قربان آن بناگوش وان برق گوشواره
با هم چه خوش نمایند آن صبح و این ستاره

مائیم و کهنه دلقی دلگیرِ از دو عالم
سر چون جرس کشیده در جَیب پاره‌پاره

چون کار رفت از دست گیرد سپهر دستت
دریا غریقِ مرده افکنده بر کناره

روز از برم چو رفتی شب آمدی بخوابم
این‌ است اگر کسی را عمری بوَد دوباره

روشندلان ندارند دلبستگی به فرزند
بر شعله سهل باشد مهجوریِ شراره

آن نشئه‌ای که بخشد بگذشتن از دو عالم
در کیش می‌کِشان چیست یک مستی گذاره

با چرخ سرفرازی نتوان ز پیش بردن
جایی که سقف پست است نتوان شدن سواره

همچون کلیم دیگر یک نامشخصی کو
آگاه و مستِ غفلت پُر شغل و هیچ‌کاره


کلیم کاشانی
غزل ۵۴۰

@vir486

گر بر قیاسِ فضل بگشتی مدارِ چرخ
جز بر مَقَرِّ ماه نبود مقر مرا

مقرّ: اسم مکان از مصدرِ قرار

*شاعران عرب و عجم به این مضمون که روزگار دشمنِ اهلِ فضل است تصریح کرده‌اند.
مثلا، عبدالرحیم عبّاسی می‌گوید:
ارَی الدَّهرَ یُکرِمُ جُهَّالهُ واعظَمُ قَدراً بِهِ الجاهِلُ
وانظُرُ حَظیّ بِهِ ناقِصاً ایَحسَبُنی انَّنِی فاضِلُ
( روزگار را می‌بینم که نادانان را گرامی می‌دارد و قدر و منزلتِ نادان بیشتر است. من بهره‌ی خود را از روزگار کم می‌بینم آیا گمان می‌کند که من فاضل هستم) و همچنین حافظ می‌گوید:

فلک به مردم نادان دهد زِمام مراد
تو اهل فضلی و دانش همین گناهت بس


سی‌قصیده‌ی ناصرخسرو
به کوشش مهدی محقق
ص ۳۶



@vir486

ما شیخ و واعظ کمتر شناسیم
یا جامِ باده یا قصّه کوتاه


حافظ


@vir486

اگر چه بسته قضا دست نوبهار امسال
بدین خوشیم که خرم بود بهار امسال

سزد که خلق نکوتر ز سال پار شوند
که نوبهار نکوتر بود ز پار امسال

نگار، پار سر قتل و جنگ و غارت داشت
ولی به صلح و صفاییم امیدوار امسال

ز کارزار عدو، پار کار ما شد زار
خدا کند که ‌شود کار خصم زار امسال

به حال زار فقیران کنید رحم که کرد
به حال زار شما رحم‌، روزگار امسال

در نشاط و طرب بازکن پیاله بنوش
که باز شد در الطاف کردگار امسال

به شادمانی قلب پریش هموطنان
نوید فتح و ظفر می‌دهد بهار امسال


#ملک_الشعرای_بهار
‌

‌

‌@vir486

بر درختی کآشیان مرغِ تُست
شاخ مشکن، مرغ را پَران مکُن

مولانا

مواظب طبیعت هستیم با چشمان باز.


@vir486

نیمایوشیج



ای فسانه، فسانه، فسانه
ای خدنگ تو را من نشانه
ای علاج دل، ای داروی درد
همره گریه‌های شبانه

با من در چه کاری؟



پس از انتشار افسانه در مجله قرن بیستم نیما در نامه‌ای به مسئول آن میرزاده عشقی می‌نویسد: شعر افسانه را می‌خوانند بالبدیهه به همان وزن یک شعر بدون معنا از خودشان می‌سازند به آن می‌افزایند؛ دو بار سه بار از سر گرفته می‌خوانند و می‌خندند ... من اقلاً توانسته‌ام وسیله‌ی تفرّیح و خنده آنها را فراهم کنم این هم یک نوع هنر است. بالعکس، همین وسیله چند سال بعد آنها را هدایت خواهد کرد شعرهای من دوکاره‌اند، حکم چیق‌های بلند را دارند هم چپق هستند و هم در وقت راه رفتن عصا.

