خواجه بیا خواجه بیا خواجه دگر بار بیا
دفع مده دفع مده ای مه عیار بیا

عاشق مهجور نگر عالم پرشور نگر
تشنه مخمور نگر ای شه خَمّار بیا

پای توی دست توی هستی هر هست توی
بلبل سرمست توی جانب گلزار بیا

گوش توی دیده توی وز همه بگزیده توی
یوسف دزدیده توی بر سر بازار بیا

ای ز نظر گشته نهان ای همه را جان و جهان
بار دگر رقص کنان بی‌دل و دستار بیا

روشنی روز توی شادی غم سوز توی
ماه شب افروز توی ابر شکربار بیا

ای علم عالم نو پیش تو هر عقل گرو
گاه میا گاه مرو خیز به یک بار بیا

ای دل آغشته به خون چند بود شور و جنون
پخته شد انگور کنون غوره میفشار بیا

ای شب آشفته برو وی غم ناگفته برو
ای خرد خفته برو دولت بیدار بیا

ای دل آواره بیا وی جگر پاره بیا
ور ره در بسته بود از ره دیوار بیا

ای نفس نوح بیا وی هوس روح بیا
مرهم مجروح بیا صحت بیمار بیا

ای مهِ افروخته رو آب روانِ در دل جو
شادی عشاق بجو کوری اغیار بیا

بس بود ای ناطق جان چند از این گفتِ زبان
چند زنی طبل بیان بی‌دم و گفتار بیا



#مولانا



@vir486

حافظ شاعر منتقد
بخش اول

شاید هیچ صفتی به اندازه‌ی منتقده رساننده نگرش کلی حافظ نباشد. همین نگرش است که او را به انتقاد از زاهد و صوفی و شاه و شیخ و دور و نزدیک واداشته و تلاش همه‌ی کسانی را که دنبال مسلک و مرادی برای او گشته‌اند بی‌حاصل گردانیده است و البته شعر و ادب گذشته جولانگاه اصلی نگرش انتقادی اوست. دقت نظر او را در این زمینه از نوع تعبیرها و ترکیب‌هایی که از دیگران گرفته است می‌توان دریافت. فراوانی این از دیگران گرفتن‌ها چندانست که چنانکه گفتیم از آن به غارت آثار دیگران هم تعبیر شده است. اما این بی‌انصافی است. واقع این است که در غزل‌های دیگران کمتر غزلی می‌توان یافت که از مطلع تا مقطع در یک تراز و به یک قدرت باشد. حافظ در بررسی انتقادی این غزل‌ها که گویا در این کار مداومت داشته تعبیر و ترکیب‌های برجسته آنها را که اغلب از یکی دو تا در بهترین غزل‌هاشان بیشتر نیست پیدا می‌کرده و در غزل‌های خود اغلب با تعبیرهایی که نشان‌دهنده حدّت ذوق انتقادی اوست درج می‌کرده است. از این رو برای به جا آوردن حق حافظ و ارزیابی دقیق درست آنست که برای مثال، تمام آن غزل خواجو را که حافظ از آن علم چگونه زنی بر فضای عالم قدس را برداشته و به چگونه طوف کنم در فضای عالم تغییر داده است، نقل کنیم و در برابر غزل حافظ قرار دهیم تا روشن گردد چرا از این وام‌ها نمی‌توان به غارت آثار دیگران تعبیر کرد.

اما وام گرفتن‌های حافظ از سعدی حدیث دیگری است. اخذ و اقتباس‌های صناعی و بیانی و استقبال‌های حافظ از شعر سعدی چنان فراوان است که آن را بر چیزی جز توجه عمیق و انس دائمی او با شعرهای سعدی حمل نمی‌توان کرد. و البته در این دنباله روی و چالشگری گاهی شکست هم خورده است و بدون تردید اگر در حد شعرهایی که تا کنون از آنها بحث کردیم مانده بود حافظ هم در برابر سعدی همان سرنوشتی را پیدا می‌کرد که مقلدان حافظ در برابر حافظ.



