بی‌جهت نبود که نظامی عروضی چهل پنجاه سال بعد از مرگ مسعود گفته بود ((وقت باشد که من از اشعار او همی‌خوانم موی بر اندام من برپای خیزد و جای آن بود که آب از چشم برود. )) پیداست که این سروده‌های زندان را در همان زمان مردم دور و نزديك شنیده و با او همدلی و همدردی احساس کرده بودند. شاعری بزرگ با آن قریحه و استعداد، دور از خانواده و دوستانش بی‌آنکه گناهی آشکارا به او نسبت داده شود، سال‌ها با درد و شکنجه دست و پنجه نرم کرده سوخته و ساخته و بالاخره فریادهای او به صورت شعر و کلمات بر لب‌های سوزان و حرمان زده‌اش نقش بسته است. مسعود برای تسلی دل خود، گاه به نقش زندان در این ابداعات و خلاقیت‌های هنری خود توجه پیدا کرده و دل را به آن خوش داشته است:

چرا ناسپاسی کنم زین حصار
چو در من بیفزود فرهنگ و هنگ

گزیده‌ی شعر مسعود سعد
به کوشش حسین لسان



@vir486

مکن تکیه بر مُلک دنیا و پشت
که بسیار کس چون تو پرورد و کُشت

چو آهنگِ رفتن کند جان پاک
چه بر تخت مردن،چه بر روی خاک

سعدی


@vir486

کلاه از سر برداشتن به نشانه‌ی احترام و سوگ در شاهنامه نیز آمده‌است.
در جنگ اسپندیار و ارجاسپ،وقتی اسپندیار ارجاسپ رو می‌کشه سر ارجاسپ رو می‌بره و میندازه جلو لشکر توران و بزرگان به نشانه‌ی ‌ احترام کلاه از سر بر می‌دارند.

خروشی برآمد ز توران سپاه
ز سر برگرفتند گُردان کلاه


شاهنامه فردوسی
تصحیح استاد خالقی مطلق
جلد سوم
ص ۱۲۹


@vir486

چپ‌هارو با اندیشه‌شون و تفکراتشون خیلی وقت هست که کنار گذاشتم ولی بحث هنری و تکنیک‌های هنری جای خود دارند، ابتهاج و شاملو گر چه در تفکر چپ بازنده‌های بزرگ هستند اما فضل جای دیگر نشیند که اینان پرچمدار گونه‌ای از شعر معاصر هستند.
سیاسی‌بودنشان را به سیاسیون می‌سپاریم و هنرشان را همچنان ارج می‌نهیم.

مبادا که در دهر، دیر ایستی
مصیبت بوَد پیری و نیستی

فردوسی

@vir486

بسته راه گلویم بغض و دلم شعله‌ور است
چون یتیمی که به او فحش پدر داده کسی
بر رخش شرم شفق دیدم و گفتم گویا
از غم من به فلک باز خبر داده کسی
زیر تیغ ستم دهر چه‌سان تاب آرم
کِی به دست من درمانده سپر داده کسی؟
من گدایی کنم و خم نکنم سر بر ظلم
یادم این شیوه ز ارباب نظر داده کسی
شرمسار شرف خویش ازین عجز نی‌ام
به قضا و قدرم سلطه مگر داده کسی؟
رنج و غم «ذات» مرا سایه‌صفت هم‌قدم است
خود گرفتم به من امکان سفر داده کسی
نه به‌گوش کر گردون رسدم داد و فغان
نه دعا را ره ترتیب اثر داده کسی
نیست چاهی چو علی درد دلم را؛ گویی
بدل چاه به من کوه و کمر داده کسی
زان‌که فریاد شود ناله، به کوه و کمرم
به صدا گویی پرواز چو پر داده کسی
دم فرو بند که شکوا ندهد سود «امید»
کی مجالی به شهیدان هنر داده کسی؟

مهدی اخوان‌ثالث


@vir486

همه گنجِ ارجاسپ در باز کرد
به کَپّان درم‌سختن آغاز کرد


کپّان: قپان و آن ترازویی است که یک پله دارد و بجای پله دیگر سنگ از شاهین آن آویزند و بلغت رومی قسطاس می‌گویند.
ترازوی معروف است که یک پله دارد و جانب دیگر سنگ از شاهین بیاویزند و قبان معرب آن است و با کاف فارسی نیز صحیح است چه گپ بمعنای بزرگ است و کپان نیز ترازوی بزرگ است.



