#بینش_و_منش_روشنگرانه

روشنگری نخست یک بینش و منش بود و سپس عنوان یک دوره‌ی تاریخی شد. بینش و منشِ روشنگرانه از عصر روشنگری فراتر رفت و جهانگیر شد. از این عنوان اکنون برای مشخص کردن دوره‌های تاریخی دیگری جز سده‌ی هجدهم نیز استفاده می‌شود. گاه به کسان دیگری نیز که از فرهنگ‌های دیگر و در دوره‌های تاریخی دیگری بوده اما بینش و منشی آن گونه داشته‌اند که با روشنگری اروپایی قرن هجدهم تجلی بارزی می‌یابد، روشنگر گفته می‌شود. مثال: از دوران #پریکلس در یونان می‌توانیم به عنوان روشنگری یونانی نام ببریم. پریکلس به دموکراسی #آتن تحکیم بخشید و نماد سیاست‌ورزی خوب از راه آگاهی و استدلال شد. عصر او عصر پاسداشت قانون و آگاهی است. از پیشینیان ما #محمد_زکریای_رازی شایسته‌ی عنوان روشنگر است. او منتقد دین بوده است. آگاهی او بر رابطه‌ی دین با جنگ و خشونت در مقامِ آگاهی روشنگران است. او یک مانع صلح را دسته‌بندی‌های مذهبی می‌دانسته است.

آتئیسم تنها یک #بینش به جهان است. نه جهان بینی است، نه مکتب، نه دین و نه ایدئولوژی. برای همین است که #آتئیست در کنار این بینش کلی خود یکی از جنبش های فلسفی و یا ایدئولوژی خاصی را در کنار آن بر می گزیند.

یک آتئیست می تواند:

اگزیستانسیالیست (هستی گرا)
اومانیست (انسان گرا)
لیبرالیست (آزادی‌خواه)
سوسیالیست (جامعه‌ خواهی)
آنارشیست (اقتدارگریزی)
مارکسیست
کمونیست (مرام‌ اشتراكی)
فمینیست (برابری جنسیتی)
باشد. 

یک آتئیست می تواند در روش فکری خود:

پراگماتیست (عمل گرا)
راسیونالیست (خرد گرا)
اسکپتیسیست (شک گرا)
ساینتیسمیست (علم گرا)
فیزیکالیست (فیزیک گرا)
و از همه جالب تر و برای توجه برخی از دوستان آتئیست و دیندار؛ یک آتئیست می تواند #آگنوستیک (ندانم گرا)باشد.
البته ندانم گرایی و شک گرایی یکی نیست. و البته بیشتر فیلسوفان آتئیست، مانند راسل #ندانم_گرا هم هستند، آنها در مقابل خدای ادیان آتئیست هستند و در برابر خدای آفریننده بدون دخالتگری اگنوستیک هستند.