر تاریخ ایستاده است.


طلا در مس
#رضا_براهنی
جلد یک
ص ۲۵۳


@vir486
🔥3👍2
انوری

زر بایدت، انوری! و گر نیست
غم خور، که همیشه رایگانست


@vir486
❤7👏2👌1
کاوه آهنگر به ضحاک می‌گوید:



که گر هفت کشور به شاهی تراست
چرا رنج و سختی همه بهر ماست..؟



شاهنامه‌ی فردوسی



@vir486
👌25👍4👏2🕊1💯1
عجالتاً من هم دست و دلم پی کار نمی‌رود. روزها را به‌طور احمقانه‌ای به شب می‌آورم و شب هم احمقانه‌تر از روز می‌گذرد. از احوال بروبچه‌ها خواسته‌باشی، پناه بر خدا همه زنده‌اند و در کثافت خودشان غوطه‌ور می‌باشند.
‌

#صادق_هدایت
به
#مجتبی_مینوی

@vir486
👏5❤3😁2💯2🕊1
صور خیال درشاهنامه



در سراسر شاهنامه یک تشبیه که از عناصرِ تجریدی ترکیب شده‌باشد دیده نمی‌شود. عناصر تشبیه و استعاره - و بر روی هم همه تصاویر او - عناصری است مادی و در حوزه ملموسات و این مادی بودن دیدِ او یکی از مهم‌ترین رمزهایی است که بیان حماسی او را تا این حد ملموس وحسی کرده‌است، زیرا در حماسه چنانکه جای دیگر نیز یادآور شده‌ایم به علت فضای خاص اساطیری نفس حوادث دارای نوعی غرابت و پیچیدگی هست و اگر سراینده بخواهد با تصاویری که درک آنها خود نیازمند تأمل است؛ به ترسیم حماسه بپردازد از صراحت و روشنی بیان او کاسته خواهد شد و ذهن خواننده بجای اینکه به عمق حادثه و مرکز متوجه شود در پیچ و خم‌های تصاویر انتزاعی گم و گیج خواهد شد و یکی از علل بی‌ارجی حماسه‌های عصر تیموری همین کوشش سرایندگان آنها در پرداختن به تصاویر انتزاعی است.


صور خیال در شعر فارسی
#شفیعی_کدکنی
ص ۴۵۲و ۴۵۳


@vir486
👏4👍1🔥1👌1
#انوری



چون ترا روزگار داد بداد
تو چرا داد خویش نسِتانی

تا توانی به گردِ شادی گَرد
کایدت گاهِ آنکه نتوانی


@vir486
❤14👍2🔥1👏1💯1
غمِ این خفته‌ی چند

شعر سپهری شعر هایکو‌های به هم پیوسته است، شعر تصاویر تقطیع شده‌است. مثل دانه‌های ریز ارزن است که زنی زیبا بدور خود بپراکند و کفترها را به سوی خویش بخواند. شعری است که باید کفترها بخوانند و باید زنان باردار بخوانند؛ موقعی که دست بر روی شکم می‌گذارند و حرکت دلنشین بار خود را احساس می‌کنند؛ و یا هنگامی که از این حرکت ساده می‌خواهند به شباهت‌های بچه پی ببرند و در میان نام‌های مختلف برای بچه سرگردانند؛ موقعی که هر نامی مثل ستاره پاك و تمیز و ملموسی است و بی‌شباهت به آغاز زیبای دعای مرموزی نیست.


طلا در مس
#رضا_براهنی
جلد نخست
ص۵۷۰


@vir486
👍4❤1👏1