شاهنامه فردوسی
تصحیح استاد خالقی‌مطلق
جلد سوم


@vir486

ما بیرون زمان ایستاده‌ایم
با دشنه‌ی تلخی در گرده‌هایمان.


شاملو



@vir486

فردا که به محشر اندر آید زن و مرد
از بیم حساب رویها گردد زَرد

من عشق تُرا به کف نهم پیش برم
گویم که حساب من از این باید کرد...

مولانا


@vir486

دردا که در این شهر دلی شاد نمانده‌است
یک بنده ز بندِ ستم آزاد نمانده است

هرجا که رِوَم ناله و فریاد و فغان است
در شهر به‌جز ناله و فریاد نمانده‌است

مرغانِ چمن سینه‌کباب‌اند که در دشت
تخمی به‌جز از دانهٔ صیاد نمانده‌است

شد دشت و در امروز چنان رفته ز مزروع
کز مزرعه کاهی به کف باد نمانده‌است

تاجیک علف‌خواره ز بی‌برگی و با تُرک
برگی به‌جز از خنجر فولاد نمانده‌است

«دل‌درغم‌نان‌بسته» چنان‌اند که مادر
فرزند دلاویزِ خودش یاد نمانده‌است

تا نان جو تلخ به دل‌ها شده شیرین
کس را خبر از تلخی فرهاد نمانده‌است

اهلی‌شیرازی


@vir486

تاثیر زندان بر شعر مسعود سعد


آری، ضربت تنهایی و درد زندان هوس‌هایش را گداخته و عواطفش را تلطیف کرده‌است. مظلومیت و ستمدیدگی به مفهوم حق و عدالت سخت معتقدش ساخته این‌ها همه دست به هم داده و از این شاعر درباری متنعم و جاه‌طلب انسانی دیگر ساخته است، انسانی دردشناس و پُر احساس که سوز حرمان را عمیقاً کرده‌است.

شعرهای مسعود آنچه در زندان سروده است از چنین دلی برخاسته، لاجرم سخت بر دل نشسته است. در شعر مسعود مانند اغلب قصیده‌سرایان بزرگ، وصف جای ویژه‌ای دارد و مدار سخن بر آن پای گرفته‌است. داشتن زبان قوی و روشن و تسلط کامل او بر کلمات و لغات و آوردن تعبیراتی از هر دست شعرش را استواری و جزالت و در عین حال روانی خاصی بخشیده‌است. شاعر به این هنر خود وقوفی کامل دارد و پایگاه سخن خود را خوب ارج می‌نهد، و نه کم جای به این دستمایه هنر و ذوقش نازیده است. در دیوان مسعود قصاید زیادی می‌توان یافت که شاعر را در نظم آنها نظر و دیدی خاص بوده‌است و به طرزی بارز با شعرهای دیگر او تفاوت دارد. این قصاید نمودار شخصیت شاعری او هستند و در خود چیزی تازه، جز آنچه پیشینیان ومعاصرینش عرضه داشته‌اند به نمایش می‌گذارند.

گزیده‌ی شعر مسعود سعدسلمان
به کوشش حسین لسان
ص ۲۶و۲۷

@vir486

بفرمود تا تختِ زرّین نهند
به خیمه‌ندر آرایشِ چین نهند

می آورد و رامشگران را بخواند
ز لشکر فراوان سران را بخواند

شبی کرد جشنی که تا روزِ پاک
همی مرده برخاست از تیره‌خاک


شاهنامه فردوسی

پی‌نوشت: یکی از ویژگی‌های ایرانیان تعدد زیاد جشن‌ها بوده‌ست، حتی به هنگام رزم دست از شادباشی و شادنوشی برنمی‌داشتند و همین روحیه‌ی مردم و جنگجویان را در صدر نگه می‌داشت، مقایسه کنیم با زمانه‌ی کنونی که شادی از میان‌مان به هزار حیله رخت بربسته‌ست، آنقدر محزون و غم‌زده‌ایم که دیگر چشم دیدن شادی هم‌دیگر را هم نداریم.
و چقدر این‌روزها و سال‌ها دلمان جشن می‌خواست و نبود، جشنی که حتی مرده هم از زیر خاک برخیزد.
یک روز دوباره شاد می‌شویم و آن روز دیوانه‌وار و مجنون‌گونه به رقص و شادی می‌پردازیم که هفت‌هزارسالگان هم نوایش را بشنوند.