من هیچ متألم نمی شوم به جای فکر طولانی در ایرادات آنها با کمال اطمینان به عقیده خود شعر می‌گویم ... ملّت دریاست اگر یک روز ساکت ماند بالاخره یک روز منقلب خواهد شد.


تاریخ تحلیلی شعر نو
شمس لنگرودی
جلد اوّل از سال ۱۲۸۴ تا ۱۳۳۲
ص ۱۰۵



@vir486

جهان چون برو بر نماند ای پسر
تو نیز آز مپَرست و اندُه مَخور


فردوسی


@vir486

گلوگاهت را به من بسپار و دهانت را
می‌خواهم آواز زلالی بخوانم
برای کهورهای دشتستان ...

گیسوانت را به من بسپار
می‌خواهم آواز تاب‌داری بخوانم که سایه بیفکند بر وطنم
که ببارد
بر دانه‌ای ــ که مثل دلم ــ
در عمق این جهنم سوزان پنهان است ...

چشمانت را به من بسپار
می‌خواهم که خیس ببینم گیتی را
و خیس و سبز برویانم آتش را
از گورهای مشتعلِ سرگردان ...

قلبت را به من بسپار
می‌خواهم دهل بکوبم ...

در این ظلمات آفتابی
می‌خواهم دهل بکوبم...


کهور: نام درختی‌ست که بیشتر در شن‌زارها و شوره‌زارهای جنوب وجود دارد و مخصوص آب‌و‌هوای جنوب است.

منوچهر‌آتشی


@vir486

چاکرِ نان‌پاره گشت فضل و ادب
علم به مکر و زرق معجون شد
ناصرخسرو

زرق: نفاق و ریا
معجون: سرشته شده و عجین گردیده
نان‌پاره: زمینی‌ست که پادشاه به چاکر خود برای معیشت و گذرانِ زندگی او ببخشد در کتاب سیرالملوک آمده: و ترا سرای و نان‌پاره دهم و چنان کنم که دلِ تو خواهد.
خاقانی گوید:

ندارم سپاسِ خَسان، چون ندارم
سویِ نان و نان‌پاره میل و نزاعی


سی‌قصیده‌ی ناصرخسرو
به کوشش مهدی محقق


@vir486

به کویِ می فروشانش به جامی بر نمی‌گیرند
زهی سجاده‌ی تقوا که یک ساغر نمی‌اَرزد

حافظ



@vir486

اندر احوالِ این‌ سال‌های ما.


بادِ فرومایگی وزید، وزو
صورتِ نیکی نژند و محزون شد

ناصرخسرو

نژند: اندوهگین، محزون


@vir486

شوق رهایی

شعر پروین از لحاظ فکر و معنی بسیار پخته و متین است، گویی اندیشه‌گری توانا حاصل تأمّل و تفكرات خود را در‌بارۀ انسان و جنبه‌های گوناگون زندگی و نکات اخلاقی و اجتماعی بقلم آورده است. بی‌گمان او در این باب از سرچشمه افکار پیشینیان نیز بهره‌مند شده است اما نه آن که سخنش رنگ تقلید و تکرار پذیرفته باشد بلکه در اندیشه و طرز بیان از اصالت برخوردارست.

     عواطف بشر‌دوستی و حمایت از مردم محروم و یتیمان و سالخوردگان و ستمدیدگان ـ که در شعر پروین بصورت واکنش روحی لطیف و مادرانه بروز کرده از درون جان او جوشیده و سرشار از صمیمیت و صداقت است و رنگ ویژه طبع و ذوق وی را دارد. برخی معاصران خاصه آشنایان با ادبیات مغرب زمین و شعر امروز وقتی انعکاس کشش‌های جسمانی و تب‌های عشق و رنگ زنانه آن را در شعر پروین نمی‌یابند در نظرشان نامنتظر می‌نماید گویی هر زن شاعر ناگزیر باید درون‌مایه شعرش از این گونه باشد و حال آن که بسیار مردان سخنور نیز بوده‌اند و هستند که در این زمینه‌ها سخن نگفته‌اند. بعلاوه به مقتضیات عصر و محیط پرورش پروین و عفاف و حفاظ آن و منش و خصلت سراینده - که خاص خود اوست نیز باید توجه داشت.