شعر و شناخت
#ضیا_موحد
ص۱۷۰

@vir486

با دست بلورین تو پنجه نتوان کرد
رفتیم دعا گفته و دشنام شنیده

سعدی


@vir486

ای قاعده مستان در همدگر افتادن
استیزه گری کردن در شور و شر افتادن

عاشق بتر از مست است عاشق هم از آن دست است
گویم که چه باشد عشق در کان زر افتادن

زر خود چه بود عاشق سلطان سلاطین است
ایمن شدن از مردن وز تاج سر افتادن

درویش به دلق اندر و اندر بغلش گوهر
او ننگ چرا دارد از در به در افتادن

مست آمد دوش آن مه افکنده کمر در ره
آگه نبد از مستی او از کمر افتادن

گفتم که دلا برجه می بر کف جان برنه
کافتاد چنین وقتی وقت است درافتادن

با بلبل بستانی همدست شدن دستی
با طوطی روحانی اندر شکر افتادن

من بی‌دل و دل داده در راه تو افتاده
والله که نمی‌دانم جای دگر افتادن

گر جام تو بشکستم مستم صنما مستم
مستم مهل از دستم و اندر خطر افتادن

این قاعده نوزاد است وین رسم نو افتاده‌ست
شیشه شکنی کردن در شیشه گر افتادن


مولانا
غزل ۱۸۶۱


@vir486

عبدالعلی دستغیب و نقدی بر اشعار سیاوش کسرایی
بخش دوم



گاهی این سراینده به جای ترسیم واقعیت موجود، می‌کوشد شعرش را با نتیجه‌ای خوب به پایان برساند و این کار به تشکل شعرهای اجتماعی او لطمه زده‌است. شعر اجتماعی باید نظام اجتماعی و تحولات آن را در هر دوره تاریخی با زبانی شاعرانه بیان کند. البته لازمه این کار ادراک فلسفه‌های اجتماعی است، یعنی باید تصورات و آرمان‌های اجتماعی و تاریخی مترقی را بداند و بشناسد و به شعرش جهت و معنی بدهد، به طوری که شعرش با این آرمان‌ها و تصورات، نه تنها تضاد نداشته باشد بلکه در واقعیت یافتن این آرمان‌ها تأثیر کند. اما باید دانست همه این شناسایی‌ها و ادراک‌ها برای سرودن شعر کافی نیست. شاعر باید با جامعه حرکت کند و در رویدادها شرکت مؤثر داشته باشد.

شعرهای کسرایی در خون سیاوش و برخی از اشعار اجتماعی دیگر او این تحولات را نشان نمی‌دهند، بلکه تأثرات سراینده را نسبت به رویدادهای روزانه می‌نمایانند. کسرایی در این قطعه.ها مسایل کلی فلسفی و اجتماعی را بیان می‌کند و این مسایل کلی، علاوه بر اینکه مؤثر بیان نشده‌اند، غالباً تکراری هستند.

البته باید دانست که شعرهای کامل اجتماعی در مجموعه‌های با دماوند خاموش و خانگی بسیار است، و خود منظومه آرش کمانگیر به طور دقیق و واقعی تحولات و نابسامانی‌ها و شکست‌های اجتماعی را نشان می‌دهد. کسرایی از تخیلی نیرومند بهره‌ور است. از این رو هم در شعرش توصیف دقیق حالات انسانی دیده می‌شود قطعه‌ی خواب و هم توصیف دقیق طبیعت قطعه‌های غزل برای درخت، سایه، شب‌های دشت در این قطعه‌ها کسرایی بدون گرایش به سوی رومانتیسم، در اوصاف انسان و یا ژرف اندیشی می‌کند و آن‌ها را با چیره‌دستی نشان می‌دهد.


گزیده‌ی اشعار سیاوش کسرایی
ص ۲۸


@vir486

اگر صد ناپسند آید ز درويش
رفيقانش يكى از صد ندانند

وگر يک بذله گويد پادشاهى
از اقليمى به اقليمى رسانند

گلستان
سعدی


@vir486

حکایت

  هر فرمانروایی که می‌خواهد کشوری را نگه دارد و آرامش و آسایش مردم را فراهم کند و یاران را بخوبی آموزش دهد و دشمنان را ریشه کن نماید، باید نگذارد بی‌هنرانِ بدگوهر، با هنرمندان و آزادگان نژاده برابر شوند.
  دادن جایگاهی فراخور با شایستگیِ کارگزار، پایه و بُن مایه‌ی کشورداری است.
اگر در اینباره مُستی شود، همه چیز بهم خواهد ریخت.

کلیه و دمنه
نصرالله منشی

مُستی: شکایت،اعتراض


@vir486

گل سوار آید بر مرکب و، یاقوتین
لاله در پیشش چون غاشیه‌دار آید


غاشیه: زین‌پوش اسب است که خادمان آن را حمل می‌کردند و غاشیه‌داران همیشه از پیش می‌آمدند.


سی‌قصیده ناصرخسرو
به کوشش مهدی محقق
ص ۷۱


@vir486

شاهنامه تاریخ پیامبران و شاهان نیست

#شاهرخ_مسکوب
ارمغان مور
ص۱۴۰و۱۴۱


پس شاهنامه تاریخ رسل نیست تنها تاریخ ملوک است و در نتیجه با عقیده و ایمان مؤمنان سروکار ندارد که شک و تردید در آن راه نداشته باشد.

مورخ مسلمان که تاریخ رسل را از کتابی آسمانی به دست آورده شاید بتواند با استناد به منابع قدسی دیگر شاخ و برگی به آن بیفزاید؛ امّا نه بیشتر ولی نگارنده‌ی شاهنامه ویراستارِ تاریخ خود است آن را کم و زیاد و تدوین می‌کند، گزینشی در کار دارد. از این گذشته خود می‌داند که ساخت و پرداخت او محل چون و چراست که می‌گوید ((خردمند کین داستان بشنود /به دانش گراید بدین نگرود )) خردمندان را به دانشی که دارند حوالت می‌دهد تا به یاری آن رمز داستان‌های این «تاریخ» را بگشایند و معنا را دریابند. در اینجا او نیز مانند طبری برای شناختن متن خواهانِ همدلی و یاری خواننده است.