@vir486

دعایی از اوستا

ای مزدا
همه‌ی خوشی‌ها و شادکامی‌های‌ زندگی را که از آنِ تُست( آنها که بود و هست و خواهد بود)، به خواست خود در همین جهان به ما ببخش.



اوستا
ابراهیم پورداوود
ص ۶۰


@vir486

موفق‌ترین تربیت، تربیت با موسیقی و شعر می‌باشد.

اصغر دادبه



@vir486

تصویر شبِ جنگ در شاهنامه
جنگ گودرز با پیران ویسه، دوازده‌رخ

درفشیدنِ تیغ و زوپین و خشت
تو گفتی شب اندر هوا لاله کشت

زوبین: نیزه کوچک



@vir486

همانطور که اعجاز گفتار سعدی در شیوه سهل و ممتنع اوست یعنی بزبان جاری مردم کوچه و بازار می‌ماند ولی حُسنِ تعبير و انسجام تلفيق و ذوق انتخاب کلمه، انشاء او را پاك و منسجم و در سطحی برتر از سخن متداول مردم قرار می‌دهد و از اینرو غیرقابل تقلید مانده است، اعجاز حافظ نیز در ترکیب دو شیوه متخالف خاقانی و سعدی است. حافظ ظرافت فکری و لفظی خاقانی را با سلاست و روانی سعدی بهم آمیخته و شیوه‌ای آفریده که در ادبیات توانگر ما بی‌مانند بوده و بی‌مانند مانده‌است.  واژه‌های متروك يا نامأنوس ترکیبات غریب و زننده تشبیهات دور از ذهن و استعاره‌های تاریک خاقانی را حتی یک بار در سراسر دیوان حافظ نمی‌یابید. زاویه‌ها و سکته‌های مجاز که در خاقانی بحد وفور دیده می‌شود در زبان حافظ جای خود را بخط منحنی و جریان جویبارسان سعدی داده است و بالنتيجه پیوسته موسیقی ساحرانه‌ای در غزل‌های وی به ترنم آمده‌است که با غریو کوس مانند قصاید خاقانی مباینت دارد با وجود این گاهی در خاقانی غزل‌هائی می‌خوانیم و ابیات بسیاری می‌یابیم که شیوه‌ی حافظ را بخاطر می‌آورد و آن وقتی است که خاقانی، هم از وزن‌های سنگین صرف نظر کرده و هم از تعبیرات غریب و تشبیهات دور از ذهن اجتناب ورزیده است.



خاقانی شاعری دیرآشنا
#علی_دشتی
ص ۹۱ و ۹۲

@vir486

رستم در گفتار هم‌ پهلوانانه برخورد می‌کند.

چو بشنید رستم ز بهمن سخن
پراندیشه شد مغز مرد کهن
چنین گفت کآری شنیدم پیام
دلم شد به دیدار تو شادکام
ز من پاسخ این بر بداسپندیار
که ای شیردل مهتر نامدار
هرانکس که دارد روانش خرد
سر مایهٔ کارها بنگرد
چو مردی و پیروزی و خواسته
ورا باشد و گنج آراسته
بزرگی و گردی و نام بلند
به نزد گرانمایگان ارجمند
به گیتی بدین سان که اکنون توی
نباید که داری سر بدخوی
بباشیم بر داد و یزدان‌پرست
نگیریم دست بدی را به دست
سخن هرچ بر گفتنش روی نیست
درختی بود کش بر و بوی نیست
وگر جان تو بسپرد راه آز
شود کار بی‌سود بر تو دراز
چو مهتر سراید سخن، سخته به
ز گفتار بد، کام پردخته به


شاهنامه فردوسی
تصحیح استاد خالقی مطلق



@vir486