کتاب چشمه‌‌ی روشن
#غلامحسین_یوسفی

@vir486

قصرِ رفیعِ معرفت و کاخِ مردمی
در خاکدانِ پستِ جهان برترین بناست


پروین اعتصامی


@vir486

بهشت عَدن اگر خواهی بیا با ما به میخانه
که از پایِ خُمت روزی به حوضِ کوثر اندازیم


حافظ


@vir486

ماندگاری ایران و ایرانی


ایرانیان همواره معتقد بوده‌اند که پادشاهان عظیم الشأن مانند جمشید و فریدون و کیقباد و کیخسرو داشته و مردمان نامی مانند کاوه و قارن و گیو و گودرز و رستم و اسفندیار در میان ایشان بوده که جان و مال و عرض و ناموس اجدادشان را در مقابل دشمنان مشترک مانند ضحاک و افراسیاب و غیره محافظت نموده‌اند.

به عبارت اخری هر جماعتی که کاوه و رستم و گیو و بیژن و ایرج و منوچهر و کیخسرو و کیقباد و امثال آنان را از خود می‌دانستند ایرانی محسوب بودند و این جهت جامعه رشته اتصال و مایه اتحاد قومیت و ملیت ایشان بوده‌است.

پس درین مورد خاص غمگین نباید بود که روایات باستانی ما به افسانه بیشتر نزدیک است تا به تاریخ بلکه باید نظر کرد که اولاً آن روایات به چه کیفیت و تأثیرش در نفوس مردم چه بوده‌است، ثانیاً راوی آن روایات چگونه آنها را نقل کرده و آیا توانسته است به قسمی حکایت کند که در اذهان و نفوس جاگیر شود تا خاصیتی را که برای آنها مذکور داشتیم ببخشد؟

و چون به این مقام برآئیم می‌بینیم که الحق داستان‌های شاهنامه و بیان فردوسی آن صفات لازمه را به درجه کمال داراست.

مثلاً آیا ممکن است کسی داستان ایرج پسر فریدون را بخواند و مهر و محبت این جوان را که مظهر کامل ایرانی و اصل و بیخ ایرانیت شناخته می‌شود در دل جای ندهد و نسبت به او و هواخواهانش دوست دار و از دشمنانش بیزار نگردد؟ و کدام سنگدل است که سرگذشت سیاوش و کیخسرو را بشنود و رفتار کیخسرو را مخصوصاً پس از فراغت از خونخواهی پدر ببیند و از راه تنبه و از روی محبت اشک نریزد و از این که این مملکت چنین بزرگان پرورده و چنان پادشاهان روی کار آورده سربلند نشود؟

آیا قومی که خود را بازماندگان اشخاصی مانند کیقباد و کیخسرو و اردشیر و انوشیروان و گودرز و رستم و جاماسپ و بزرجمهر بدانند سرفرازی و عزت نفس نخواهند داشت؟

و آیا ممکن است گذشته خود را فراموش کنند و تن به ذلّت و خواری دهند و کوشش ننمایند؟

به عقیده من اگر ملت ایران با وجود آن همه بلیّات و مصائب که به او وارد آمده در کشاکش دهر تاب مقاومت آورده‌است سببش یا این امر بوده است.

این است معنی آن کلام که گفتیم فردوسی زنده و پاینده کننده آثار گذشته ایرانیان و شاهنامه قباله و سند نجابت ایشان است. و در این جمله قطع نظر از آن است که این قصه‌ها تا چه اندازه واقعیت داشته و اصل و حقیقت آنها چه بوده و یقین است که به کلی بی‌ماخذ و مجعول صرف نیست و این خود مبحثی طولانی است و از موضوع گفتگوی امروز ما خارج است.


مقالات محمدعلی‌فروغی
صص ۴۲-۴۰




@vir486

اینها تاریکند و در ظلمات حیرت اسیرند. حتی اسکندر نیستند که در طلب آب حیات در ظلمات سرگردان بمانند زیرا در طلب چیزی جز خود نیستند، پس خود ظلماتند و حیرت زده در جان و دل تاريك خود ماندگارند.

#در_کوی_دوست
#شاهرخ_مسکوب
ص۲۵
@vir486

خاکِ خراسان چو بود جایِ ادب
معدنِ دیوانِ ناکس اکنون شد


ناصرخسرو


@vir486