    اگر فردوسی به دانش خردمندان روی می‌آورَد تا صورتِ داستان را رها کنند و به معنا بگروند برای آن است که در زمان او دیگر اساطیر ایران بنیاد و «تاریخ» دین و دنیای خوانندگانش نیست، می‌توان آنها را اندیشید و رمزشان را گشود، تاریخ او محل رد و قبولی توأم است. شاهنامه تاریخِ پیامبران و شاهان نیست که در آن رویدادهای قدسی و عرفی با هم و شانه به شانه جریان یابند. از پیامبران، جز یکی (ظهور زرتشت و سروده دقیقی)، نمی‌توانست نشانی باشد که آن هم در میان تاریخ پادشاهان می‌آید و می‌رود. اساطیر شاهنامه در خدمت و کارگزار امری زمینی و اجتماعی است؛ جمشید و ضحاک و افراسیاب فریدون و سیاوش و دیگران با داستان‌ها و ماجراها که بر آن‌ها می‌رود، همه برای نابودی بیداد و بر تخت نشاندن داد فرمانروا است.



کانال ادبی‌ ویر


@vir486

آسوده باشید، از این گُه‌ترها هم خواهد شد!
هر کس نمی‌خواهد، برود بمیرد!
آب و هوای این مُلک اینجور اقتضا کرده و می‌کند!


#صادق_هدایت


@vir486

❤️

نشاط اين بهارم بى گُل رويت چه كار آيد...
تو گر آيى،طرب آيد،بهشت آيد،بهار آيد...


#_بیدل_دهلوی



@vir486

شعری از مصطفی بادکوبه‌ای در ستایش فردوسی و دریغ بر حالِ زارِ وطن.


چو شب شد همه روزگارِ وطن
سیه‌جامه شد بر تنِ مرد و زن

اگر چه سپید است احرامشان
سیاه است از کین دلِ خامشان

به دستار و چفیه کنند افتخار
نشانی ز ایران نیاید به کار

همه کار‌ها صحنه سازی بود
"سخن ها به کردار به بازی بود"

همه سر به سر مصلحت بین شدند
ز سستی و خواری کژ آیین شدند

نه از داد یادی نه از دادگر
نه جانی ز بیداد، فریادگر

جوانان به زندانِ افیون و بنگ
نه شوقی به نام و نه ترسی ز ننگ

همه سر به سر ضعف و ناراستی
پدید آمده کژی و کاستی

سراسر دو رنگی سراسر ریا
نشسته است ثروت به جای خدا

نه جام شرابی نه پیمانه‌ای
نه بر عاشقان راه میخانه‌ای

نه یادی ز رستم نه از اشکبوس
فسوسا فسوسا فسوسا فسوس

بر آی و خرد نامه‌ای ساز کن
ز جهل خودی شِکوه آغاز کن

سرودی بپرداز دشمن شکار
که باشد برای وطن افتخار

بیا و صلا ده سرودِ امید
که شهنامه‌ای تازه آید پدید

بر آی و ببین و دوباره بگو
"تفو بر تو ای چرخ گردون تفو"


کانال ادبی ویر

@vir486

نبوَد عجب که دشمن بر حال ما بگرید
هر سنگدل که باشد بر مبتلا بگرید

چون آه من برآید چرخ از فزع بلرزد
چون اشگ من بیفتد ابر از حیا بگرید

هر جا که هست پیری بر تکیه‌ای بنالد
وآن‌جا که هست شاهی بر متّکا بگرید

در حلقه‌ای که گویی ذکر مصیبت ما
بیگانه گر درآید بر آشنا بگرید

گر وحشت دل ما بر وحش و طیر خوانی
این بر زمین بنالد وآن بر هوا بگرید

سرّ درون ما را با شمع اگر نمایی
هم در خلا بسوزد هم برملا بگرید

من ماجرای دیده بر چهره می‌نویسم
ور مدعی بخواند این ماجرا بگرید

کو همدمی موافق تا رخ به خون بشوید
یا مخلص حقیقی تا بی‌ریا بگرید

چشم عمادِ بی‌دل از گریه گر شود خون
عیبش مکن درین غم بگذار تا بگرید

#عماد_فقیه_کرمانی

@vir486

همه پارسائی نه روز است و نه زهد
نه اندر فزونی نماز و دعاست

نه جامه کبود و نه مویِ دراز
نه اندر سجاده و نه اندر وطاست

وطا: هر آنچه گستردنی باشد


سی‌قصیده ناصرخسرو
به کوشش مهدی محقق
ص ۷۲



@vir486